Luận văn thạc sĩ đánh giá khả năng thực hiện mục tiêu công nghiệp hóa của tỉnh gia lai đến năm 2020 và giải pháp phát triển công nghiệp bền vững

Luận văn thạc sĩ phân tích khả năng thực hiện mục tiêu công nghiệp hóa tỉnh Gia Lai đến 2020 và đề xuất giải pháp phát triển bền vững.

• Tác giả: Trần Khánh Toàn
• Người hướng dẫn: TS. Vũ Thành Tự Anh
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế TP.HCM
• Chuyên ngành: Chính sách công
• Đề tài: Đánh Giá Khả Năng Công Nghiệp Hóa Tỉnh Gia Lai Đến 2020 Và Giải Pháp Phát Triển Bền Vững
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Bối cảnh nghiên cứu
• 1.2. Mục đích, phương pháp nghiên cứu và một số lý thuyết có liên quan
• 1.3. Một số khái niệm và tiêu chí đánh giá chất lượng và tính bền vững
• 1.3.1. Chính sách công nghiệp
• 1.3.2. Mục tiêu công nghiệp đến năm 2020
• 1.3.2.1. Mục tiêu công nghiệp của cả nước
• 1.3.2.2. Mục tiêu công nghiệp của tỉnh Gia Lai
• 1.3.3. Chất lượng tăng trưởng và phát triển công nghiệp bền vững
• 1.4. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.5. Nội dung bố cục
• 2. CHƯƠNG 2: BỐI CẢNH PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI GIA LAI
• 2.1. Các yếu tố lợi thế tự nhiên của địa phương
• 2.1.1. Vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên
• 2.1.2. Tài nguyên thiên nhiên
• 2.2. Dân số, lao động
• 2.3. Các chỉ tiêu phản ánh mức độ phát triển kinh tế
• 2.3.1. Tăng trưởng kinh tế và GDP bình quân đầu người
• 2.3.1.1. Tăng trưởng kinh tế
• 2.3.1.2. GDP bình quân đầu người
• 2.3.2. Cơ cấu kinh tế
• 2.3.2.1. Cơ cấu kinh tế theo khu vực kinh tế
• 2.3.2.2. Cơ cấu kinh tế theo thành phần kinh tế
• 2.3.3. Năng suất lao động
• 2.3.4. Hoạt động của khu vực dân doanh địa phương
• 2.3.5. Khu, cụm công nghiệp
• 2.3.6. Kết cấu hạ tầng và văn hóa – xã hội – môi trường
• 2.4. Môi trường kinh doanh
• 2.4.1. Môi trường kinh doanh địa phương thông qua chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh PCI
• 2.4.2. Môi trường luật định đối với công nghiệp
• 2.4.3. Cơ sở hạ tầng giao thông
• 2.4.4. Cơ sở hạ tầng điện năng
• 2.4.5. Giáo dục và nguồn nhân lực
• 3. CHƯƠNG 3: ĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP CỦA TỈNH GIA LAI
• 3.1. Sơ lược lịch sử phát triển công nghiệp Gia Lai
• 3.2. Cơ cấu và kết quả hoạt động công nghiệp của địa phương
• 3.3. Sự tập trung theo vùng của công nghiệp địa phương
• 3.4. Lý giải kết quả tăng trưởng công nghiệp địa phương
• 3.5. Đánh giá tính khả thi của mục tiêu công nghiệp 2020
• 3.6. Bình luận về mục tiêu phát triển công nghiệp của tỉnh Gia Lai
• 3.6.1. Sự phù hợp của mục tiêu công nghiệp hóa Gia Lai với lợi thế so sánh của tỉnh và các xu thế phát triển công nghiệp hiện đại
• 3.6.2. Đánh giá chất lượng tăng trưởng công nghiệp của Gia Lai
• 3.6.3. Đánh giá tính bền vững của phát triển công nghiệp Gia Lai
• 4. CHƯƠNG 4: KHUYẾN NGHỊ CHÍNH SÁCH
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Đánh giá khả năng công nghiệp hóa tỉnh Gia Lai đến 2020

Tỉnh Gia Lai đã đặt ra mục tiêu công nghiệp hóa đến năm 2020 với nhiều chỉ tiêu cụ thể. Mục tiêu này không chỉ nhằm tăng trưởng kinh tế mà còn hướng tới phát triển bền vững. Theo báo cáo, tỷ trọng ngành công nghiệp trong cơ cấu kinh tế tỉnh cần đạt 38% vào năm 2020. Tuy nhiên, thực trạng hiện tại cho thấy nhiều thách thức trong việc thực hiện mục tiêu này. Các yếu tố như chất lượng nguồn nhân lực thấp, môi trường kinh doanh không thuận lợi, và cơ sở hạ tầng yếu kém đang cản trở sự phát triển công nghiệp. Đánh giá khả năng thực hiện mục tiêu công nghiệp hóa cần xem xét các yếu tố này một cách toàn diện.

1.1. Tình hình phát triển công nghiệp hiện tại

Gia Lai đã có những bước tiến trong phát triển công nghiệp, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế. Tốc độ tăng trưởng công nghiệp chưa đạt yêu cầu đề ra. Các ngành công nghiệp chủ lực như chế biến nông lâm sản và thủy điện chiếm tỷ trọng lớn trong giá trị gia tăng. Tuy nhiên, sự phát triển này chưa bền vững do phụ thuộc vào nguồn tài nguyên thiên nhiên. Cần có chính sách hỗ trợ để phát triển các ngành công nghiệp khác, giảm thiểu rủi ro từ sự biến động của thị trường nguyên liệu.

1.2. Đánh giá khả năng thực hiện mục tiêu công nghiệp hóa

Đánh giá khả năng thực hiện mục tiêu công nghiệp hóa đến năm 2020 cần dựa trên các chỉ tiêu cụ thể. Gia Lai cần đạt giá trị gia tăng công nghiệp 8.448 tỷ đồng và giá trị sản xuất công nghiệp 22.404 tỷ đồng. Tuy nhiên, với tình hình hiện tại, khả năng đạt được các chỉ tiêu này là không cao. Cần có sự đầu tư mạnh mẽ vào cơ sở hạ tầng và nguồn nhân lực để tạo điều kiện cho sự phát triển công nghiệp bền vững.

II. Giải pháp phát triển bền vững cho công nghiệp tỉnh Gia Lai

Để đạt được mục tiêu công nghiệp hóa bền vững, Gia Lai cần thực hiện một loạt giải pháp đồng bộ. Trước hết, cần cải thiện môi trường kinh doanh để thu hút đầu tư. Các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, cần được triển khai mạnh mẽ. Thứ hai, cần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực thông qua đào tạo và phát triển kỹ năng. Cuối cùng, việc bảo vệ môi trường cũng cần được chú trọng trong quá trình phát triển công nghiệp.

2.1. Cải thiện môi trường kinh doanh

Môi trường kinh doanh tại Gia Lai cần được cải thiện để thu hút đầu tư. Cần có các chính sách khuyến khích doanh nghiệp, giảm thiểu thủ tục hành chính và tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư. Việc nâng cao chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) sẽ giúp Gia Lai trở thành điểm đến hấp dẫn cho các nhà đầu tư trong và ngoài nước.

2.2. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực

Chất lượng nguồn nhân lực là yếu tố quyết định đến sự phát triển bền vững của công nghiệp. Gia Lai cần đầu tư vào giáo dục và đào tạo nghề, đặc biệt là trong các lĩnh vực công nghiệp chế biến và công nghệ cao. Các chương trình hợp tác với các trường đại học và doanh nghiệp sẽ giúp nâng cao kỹ năng cho lao động địa phương, đáp ứng nhu cầu của thị trường.

2.3. Bảo vệ môi trường trong phát triển công nghiệp

Phát triển công nghiệp không thể tách rời khỏi bảo vệ môi trường. Gia Lai cần xây dựng các quy định nghiêm ngặt về bảo vệ môi trường cho các dự án công nghiệp. Việc áp dụng công nghệ sạch và phát triển các ngành công nghiệp xanh sẽ giúp giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường, đồng thời tạo ra giá trị bền vững cho nền kinh tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tỉnh Gia Lai, với diện tích tự nhiên 15.536,9 km² và dân số khoảng 1,3 triệu người năm 2010, là một tỉnh miền núi thuộc vùng Tây Nguyên, có vị trí chiến lược trong phát triển kinh tế-xã hội và an ninh quốc phòng khu vực biên giới ba nước Lào, Việt Nam và Campuchia. Trong bối cảnh phát triển kinh tế nhanh và bền vững, tỉnh đặt mục tiêu công nghiệp hóa đến năm 2020 với giá trị gia tăng công nghiệp đạt 8.448 tỷ đồng, tốc độ tăng trưởng bình quân 16,5% giai đoạn 2011-2020, đóng góp 26,6% GDP địa phương. Tỷ trọng ngành công nghiệp và xây dựng đã tăng từ 5,2% năm 1991 lên 31,78% năm 2010, trong đó công nghiệp chế biến nông lâm sản và thủy năng chiếm trên 95% giá trị gia tăng toàn ngành.

Mặc dù có tiềm năng lớn về tài nguyên thiên nhiên như đất đỏ bazan, thủy điện, khoáng sản và nguồn lao động trẻ dồi dào, Gia Lai vẫn là tỉnh nông nghiệp chủ yếu với tỷ trọng nông lâm thủy sản chiếm 40,3% GDP năm 2010. Năng suất lao động ngành công nghiệp tăng nhanh nhưng lực lượng lao động trong ngành còn thấp, chỉ chiếm 3,9% tổng lao động. Môi trường kinh doanh có dấu hiệu sa sút, chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) năm 2011 đứng thứ 51/63 tỉnh, giảm so với năm 2006. Cơ sở hạ tầng giao thông và điện năng còn nhiều hạn chế, ảnh hưởng đến phát triển công nghiệp bền vững.

Nghiên cứu nhằm đánh giá khả năng thực hiện mục tiêu công nghiệp hóa của Gia Lai đến năm 2020, phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển công nghiệp, đồng thời đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng và tính bền vững của ngành công nghiệp địa phương. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2001-2010 và dự báo đến năm 2020, với trọng tâm tại tỉnh Gia Lai. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc định hướng chính sách phát triển công nghiệp phù hợp với lợi thế so sánh và điều kiện thực tế của tỉnh, góp phần thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa và phát triển kinh tế-xã hội bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng hai lý thuyết kinh tế phát triển chính: lý thuyết mô hình hai khu vực của Lewis và lý thuyết lợi thế so sánh của Ricardo. Mô hình Lewis giải thích quá trình công nghiệp hóa là sự chuyển dịch lao động từ khu vực nông nghiệp năng suất thấp sang khu vực công nghiệp năng suất cao hơn, tạo tiền đề cho tăng trưởng kinh tế. Lý thuyết lợi thế so sánh nhấn mạnh việc xác định và phát huy lợi thế cạnh tranh dựa trên điều kiện tự nhiên và nguồn lực địa phương để xây dựng chính sách công nghiệp phù hợp.

Ngoài ra, nghiên cứu áp dụng mô hình chính sách công nghiệp kiểu mới, tập trung vào vai trò định hướng và hỗ trợ của nhà nước trong việc cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực phổ quát như giáo dục, đào tạo và đổi mới công nghệ, thay vì các biện pháp bảo hộ truyền thống. Các khái niệm chính bao gồm: chính sách công nghiệp, chất lượng tăng trưởng công nghiệp (đánh giá qua năng suất lao động, tỷ lệ giá trị gia tăng so với giá trị sản xuất), và phát triển công nghiệp bền vững (bao gồm bền vững kinh tế, môi trường và xã hội).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định tính kết hợp phân tích thống kê mô tả và so sánh số liệu thứ cấp thu thập từ các nguồn chính thức như Tổng cục Thống kê, Sở Kế hoạch và Đầu tư Gia Lai, báo cáo của UBND tỉnh và các tổ chức liên quan. Cỡ mẫu dữ liệu bao gồm số liệu kinh tế xã hội giai đoạn 2001-2010 và các dự báo đến năm 2020.

Phương pháp chọn mẫu là thu thập toàn bộ số liệu có sẵn liên quan đến phát triển công nghiệp, kinh tế xã hội và môi trường của tỉnh Gia Lai. Phân tích số liệu được thực hiện bằng cách so sánh các chỉ tiêu kinh tế, cơ cấu ngành, năng suất lao động, chỉ số PCI và các chỉ số bền vững qua các năm, đồng thời so sánh với các tỉnh trong khu vực Tây Nguyên và cả nước để đánh giá vị thế và tiềm năng phát triển.

Quá trình nghiên cứu được thực hiện theo timeline từ năm 2011 đến 2012, bao gồm thu thập dữ liệu, phân tích hiện trạng, đánh giá khả năng thực hiện mục tiêu công nghiệp hóa, và đề xuất chính sách phát triển công nghiệp bền vững. Các mô hình và lý thuyết được điều chỉnh phù hợp với đặc thù kinh tế xã hội của Gia Lai nhằm đảm bảo tính thực tiễn và khả thi của các khuyến nghị.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng kinh tế và công nghiệp nhanh nhưng chưa bền vững: GDP Gia Lai tăng từ 2,83 triệu đồng/người năm 2000 lên 14,77 triệu đồng/người năm 2010, tốc độ tăng trưởng bình quân 17,96%/năm, cao hơn mức trung bình cả nước 3%. Tỷ trọng công nghiệp và xây dựng trong GDP tăng từ 5,2% năm 1991 lên 31,78% năm 2010. Tuy nhiên, tỷ trọng nông nghiệp vẫn còn cao 40,3% năm 2010, chưa đạt mục tiêu chuyển dịch cơ cấu kinh tế.

2. Năng suất lao động ngành công nghiệp tăng mạnh nhưng lực lượng lao động thấp: Năng suất lao động ngành công nghiệp tăng gấp 5 lần từ 12 triệu đồng/người năm 2000 lên 60,8 triệu đồng/người năm 2010. Tuy nhiên, lao động trong ngành công nghiệp chỉ chiếm 3,9% tổng lao động, trong đó công nghiệp chế biến chiếm 3,25%, công nghiệp sản xuất phân phối điện, gas, nước chiếm 0,4%. Tỷ lệ lao động qua đào tạo nghề trong công nghiệp chỉ đạt 17,4%.

3. Môi trường kinh doanh suy giảm: Chỉ số PCI của Gia Lai giảm từ vị trí 27 năm 2006 xuống 51 năm 2011, điểm số chỉ đạt 55,7/100, thấp hơn nhiều so với các tỉnh trong khu vực Tây Nguyên. Các chỉ số thành phần như chi phí gia nhập thị trường, tiếp cận đất đai, chi phí không chính thức, tính minh bạch đều ở nhóm thấp nhất cả nước, ảnh hưởng tiêu cực đến thu hút đầu tư và phát triển doanh nghiệp.

4. Cơ sở hạ tầng còn yếu kém: Hệ thống giao thông gồm 4 quốc lộ với tổng chiều dài 517,5 km, nhiều tuyến đường huyện và xã vẫn là đường đất, chưa đáp ứng nhu cầu vận tải công nghiệp. Hệ thống điện năng có công suất lắp đặt 1502 MW, chủ yếu từ thủy điện, nhưng công suất phát vào mùa khô giảm mạnh, ảnh hưởng đến sản xuất công nghiệp. Khu công nghiệp Trà Đa đã lấp đầy 95% diện tích, trong khi KCN Tây Pleiku vẫn đang giải phóng mặt bằng, chưa thu hút được đầu tư.

Thảo luận kết quả

Tốc độ tăng trưởng công nghiệp của Gia Lai trong giai đoạn 2001-2010 đạt mức cao, đóng góp tích cực vào chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa. Tuy nhiên, tỷ trọng nông nghiệp vẫn còn cao, cho thấy quá trình chuyển dịch lao động và nguồn lực chưa hiệu quả. Năng suất lao động ngành công nghiệp tăng mạnh chủ yếu nhờ ngành sản xuất phân phối điện, gas, nước, trong khi năng suất ngành chế biến chế tạo còn thấp, chưa khai thác hết tiềm năng nguyên liệu dồi dào từ nông lâm sản.

Môi trường kinh doanh suy giảm, thể hiện qua chỉ số PCI giảm hạng, là một trong những rào cản lớn đối với phát triển công nghiệp bền vững. Các chi phí không chính thức, khó khăn trong tiếp cận đất đai và thủ tục hành chính phức tạp làm giảm sức hấp dẫn đầu tư, đặc biệt là khu vực doanh nghiệp dân doanh và FDI. So với các nghiên cứu trong khu vực Tây Nguyên, Gia Lai có mức độ cạnh tranh thấp hơn, cần cải thiện mạnh mẽ để thu hút vốn và công nghệ.

Cơ sở hạ tầng giao thông và điện năng chưa đồng bộ, chưa đáp ứng yêu cầu phát triển công nghiệp hiện đại, đặc biệt là các tuyến đường kết nối vùng và năng lực cung cấp điện vào mùa khô. Việc quy hoạch và phát triển các khu công nghiệp còn chậm, chưa tận dụng hiệu quả quỹ đất và chưa tạo được động lực phát triển công nghiệp chế biến sâu.

Những kết quả này cho thấy Gia Lai có tiềm năng lớn nhưng còn nhiều thách thức trong việc thực hiện mục tiêu công nghiệp hóa đến năm 2020. Việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, cải thiện môi trường kinh doanh và đầu tư phát triển hạ tầng là những yếu tố then chốt để phát triển công nghiệp bền vững, phù hợp với lợi thế so sánh và điều kiện thực tế của tỉnh.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Cải thiện môi trường kinh doanh: Tỉnh cần đẩy mạnh cải cách hành chính, giảm chi phí không chính thức, minh bạch hóa thủ tục cấp phép và tiếp cận đất đai. Mục tiêu nâng chỉ số PCI lên nhóm trung bình khá trong vòng 3 năm tới, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp phát triển. Chủ thể thực hiện là UBND tỉnh phối hợp với các sở ngành liên quan.

2. Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao: Tăng cường đào tạo nghề, nâng cao kỹ năng lao động đặc biệt cho người dân tộc thiểu số, đáp ứng nhu cầu công nghiệp hóa. Đặt mục tiêu tăng tỷ lệ lao động qua đào tạo nghề trong ngành công nghiệp lên 30% vào năm 2020. Các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, Sở Lao động Thương binh và Xã hội là chủ thể chính.

3. Đầu tư nâng cấp cơ sở hạ tầng giao thông và điện năng: Ưu tiên nâng cấp các tuyến quốc lộ trọng điểm như QL19, QL14, QL25 để giảm chi phí vận tải, đồng thời mở rộng công suất điện, đặc biệt là nguồn điện ổn định vào mùa khô. Mục tiêu hoàn thành các dự án trọng điểm trước năm 2020. Chủ thể thực hiện là Sở Giao thông Vận tải, Sở Công Thương và các nhà đầu tư.

4. Phát triển các khu, cụm công nghiệp theo quy hoạch: Hoàn thiện hạ tầng KCN Tây Pleiku, đẩy mạnh thu hút đầu tư vào các khu công nghiệp và cụm công nghiệp, tập trung vào ngành chế biến nông lâm sản và công nghiệp năng lượng. Mục tiêu tăng tỷ trọng công nghiệp chế biến trong GDP công nghiệp lên trên 50% vào năm 2020. UBND tỉnh và Ban quản lý các khu công nghiệp chịu trách nhiệm triển khai.

5. Thúc đẩy liên kết vùng và hợp tác quốc tế: Tăng cường hợp tác với các tỉnh Tây Nguyên và các nước biên giới để khai thác lợi thế vị trí địa lý, mở rộng thị trường xuất khẩu và thu hút đầu tư. Mục tiêu thiết lập ít nhất 3 liên kết hợp tác chiến lược trong 5 năm tới. Chủ thể là UBND tỉnh, Sở Ngoại vụ và các đối tác liên quan.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước địa phương: Giúp hoạch định chính sách phát triển công nghiệp, cải thiện môi trường đầu tư và xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội phù hợp với điều kiện thực tế của Gia Lai.

2. Các nhà đầu tư và doanh nghiệp: Cung cấp thông tin về tiềm năng, thách thức và cơ hội đầu tư trong ngành công nghiệp Gia Lai, từ đó đưa ra quyết định đầu tư hiệu quả và bền vững.

3. Các tổ chức nghiên cứu và đào tạo: Là tài liệu tham khảo để phát triển chương trình đào tạo nguồn nhân lực, nghiên cứu chính sách công nghiệp và phát triển bền vững tại các vùng miền núi và khu vực Tây Nguyên.

4. Các nhà hoạch định chính sách cấp trung ương: Hỗ trợ đánh giá hiệu quả các chính sách công nghiệp hóa vùng Tây Nguyên, từ đó điều chỉnh và xây dựng chính sách phát triển công nghiệp phù hợp với đặc thù từng địa phương.

Câu hỏi thường gặp

1. Gia Lai có thể đạt được mục tiêu công nghiệp hóa đến năm 2020 không?
   Theo phân tích, Gia Lai có tiềm năng lớn với tốc độ tăng trưởng công nghiệp cao, tuy nhiên còn nhiều thách thức về nguồn nhân lực, môi trường kinh doanh và hạ tầng. Nếu thực hiện đồng bộ các giải pháp đề xuất, tỉnh có khả năng đạt mục tiêu công nghiệp hóa đến năm 2020.

2. Những ngành công nghiệp nào là thế mạnh của Gia Lai?
   Công nghiệp chế biến nông lâm sản và công nghiệp sản xuất phân phối điện, gas, nước là hai ngành chủ lực, chiếm trên 95% giá trị gia tăng công nghiệp. Đây là lợi thế để tỉnh phát triển công nghiệp chế biến sâu và năng lượng tái tạo.

3. Môi trường kinh doanh của Gia Lai hiện nay ra sao?
   Chỉ số PCI của tỉnh giảm hạng trong những năm gần đây, nhiều chỉ số thành phần như chi phí gia nhập thị trường, tiếp cận đất đai, chi phí không chính thức ở mức thấp, gây khó khăn cho doanh nghiệp và thu hút đầu tư.

4. Nguồn nhân lực của Gia Lai có đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa không?
   Nguồn lao động trẻ dồi dào nhưng trình độ chuyên môn, kỹ năng nghề còn thấp, tỷ lệ lao động qua đào tạo nghề trong công nghiệp chỉ khoảng 17,4%. Cần tăng cường đào tạo và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

5. Cơ sở hạ tầng có phải là rào cản lớn cho phát triển công nghiệp?
   Đúng vậy, hệ thống giao thông còn nhiều tuyến đường đất, công suất điện năng không ổn định vào mùa khô, các khu công nghiệp chưa phát triển đồng bộ, ảnh hưởng đến năng lực sản xuất và thu hút đầu tư.

Kết luận

• Gia Lai đã đạt được tốc độ tăng trưởng công nghiệp cao, đóng góp tích cực vào chuyển dịch cơ cấu kinh tế, nhưng vẫn còn nhiều thách thức về tỷ trọng nông nghiệp cao và năng suất lao động thấp trong ngành chế biến.
• Môi trường kinh doanh suy giảm và cơ sở hạ tầng yếu kém là những rào cản chính ảnh hưởng đến phát triển công nghiệp bền vững.
• Nguồn nhân lực trẻ dồi dào nhưng cần nâng cao chất lượng đào tạo nghề và kỹ năng chuyên môn để đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa.
• Các chính sách cải thiện môi trường kinh doanh, phát triển hạ tầng, đào tạo nguồn nhân lực và phát triển khu công nghiệp cần được ưu tiên thực hiện đồng bộ.
• Nghiên cứu đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm giúp Gia Lai đạt mục tiêu công nghiệp hóa đến năm 2020, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội bền vững và nâng cao đời sống nhân dân.

Tỉnh Gia Lai và các bên liên quan cần hành động ngay để thực hiện các khuyến nghị nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng công nghiệp, tạo đà phát triển bền vững trong tương lai gần.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 giới thiệu về bối cảnh chính sách, mục đích, câu hỏi, đối tượng, phạm vi và phương pháp nghiên cứu. 10 Cục Tài nguyên môi trường Việt Nam, “Thế nào là sự phát triển bền vững”, Cổng thông tin điện tử - Tổng cục Môi trường, truy cập ngày 06/8/2012, tại địa chỉ http://vea.vn 11 Uỷ ban Môi trường và Phát triển của Liên Hợp Quốc (1987), “Thế nào là sự phát triển bền vững”, Cổng thông tin điện tử - Tổng cục Môi trường, truy cập ngày 06/8/2012, tại địa chỉ http://vea.vn 123doc 7 Chương 2 trình bày bối cảnh tình hình phát triển kinh tế - xã hội Gia Lai giai đoạn (2001- 2010), trong đó tập trung trình bày tổng quan những điểm nổi bật về tình hình phát triển kinh tế của Gia Lai, so sánh với các tỉnh lân cận, cũng như cả nước để thấy sự phát triển của tỉnh trong giai đoạn này. Chương 3 thực hiện phân tích và đánh giá hiện trạng phát triển công nghiệp. Trong chương này, tác giả dựa vào mô hình nghiên cứu Chính sách công nghiệp của Việt Nam – Thiết kế chính sách để phát triển bền vững của hai tác giả Dwight H.

Perkins và Vũ Thành Tự Anh (2009) và sử dụng phương pháp phân tích thống kê, mô tả, kết hợp so sánh số liệu vùng, quốc gia, quốc tế để đánh giá tính khả thi của mục tiêu phát triển công nghiệp Gia Lai đến năm 2020. Qua đó sẽ trả lời cho câu hỏi nghiên cứu thứ nhất. Chương 4 đưa ra một số khuyến nghị chính sách. Trên cơ sở đã phân tích và đánh giá hiện trạng phát triển công nghiệp của tỉnh, kết hợp với mục tiêu phát triển công nghiệp đến năm 2020 ở những chương trước, tác giả sẽ gợi ý một số chính sách để nâng cao chất lượng và tăng cường tính bền vững của phát triển công nghiệp và trả lời cho câu hỏi nghiên cứu thứ hai.

123doc 8 Để trả lời các câu hỏi nghiên cứu tác giả thực hiện các bước sau: Điều kiện tự nhiên Điều kiện dân số, lao động Bối cảnh kinh tế Mức độ phát triển kinh tế xã hội Gia Lai Môi trường Kinh doanh Lịch sử phát triển công nghiệp Gia Lai Cơ cấu và kết quả hoạt động công nghiệp Đánh giá hiện Sự tập trung theo vùng của công nghiệp trạng phát triển công nghiệp Lý giải kết quả tăng trưởng công nghiệp Đánh giá tính khả thi của mục tiêu công nghiệp 2020 Bình luận về mục tiêu phát triển công nghiệp (chất lượng và tính bền vững) của tỉnh Gia Lai Chuyển đổi chính sách công nghiệp kiểu cũ sang chính sách công nghiệp kiểu mới Chiến lược công nghiệp hóa hướng vào xuất khẩu Cơ khí hóa nông nghiệp, nâng cao trình độ cơ khí hỗ trợ phát triển công nghiệp Chính phủ quan tâm phân bổ ngân sách phát triển cơ sở hạ tầng, kinh tế xã hội Khuyến nghị chính sách Phát triển cơ sở hạ tầng giao thông Quy hoạch khu, cụm công nghiệp hợp lý Đặt ra mục tiêu phát triển công nghiệp phải mang tính khả thi, gắn với chất lượng và tính bền vững Thực hiện liên kết các tỉnh trong vùng, các nước biên giới phát triển công nghiệp dựa trên lợi thế so sánh Cải thiện môi trường kinh doanh Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đặc biệt người đồng bào dân tộc thiểu số 123doc 9 1.6 Hạn chế của đề tài Mặc dù tác giả cố gắng thu thập những thông tin và dữ liệu tốt nhất có thể để làm cơ sở cho các phân tích, việc sử dụng các số liệu thứ cấp và được tổng hợp từ các nhiều nguồn khác nhau nên chưa có được sự đồng bộ, nhất quán và độ tin cậy tuyệt đối. Vì vậy, một số nhận định của tác giả có thể chưa sát thực tế. Tác giả sẽ tiếp tục nghiên cứu để mở rộng phạm vi đề tài và giảm bớt những hạn chế này. 123doc 10 Chƣơng 2: BỐI CẢNH PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI GIA LAI GIAI ĐOẠN 2001-2010 2.1 Các yếu tố lợi thế tự nhiên của địa phƣơng 2.1 Vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên Gia Lai là tỉnh miền núi, biên giới nằm phía Bắc vùng Tây Nguyên, có diện tích tự nhiên 15.536,9 km2 (theo Quyết định số 272/QĐ-TTg ngày 27/2/2007 của Thủ tướng Chính phủ), chiếm gần 4,7% diện tích cả nước.

Gia Lai có 34 dân tộc sinh sống, dân số năm 2010 là 1.942 người, dân tộc thiểu số chiếm 44,1%.12 Gia Lai có vị trí rất quan trọng trong phát triển kinh tế-xã hội và an ninh quốc phòng vùng Tây Nguyên, là trung tâm Tam giác phát triển của 10 tỉnh thuộc khu vực biên giới 3 nước Lào, Việt Nam và Campuchia (tỉnh có 90 km đường biên giới chung với Campuchia), là cửa ngõ đi ra biển của phần lớn các tỉnh trong khu vực. Khí hậu mang đặc điểm nhiệt đới gió mùa, chia thành hai mùa rõ rệt: mùa mưa và mùa khô. Nhiệt độ cao đều trong năm và ít thay đổi, trung bình khoảng 21-230, độ ẩm không khí trung bình 80-83%.2 Tài nguyên thiên nhiên13 Tài nguyên đất Toàn tỉnh có diện tích 64.218 ha đất phù sa, chiếm 4,13% diện tích tự nhiên toàn tỉnh; nhóm đất xám có 364.638 ha, chiếm 23,47% diện tích tự nhiên toàn tỉnh; nhóm đất đỏ vàng có diện tích lớn nhất với 756.433 ha, chiếm 48,69% diện tích tự nhiên toàn tỉnh, đặc biệt là loại đất đỏ trên đá bazan; nhóm đất đen dốc tụ có diện tích 16.774 ha, chiếm 1,08% diện tích tự nhiên toàn tỉnh; nhóm đất xói mòn trơ sỏi đá có diện tích 164.751 ha, chiếm 10,60% diện tích tự nhiên toàn tỉnh. Đất phù sa thích hợp cây nông nghiệp.

Đất xám và đặc biệt đất phát triển trên đá bazan thuận lợi phát triển các cây ngắn ngày như lúa, mì, mía… và cây công nghiệp dài ngày như 12 NGTK Gia Lai (2010). 13 Cổng thông tin điện tử Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Gia Lai (2012), Giới thiệu tổng quan Gia Lai, truy cập ngày 20/6/2012 tại địa chỉ: http://khdtgialai.vn/Gioi-thieu-tinh-Gia-Lai/Gioi-thieu-tong-quan-Gia- Lai. 123doc 11 cao su, điều, tiêu, cà phê, cây ăn quả. Tuy nhiên, diện tích đất khai thác chưa hiệu quả (đất nông nghiệp chiếm 86,75% diện tích tự nhiên, trong đó đất sản xuất nông nghiệp chỉ chiếm 38,71%, đất lâm nghiệp có rừng chiếm 47,97%).14 Tài nguyên nước Nguồn nước mặt: Tổng trữ lượng nước mặt của Gia Lai khoảng 23 tỷ m3 phân bố trên các hệ thống sông chính: hệ thống sông Ba, hệ thống sông Sê San và phụ lưu hệ thống sông Sêrêpôk.

Đặc điểm hệ thống sông, suối ngắn, dốc là tiềm năng để phát triển thủy điện. Sông Sê San là một trong ba con sông có tiềm năng thủy điện rất lớn của Việt Nam; chiếm 11,3% tổng số tiềm năng thủy điện của toàn quốc (chỉ đứng sau sông Đà 44% và sông Đồng Nai 16,4%). Sông Ba và sông Sêrêpôk có tiềm năng thủy điện rất lớn với điện năng 4,7 tỷ KWh chiếm 6,64% tỷ trọng của cả nước. Ước tính tổng sản lượng điện tiềm năng vào khoảng 10,5-11 tỷ kWh.15 Nguồn nước ngầm: Tổng trữ lượng nước cấp A + B là 26.894 m3/ngày, cấp C1 là 61.065 m3/ngày và C2 là 989.

Nhìn chung, tiềm năng nước ngầm của tỉnh có trữ lượng khá lớn, chất lượng nước tốt, phân bố chủ yếu trong phức hệ chứa nước phun trào bazan cùng với các nguồn nước mặt đảm bảo cung cấp nước cho nhu cầu sản xuất và sinh hoạt. Tài nguyên rừng Rừng tự nhiên của tỉnh 664.237 ha, chiếm 89,13% diện tích đất lâm nghiệp, còn lại là rừng trồng. Rừng Gia Lai có hệ thực vật, động vật phong phú, đa dạng về chủng loại, và mang lại giá trị kinh tế lớn và góp phần điều hòa khí hậu, bảo vệ môi trường. Nhìn chung, Gia Lai có nguồn tài nguyên rừng rất phong phú đây là lợi thế để phát triển công nghiệp chế biến lâm sản (sản lượng gỗ khai thác bình quân 160-180 m3/năm, giá trị sản xuất lâm nghiệp có xu hướng giảm qua các năm.

Tuy nhiên, nạn phá rừng và săn bắn bừa bãi đã làm cho nguồn tài nguyên này đang dần cạn kiệt. 15 Cổng thông tin điện tử Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Gia Lai (2012), Giới thiệu tổng quan Gia Lai, truy cập ngày 20/6/2012 tại địa chỉ: http://khdtgialai.vn/Gioi-thieu-tinh-Gia-Lai/Gioi-thieu-tong-quan-Gia- Lai. 123doc 12 Khoáng sản16 Gia Lai có một số tiềm năng về tài nguyên khoáng sản. Đến nay, trên địa bàn đã phát hiện được 301 điểm mỏ và biểu hiện khoáng hoá với 43 chủng loại khoáng sản.

Tài nguyên khoáng sản trên địa bàn có trữ lượng không lớn và phân bố rải rác (chì, thiếc, molipden, kẽm, asen, vonfram, vàng, đá quý và bán quý, laterit.2 Dân số, lao động Năm 2000 dân số trung bình của tỉnh là 1.026 ngàn người, đến năm 2010 là 1.302 ngàn người. Tốc độ dân số bình quân thời kỳ 2001-2005 là 2,74%. Giai đoạn 2006-2010 tốc độ tăng trưởng bình quân giảm còn 2,09%, cao hơn 1,9 lần so với tốc độ tăng dân số của cả nước (1,08%)17 và gần 1,2 lần so với vùng tây nguyên (1,80%)18.1 – Dân số trung bình và lao động Đơn vị: Người Tăng trƣởng TT Chỉ tiêu 2000 2005 2010 trung bình (%/năm) 2001- 2006- 2005 2010 1 Dân số trung bình 1,026,348 1,174,641 1,302,680 2.46% Dân số trong độ tuổi lao 2 457,751 597,256 783,000 5.57% động Tỷ lệ so với dân số (%) 44.11% 3 Lực lƣợng lao động 430,393 558,522 717,877 5.15% Tỷ lệ trên dân số trong 94.68% tuổi lao động Thành thị 70,671 94,502 125,054 Nông thôn 359,723 464,020 592,823 Nguồn: UBND Gia Lai (2011), Báo cáo tổng hợp quy hoạch phát triển nguồn nhân lực Gia Lai giai đoạn 2011-2020 16 Viện Nghiên cứu chiến lược, chính sách công nghiệp - Bộ Công Thương (2010), “Rà soát, bổ sung quy hoạch phát triển công nghiệp trên địa bàn Gia Lai đến năm 2020”, tr. 123doc 13 Tỷ lệ dân số trong độ tuổi lao động của tỉnh ngày càng tăng (44,6% năm 2000, đến năm 2010 đạt 60,11%).

Bên cạnh đó, tỉnh có cơ cấu nguồn nhân lực trẻ, dồi dào không những cho hiện tại mà cho tương lai (năm 2010, dân số dưới 35 tuổi chiếm 58,50% tổng số dân trong tuổi lao động). Tuy nhiên, trên 44% dân số là người dân tộc thiểu số. Nguồn lao động này phải được đào tạo, nâng cao trình độ để đóng góp tích cực vào tăng trưởng nền kinh tế của địa phương.1 – Cơ cấu theo nhóm tuổi của dân số trong độ tuổi lao động năm 2010 Nguồn: GSO (2012), Kho dữ liệu lao động và việc làm Trong 5 năm qua, trung bình hàng năm có khoảng 4 ngàn dân nhập cư, chủ yếu dưới hai dạng: lao động di chuyển đến tỉnh làm việc cho các dự án công trình, làm công thời vụ cho các hộ sản xuất nông nghiệp hoặc đến buôn bán kinh doanh, hình thành khu kinh tế mới và di dân tự do.