Đánh Giá Nguồn Lợi Sinh Vật Biển Và Hiện Trạng Môi Trường Vùng Biển Quần Đảo Trường Sa

Luận văn đánh giá nguồn lợi sinh vật biển và hiện trạng môi trường vùng biển quần đảo Trường Sa, phân tích chi tiết tài nguyên và thách thức bảo tồn.

• Tác giả: Nguyễn Tiến Cảnh
• Trường học: Viện Nghiên Cứu Hải Sản
• Chuyên ngành: Nghiên Cứu Hải Sản
• Đề tài: Đánh Giá Nguồn Lợi Sinh Vật Biển Và Hiện Trạng Môi Trường Tại Quần Đảo Trường Sa
• Loại tài liệu: báo cáo tổng kết dự án
• Năm xuất bản: 2004
• Địa điểm: Hải Phòng

Tóm tắt

I. Nguồn lợi sinh vật biển tại quần đảo Trường Sa

Nguồn lợi sinh vật biển tại quần đảo Trường Sa được đánh giá là đa dạng và phong phú, bao gồm nhiều loài cá, rong biển, thân mềm, và san hô. Các nghiên cứu chỉ ra rằng khu vực này có tiềm năng lớn về khai thác hải sản, đặc biệt là các loài cá nổi và cá đáy. Đánh giá sinh vật biển cho thấy sự hiện diện của nhiều loài có giá trị kinh tế cao, như cá ngừ, cá hồng, và các loài thân mềm. Tuy nhiên, việc khai thác quá mức đang đe dọa đến sự bền vững của nguồn lợi này.

1.1. Đặc điểm sinh vật biển

Đặc điểm sinh vật biển tại quần đảo Trường Sa được xác định qua các nghiên cứu về thành phần loài và sinh khối. Các loài cá nổi như cá ngừ và cá hồng chiếm tỷ lệ lớn trong tổng sản lượng khai thác. Ngoài ra, các loài rong biển và san hô cũng đóng vai trò quan trọng trong hệ sinh thái biển. Sinh thái biển tại đây được đánh giá là phong phú, với sự đa dạng về loài và mật độ phân bố cao.

1.2. Bảo tồn sinh vật biển

Bảo tồn sinh vật biển là một trong những mục tiêu quan trọng trong nghiên cứu này. Các biện pháp được đề xuất bao gồm hạn chế khai thác quá mức, thiết lập các khu bảo tồn biển, và tăng cường giám sát môi trường. Quần đảo Trường Sa cần được bảo vệ để duy trì sự đa dạng sinh học và đảm bảo nguồn lợi hải sản cho tương lai.

II. Hiện trạng môi trường tại quần đảo Trường Sa

Hiện trạng môi trường tại quần đảo Trường Sa được đánh giá qua các yếu tố như chất lượng nước, ô nhiễm kim loại nặng, và sự hiện diện của dầu. Các nghiên cứu chỉ ra rằng môi trường biển tại đây đang chịu áp lực từ các hoạt động khai thác và ô nhiễm. Đánh giá môi trường cho thấy sự cần thiết phải tăng cường quản lý và bảo vệ môi trường biển.

2.1. Tác động môi trường

Tác động môi trường từ các hoạt động khai thác hải sản và ô nhiễm đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến hệ sinh thái biển. Các chất ô nhiễm như kim loại nặng và dầu đã được phát hiện trong nước biển, gây nguy hiểm cho các loài sinh vật biển. Quần đảo Trường Sa cần được giám sát chặt chẽ để giảm thiểu các tác động tiêu cực này.

2.2. Đánh giá môi trường

Đánh giá môi trường tại quần đảo Trường Sa bao gồm việc phân tích các chỉ số chất lượng nước, sự hiện diện của các chất ô nhiễm, và tác động của chúng đến hệ sinh thái biển. Các kết quả nghiên cứu cho thấy cần có các biện pháp quản lý môi trường hiệu quả để bảo vệ nguồn lợi sinh vật biển và duy trì sự bền vững của hệ sinh thái.

III. Khả năng khai thác và bảo tồn

Khả năng khai thác và bảo tồn tại quần đảo Trường Sa được đánh giá dựa trên các nghiên cứu về trữ lượng và sản lượng khai thác. Các biện pháp được đề xuất bao gồm hạn chế số lượng tàu thuyền khai thác, sử dụng các công cụ khai thác bền vững, và tăng cường giám sát môi trường. Quần đảo Trường Sa cần được quản lý chặt chẽ để đảm bảo sự bền vững của nguồn lợi hải sản.

3.1. Đề xuất biện pháp khai thác

Đề xuất biện pháp khai thác bao gồm việc sử dụng các công cụ khai thác bền vững, hạn chế số lượng tàu thuyền, và tăng cường giám sát môi trường. Các biện pháp này nhằm đảm bảo sự bền vững của nguồn lợi hải sản và giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường biển.

3.2. Bảo tồn nguồn lợi sinh vật biển

Bảo tồn nguồn lợi sinh vật biển là một trong những mục tiêu chính của nghiên cứu này. Các biện pháp được đề xuất bao gồm thiết lập các khu bảo tồn biển, hạn chế khai thác quá mức, và tăng cường giám sát môi trường. Quần đảo Trường Sa cần được bảo vệ để duy trì sự đa dạng sinh học và đảm bảo nguồn lợi hải sản cho tương lai.

Nội dung chính

Đánh Giá Nguồn Lợi Sinh Vật Biển Và Hiện Trạng Môi Trường Vùng Biển Quần Đảo Trường Sa: Nghiên Cứu Toàn Diện Phục Vụ Phát Triển Kinh Tế Biển Và Khẳng Định Chủ Quyền

---

Tóm tắt nghiên cứu

Báo cáo nghiên cứu thuộc Chương trình Biển Đông - Hải Đảo do Viện Nghiên cứu Hải sản chủ trì (Chủ nhiệm đề tài: TSKH. Nguyễn Tiến Cảnh) thực hiện nhằm giải quyết câu hỏi trọng tâm: Hiện trạng môi trường hải văn, cơ cấu đa dạng sinh học và trữ lượng nguồn lợi hải sản tại vùng biển quần đảo Trường Sa hiện nay ra sao, và làm thế nào để khai thác bền vững gắn liền với bảo vệ chủ quyền quốc gia?

Nghiên cứu áp dụng quy trình khảo sát tổng hợp liên ngành tại 32 trạm hải văn - sinh học khơi và 4–10 đảo trọng điểm (Đá Tây, Sinh Tồn, Đá Nam, Tốc Tan, Nam Yết, Song Tử Tây...). Phương pháp tiếp cận bao gồm quan trắc nhiệt-muối bằng máy STD, phân tích hóa học môi trường bằng phổ hấp thụ nguyên tử (AAS) và cực phổ Vol-Ampe, khảo sát lặn SCUBA trên rạn san hô, cùng các chuyến biển thử nghiệm ngư cụ khai thác thương mại (lưới rê trôi tầng mặt - tầng sâu, câu vàng cá ngừ đại dương với hơn 124 mẻ đánh bắt) kết hợp điều tra 150 tàu cá ngư dân.

Kết quả phát hiện hệ sinh thái Trường Sa có tính đa dạng sinh học nhiệt đới vượt trội với 463 loài thực vật phù du, 358 loài động vật phù du, 1.690 loài sinh vật biển quanh đảo (trong đó có 739 loài động vật đáy, 364 loài san hô và 322 loài cá rạn). Nguồn lợi cá nổi đại dương chiếm trữ lượng lớn, nổi bật là cá ngừ vằn (Katsuwonus pelamis) chiếm 65,68% sản lượng lưới rê và cá ngừ vây vàng (Thunnus albacares) chiếm 47,16% sản lượng câu vàng. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học then chốt để quy hoạch đội tàu xa bờ, thiết kế ngư cụ chọn lọc, chuyển giao công nghệ cho ngư dân và hỗ trợ hậu cần cho lực lượng bảo vệ biển đảo.

---

Bối cảnh và tầm quan trọng

Vùng biển quần đảo Trường Sa trải dài từ vĩ tuyến 7°30’N đến 11°40’N và kinh tuyến 109°30’E đến 116°20’E, sở hữu độ sâu trung bình trên 2.000m với hàng trăm đảo nổi, đảo chìm và bãi ngầm san hô. Đây không chỉ là khu vực có vị trí địa - chính trị và an ninh quốc phòng chiến lược đặc biệt quan trọng của Việt Nam, mà còn là ngư trường biển khơi giàu tiềm năng sinh học bậc nhất khu vực Biển Đông.

Trước giai đoạn này, các dẫn liệu khoa học về Trường Sa còn phân tán, chủ yếu dựa trên các đợt khảo sát sơ lược từ thời Pháp thuộc (tàu De Lanessan, Malicieuse) hoặc các chương trình hợp tác Việt - Xô (1979–1988) với lưới kéo đáy/trung tầng. Trong khi đó, nguồn lợi hải sản tại các vùng biển ven bờ Việt Nam đang suy giảm nghiêm trọng do áp lực khai thác quá mức. Việc vươn khơi khai thác vùng biển xa bờ Trường Sa trở thành yêu cầu bức thiết của ngành thủy sản nhằm mở rộng ngư trường, tìm kiếm đối tượng có giá trị xuất khẩu cao, tái cơ cấu năng lực khai thác và đảm bảo sinh kế bền vững cho ngư dân.

Tuy nhiên, khoảng trống tri thức về cơ chế hoàn lưu hải văn sâu, biến động thủy hóa tầng nước trồi, cấu trúc rạn san hô quanh các đảo và sinh học quần thể cá ngừ đại dương khiến việc định hướng đầu tư đội tàu còn gặp nhiều rủi ro. Công trình nghiên cứu giai đoạn 2001–2003 này ra đời kịp thời nhằm lấp đầy các khoảng trống dữ liệu đó, cung cấp luận cứ khoa học thực chứng để hiện đại hóa nghề cá khơi xa, phát triển kinh tế biển kết hợp củng cố thế trận an ninh - quốc phòng toàn dân trên biển.

---

Methodology và approach

Chương trình nghiên cứu được thiết kế theo quy chuẩn điều tra tổng hợp biển quốc gia và quốc tế, ứng dụng các công nghệ phân tích hiện đại:

1. Khảo sát Khí tượng - Hải văn và Động lực biển:

   • Nhiệt - Muối: Đo đạc thẳng đứng từ tầng mặt đến độ sâu 500–2000m bằng thiết bị STD với bước đo 1m/lần (độ chính xác 0,001 đơn vị).
   • Dòng chảy: Quan trắc dòng chảy tầng mặt và các tầng sâu (5m, 10m, 20m) liên tục 24 giờ bằng hải lưu kế tại các trạm đảo; tính toán dòng địa chuyển và độ cao động lực ($DYNH$) theo phương pháp động lực lực học Coriolis với mặt không động lực quy chuẩn tại 500m.

2. Quan trắc và Phân tích Môi trường Thủy hóa:

   • Muối dinh dưỡng ($PO_4^{3-}, SiO_3^{2-}, NO_3^-, NH_4^+$) được phân tích quang phổ trực tiếp trên tàu bằng máy DRELL 2010.
   • Kim loại nặng ($Hg, As$) phân tích bằng máy quang phổ hấp thụ nguyên tử AAS Spectr AA 220; các nguyên tố $Cu, Pb, Zn, Cd$ phân tích bằng phương pháp cực phổ Vol-Ampe hòa tan anot.
   • Hàm lượng dầu tổng số xác định qua phương pháp huỳnh quang cực tím trên máy Shimadzu RF-1501.

3. Điều tra Đa dạng Sinh học và Rạn San hô:

   • Thu mẫu sinh vật phù du bằng lưới chuẩn Nansen (miệng lưới $0,2m^2$, trang bị flowmeter đo lưu lượng nước, kéo thẳng đứng từ tầng 100m lên mặt; lưới TVPD mắt lưới $100\mu m$, lưới ĐVPD mắt lưới $400\mu m$).
   • Sinh vật quanh đảo (cá rạn, san hô, động vật đáy, rong biển) được khảo sát bằng kỹ thuật lặn sâu khí tài tự thở SCUBA dọc theo mặt cắt định lượng ($500m^2$/mặt cắt) kết hợp ghi hình dưới nước bằng máy ảnh chuyên dụng Nikonos V và SEA&SEA.
   • Tính toán chỉ số đa dạng sinh học Shannon-Wiener ($H'$), chỉ số tương đồng Sorensen ($S$) và phần mềm Ecological Methodology.

4. Thử nghiệm Khai thác và Đánh giá Nguồn lợi Cá nổi:

   • Sử dụng đội tàu vỏ gỗ công suất 300–500 CV thử nghiệm 124 mẻ lưới rê trôi (dài 5.000m, thử nghiệm 6 dải mắt lưới: $2a = 60, 73, 85, 100, 123, 150mm$ tại các tầng mặt, tầng giữa và sâu 45m) và 124 mẻ câu vàng (450–500 lưỡi câu ở độ sâu 50m, mồi cá nục/chuồn).
   • Phân tích thông số sinh học sinh trưởng cá bằng phương pháp Von Bertalanffy, tách thế hệ Bhattacharya và ước tính chiều dài thành thục sinh dục $L_{m50}$ trên phần mềm FISAT. Đồng thời phỏng vấn điều tra trực tiếp 150 tàu khai thác xa bờ tại các cảng cá miền Trung.

---

Phát hiện chính

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|                           HỆ SINH THÁI BIỂN TRƯỜNG SA                             |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
|  Thực vật phù du:  463 loài (+151 loài mới) | San hô tạo rạn:    364 loài (+40 sp)|
|  Động vật phù du:  358 loài (+59 loài mới)  | Cá rạn san hô:     322 loài (+132 sp|
|  Động vật đáy:     739 loài (13 loài Sách Đỏ)| Rong biển kinh tế: 255 loài (+31 sp)|
+-----------------------------------------------------------------------------------+
|                         NGUỒN LỢI ĐÁNH BẮT CHỦ LỰC KHƠI XA                         |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
|  • LƯỚI RÊ TRÔI: Cá ngừ vằn (Katsuwonus pelamis) chiếm 65,68% sản lượng           |
|    -> Cỡ mắt lưới tối ưu: 2a = 123mm (CPUE 30,05 kg/km) & 100mm nổi (27,85 kg/km)|
|  • CÂU VÀNG: Cá ngừ vây vàng (Thunnus albacares) chiếm 47,16% sản lượng           |
|    -> Vụ gió Đông Bắc đạt năng suất cao nhất (CPUE trung bình 7,8 kg/100 lưỡi)    |
+-----------------------------------------------------------------------------------+

1. Hiện trạng môi trường biển sạch, mang dấu ấn đặc trưng của vùng nước trồi

• Chất lượng nước: Môi trường biển Trường Sa duy trì độ trong sạch cao. Hàm lượng dầu cực thấp, trung bình $0,009 mg/l$ (thấp hơn nhiều so với quy chuẩn TCVN $0,30 mg/l$). Nồng độ oxy hòa tan tầng mặt dồi dào ($4,16 - 5,08 ml/l$), độ bão hòa đạt $85,2% - 106,4%$.
• Động lực thủy văn: Phát hiện sự chênh lệch nhiệt độ lớn giữa tầng mặt và tầng thả câu 50m (lên tới $4,5^\circ C$ vào mùa gió Tây Nam), minh chứng sự hiện diện mạnh mẽ của các xoáy nước trồi (upwelling) mang muối dinh dưỡng ($PO_4, NO_3, SiO_3$) từ tầng sâu lên kích thích sinh vật phù du phát triển.

2. Đa dạng sinh học phong phú bậc nhất khu vực

• Ghi nhận tổng cộng 463 loài thực vật phù du (bổ sung 151 loài mới) và 358 loài động vật phù du (bổ sung 59 loài mới). Chỉ số đa dạng $H'$ của thực vật và động vật phù du lần lượt đạt mức rất cao là 5,64 và 5,80.
• Khu hệ sinh vật quanh các rạn san hô ghi nhận 1.690 loài, bao gồm: 739 loài động vật đáy (thân mềm chiếm >60%), 364 loài san hô, 322 loài cá rạn san hô, và 255 loài rong biển. Nghiên cứu đã bổ sung vào danh mục phân loại học 132 loài cá, 40 loài san hô, 31 loài rong và phát hiện 13 loài thân mềm quý hiếm nằm trong Sách Đỏ Việt Nam (tiêu biểu như trai tai tượng Tridacnidae, ốc đụn, ốc kim khôi).

3. Cấu trúc và phân bố nguồn lợi cá nổi thương phẩm

• Nghề lưới rê trôi: Cá ngừ vằn (Katsuwonus pelamis) là đối tượng chiếm ưu thế tuyệt đối trong tất cả các mùa, chiếm trung bình 65,68% tổng sản lượng (dao động $61,2% - 74,2%$), tiếp theo là cá đuối nạng (Mobula diabolus - 7,44%) và cá ngừ vây vàng (Thunnus albacares - 5,36%).
• Nghề câu vàng: Cá ngừ vây vàng chiếm tỷ trọng áp đảo với 47,16% sản lượng, kế đến là cá ngừ mắt to (Thunnus obesus - 9,66%), cá thu ngàng (Acanthocybium solandri - 8,60%) và cá kiếm (Xiphias gladius - 6,70%).

4. Hiệu quả kỹ thuật của các loại ngư cụ khai thác

• Đối với lưới rê, kích thước mắt lưới $2a = 123 mm$ cho năng suất đánh bắt cao nhất (CPUE trung bình đạt 30,05 kg/km lưới, cực đại đạt 55,40 kg/km vào gió Đông Bắc), tiếp đến là mắt lưới $100 mm$ thả nổi (27,85 kg/km). Các kích thước mắt lưới nhỏ ($60, 85 mm$) và lớn ($150 mm$) cho hiệu quả kinh tế rất thấp.
• Đối với câu vàng, năng suất khai thác đạt đỉnh vào mùa gió Đông Bắc với 7,8 kg/100 lưỡi câu và tổng sản lượng mẻ đạt trên 1,2 tấn/chuyến, cao gấp 3,4 lần so với thời điểm mùa gió Tây Nam 2002 (2,3 kg/100 lưỡi câu).

---

Đóng góp khoa học

1. Đóng góp về mặt lý thuyết và học thuật

• Xây dựng bộ cơ sở dữ liệu sinh thái học biển khơi hoàn chỉnh nhất về Trường Sa từ trước đến nay, chuẩn hóa hệ thống phân loại sinh vật phù du, san hô, động vật đáy và cá rạn san hô nhiệt đới.
• Làm sáng tỏ mối quan hệ tương quan giữa biến động sinh vật lượng động vật phù du ($55,67 mg/m^3$) với cấu trúc phân bố sản lượng cá ngừ và chuỗi thức ăn trong hệ sinh thái biển khơi Biển Đông.

2. Đổi mới phương pháp luận và công nghệ

• Ứng dụng tích hợp mô hình đánh giá trữ lượng sinh học qua chuỗi thức ăn (theo Sissenwine) kết hợp phân tích tham số sinh học von Bertalanffy và mô hình chọn lọc kích thước mắt lưới Sparre trên phần mềm chuyên dụng FiSAT.
• Chuẩn hóa phương pháp lặn khảo sát sinh thái rạn san hô định lượng SCUBA kết hợp ảnh chụp trắc diện ngầm tại vùng biển đảo xa bờ.

3. Ứng dụng thực tiễn và chính sách

• Xác định thông số kỹ thuật tối ưu cho ngư cụ: khuyến nghị ngư dân sử dụng lưới rê cỡ mắt $2a = 100 - 123 mm$ và dàn câu vàng từ 450–500 lưỡi ở độ sâu 50m để đạt hiệu quả kinh tế cao nhất và tránh khai thác cá con dưới kích thước $L_{m50}$.
• Cung cấp căn cứ cho Bộ Thủy sản (nay là Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn) trong việc hoạch định chính sách phát triển đội tàu câu cá ngừ đại dương công suất 300–500 CV, quy hoạch các khu bảo tồn biển tại các đảo Nam Yết, Sinh Tồn, Đá Tây, đồng thời giải quyết nhu cầu thực phẩm tươi sống tại chỗ cho các lực lượng chiến sĩ chốt giữ đảo.

---

Đối tượng quan tâm

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|                          GIÁ TRỊ THỤ HƯỞNG THEO ĐỐI TƯỢNG                         |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
|  [Nhà Khoa học Biển]  -> Kế thừa dữ liệu phân loại học, hải văn & chuỗi thức ăn   |
|  [Doanh nghiệp Thủy sản]-> Tối ưu hóa kích thước vàng lưới, dàn câu & lịch vụ mùa |
|  [Ngư dân Vươn Khơi]  -> Nắm bắt ngư trường trọng điểm, tọa độ bãi cá nổi đại dương|
|  [Nhà Quản lý / Hải quân]-> Quy hoạch bảo tồn sinh thái & hậu cần an ninh biển đảo |
+-----------------------------------------------------------------------------------+

• Nhà nghiên cứu Hải dương học & Sinh học biển: Tiếp cận hệ thống dữ liệu gốc về phân bố trường nhiệt - muối, dòng chảy địa chuyển và danh mục các loài sinh vật mới bổ sung cho khu hệ sinh thái san hô Biển Đông.
• Doanh nghiệp & Hợp tác xã khai thác hải sản xa bờ: Ứng dụng thông số kỹ thuật về kích thước mắt lưới, độ sâu thả câu vàng và chu kỳ mùa vụ (gió Đông Bắc - Tây Nam) để tối ưu hóa chi phí nhiên liệu và nâng cao sản lượng thương phẩm cá ngừ xuất khẩu.
• Cơ quan hoạch định chính sách và Quản lý thủy sản: Có cơ sở khoa học để ban hành hạn ngạch đánh bắt, cấp phép công suất tàu thuyền, thiết lập các khu bảo tồn biển đảo chìm/nổi và xây dựng quy chế quản lý bảo vệ loài quý hiếm theo Sách Đỏ.
• Bộ Tư lệnh Hải quân & Bộ đội Biên phòng: Cung cấp tư liệu địa vật lý và tài nguyên để hỗ trợ công tác hậu cần nghề cá, nuôi trồng thích ứng trên đảo và củng cố vững chắc cơ sở pháp lý về chủ quyền biển đảo Việt Nam.

---

FAQ (Câu hỏi thường gặp)

1. Phát hiện quan trọng nhất của dự án nghiên cứu là gì?

Nghiên cứu đã chứng minh vùng biển Trường Sa là ngư trường cá nổi đại dương đặc biệt phong phú với sự áp đảo của cá ngừ vằn (65,68% sản lượng lưới rê) và cá ngừ vây vàng (47,16% sản lượng câu vàng). Đồng thời, xác định môi trường nước biển tại đây rất trong sạch, chịu tác động tích cực của hiện tượng nước trồi giúp duy trì chuỗi thức ăn sinh vật phù du dồi dào.

2. Phương pháp nghiên cứu đánh giá nguồn lợi có điểm gì đặc biệt?

Dự án không chỉ dừng lại ở khảo sát trắc lượng lý thuyết mà tiến hành thực nghiệm song song trên các tàu thương phẩm công suất lớn (300–500 CV) với 124 mẻ lưới rê (nhiều kích cỡ mắt lưới, nhiều tầng sâu) và 124 mẻ câu vàng, kết hợp khảo sát lặn sâu SCUBA trên các rạn san hô và phỏng vấn điều tra 150 tàu cá thực tế của ngư dân tại các cảng miền Trung.

3. Kết quả đánh giá nguồn lợi cá ngừ có thể khái quát hóa cho toàn Biển Đông không?

Có thể khái quát hóa cho vùng biển khơi miền Trung và Đông Nam Bộ vì các loài cá ngừ đại dương (Thunnus albacares, Katsuwonus pelamis) có đặc tính di cư rộng theo các dòng hải lưu và trường nhiệt - muối. Tuy nhiên, mật độ đàn và năng suất khai thác tại vùng rạn san hô Trường Sa có tính tập trung cao hơn nhờ địa hình bãi ngầm tạo nguồn thức ăn phong phú.

4. Hướng nghiên cứu tiếp theo cần tập trung vào vấn đề gì?

Cần mở rộng nghiên cứu ứng dụng công nghệ viễn thám và vệ tinh để dự báo ngư trường khai thác cá ngừ theo thời gian thực; nghiên cứu mô hình sinh sản nhân tạo và nuôi biển lồng bè chịu sóng gió đối với các loài đặc sản quanh đảo (ốc hương, hải sâm, cá mú, rong sụn); và thiết lập mạng lưới quan trắc tự động biến đổi khí hậu tác động lên rạn san hô.

5. Khuyến nghị thực tiễn nào được đưa ra cho ngư dân khai thác tại Trường Sa?

Ngư dân nên tập trung khai thác nghề câu vàng cá ngừ và lưới rê nổi trong mùa gió Đông Bắc (vụ Bắc cho năng suất cao nhất); chuyển đổi kích thước mắt lưới rê sang $2a = 100 - 123 mm$ (loại bỏ mắt lưới dưới 85mm); thả câu vàng ở tầng nước sâu quanh 50m; và trang bị hầm bảo quản lạnh hiện đại để nâng cao giá trị cá ngừ thương phẩm.

---

Kết luận

Báo cáo tổng kết dự án "Đánh giá nguồn lợi sinh vật biển và hiện trạng môi trường vùng biển quần đảo Trường Sa" do TSKH. Nguyễn Tiến Cảnh làm chủ nhiệm là một công trình khoa học công phu, cung cấp bức tranh toàn cảnh về khí tượng hải văn, chất lượng thủy hóa, đa dạng sinh thái và trữ lượng hải sản tại quần đảo Trường Sa. Công trình không chỉ khẳng định tiềm năng kinh tế biển khổng lồ của Việt Nam mà còn cung cấp cơ sở kỹ thuật chuẩn xác để hiện đại hóa ngành khai thác thủy sản xa bờ.

Để phát huy tối đa giá trị nghiên cứu, các cơ quan quản lý, viện nghiên cứu và cộng đồng doanh nghiệp cần tăng cường hợp tác chuyển giao công nghệ đánh bắt chọn lọc, hỗ trợ vốn đóng tàu vỏ thép/vỏ composite công suất lớn, kết hợp thành lập các khu bảo tồn thiên nhiên biển nhằm bảo vệ hệ sinh thái rạn san hô vô giá, giữ vững chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc trên vùng biển Đông.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Bé Thuû S¶n ViÖn Nghiªn Cøu H¶i S¶n Ch−¬ng tr×nh BiÓn §«ng - H¶i §¶o B¸o c¸o tæng kÕt Dù ¸n "§¸nh gi¸ nguån lîi sinh vËt biÓn vµ hiÖn tr¹ng m«i truêng vïng biÓn quÇn ®¶o Tr−êng Sa" Chñ nhiÖm dù ¸n : TSKH. NguyÔn TiÕn C¶nh 6651 09/11/2007 H¶i phßng - 2004 1 L êi c¶m ¬n an chñ nhiÖm dù ¸n xin ch©n thµnh c¶m ¬n c¸c B c¬ quan qu¶n lý dù ¸n (V¨n Phßng ChÝnh Phñ; Vô I Bé KÕ ho¹ch ®Çu t−; Vô I Bé Tµi chÝnh; Vô qu¶n lý Khoa häc – Bé Khoa häc C«ng nghÖ; Vô BiÓn, Ban biªn giíi – Bé Ngo¹i giao; Vô KÕ ho¹ch Tµi chÝnh, Vô Khoa häc C«ng nghÖ – Bé Thuû s¶n; ViÖn Nghiªn cøu H¶i s¶n) , Bé T− lÖnh H¶i qu©n, Bé T− lÖnh Biªn phßng, Ph©n ViÖn H¶i d−¬ng häc t¹i H¶i Phßng, ViÖn Ho¸ - Trung t©m Khoa häc Tù nhiªn & C«ng nghÖ Quèc gia, Truêng §¹i häc Khoa häc Tù nhiªn -§¹i häc Quèc Gia, Trung t©m An toµn & M«i tr−êng DÇu khÝ – Petrovietnam ®· t¹o mäi ®iÒu kiÖn ®Ó dù ¸n hoµn thµnh nhiÖm vô. Ban chñ nhiÖm dù ¸n còng xin ch©n thµnh c¶m ¬n sù ®ãng gãp nhiÖt t×nh cña toµn thÓ c¸c thµnh viªn tham gia dù ¸n. 2 Danh s¸ch thµnh viªn tham gia dù ¸n Chøc danh trong TT Hä vµ tªn C¬ quan ®Ò tµi Ban chñ nhiÖm dù ¸n 1 TSKH.

NguyÔn TiÕn C¶nh ViÖn Nghiªn cøu H¶i s¶n Chñ nhiÖm 2 KS. NguyÔn V¨n Kh¸ng ViÖn Nghiªn cøu H¶i s¶n Th− ký C¸c Thµnh viªn tham gia dù ¸n 3 PGS. Ph¹m Th−îc ViÖn Nghiªn cøu H¶i s¶n Thµnh viªn 4 TS. NguyÔn D−¬ng Th¹o ViÖn Nghiªn cøu H¶i s¶n Thµnh viªn 5 ThS.

§Æng V¨n Thi ViÖn Nghiªn cøu H¶i s¶n Thµnh viªn 6 ThS. NguyÔn ViÕt NghÜa ViÖn Nghiªn cøu H¶i s¶n Thµnh viªn 7 CN. §µo V¨n Tù ViÖn Nghiªn cøu H¶i s¶n Thµnh viªn 8 CN. §ç Xu©n Nguyªn ViÖn Nghiªn cøu H¶i s¶n Thµnh viªn 9 CN.

§µo Träng Hång ViÖn Nghiªn cøu H¶i s¶n Thµnh viªn 10 CN. Ph¹m Ngäc Tuyªn ViÖn Nghiªn cøu H¶i s¶n Thµnh viªn 11 CN. §oµn V¨n D− ViÖn Nghiªn cøu H¶i s¶n Thµnh viªn 12 CN. TrÇn Chu ViÖn Nghiªn cøu H¶i s¶n Thµnh viªn 13 CN.

TrÇn §Þnh ViÖn Nghiªn cøu H¶i s¶n Thµnh viªn 14 CN. Lª Hång CÇu ViÖn Nghiªn cøu H¶i s¶n Thµnh viªn 15 CN. NguyÔn V¨n ViÖt ViÖn Nghiªn cøu H¶i s¶n Thµnh viªn 16 CN. Vò Minh Hµo ViÖn Nghiªn cøu H¶i s¶n Thµnh viªn 17 CN.

L−¬ng V¨n ViÔn ViÖn Nghiªn cøu H¶i s¶n Thµnh viªn 18 CN. TrÇn L−u Khanh ViÖn Nghiªn cøu H¶i s¶n Thµnh viªn 19 CN. §inh Thanh §¹t ViÖn Nghiªn cøu H¶i s¶n Thµnh viªn 20 CN. Lª Trung Kiªn ViÖn Nghiªn cøu H¶i s¶n Thµnh viªn 21 CN.

Ph¹m V¨n Minh ViÖn Nghiªn cøu H¶i s¶n Thµnh viªn 22 CN. Vò ViÖt Hµ ViÖn Nghiªn cøu H¶i s¶n Thµnh viªn 23 CN. NguyÔn Hoµng Minh ViÖn Nghiªn cøu H¶i s¶n Thµnh viªn 24 CN. Ph¹m Quèc Huy ViÖn Nghiªn cøu H¶i s¶n Thµnh viªn 25 KS.

NguyÔn Phi Toµn ViÖn Nghiªn cøu H¶i s¶n Thµnh viªn 26 KS. NguyÔn §×nh Nh©n ViÖn Nghiªn cøu H¶i s¶n Thµnh viªn 27 KS. NguyÔn B¸ Th«ng ViÖn Nghiªn cøu H¶i s¶n Thµnh viªn 28 KS. Mai V¨n §iÖn ViÖn Nghiªn cøu H¶i s¶n Thµnh viªn 29 KS.

B¸ch V¨n H¹nh ViÖn Nghiªn cøu H¶i s¶n Thµnh viªn 30 KS. NguyÔn Duy Thµnh ViÖn Nghiªn cøu H¶i s¶n Thµnh viªn 31 KS. NguyÔn V¨n Qu¶ng ViÖn Nghiªn cøu H¶i s¶n Thµnh viªn 32 KS. Tr−¬ng V¨n Tu©n ViÖn Nghiªn cøu H¶i s¶n Thµnh viªn 33 KS.

NguyÔn C«ng Thµnh ViÖn Nghiªn cøu H¶i s¶n Thµnh viªn 34 KS. Lª Do·n Dòng ViÖn Nghiªn cøu H¶i s¶n Thµnh viªn 35 KS. §Æng H÷u Kiªn ViÖn Nghiªn cøu H¶i s¶n Thµnh viªn 3 36 KS. Lª V¨n B«n ViÖn Nghiªn cøu H¶i s¶n Thµnh viªn 37 KS.

§oµn V¨n Phô ViÖn Nghiªn cøu H¶i s¶n Thµnh viªn 38 KS. Bïi V¨n Tïng ViÖn Nghiªn cøu H¶i s¶n Thµnh viªn 39 KS. L¹i Huy To¶n ViÖn Nghiªn cøu H¶i s¶n Thµnh viªn 40 KS. TrÇn Ngäc Kh¸nh ViÖn Nghiªn cøu H¶i s¶n Thµnh viªn 41 KS.

§ç V¨n Nh©n ViÖn Nghiªn cøu H¶i s¶n Thµnh viªn 42 KS. §µo Duy Thu ViÖn Nghiªn cøu H¶i s¶n Thµnh viªn 43 KTV. Lª ThÞ Thanh Mú ViÖn Nghiªn cøu H¶i s¶n Thµnh viªn 44 KTV. TrÞnh §øc Hïng ViÖn Nghiªn cøu H¶i s¶n Thµnh viªn 45 KTV.

D−¬ng V¨n Duy ViÖn Nghiªn cøu H¶i s¶n Thµnh viªn 46 TS. §ç C«ng Thung Ph©n ViÖn H¶i D−¬ng Häc - HP Thµnh viªn 47 TS. NguyÔn Huy YÕt Ph©n ViÖn H¶i D−¬ng Häc - HP Thµnh viªn 48 TS. §µm §øc TiÕn Ph©n ViÖn H¶i D−¬ng Häc - HP Thµnh viªn 49 ThS.

NguyÔn V¨n Qu©n Ph©n ViÖn H¶i D−¬ng Häc - HP Thµnh viªn 50 ThS. §Æng V¨n Ng¶i Ph©n ViÖn H¶i D−¬ng Häc - HP Thµnh viªn 51 CN. Chu ThÕ C−êng Ph©n ViÖn H¶i D−¬ng Häc - HP Thµnh viªn 52 CN. Lª Quang Dòng Ph©n ViÖn H¶i D−¬ng Häc - HP Thµnh viªn 53 CN.

NguyÔn Vò TuÊn Ph©n ViÖn H¶i D−¬ng Häc - HP Thµnh viªn 54 CN. TrÇn M¹nh Hµ Ph©n ViÖn H¶i D−¬ng Häc - HP Thµnh viªn 55 CN. §ç M¹nh Hµo Ph©n ViÖn H¶i D−¬ng Häc - HP Thµnh viªn 56 KTV. Lª ThÞ Thuý Ph©n ViÖn H¶i D−¬ng Häc - HP Thµnh viªn 57 TS.

NguyÔn ThÕ T−ëng Trung T©m KTTV BiÓn Thµnh viªn 58 TS. Bïi Xu©n Th«ng Trung T©m KTTV BiÓn Thµnh viªn 59 CN. TrÞnh §øc ViÖt Trung T©m KTTV BiÓn Thµnh viªn 60 CN. NguyÔn Quang Ngäc Trung T©m KTTV BiÓn Thµnh viªn 61 CN.

Ph¹m §øc Th¾ng Trung T©m KTTV BiÓn Thµnh viªn 62 CN. NguyÔn §øc M¹nh Trung T©m KTTV BiÓn Thµnh viªn 63 CN. §Æng Minh Tu©n Trung T©m KTTV BiÓn Thµnh viªn 64 CN. Lª Quèc Huy Tr−êng §¹i häc KHTN Thµnh viªn 4 Môc lôc PhÇn1.

Më ®Çu 1 PhÇn 2. Tµi liÖu vµ ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu 4 2. Nghiªn cøu M«i tr−êng 5 2. Nghiªn cøu sinh vËt quanh ®¶o 6 2.

Sinh vËt phï du 6 2. Nghiªn cøu nguån lîi c¸ 6 2. §iÒu tra trªn tµu ng− d©n vµ c¸c bÕn c¸ 10 PhÇn 3. KhÝ t−îng Thuû v¨n 11 3.

Dßng ch¶y biÓn 14 3. Dßng ch¶y tæng hîp 14 3. Dßng ch¶y ®Þa chuyÓn 17 3. Oxy, pH, muèi dinh d−ìng, kim lo¹i nÆng vµ dÇu 20 3.

muèi dinh d−ìng 20 3. kim lo¹i nÆng 20 3. Sinh vËt phï du 22 5 3. Thµnh phÇn loµi 22 3.

TÝnh ®a d¹ng sinh vËt phï du 22 3. Sinh vËt l−îng sinh vËt phï du 23 3. Ph©n bè sinh vËt l−îng sinh vËt phï du 26 3. Sinh vËt quanh ®¶o (§éng vËt ®¸y, Rong biÓn, San h«, C¸ r¹n san h«) 26 3.

Thµnh phÇn loµi 26 3. Sinh vËt l−îng 30 3. Thµnh phÇn loµi 32 3. N¨ng suÊt ®¸nh b¾t 34 3.

Thµnh phÇn loµi 38 3. N¨ng suÊt ®¸nh b¾t 39 3. Thµnh phÇn loµi 42 3. N¨ng suÊt ®¸nh b¾t 43 3.

Thµnh phÇn loµi 45 3. S¶n l−îng vµ n¨ng suÊt ®¸nh b¾t 46 3. HiÖn tr¹ng khai th¸c ë vïng biÓn quÇn ®¶o Tr−êng Sa 46 3. KÕt qu¶ ®iÒu tra trªn tµu cña ng− d©n 47 3.

NghÒ c©u vµng c¸ Ngõ 49 3. C¬ cÊu ®éi tµu khai th¸c h¶i s¶n ë Tr−êng Sa 51 3. Møc trang bÞ vèn cho ®éi tµu khai th¸c h¶i s¶n ë Tr−êng Sa 53 3. N¨ng suÊt khai th¸c 53 3.

HiÖu qu¶ kinh tÕ 54 3. Nguån lîi vµ tr÷ l−îng 56 6 3. X¸c ®Þnh tr÷ l−îng tèi ®a vµ møc ®é khai th¸c ®¶m b¶o sö dông l©u bÒn nguån lîi c¸ næi vïng biÓnquÇn ®¶o Tr−êng Sa trªn c¬ së nghiªn cøu khèi l−îng ®éng vËt phï du 56 3. Sinh vËt quanh ®¶o 58 3.

§Ò xuÊt vÒ biÖn ph¸p, c«ng cô vµ sè l−îng tµu thuyÒn khai th¸c ë vïng biÓn quÇn ®¶o Tr−êng Sa 62 PhÇn 4. KÕt luËn vµ kiÕn nghÞ 65 4. KhÝ t−îng thuû v¨n 65 4. Sinh vËt phï du vµ sinh vËt biÓn quanh ®¶o 65 4.

Kh¶ n¨ng nguån lîi 67 4. KiÕn nghÞ 67 Phô lôc Tµi liÖu tham kh¶o 69 7 C¸c ch÷ viÕt t¾t trong b¸o c¸o Ct C¸ thÓ §VPD §éng vËt phï du §V§ §éng vËt ®¸y Q§TS QuÇn ®¶o Tr−êng Sa Sl S¶n l−îng SVPD Sinh vËt phï du TCVN Tiªu chuÈn ViÖt Nam Tb TÕ bµo TVPD Thùc vËt phï du 100C L−ãi 2a = 100mm ch×m 100N L−ãi 2a = 100mm næi 100S L−ãi 2a = 100mm s©u 8 Danh môc c¸c h×nh vÏ vµ ®å thÞ H×nh 1. S¬ ®å tr¹m nghiªn cøu khu vùc QuÇn ®¶o Tr−êng Sa 2001 – 2003 H×nh 1. S¬ ®å c¸c ®¶o nghiªn cøu sinh vËt biÓn quanh ®¶o trong vïng biÓn quÇn ®¶o Tr−êng Sa 2002 - 2003 H×nh 3.

Dßng ch¶y tÇng mÆt (sè liÖu thèng kª nhiÒu n¨m) H×nh 3. S¬ ®å ®é cao ®éng lùc vµ dßng ch¶y ®Þa chuyÓn th¸ng 9-10/2002 H×nh 3. §é cao ®éng lùc vµ dßng ch¶y ®Þa chuyÓn th¸ng 3-4/2002 H×nh 3. §é cao ®éng lùc vµ dßng ch¶y ®Þa chuyÓn th¸ng 3 - 4/2003 H×nh 3.

Ph©n bè hµm l−îng ®ång (µg/l) vïng biÓn quÇn ®¶o Tr−êng Sa, n¨m 2001 – 2003 H×nh 3. BiÕn ®éng sè l−îng SVPD vïng biÓn quÇn ®¶o Tr−êng Sa th¸ng 10/2001 – 4/2003 H×nh 3. Xu thÕ biÕn ®éng khèi l−îng §VPD (mg/m3) vµ s¶n l−îng khai th¸c ®−îc b»ng l−íi Rª vµ C©u vµng (kg) H×nh 3. Tû lÖ phÇn tr¨m (%) gi÷a c¸c nhãm sinh vËt ë quÇn ®¶o Tr−êng Sa H×nh 3.

BiÕn ®éng cña n¨ng suÊt ®¸nh b¾t chung (kg/km) theo c¸c cì m¾t l−íi kh¸c nhau vµ c¸c chuyÕn ®iÒu tra kh¸c nhau H×nh 3. Ph©n bè n¨ng suÊt ®¸nh b¾t chung (kg/km) theo kh«ng gian vµ thêi gian H×nh 3. N¨ng suÊt ®¸nh b¾t vµ s¶n l−îng qua c¸c chuyÕn ®iÒu tra H×nh 3. Ph©n bè n¨ng suÊt ®¸nh b¾t qua c¸c chuyÕn ®iÒu tra H×nh 3.

Ph©n bè tæng sè l−îng c¸ thÓ c¸ Ngõ v©y vµng vµ c¸ Ngõ m¾t to trong vïng biÓn quÇn ®¶o Tr−ßng Sa 2001-2002 H×nh 3. Ph¹m vi vµ c¸c khu biÓn ®∙ nghiªn cøu vµ khai th¸c ë khu vùc quÇn ®¶o Tr−êng Sa H×nh 3. N¨ng suÊt b×nh qu©n (kg/h) t¹i c¸c khu biÓn quÇn ®¶o Tr−êng Sa H×nh 3. N¨ng suÊt khai th¸c t¹i c¸c khu biÓn quÇn ®¶o Tr−êng Sa H×nh 3.

S¬ ®å ph©n bè b∙i c¸ vïng biÓn quÇn ®¶o Tr−êng Sa H×nh 3. Ng− tr−êng khai th¸c cña nghÒ c©u tay c¸ ®¸y H×nh 3. Tû lÖ % c¸ thÓ vµ träng l−îng c¸c ®èi t−îng khai th¸c chÝnh trong chuyÕn ®iÒu tra H×nh 3. S¬ ®å t−¬ng quan gi÷a khèi l−îng §VPD víi kh¶ n¨ng nguån lîi c¸ næi vµ møc ®é khai th¸c cho phÐp trong vïng biÓn Q§TS 9 Danh môc c¸c b¶ng B¶ng 2.

Sè chuyÕn vµ sè mÎ khai th¸c c¸ trong thêi gian kh¶o s¸t B¶ng 2. C¸c tÇu ®∙ ®¸nh c¸ th¨m dß trong vïng biÓn Tr−êng Sa B¶ng 3. H−íng vµ vËn tèc dßng ch¶y d− t¹i c¸c tÇng quan tr¾c vµo thêi ®iÓm th¸ng 5 - 6/2002 B¶ng 3. ChØ sè ®a d¹ng SVPD vïng biÓn Q§ Tr−êng Sa 2001-2003 B¶ng 3.

Sinh vËt l−îng sinh vËt phï du vïng biÓn Q§TS 2001-2003 B¶ng 3.