chương I trong luật phông chồng nhiễm HIV năm 2006 quy định nhùng hành vi bị nghiêm cấm bao gồm kỳ thị. phàn biệt dổi xư với người nhiêm HIV?l. Tuy nhiên, theo diều tra vào năm 2014 dánh giá về chi sổ kỳ thị với người sồng với HIV. tý lệ các trưởng hợp bị kỳ thi và phân biệt đối xứ vàn ờ mức cao.
đặc biệt trong nhóm phụ nừ mại dâm. người tiêm chích ma túy và nam quan hộ tinh dục dong giới. bị xi xào bàn lãn là một trong các dạng kỳ thi và phàn biệt đối xư phồ biền nhầl với gần 1/4 người được phong vắn từng trai qua linh trạng nãy; lý lộ bị xúc phạm vả bị cô lập khoi các hoạt dộng xà hội là 5.8%; phụ nừ mại dâm và phụ nữ sống vôi IIIV lã các nhóm de bị hãnh hung và nhục mạ40 Sự kỳ thị cùng là nguyên nhân khiến người nhiễm H1V khô tiếp cận von vay theo quyết định số 29 2014 ỌĐ-TTg. nhai lã phụ nừ41 13.
Thực trạng bất binh ding giói Trong thống kẽ cua UNAIDS. 54% số người nhiem HIV là phụ nử và trê em gái32 Nghiên cứu ờ Nigeria cho thầy phụ nữ phai chịu nhiều hậu qua kinh tế xã hội do nhiễm H1V/AIDS hơn nam giới khi sự tân ác và cô lập cao lum dáng kế ờ nừ giới (p<0.0001) nừ giới (50 0%) bị phân biệt dổi xứ tại noi làm việc nhiều hơn so VỚI nam giới (32. lạm dụng thê xác (p=0.029) Cua nhiều phụ nừ hon nam giởi Ngoài ra, chi phi chảm sóc ngoài liệu pháp kháng Vi-rủl cao hơn dâng kề ờ nữ giời (p= O.OO2)42 Như vậy. đại dịch HIV anh hương không lương xứng đến phụ nừ tré.
Tại Việt Nam nỏi lo lắng và nguy cơ cua phụ nữ cõ chồng hoặc ban tinh nhiễm HIV má không biết hoặc không có biện pháp phòng trành náo Ca khi theo con số thống kẻ Cua Bộ Y tể tinh dục vàn là con dưỡng lây truyền H1V phố biến nhầt hiện nay. chiếm tỏi 45% và có xu hướng mỏi -•c «4 ugc V Hl 11 13. Hậu qua cùa kỳ thị Sự kỳ thị cùng cỏ thê khiển người ta dề giấu triệu chửng hoặc giấu bệnh hơn. khiên họ không lim dược sự chăm sóc y tể tức thi, và càn trờ người la áp dụng các hãnh vi giữ gin sức khóe.
Điểu nãy có nghĩa lã sự kỹ thị có the khiến việc kiềm soát sự lây lan cũa dịch bệnh bùng phát còn khó khản him. Sự kỳ thị. phân biệt dổi xư có thê diễn ra một cách cõng khai hoặc ngấm ngầm, có thẻ thỏ bạo hoặc te nhị ơ nhiều hoãn canh khác nhau và dược biều hiện bơi nhiều hình thức, mức dộ. Mặc dù hiện nay.
sự hiẽu biết cua người dản dang dần dược nâng cao nhưng tại Việt Nam và nhiều nước khác trẽn thế giới vàn chưa thế khắc phục được triệt de tinh trạng nãy. Các hãnh vi kỷ thị nếu cữ tiếp tục dien ra sẽ gáy nên nhiêu anh hương tiêu cực đôi với người bị kỳ thị. cộng dồng, xã hội. Với ngưởi bị kỳ thị.
họ sè dần cam thầy xấu hờ. thiểu tự tin vào ban thân, mất di sự tin tương vảo giã trị thực cua chinh minh và lo ngại việc gập gờ nhửng người xung quanh. Chinh vi the mã họ luôn có cam giác e dè. không dám bộc lộ về các thông tin cá nhãn cùng như linh trạng cùa ban thân18 Đặc biệt là dồi với các trường họp nhiễm HIV.
COVID-19 hoặc gập phai các vần đề tàm thằn sè càng thu minh lại. không dám tim đen các dịch vụ hỗ trự, diều trị vả có nguy cơ lãm cho bệnh âm thầm phát triển, thậm chi là lây lan nhiều hơn. do những thãi dộ kỳ thị cua nhùng người xung quanh cũng khiến cho họ dè bị lỏn thương, buồn bà và làm anh hướng đến sức khoe tinh thân, khiến quâ trinh cai thiên bệnh gặp nhiều khô khản. trong dịch vụ y tể.
việc kỳ thi càng gia tảng sẽ dần đến lãm gia làng tốc độ lây nhiêm bệnh ra cộng đồng 1. Liên quan dến kỳ thị liên quan đéu HIV và giỏi Báo cáo nghiên cứu hợp lãc mang tinh dột phá giữa Tỏ chức Lao dộng Quốc lề (ILO) và còng ly nghiên cứu vả thám dò dư luận Gallup International cho thay việc thiêu kiến thức về lảy truyền HIV là cãn nguyên dần đen thái độ kỹ thị và phân biệt đối xử. Cứ trong hai người thi chi có một người biềt HI V không thẻ lây truyền khi sư dụng chung một nhà vệ sinh vã chi có một phần tư số người dược hoi tra lời chinh xác về cách thức HI V lây truyền như the não. Những lầm tường và quan niệm sai lầm vẫn tốn tại dai dăng -•c .^H «4 ugc V Hl 12 và góp phẩn đản đến kỳ thị và phản biệt đối xứ.
Sự kỳ thị và phàn biệt đổi xư cùng chính lã rào can lớn khiến người nhiễm IIIV/AIDS khó liếp cận với các dịch vụ dự phòng và điều trị HIV/AIDS1' Theo quan niệm cúa nhiều người hiện nay, ngay cá khi họ hiêu và biết rang H1V không lảy qua các tiếp xúc thông thưởng thì họ vần cứ cho rủng "tốt nhất cứ tránh xa họ ra", dien dó dà dê lại nhiều khó khán cho cảc hoạt dộng phông, chống HIV AIDS Thử nhất, do sợ bị kỳ thị và phản biệt dối xư. người nhiễm HIV/AIDS giấu giếm tinh trạng bệnh tật, mặc cam. không dâm tiếp xúc với cộng dồng, không hợp tác với chưưng trinh phóng chong HIV AIDS. Cán bộ chuyên môn khó có thê gặp vá tư vấn cho họ về kỳ nâng phóng và trành lây IIIV/AIDS cho người khác, lãm cho người nhiêm 1IIV.
AIDS trơ thành "quan thê ân", rât khó licp cận. củng như thiếu sự thõng cam giúp đờ cua cộng đồng cõ thê dản đen tám lý bi quan cua người nhiễm HIV. Chinh sự không tiếp cận được với người nhiễm HIV nên các cân bộ nghiên cửu cùng khó cỏ được sổ ca bệnh chinh xác. từ đõ khó ước tinh và dự báo chinh xảc dược về tinh hình dịch hiện nay.
MỘI vấn dề khác là chúng ta dà bo phi một nguồn lực lớn. không phát huy dược liềm nàng cùa người nhiễm 111V. Họ vẫn có thời gian dãi khóc mạnh nên vẫn có thế cồng hiến cho gia dinh và xà hội. Khi bị kỳ ihị và phân biệt dối xư, người nhiễm HIV nói chung vả phụ nữ nhièm HIV nôi riêng bị lách biệt.
không dưực làm việc, không dược châm sóc vã như vậy người nhiem IIIV có thê chết sớm hơn. đê lại gia dinh, người thản, lâm lãng tãc dộng cùa HIV/AIDS đen gia đinh, dền kinh te xã hội cua dất nước. Nhiều người nhicin H1V cỏ thê lã những tuyên truyền viên rất hiệu qua nen sự kỳ thị vã bất binh dâng giới đà làm mất di một phần lực lượng tham gia cõng tác phòng, chồng HIV/ AIDS Cuối cùng là kỳ thị vã phân biệt dối xử dần den hạn chế một so quyền cơ bán cua còng dãn như quyền được chàm sóc sức khoe, làm việc, học hãnh, lự do đi lại. là nhừng quyền mà người nhiem HIV đưực pháp luật bao vệ.
Khi bị kỳ thị và phân biệt đối xứ. người nhiễm HIV sè bị hạn chế một sổ quyền cơ ban irên40 Khi có sự kỳ thị với nhùng người nhiễm 1IIV, dậc biệt lã phụ nừ. về mặt tâm lý, họ cùng giống như bao người nhiễm HIV khác Lo sợ bị mẩt việc làm; lo sợ minh có the -•c .^H «4 ugc V Hl 13 làm cho gia đình, người Ihân bị lảy nhiễm: lo sợ không có thuốc điều trị. hoặc mình không có đu lien mua thuốc; lo sợ bạn bè.
hàng xóm biết tinh trạng nhiễm IIIV cùa minh rỗi từ đó nhùng người dó sè xa lãnh, kỳ thị và phân biệt dổi xừ vôi minh, dần đà hụ nghĩ vi hụ má mẻi quan hệ giữa cãc thành viên trong gia đinh không đồng thuận thiểu sự dồng Cam, giúp dờ cùa chổng con. Hộ thậm chi luôn buồn bà. tự trách minh, luôn cô nhùng suy nghĩ nêu cực. im lặng một cách bẩt thường, chán án, mắt ngú.
trỏng một moi, mất tri nhớ. không thê tập trung dược, các cư dộng chậm chạp. Tuy nhiên, những phụ nừ nhiẻm HIV thưòng có nhùng bất òn Ve tâm lý mồi khi họ phai đồi mặt VỚI tinh trạng kỳ thị vá phân biệt dốt xử Cua gia dinh, cùa người khác hoặc kin họ bị mắc cảo bệnh nhiêm trùng cơ hội Thậm chi với những phụ nử sau sinh, trâm cam dân trơ nên nặng hon dần den ý dịnh tự lư thường xuất hiện trong dầu vi họ cam thấy tuyệt vọng không muốn nỏi chuyện, không muốn tiếp xúc với mọi người nen họ luôn cô cám giãc có dem. cam thấy không có ai chia se với những khó khán, tràn trơ cua minh, không cỏ ai hiểu minh, căm thầy mọi người xa lãnh, kỹ thị và phân biệt dổi xứ với minh.
Tuy nhiên trong cuộc sóng những trụng thãi tâm lý cua phụ nừ nhiễm IIIV thường xuyên thay đổi Hòm nay cỏ thê Cam thay cô dơn. tuyệt vọng nhung ngày mai họ lại cam thấy có mềm hy Vọng 1. Cõng Cụ triển khai tự dành giá sự kỳ thị vá bất binh dâng giói 1. Công Cụ đánh giả Hiện nay.
khi đánh giá đo luông Sự kỳ thị liên quan đến HIV. phổ biến nhất lá thang do Kỷ thị HIV (HSS) thang do gồm 40 mục về kỳ thị vá cãc khia cạnh tàm lý xà hội cúa việc nhiễm HIV Bốn yểu tố dược nêu lèn gồm kỹ thị cá nhân, lo ngại về việc tiết lộ thòng tin hình ảnh tiêu cục về ban thân và quan tám den thãi dộ cùa công chúng dối với người nhiễm HIVU Các hạng mục do lường cua sự kỳ thị mã người nhiêm HIV cam nhận được đà duục phát triền dựa trên một đảnh giã sâu rộng về tãi hệu về kỳ thị và các khia cạnh tâm lý xà hội Cua HIV. Các mục dế do lưỡng sụ kỳ thị Cua những người nhiềm HI V' dược phát triển dựa trên một dánh giá sàu rộng về tát hệu về kỳ thị vá các khia Cạnh tàm lý xả hội cùa HIV -•c .^H «4 ugc V Hl 14 Một thang đo cùng được sư dụng rộng rài trên thế giới là HIV-SMS (HIV Stigma Mechanisms Scale) Còng cụ nãy bao gồm 3 thang do phụ cho từng loại kỳ thị kỳ thị đà ban hành45, được đánh giá thông qua 9 mục trong thang do Likert lừ I (không bao giờ) dền 5 (luôn luôn), sự kỳ thị nội tại4*, được đánh giá thông qua 6 mục theo thang đo Likert tử 1 (rất phan dốt) đền 5 (rẩt đổng ý), vã Sự kỳ thị dự kiến4 .