Đánh Giá Biến Động Và Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp Trong Xây Dựng Nông Thôn Mới Tại Thị Xã Quảng Yên, Tỉnh Quảng Ninh

• Tác giả: Vũ Văn Hải
• Người hướng dẫn: PGS. Đào Châu Thu
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Quản lý đất đai
• Đề tài: Đánh Giá Biến Động Và Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp Trong Xây Dựng Nông Thôn Mới Tại Quảng Yên, Quảng Ninh
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN 1: TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 2. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI
• 3. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 4. NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI, Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN
• 4.1. Những đóng góp mới
• 4.2. Ý nghĩa khoa học
• 4.3. Ý nghĩa thực tiễn
• 5. TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 5.1. Cơ sở về xây dựng nông thôn mới
• 5.2. Một số khái niệm về nông nghiệp, nông dân, nông thôn
• 5.3. Vai trò của nông dân trong xây dựng nông thôn mới
• 5.4. Nội dung các tiêu chí xây dựng nông thôn mới liên quan đến hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp
• 6. ĐẤT VÀ VAI TRÒ CỦA ĐẤT ĐỐI VỚI SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP
• 6.1. Khái niệm về đất và đất sản xuất nông nghiệp
• 6.2. Vai trò và ý nghĩa của đất đai trong sản xuất nông nghiệp
• 7. SỬ DỤNG ĐẤT VÀ NHỮNG QUAN ĐIỂM VỀ SỬ DỤNG ĐẤT
• 7.1. Sử dụng đất và những nhân tố ảnh hưởng đến sử dụng đất
• 7.2. Quan điểm sử dụng đất bền vững
• 8. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HIỆU QUẢ VÀ ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG ĐẤT
• 8.1. Khái quát hiệu quả sử dụng đất
• 8.2. Sự cần thiết phải đánh giá hiệu quả sử dụng đất
• 8.3. Tiêu chuẩn đánh giá hiệu quả sử dụng đất
• 8.4. Hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp
• 9. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG ĐẤT NÔNG NGHIỆP TRÊN THẾ GIỚI VÀ VIỆT NAM
• 9.1. Tình hình nghiên cứu đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên thế giới
• 9.2. Tình hình nghiên cứu đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp ở Việt Nam
• 10. NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 10.1. Địa điểm nghiên cứu
• 10.2. Thời gian nghiên cứu
• 10.3. Đối tượng nghiên cứu
• 10.4. Nội dung nghiên cứu
• 10.4.1. Điều tra đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội có liên quan đến sử dụng đất nông nghiệp của thị xã Quảng Yên
• 10.4.2. Biến động và hiện trạng sử dụng đất
• 10.4.3. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp
• 10.4.4. Đánh giá sản xuất nông nghiệp dưới tác động xây dựng NTM
• 10.4.5. Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất NN trong xây dựng NT mới
• 10.5. Phương pháp nghiên cứu
• 10.5.1. Phương pháp điều tra số liệu thứ cấp
• 10.5.2. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu
• 10.5.3. Phương pháp điều tra số liệu sơ cấp
• 10.5.4. Phương pháp đánh giá hiệu quả sử dụng đất theo FAO
• 10.5.5. Phương pháp đánh giá tổng hợp hiệu quả sử dụng đất
• 10.5.6. Phương pháp so sánh, thống kê và xử lý số liệu điều tra
• 11. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 11.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội của thị xã Quảng Yên
• 11.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 11.1.2. Thực trạng phát triển kinh tế xã hội của thị xã
• 11.1.3. Đánh giá thuận lợi và khó khăn về địa bàn của thị xã Quảng Yên tác động đến hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp
• 11.2. Biến động và hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp
• 11.2.1. Cơ cấu đất nông nghiệp của Thị xã Quảng Yên
• 11.2.2. Biến động diện tích và cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn thị xã trong xây dựng NTM giai đoạn 2014 - 2017
• 11.2.3. Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp
• 11.3. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp
• 11.3.1. Đặc điểm các loại hình sử dụng đất của thị xã Quảng Yên Tỉnh Quảng Ninh
• 11.3.2. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp của thị xã Quảng Yên
• 11.4. Đánh giá sản xuất nông nghiệp dưới tác động xây dựng NTM
• 11.4.1. Quy mô diện tích đất nông nghiệp trong xây dựng NTM
• 11.4.2. Phương thức sản xuất nông nghiệp trong xây dựng NTM
• 11.4.3. Thị trường tiêu thụ sản phẩm nông sản trong xây dựng NTM
• 11.4.4. Đánh giá chung mức độ tác động của NTM đến sản xuất nông nghiệp ở 3 tiểu vùng trên địa bàn thị xã Quảng Yên
• 11.5. Lựa chọn các loại hình có hiệu quả và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất trong xây dựng nông thôn mới
• 11.5.1. Lựa chọn các loại hình sử dụng đất nông nghiệp có hiệu quả
• 12. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đánh Giá Hiệu Quả Đất Nông Nghiệp Quảng Yên

Đất đai là tài nguyên vô giá, tư liệu sản xuất đặc biệt và là yếu tố quan trọng của môi trường sống. Trong nông nghiệp, đất đai là tư liệu sản xuất không thể thay thế. Việc sử dụng đất nông nghiệp hiệu quả và bền vững là vấn đề cấp thiết, nhằm duy trì sức sản xuất cho hiện tại và tương lai. Xã hội phát triển, dân số tăng, đòi hỏi ngày càng cao về lương thực, thực phẩm. Việc đánh giá hiệu quả sử dụng đất và lựa chọn loại hình sử dụng đất phù hợp là vấn đề toàn cầu. Đối với Việt Nam, một nước nông nghiệp, việc này càng trở nên quan trọng. Quảng Yên, một thị xã ven biển của Quảng Ninh, đã hoàn thành chương trình xây dựng nông thôn mới, đạt nhiều thành tựu. Tuy nhiên, quá trình đô thị hóa làm thu hẹp diện tích đất nông nghiệp. Do đó, việc định hướng sử dụng đất hợp lý, ổn định và hiệu quả là rất cần thiết.

1.1. Tầm quan trọng của đất nông nghiệp trong phát triển kinh tế

Đất nông nghiệp đóng vai trò then chốt trong đảm bảo an ninh lương thực, cung cấp nguyên liệu cho công nghiệp và tạo việc làm cho người dân. Việc quản lý và sử dụng hiệu quả đất nông nghiệp góp phần vào tăng trưởng kinh tế bền vững. Theo tài liệu gốc, đất đai không chỉ là đối tượng lao động mà còn là tư liệu sản xuất không thể thay thế được.

1.2. Thực trạng sử dụng đất nông nghiệp tại Quảng Yên Quảng Ninh

Quảng Yên đang đối mặt với thách thức thu hẹp diện tích đất nông nghiệp do quá trình đô thị hóa. Cần có giải pháp để sử dụng hiệu quả diện tích đất còn lại, đảm bảo năng suất và thu nhập cho người dân. Việc quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp hợp lý là yếu tố then chốt.

II. Thách Thức Trong Sử Dụng Đất Nông Nghiệp Bền Vững ở Quảng Yên

Việc sử dụng đất nông nghiệp hiệu quả và bền vững tại Quảng Yên đối mặt với nhiều thách thức. Quá trình đô thị hóa diễn ra nhanh chóng, chuyển đổi mục đích sử dụng đất, ô nhiễm môi trường từ hoạt động sản xuất nông nghiệp và biến đổi khí hậu là những yếu tố ảnh hưởng tiêu cực. Cần có giải pháp đồng bộ để giải quyết những thách thức này, đảm bảo sử dụng đất nông nghiệp bền vững và bảo vệ môi trường. Theo nghiên cứu, yếu tố con người là quan trọng nhất trong quá trình sử dụng đất.

2.1. Ảnh hưởng của đô thị hóa đến diện tích đất nông nghiệp

Đô thị hóa làm giảm diện tích đất nông nghiệp, gây áp lực lên sản xuất lương thực và ảnh hưởng đến sinh kế của người dân. Cần có chính sách kiểm soát quá trình đô thị hóa, bảo vệ đất trồng trọt Quảng Yên và đảm bảo an ninh lương thực.

2.2. Tác động của biến đổi khí hậu đến sản xuất nông nghiệp

Biến đổi khí hậu gây ra hạn hán, lũ lụt, xâm nhập mặn, ảnh hưởng đến năng suất cây trồng và vật nuôi. Cần có giải pháp thích ứng với biến đổi khí hậu, sử dụng giống cây trồng chịu mặn, chịu hạn và áp dụng kỹ thuật canh tác tiên tiến.

2.3. Ô nhiễm môi trường từ hoạt động nông nghiệp

Việc sử dụng phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật quá mức gây ô nhiễm đất và nguồn nước. Cần khuyến khích sử dụng phân bón hữu cơ, thuốc bảo vệ thực vật sinh học và áp dụng quy trình sản xuất nông nghiệp sạch.

III. Phương Pháp Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp Chi Tiết

Để đánh giá hiệu quả sử dụng đất, cần áp dụng phương pháp toàn diện, kết hợp các chỉ tiêu kinh tế, xã hội và môi trường. Các chỉ tiêu kinh tế bao gồm giá trị sản xuất, thu nhập hỗn hợp, hiệu quả đồng vốn. Các chỉ tiêu xã hội đánh giá tác động đến việc làm, thu nhập và đời sống của người dân. Các chỉ tiêu môi trường đánh giá tác động đến chất lượng đất, nước và không khí. Việc đo lường hiệu quả sử dụng đất một cách chính xác là cơ sở để đưa ra quyết định quản lý và sử dụng đất hợp lý.

3.1. Các chỉ số đánh giá hiệu quả kinh tế đất nông nghiệp

Các chỉ số như giá trị sản xuất (GTSX), thu nhập hỗn hợp (TNHH), hiệu quả đồng vốn (HQĐV) và giá trị ngày công (GTNC) là những thước đo quan trọng để đánh giá hiệu quả kinh tế của việc sử dụng đất nông nghiệp. Phân tích các chỉ số này giúp xác định loại hình sử dụng đất nào mang lại lợi nhuận cao nhất.

3.2. Đánh giá hiệu quả xã hội của việc sử dụng đất nông nghiệp

Hiệu quả xã hội được đánh giá thông qua các yếu tố như tạo việc làm, tăng thu nhập cho người dân, cải thiện đời sống và góp phần vào xây dựng nông thôn mới. Việc sử dụng đất nông nghiệp cần hướng đến mục tiêu nâng cao chất lượng cuộc sống cho cộng đồng.

3.3. Tiêu chí đánh giá tác động môi trường của sử dụng đất

Đánh giá tác động đến chất lượng đất, nước, không khí và đa dạng sinh học. Cần giảm thiểu ô nhiễm, bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và đảm bảo sử dụng đất nông nghiệp thân thiện với môi trường.

IV. Phân Tích Thực Trạng Sử Dụng Đất Nông Nghiệp Tại Quảng Yên

Phân tích thực trạng sử dụng đất nông nghiệp tại Quảng Yên cho thấy sự phân bố không đồng đều giữa các loại đất và các vùng. Đất trồng lúa chiếm tỷ trọng lớn, nhưng năng suất còn thấp. Đất nuôi trồng thủy sản có tiềm năng phát triển, nhưng cần quản lý chặt chẽ để tránh ô nhiễm môi trường. Cần có quy hoạch chi tiết, phù hợp với điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội của từng vùng, để tối ưu hóa sử dụng đất nông nghiệp.

4.1. Cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp hiện tại ở Quảng Yên

Phân tích tỷ lệ diện tích các loại đất như đất trồng lúa, đất màu, đất vườn và đất nuôi trồng thủy sản. Xác định loại đất nào đang được sử dụng hiệu quả và loại đất nào cần được cải thiện.

4.2. Đánh giá năng suất và hiệu quả của các loại cây trồng chính

So sánh năng suất lúa, rau màu và các loại cây trồng khác. Xác định yếu tố ảnh hưởng đến năng suất và đề xuất giải pháp nâng cao năng suất cây trồng.

4.3. Tiềm năng và thách thức của nuôi trồng thủy sản tại Quảng Yên

Đánh giá tiềm năng phát triển nuôi trồng thủy sản, đồng thời chỉ ra những thách thức về ô nhiễm môi trường, dịch bệnh và thị trường tiêu thụ. Đề xuất giải pháp phát triển nuôi trồng thủy sản bền vững.

V. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp Quảng Yên

Để nâng cao hiệu quả sử dụng đất, cần áp dụng đồng bộ các giải pháp về quy hoạch, kỹ thuật, chính sách và thị trường. Quy hoạch sử dụng đất phải dựa trên cơ sở khoa học, phù hợp với điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội. Áp dụng kỹ thuật canh tác tiên tiến, sử dụng giống cây trồng chất lượng cao, tiết kiệm nước và phân bón. Chính sách hỗ trợ phải khuyến khích đầu tư vào nông nghiệp, tạo điều kiện cho nông dân tiếp cận vốn, khoa học kỹ thuật và thị trường. Phát triển thị trường tiêu thụ nông sản ổn định, đảm bảo đầu ra cho sản phẩm.

5.1. Quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp hợp lý và bền vững

Xây dựng quy hoạch chi tiết, phân vùng sử dụng đất phù hợp với điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội của từng vùng. Đảm bảo sử dụng đất nông nghiệp hiệu quả và bền vững.

5.2. Ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất nông nghiệp

Sử dụng giống cây trồng chất lượng cao, áp dụng kỹ thuật canh tác tiên tiến, tiết kiệm nước và phân bón. Khuyến khích sản xuất nông nghiệp hữu cơ và nông nghiệp công nghệ cao.

5.3. Chính sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp và nông thôn

Tạo điều kiện cho nông dân tiếp cận vốn, khoa học kỹ thuật và thị trường. Hỗ trợ xây dựng thương hiệu nông sản và phát triển chuỗi giá trị nông nghiệp.

VI. Đánh Giá Tác Động Của Xây Dựng Nông Thôn Mới Đến Đất Nông Nghiệp

Chương trình xây dựng nông thôn mới (NTM) có tác động lớn đến sản xuất nông nghiệp và hiệu quả sử dụng đất. NTM thúc đẩy đầu tư vào hạ tầng nông thôn, cải thiện điều kiện sản xuất và đời sống của người dân. Tuy nhiên, NTM cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về chất lượng sản phẩm, bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. Cần có đánh giá toàn diện về tác động của NTM để điều chỉnh chính sách và giải pháp phù hợp.

6.1. Ảnh hưởng của NTM đến quy mô và phương thức sản xuất

NTM thúc đẩy tập trung đất đai, hình thành các vùng sản xuất chuyên canh quy mô lớn. Đồng thời, NTM khuyến khích áp dụng phương thức sản xuất tiên tiến, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

6.2. Tác động của NTM đến thị trường tiêu thụ nông sản

NTM tạo điều kiện kết nối nông dân với thị trường, xây dựng thương hiệu nông sản và phát triển chuỗi giá trị nông nghiệp. Đảm bảo đầu ra ổn định cho sản phẩm nông nghiệp.

6.3. Đánh giá chung về tác động của NTM đến sản xuất nông nghiệp

Tổng kết những thành tựu và hạn chế của NTM trong lĩnh vực nông nghiệp. Đề xuất giải pháp hoàn thiện chương trình NTM, phát triển nông nghiệp bền vững và nâng cao đời sống của người dân.