Luận Văn: Đánh Giá Hiệu Quả Kinh Tế Sản Xuất Na Dai Trên Địa Bàn Huyện Chi Lăng, Tỉnh Lạng Sơn

Luận văn đánh giá hiệu quả kinh tế sản xuất na dai tại huyện Chi Lăng, tỉnh Lạng Sơn, phân tích tiềm năng và thách thức trong phát triển nông nghiệp địa phương.

• Tác giả: Nguyễn Thị Hường
• Người hướng dẫn: TS. Dương Hoài An
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Kinh tế Nông nghiệp
• Đề tài: Đánh Giá Hiệu Quả Kinh Tế Sản Xuất Na Dai Tại Huyện Chi Lăng, Lạng Sơn
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu chung
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.3.1. Đối tượng nghiên cứu và điều tra
• 1.3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Ý nghĩa khoa học hoặc thực tiễn
• 1.4.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.4.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI
• 2.1. Cơ sở lý luận của đề tài
• 2.1.1. Một số khái niệm có liên quan
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC: PHIẾU ĐIỀU TRA

Tóm tắt

I. Hiệu quả kinh tế sản xuất na dai

Nghiên cứu đánh giá hiệu quả kinh tế của việc sản xuất na dai tại huyện Chi Lăng, Lạng Sơn cho thấy cây na dai đóng vai trò quan trọng trong phát triển nông nghiệp và kinh tế địa phương. Diện tích trồng na dai liên tục tăng từ 1.526,01 ha năm 2017 lên 1.576 ha năm 2018, với sản lượng đạt khoảng 16.000 tấn. Lợi nhuận nông nghiệp từ na dai được xác định thông qua phân tích chi phí sản xuất và giá trị sản xuất. Các nhóm hộ sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP có chi phí cao hơn nhưng hiệu quả đồng vốn thấp hơn so với nhóm không áp dụng VietGAP. Điều này cho thấy sự cần thiết của việc cải thiện kỹ thuật trồng na và quản lý sản xuất để tăng tiềm năng kinh tế.

1.1. Chi phí sản xuất và lợi nhuận

Phân tích chi phí sản xuất cho thấy nhóm hộ áp dụng VietGAP có chi phí bình quân cao hơn, đạt 8.000 đồng/ha, trong khi nhóm không áp dụng VietGAP có chi phí thấp hơn nhưng lợi nhuận nông nghiệp cao hơn. Sự chênh lệch này phản ánh sự cần thiết của việc tối ưu hóa quy trình sản xuất và giảm chi phí đầu vào. Các hộ sản xuất theo mô hình hợp tác xã cũng cho thấy hiệu quả cao hơn so với hộ gia đình nhỏ lẻ, nhấn mạnh vai trò của quản lý sản xuất tập trung.

1.2. Thị trường và tiêu thụ sản phẩm

Thị trường na dai tại huyện Chi Lăng chủ yếu phụ thuộc vào tiêu thụ nội địa và xuất khẩu. Tuy nhiên, sản phẩm chưa qua sơ chế và thiếu quy hoạch vùng sản xuất tập trung làm giảm khả năng cạnh tranh. Việc xây dựng cơ sở hạ tầng và phát triển thị trường tiêu thụ là yếu tố then chốt để nâng cao giá trị sản phẩm và mở rộng thị phần.

II. Phát triển nông thôn và kinh tế địa phương

Sản xuất na dai góp phần quan trọng vào phát triển nông thôn và kinh tế địa phương tại huyện Chi Lăng. Cây na dai được coi là cây “thoát nghèo”, giúp nhiều hộ gia đình cải thiện thu nhập và ổn định cuộc sống. Tuy nhiên, sản xuất còn manh mún, thiếu quy hoạch và chưa tận dụng hết tiềm năng đất đai. Việc áp dụng kỹ thuật trồng na hiện đại và chính sách nông nghiệp hỗ trợ sẽ giúp nâng cao hiệu quả sản xuất và phát triển bền vững.

2.1. Quy hoạch vùng sản xuất

Để phát huy tiềm năng kinh tế của cây na dai, cần quy hoạch vùng sản xuất tập trung, tận dụng lợi thế về điều kiện tự nhiên và thổ nhưỡng. Việc xây dựng các vùng sản xuất chuyên canh sẽ giúp tăng sản lượng na dai và giảm rủi ro trong sản xuất.

2.2. Chính sách hỗ trợ nông dân

Các chính sách nông nghiệp cần tập trung hỗ trợ nông dân Chi Lăng trong việc tiếp cận vốn, kỹ thuật và thị trường. Đồng thời, cần khuyến khích việc áp dụng các tiêu chuẩn sản xuất như VietGAP để nâng cao chất lượng sản phẩm và đáp ứng yêu cầu thị trường.

III. Giải pháp nâng cao hiệu quả sản xuất

Nghiên cứu đề xuất các giải pháp đồng bộ để nâng cao hiệu quả kinh tế sản xuất na dai tại huyện Chi Lăng. Các giải pháp bao gồm cải thiện kỹ thuật trồng na, quy hoạch vùng sản xuất tập trung, xây dựng cơ sở hạ tầng và phát triển thị trường tiêu thụ. Việc áp dụng các tiêu chuẩn sản xuất như VietGAP cũng được khuyến khích để đảm bảo chất lượng sản phẩm và tăng khả năng cạnh tranh.

3.1. Cải thiện kỹ thuật trồng na

Việc áp dụng kỹ thuật trồng na hiện đại, bao gồm quản lý dịch bệnh và sử dụng phân bón hợp lý, sẽ giúp tăng sản lượng na dai và giảm chi phí sản xuất. Các chương trình đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật cần được triển khai rộng rãi cho nông dân Chi Lăng.

3.2. Phát triển thị trường tiêu thụ

Xây dựng thị trường na dai ổn định thông qua việc liên kết với các doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu. Đồng thời, cần đầu tư vào cơ sở hạ tầng như hệ thống bảo quản và vận chuyển để giảm tổn thất sau thu hoạch và nâng cao giá trị sản phẩm.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Sản xuất nông nghiệp đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế Việt Nam, đặc biệt là ngành trồng cây ăn quả, góp phần nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống người dân. Cây Na dai, một loại cây ăn quả đặc sản, đã trở thành cây chủ lực tại huyện Chi Lăng, tỉnh Lạng Sơn với diện tích trồng trên 1.500 ha và sản lượng khoảng 16.000 tấn, tạo nên vùng sản xuất Na lớn nhất miền núi phía Bắc. Từ năm 2016 đến 2018, diện tích trồng Na dai tại huyện liên tục tăng, từ 1.426 ha lên 1.576 ha, cho thấy sự phát triển mạnh mẽ của cây trồng này.

Tuy nhiên, sản xuất Na dai vẫn còn nhiều thách thức như quy mô nhỏ lẻ, sản xuất theo kinh nghiệm truyền thống, chưa áp dụng rộng rãi tiêu chuẩn VietGAP, dẫn đến hiệu quả kinh tế chưa đồng đều giữa các hộ. Mục tiêu nghiên cứu là đánh giá hiệu quả kinh tế sản xuất Na dai trên địa bàn huyện Chi Lăng, phân tích các yếu tố ảnh hưởng và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả kinh tế, góp phần phát triển bền vững ngành trồng Na dai tại địa phương trong giai đoạn 2017-2019.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà quản lý và người sản xuất, giúp định hướng phát triển sản xuất Na dai theo hướng bền vững, nâng cao giá trị gia tăng và cải thiện đời sống nông dân. Các chỉ số hiệu quả kinh tế như giá trị sản xuất, chi phí trung gian, lợi nhuận và thu nhập hỗn hợp được sử dụng để đánh giá toàn diện hiệu quả sản xuất.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về phát triển kinh tế nông nghiệp, hiệu quả kinh tế và phát triển sản xuất. Phát triển kinh tế được hiểu là quá trình tăng trưởng về số lượng và chất lượng sản phẩm, đồng thời cải thiện cơ cấu kinh tế và phân phối công bằng lợi ích xã hội. Hiệu quả kinh tế phản ánh mối quan hệ giữa kết quả thu được và chi phí bỏ ra trong sản xuất, bao gồm các chỉ tiêu như giá trị sản xuất (GO), chi phí trung gian (IC), giá trị gia tăng (VA) và thu nhập hỗn hợp (MI).

Mô hình phân tích SWOT được áp dụng để nhận diện điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức trong sản xuất Na dai, từ đó đề xuất các giải pháp phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế. Các khái niệm chính bao gồm: sản xuất nông nghiệp, hiệu quả kinh tế, phát triển sản xuất theo chiều rộng và chiều sâu, tiêu chuẩn VietGAP trong sản xuất nông nghiệp, và tổ chức sản xuất qua hợp tác xã.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp điều tra phỏng vấn trực tiếp với 120 hộ sản xuất Na dai tại huyện Chi Lăng, phân thành 4 nhóm dựa trên việc có hay không là thành viên hợp tác xã và áp dụng tiêu chuẩn VietGAP. Phương pháp chọn mẫu phi ngẫu nhiên hoàn toàn được sử dụng dựa trên tiêu chí đại diện và tư vấn của cán bộ địa phương.

Nguồn dữ liệu bao gồm số liệu sơ cấp thu thập qua phiếu điều tra và thảo luận nhóm với cán bộ quản lý nông nghiệp, cùng số liệu thứ cấp từ các báo cáo, tài liệu chính thức của huyện và tỉnh. Phân tích số liệu sử dụng các phương pháp thống kê mô tả, so sánh, phân tích lợi ích - chi phí và phân tích SWOT. Thời gian nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2017-2019, nhằm phản ánh thực trạng và xu hướng phát triển sản xuất Na dai tại địa phương.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Diện tích và sản lượng Na dai tăng trưởng ổn định: Diện tích trồng Na dai tăng từ 1.426 ha năm 2016 lên 1.576 ha năm 2018, tương đương mức tăng khoảng 10,5% trong 3 năm. Sản lượng Na đạt trên 16.000 tấn, khẳng định vị trí cây Na là cây chủ lực trong sản xuất nông nghiệp của huyện.

2. Hiệu quả kinh tế khác biệt giữa các nhóm hộ: Nhóm hộ thành viên hợp tác xã và sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP (nhóm 4) có chi phí sản xuất bình quân cao nhất, nhưng hiệu quả trên đơn vị diện tích cũng cao nhất, với giá trị sản xuất đạt khoảng 8.000 đồng/kg. Nhóm hộ không phải thành viên HTX và không áp dụng VietGAP có chi phí thấp hơn nhưng hiệu quả kinh tế thấp hơn đáng kể.

3. Vai trò của hợp tác xã trong tổ chức sản xuất: Hộ sản xuất là thành viên HTX không sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP (nhóm 3) có hiệu quả đồng vốn cao hơn nhóm không phải thành viên HTX, cho thấy HTX góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất thông qua tổ chức và hỗ trợ kỹ thuật.

4. Áp dụng khoa học kỹ thuật còn hạn chế: Việc áp dụng tiêu chuẩn VietGAP chưa được phổ biến rộng rãi, nhiều hộ vẫn sản xuất theo kinh nghiệm truyền thống, dẫn đến chất lượng sản phẩm chưa đồng đều, ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh trên thị trường.

Thảo luận kết quả

Sự tăng trưởng diện tích và sản lượng Na dai phản ánh tiềm năng phát triển của cây trồng này tại huyện Chi Lăng, phù hợp với điều kiện tự nhiên và kinh tế xã hội địa phương. Hiệu quả kinh tế cao ở nhóm hộ áp dụng VietGAP và tham gia HTX cho thấy vai trò quan trọng của tổ chức sản xuất và áp dụng kỹ thuật tiên tiến trong nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

So sánh với các nghiên cứu về cây ăn quả khác như cam tại Cao Phong hay xoài, bưởi ở Đồng bằng sông Cửu Long, việc áp dụng kỹ thuật canh tác tiên tiến và tổ chức sản xuất tập trung đều góp phần tăng giá trị gia tăng và thu nhập cho người dân. Tuy nhiên, việc áp dụng VietGAP tại Chi Lăng còn hạn chế do thiếu nhận thức và hỗ trợ kỹ thuật, cần có chính sách thúc đẩy mạnh mẽ hơn.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng diện tích và sản lượng Na dai qua các năm, bảng so sánh chi phí và lợi nhuận giữa các nhóm hộ, cũng như phân tích SWOT minh họa các yếu tố ảnh hưởng đến sản xuất Na dai.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo và chuyển giao kỹ thuật VietGAP: Tổ chức các lớp tập huấn, hội thảo cho nông dân về quy trình sản xuất an toàn, kỹ thuật thụ phấn nhân tạo, chăm sóc và phòng trừ sâu bệnh nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm. Thời gian thực hiện trong 1-2 năm, chủ thể là Phòng Nông nghiệp huyện phối hợp với các trung tâm khuyến nông.

2. Phát triển và củng cố hợp tác xã, tổ hợp tác: Khuyến khích các hộ gia đình tham gia HTX để tăng cường tổ chức sản xuất, hỗ trợ tiếp cận thị trường và nguồn vốn. Mục tiêu tăng tỷ lệ hộ tham gia HTX lên 50% trong 3 năm tới, do UBND huyện và các tổ chức chính trị xã hội thực hiện.

3. Quy hoạch vùng sản xuất tập trung và nâng cao cơ sở hạ tầng: Xây dựng quy hoạch vùng trồng Na tập trung, cải tạo đất đai, nâng cấp hệ thống giao thông, kho bãi bảo quản nhằm giảm chi phí vận chuyển và bảo quản sau thu hoạch. Thời gian thực hiện 3-5 năm, chủ thể là UBND huyện phối hợp với Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.

4. Xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường tiêu thụ: Đẩy mạnh quảng bá sản phẩm Na dai Chi Lăng, xây dựng nhãn hiệu, tem truy xuất nguồn gốc để nâng cao giá trị và uy tín trên thị trường trong nước và xuất khẩu. Thời gian thực hiện liên tục, chủ thể là các cơ quan quản lý địa phương và doanh nghiệp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý địa phương và ngành nông nghiệp: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách phát triển cây Na, quy hoạch vùng sản xuất và hỗ trợ kỹ thuật cho nông dân.

2. Hộ nông dân và hợp tác xã sản xuất Na dai: Áp dụng các giải pháp kỹ thuật, tổ chức sản xuất và quản lý hiệu quả nhằm nâng cao năng suất, chất lượng và thu nhập.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành kinh tế nông nghiệp: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, phân tích hiệu quả kinh tế và ứng dụng mô hình SWOT trong phát triển sản xuất nông nghiệp.

4. Doanh nghiệp và nhà đầu tư trong lĩnh vực nông sản: Đánh giá tiềm năng phát triển sản phẩm Na dai, cơ hội đầu tư vào sản xuất, chế biến và thị trường tiêu thụ.

Câu hỏi thường gặp

1. Hiệu quả kinh tế của sản xuất Na dai tại Chi Lăng như thế nào?
   Hiệu quả kinh tế được đánh giá qua các chỉ tiêu như giá trị sản xuất, chi phí và lợi nhuận. Nhóm hộ áp dụng VietGAP và tham gia HTX có hiệu quả cao nhất, với giá trị sản xuất đạt khoảng 8.000 đồng/kg và lợi nhuận trên đơn vị diện tích cao hơn nhóm khác.

2. Tại sao việc áp dụng tiêu chuẩn VietGAP còn hạn chế?
   Nguyên nhân chính là do nhận thức của người dân chưa đầy đủ, thiếu hỗ trợ kỹ thuật và chi phí đầu tư ban đầu cao. Cần có chương trình đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật để thúc đẩy áp dụng rộng rãi.

3. Vai trò của hợp tác xã trong sản xuất Na dai là gì?
   Hợp tác xã giúp tổ chức sản xuất tập trung, hỗ trợ kỹ thuật, tiếp cận thị trường và giảm chi phí sản xuất, từ đó nâng cao hiệu quả kinh tế cho các thành viên.

4. Các yếu tố tự nhiên ảnh hưởng đến sản xuất Na dai?
   Na dai thích hợp với khí hậu ấm áp, đất thoát nước tốt, ánh sáng đầy đủ và lượng mưa phân bố đều. Địa hình núi đá tại Chi Lăng tạo điều kiện thuận lợi cho cây phát triển và cho quả chất lượng cao.

5. Giải pháp nào giúp nâng cao giá trị sản phẩm Na dai?
   Xây dựng thương hiệu, áp dụng quy trình sản xuất an toàn, cải tiến kỹ thuật thu hoạch và bảo quản, đồng thời mở rộng thị trường tiêu thụ trong nước và xuất khẩu.

Kết luận

• Diện tích và sản lượng Na dai tại huyện Chi Lăng tăng trưởng ổn định, khẳng định vị trí cây trồng chủ lực trong phát triển nông nghiệp địa phương.
• Hiệu quả kinh tế sản xuất Na dai khác biệt rõ rệt giữa các nhóm hộ, trong đó nhóm áp dụng VietGAP và tham gia HTX đạt hiệu quả cao nhất.
• Việc áp dụng khoa học kỹ thuật và tổ chức sản xuất tập trung là yếu tố then chốt nâng cao hiệu quả kinh tế.
• Các giải pháp đồng bộ về kỹ thuật, tổ chức sản xuất, quy hoạch vùng trồng và thị trường tiêu thụ cần được triển khai để phát triển bền vững.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn cho các nhà quản lý, người sản xuất và các bên liên quan trong phát triển ngành Na dai tại Chi Lăng.

Tăng cường đào tạo kỹ thuật, củng cố hợp tác xã, quy hoạch vùng sản xuất và xây dựng thương hiệu Na dai Chi Lăng để nâng cao giá trị và hiệu quả kinh tế. Các nhà quản lý và người sản xuất nên phối hợp triển khai các giải pháp này ngay trong giai đoạn 2024-2026.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI 1. Cơ sở lý luận của đề tài 1. Một số khái niệm có liên quan 1. Phát triển Cho đến nay nhiều nhà nghiên cứu đã có rất nhiều định nghĩa khác nhau về phát triển, đó là đại diện cho mỗi cách đánh giá khác nhau về phát triển.

Theo Ngân hàng thế giới (WB) năm 1992: Phát triển là sự tăng trưởng về kinh tế, bao gồm những thuộc tính liên quan khác, đặc biệt là sự bình đẳng về cơ hội, tự do về chính trị và các quyền tự do của con người (World Bank, 1992 trích trong Dương Văn Hiểu 2010) Phát triển bao hàm ý nghĩa rộng hơn tăng trưởng, phát triển bên cạnh sự tăng thu nhập bình quân đầu người còn bao gồm nhiều khía cạnh khác như: Sự tăng trưởng cộng các thay đổi cơ bản trong cơ cấu của nền kinh tế, sự tăng lên của sản phẩm quốc dân do ngành công nghiệp tạo ra, sự đô thị hóa, sự tham gia của các dân tộc của một quốc gia trong quá trình tạo ra các thay đổi nói trên là những nội dung của phát triển (Vũ Thị Ngọc Phùng, 2016). Phát triển là một quá trình tiến hóa của mọi xã hội, mọi cộng đồng dân tộc trong đó các chủ thể lãnh đạo và quản lý, bằng các chiến lược và chính sách thích hợp với những đặc điểm về lịch sử, chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội của xã hội và cộng đồng dân tộc mình, tạo ra, huy động và quản lý các nguồn lực tự nhiên và con người nhằm đạt được những thành quả bền vững và được phân phối công bằng cho các thành viên trong xã hội vì mục đích không ngừng nâng cao chất lượng cuộc sống của họ (Vũ Thị Ngọc Phùng, 2016). Có thể hiểu sự phát triển được hình thành bởi nhiều yếu tố, nó là một quá trình thay đổi phức tạp của tập hợp các phạm trù: vật chất, tinh thần, sống, niềm tin, các quan hệ xã hội khác,… Tuy nhiên, phát triển kinh tế được 7 hiểu là sự lớn lên về mọi mặt như: tăng lên về số lượng, tốt hơn về chất lượng, cân đối, hiệu quả, công bằng, đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế. Về phát triển kinh tế, nó không chỉ tạo ra nhiều hơn về số lượng của cải vật chất, tốt hơn về chất lượng mà còn bao gồm cả phân phối công bằng lợi ích xã hội.

Nó bao gồm tăng trưởng kinh tế cùng với những thay đổi về chất của nền kinh tế (như phúc lợi xã hội, tuổi thọ,…) và những thay đổi về cơ cấu kinh tế (giảm tỷ trọng của khu vực thô sơ, tăng tỷ trọng của khu vực chế biến và dịch vụ). Phát triển kinh tế là một quá trình hoàn thiện về kinh tế, xã hội, môi trường, thể chế trong một thời gian nhất định (Vũ Thị Ngọc Phùng , 2016). Theo lý thuyết tăng trưởng và phát triển kinh tế của kinh tế học phát triển, tăng trưởng kinh tế là một phạm trù kinh tế diễn tả động thái biến đổi về mặt lượng của nền kinh tế của một quốc gia. Tăng trưởng kinh tế thường được quan niệm là sự tăng thêm (hay gia tăng) về quy mô sản lượng của nền kinh tế trong một thời kỳ nhất định.

Đó là kết quả của tất cả các hoạt động sản xuất và dịch vụ của nền kinh tế tạo ra. Còn phát triển có thể hiểu là một quá trình lớn lên (hay tăng tiến) về mọi mặt của nền kinh tế trong một thời kỳ nhất định. Trong đó bao gồm cả sự tăng thêm về quy mô sản lượng (tăng trưởng) và sự tiến bộ về cơ cấu kinh tế xã hội bao gồm cả phân phối công bằng lợi ích xã hội. Nó bao gồm tăng trưởng kinh tế cùng với những thay đổi về chất của nền kinh tế (như phúc lợi xã hội, tuổi thọ,…) và những thay đổi về cơ cấu kinh tế (giảm tỷ trọng của khu vực thô sơ, tăng tỷ trọng của khu vực chế biến và dịch vụ).

Phát triển kinh tế là một quá trình hoàn thiện về kinh tế, xã hội, môi trường, thể chế trong một thời gian nhất định (Vũ Thị Ngọc Phùng, 2016). Khái niệm sản xuất Sản xuất là quá trình kết hợp các yếu tố đầu vào để tạo ra sản phẩm đầu ra. Sản xuất là quá trình tạo ra của cải vật chất không có sẵn trong tự nhiên nhưng lại rất cần thiết cho sự tồn tại và phát triển của xã hội. Sản xuất là quá trình tác động của con người vào các đối tượng sản xuất, thông qua các hoạt động để tạo ra các sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ phục 8 vụ đời sống con người.

Sản xuất là quá trình phối hợp và điều hòa các yếu tố đầu vào (tài nguyên hoặc các yếu tố sản xuất) để tạo ra sản phẩm hàng hóa hoặc dịch vụ (đầu ra). Đầu vào của sản xuất bao gồm các yếu tố như lao động, đất đai, máy móc, nguyên vật liệu. Các yếu tố tác động qua lại với nhau. Đầu ra là kết quả của quá trình kết hợp các yếu tố đầu vào như sản phẩm na Mối qua hệ giữa đầu vào và đầu ra được thể hiện Theo Philip Wicksteed: Hàm sản xuất được nhằm chuyển đổi các yếu tố đầu vào để sản xuất ra các sản phẩm cụ thể.xn) Trong đó: Y: Mức sản lượng đầu ra x1, x2,.xn: Các yếu tố đầu vào Việc sử dụng các yếu tố đầu vào, đầu ra hợp lý, tuân theo quy luật mới mang lại hiệu quả kinh tế cao.

Như vậy trong quá trình sản xuất ta cần chú ý đến mối quan hệ giữa đầu vào và đầu ra để kịp thời tác động đến nhằm nâng cao hiệu quả và năng suất sản phẩm na dai được nâng cao. Trong quá trình sử dụng đầu vào này thường kéo theo việc sử dụng đầu vào khác. Đó là quan hệ bổ trợ giữa các yếu tố đầu vào. Quan hệ thay thế được thể hiện: Khi ta tăng sử dụng đầu vào này thì đồng thời sẽ giảm sử dụng đầu vào khác (Dương văn Hiểu, 2010).

Phát triển sản xuất Phát triển sản xuất (PTSX) là một quá trình sản xuất tăng tiến về quy mô sản lượng và hoàn thiện về cơ cấu. Trong cơ chế thị trường hiện nay, các doanh nghiệp cũng như các tổ chức kinh tế khi tiến hành phát triển sản xuất phải lựa chọn ba vấn đề kinh tế cơ bản đó là: Sản xuất cái gì? Sản xuất cho ai? Sản xuất như thế nào? 9 PTSX cũng được coi là một quá trình tái sản xuất mở rộng, trong đó quy mô sản xuất sau lớn hơn quy mô sản xuất trước trên cơ sở thị trường chấp nhận. PTSX có thể diễn ra theo hai xu hướng là phát triển theo chiều rộng và phát triển theo chiều sâu. Trong đó: PTSX theo chiều rộng là nhằm tăng sản lượng bằng cách mở rộng diện tích đất trồng, với cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ PTSX không đổi, sử dụng kỹ thuật giản đơn.

Kết quả PTSX đạt được theo chiều rộng chủ yếu nhờ tăng diện tích và độ phì nhiêu của đất đai và sự thuận lợi của điều kiện tự nhiên. PTSX theo chiều rộng bao gồm mở rộng diện tích trong cả vùng, có thể bao gồm việc tăng số hộ dân hoặc tăng quy mô diện tích của mỗi hộ nông dân, hoặc cả hai. PTSX theo chiều sâu là giá trị, vốn đầu vào không đổi, áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, công nghệ mới, xây dựng cơ sở hạ tầng phù hợp với điều kiện sản xuất thực tế. Như vậy PTSX theo chiều sâu là làm tăng khối lượng sản phẩm và hiệu quả kinh tế sản xuất trên một đơn vị diện tích bằng cách đầu tư thêm giống, vốn, kỹ thuật và lao động.

Trong quá trình phát triển như vậy nó sẽ làm thay đổi cơ cấu sản xuất về sản phẩm. Đồng thời làm thay đổi về qui mô sản xuất, về hình thức tổ chức sản xuất, việc áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật. Hoàn thiện dần từng bước về cơ cấu, để tạo ra một cơ cấu hoàn hảo (Dương Văn Hiểu, 2010). Hiệu quả kinh tế Hiệu quả kinh tế (HQKT) là cơ sở để đánh giá hoạt động sản xuất kinh doanh của tất cả các ngành sản xuất, dựa trên sự tính toán thực tế để thấy được lợi ích kinh tế sẽ thu được.

HQKT là một phạm trù phản ánh mặt chất lượng của các hoạt động kinh tế. Nâng cao chất lượng hoạt động kinh tế chính 10 là tăng cường trình độ, lợi dụng khoa học kỹ thuật vào các nguồn lực sẵn có của các hoạt động sản xuất kinh doanh. Đây là một đòi hỏi khách quan của mọi nền sản xuất xã hội trong thời đại mà nhu cầu vật chất cuộc sống của con người ngày càng tăng cao. Nói một cách khác do yêu cầu của công tác quản lý kinh tế cần thiết phải đánh giá nhằm nâng cao chất lượng của các hoạt động kinh tế và từ đó xuất hiện các phạm trù HQKT (Đặng Đình Đào, 2002).

HQKT đã được nhiều nhà kinh tế, khoa học tranh luận từ cuối những năm 70 của thế kỷ XIX. Nhưng phải hơn 40 năm sau mới có văn bản pháp quy đánh giá HQKT của vốn đầu tư xây dựng cơ bản và từ đó khái niệm này được quan tâm nghiên cứu và trở thành bộ phận quan trọng của kinh tế chính trị học trong nền kinh tế thị trường (Đặng Đình Đào, 2002). Khi bàn về khái niệm HQKT các nhà kinh tế, khoa học ở nhiều nước, nhiều lĩnh vực có quan điểm nhìn nhận khác nhau. Và được tóm tắt trong ba quan điểm cơ bản sau đây: Quan điểm thứ nhất với nội dung: Cho rằng HQKT được xác định bởi tỷ số giữa kết quả thu được và chi phí bỏ ra (các nguồn nhân tài, vật tự, tiền vốn,…) để đạt được kết quả đó.

Trong đó: H: hiệu quả kinh tế Q: kết quả thu được C: chi phí bỏ ra Đại diện cho quan điểm này là Culiop, ông cho rằng “HQKT chính là kết quả của một nền sản xuất nhất định. Do đó chúng ta sẽ so sánh kết quả với chi phí cần thiết để đạt hiệu quả đó”. Vì vậy, khi lấy tổng sản phẩm chia cho số vốn sẽ được hiệu suất vốn, tổng sản phẩm chia cho số lao động sẽ được hiệu suất lao động. 11 Như vậy quan điểm thứ nhất này về ưu điểm cơ bản nó đã phản ánh đúng khái niệm HQKT nhưng do nó không phụ thuộc vào quy mô sản xuất nên cách tính trên cho phép so sánh HQKT của các cơ sở sản xuất kinh doanh có quy mô khác nhau.