Luận văn thạc sĩ ueh đánh giá hiệu quả kinh tế mô hình chuyển đổi từ trồng lúa hai vụ sang tôm lúa tại huyện an biên tỉnh kiên giang

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ueh đánh giá hiệu quả kinh tế mô hình chuyển đổi từ trồng lúa hai vụ sang tôm lúa tại huyện an biên, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Thị Bích Lợi
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Hữu Dũng
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản Lý Kinh Tế
• Đề tài: Đánh Giá Hiệu Quả Kinh Tế Mô Hình Chuyển Đổi Từ Lúa Sang Tôm Tại An Biên, Kiên Giang
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU
• 1.1. VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 1.2.1. Mục tiêu chung
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU
• 1.4. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 1.4.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. KẾT CẤU LUẬN VĂN
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
• 2.1. MỘT SỐ KHÁI NIỆM LIÊN QUAN
• 2.1.1. Khái niệm nông hộ
• 2.1.2. Khái niệm về kinh tế hộ nông dân
• 2.1.3. Khái niệm hiệu quả kinh tế
• 2.1.4. Khái niệm hiệu quả sản xuất
• 2.2. LÝ THUYẾT VỀ KINH TẾ HỌC SẢN XUẤT
• 2.2.1. Hành vi ra quyết định của nông hộ trong sản xuất
• 2.2.2. Hành vi tối đa hóa sản lượng và hàm sản xuất
• 2.2.3. Hành vi tối thiểu hóa chi phí và hàm chi phí
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. TỔNG QUAN VỀ HUYỆN AN BIÊN
• 3.1.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội
• 3.1.2. Các mô hình sản xuất nông nghiệp
• 3.1.3. Định hướng phát triển sản xuất nông nghiệp trên địa bàn huyện An Biên
• 3.2. THỐNG KÊ MÔ TẢ MẪU KHẢO SÁT
• 3.2.1. Đặc điểm chủ hộ
• 3.2.2. Đặc điểm hộ gia đình
• 3.3. SO SÁNH HIỆU QUẢ KINH TẾ GIỮA MÔ HÌNH HAI VỤ LÚA VÀ MÔ HÌNH TÔM LÚA
• 3.3.1. Kiểm tra sự tương đồng giữa hai nhóm
• 3.3.2. Hiệu quả kinh tế của các mô hình
• 3.3.3. Các khoản mục chi phí
• 3.3.4. Hiệu quả kinh tế của từng mô hình
• 3.3.5. So sánh hiệu quả kinh tế
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ CHÍNH SÁCH
• 4.1. HÀM Ý CHÍNH SÁCH
• 4.1.1. Đối với nhà nước
• 4.1.2. Đối với UBND huyện An Biên
• 4.1.3. Đối với hộ nông dân
• 4.2. HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI VÀ HƯỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC SỐ LIỆU

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Hiệu Quả Kinh Tế Mô Hình Chuyển Đổi Từ Lúa Sang Tôm Tại An Biên

Mô hình chuyển đổi từ trồng lúa sang nuôi tôm tại huyện An Biên, tỉnh Kiên Giang đã thu hút sự quan tâm lớn từ các nhà nghiên cứu và nông dân. Việc chuyển đổi này không chỉ giúp tăng thu nhập cho nông dân mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế địa phương. Nghiên cứu này sẽ đánh giá hiệu quả kinh tế của mô hình này, từ đó đưa ra những khuyến nghị phù hợp.

1.1. Tình Hình Sản Xuất Lúa Và Tôm Tại An Biên

Huyện An Biên có điều kiện tự nhiên thuận lợi cho việc sản xuất lúa và nuôi tôm. Diện tích đất nông nghiệp lớn, cùng với kinh nghiệm của nông dân trong việc canh tác đã tạo ra nền tảng vững chắc cho mô hình chuyển đổi này.

1.2. Lợi Ích Kinh Tế Từ Mô Hình Tôm Lúa

Mô hình tôm lúa không chỉ giúp tăng năng suất mà còn giảm chi phí sản xuất. Theo nghiên cứu, lợi nhuận từ mô hình này cao hơn so với mô hình lúa hai vụ, tạo ra động lực cho nông dân chuyển đổi.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Chuyển Đổi Mô Hình Nông Nghiệp

Mặc dù mô hình chuyển đổi từ lúa sang tôm mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng tồn tại không ít thách thức. Những vấn đề như ô nhiễm môi trường, rủi ro trong sản xuất và sự phân hóa giàu nghèo cần được xem xét kỹ lưỡng.

2.1. Rủi Ro Trong Nuôi Tôm Tại An Biên

Nuôi tôm có thể gặp phải nhiều rủi ro như dịch bệnh và biến đổi khí hậu. Những yếu tố này có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất và lợi nhuận của nông dân.

2.2. Tác Động Môi Trường Của Mô Hình Tôm Lúa

Việc nuôi tôm có thể dẫn đến ô nhiễm nguồn nước và suy giảm chất lượng đất. Cần có các biện pháp quản lý môi trường hiệu quả để giảm thiểu tác động tiêu cực này.

III. Phương Pháp Đánh Giá Hiệu Quả Kinh Tế Mô Hình Tôm Lúa

Để đánh giá hiệu quả kinh tế của mô hình tôm lúa, cần áp dụng các phương pháp phân tích số liệu và thống kê. Việc so sánh giữa hai mô hình lúa hai vụ và tôm lúa sẽ giúp xác định rõ ràng lợi ích kinh tế.

3.1. Phân Tích Chi Phí Và Doanh Thu

Phân tích chi phí sản xuất và doanh thu từ hai mô hình sẽ cung cấp cái nhìn tổng quan về hiệu quả kinh tế. Các chỉ tiêu như lợi nhuận, tỷ lệ LN/TCP sẽ được xem xét.

3.2. So Sánh Hiệu Quả Kinh Tế Giữa Hai Mô Hình

Việc so sánh hiệu quả kinh tế giữa mô hình lúa hai vụ và mô hình tôm lúa sẽ giúp xác định mô hình nào mang lại lợi ích cao hơn cho nông dân.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Hiệu Quả Kinh Tế Mô Hình Tôm Lúa

Kết quả nghiên cứu cho thấy mô hình tôm lúa có hiệu quả kinh tế cao hơn so với mô hình lúa hai vụ. Điều này được thể hiện qua các chỉ tiêu như lợi nhuận và doanh thu.

4.1. Hiệu Quả Kinh Tế Của Mô Hình Tôm Lúa

Mô hình tôm lúa cho thấy lợi nhuận cao hơn, với tỷ lệ LN/TCP đạt mức tối ưu. Điều này chứng tỏ tính khả thi của mô hình trong phát triển kinh tế địa phương.

4.2. So Sánh Kết Quả Giữa Hai Mô Hình

Kết quả so sánh cho thấy mô hình tôm lúa không chỉ có chi phí thấp hơn mà còn mang lại doanh thu cao hơn, từ đó khẳng định hiệu quả kinh tế vượt trội.

V. Kết Luận Và Đề Xuất Chính Sách Phát Triển Bền Vững

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy mô hình tôm lúa là một hướng đi đúng đắn cho nông dân An Biên. Tuy nhiên, cần có các chính sách hỗ trợ để phát triển bền vững mô hình này.

5.1. Đề Xuất Chính Sách Hỗ Trợ Nông Dân

Cần có các chính sách hỗ trợ về kỹ thuật và tài chính cho nông dân để họ có thể chuyển đổi sang mô hình tôm lúa một cách hiệu quả.

5.2. Hướng Tới Phát Triển Bền Vững

Phát triển bền vững mô hình tôm lúa cần được chú trọng, bao gồm việc bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng sản phẩm.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển nông nghiệp và kinh tế nông thôn tại Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), việc chuyển đổi cơ cấu sản xuất từ trồng lúa hai vụ sang mô hình tôm-lúa đã trở thành xu hướng nổi bật nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế và thích ứng với biến đổi khí hậu. Tại huyện An Biên, tỉnh Kiên Giang, diện tích chuyển đổi từ năm 2000 đến nay đạt trên 10.215 ha, chiếm hơn 50% tổng diện tích nuôi trồng thủy sản (NTTS) của huyện. Sản lượng thủy sản năm 2015 đạt 23.346 tấn, gấp hơn 3 lần so với năm 2010, cho thấy sự phát triển mạnh mẽ của ngành này. Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu, vẫn tồn tại các rủi ro và tác động tiêu cực như phân hóa giàu nghèo, mâu thuẫn sử dụng đất và ô nhiễm môi trường.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá hiệu quả kinh tế của mô hình chuyển đổi từ trồng lúa hai vụ sang tôm-lúa tại huyện An Biên, làm cơ sở xây dựng chính sách phát triển bền vững. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào 120 hộ nông dân tại 4 xã thuộc huyện An Biên, với dữ liệu thu thập từ tháng 10 đến tháng 12 năm 2016. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc xác định mô hình sản xuất phù hợp với điều kiện tự nhiên, giúp giảm chi phí, tăng năng suất và cải thiện thu nhập cho người dân, đồng thời góp phần phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết kinh tế học sản xuất, bao gồm:

• Hành vi ra quyết định của nông hộ trong sản xuất: Người nông dân là chủ thể quyết định sử dụng nguồn lực, lựa chọn loại cây trồng và mức đầu tư nhằm tối đa hóa lợi ích trong điều kiện thị trường cạnh tranh.
• Hàm sản xuất và hành vi tối đa hóa sản lượng: Mối quan hệ giữa đầu vào (nguồn lực) và đầu ra (sản lượng) được mô hình hóa qua hàm sản xuất, với điều kiện sản phẩm biên dương và giảm dần.
• Hành vi tối thiểu hóa chi phí và hàm chi phí: Tối ưu hóa sự kết hợp các nguồn lực nhằm giảm chi phí sản xuất cho một mức sản lượng nhất định.
• Hành vi tối đa hóa lợi nhuận và hàm lợi nhuận: Người nông dân điều chỉnh đầu vào và đầu ra để đạt lợi nhuận tối đa, trong bối cảnh thị trường cạnh tranh và các điều kiện sản xuất đồng nhất.

Các khái niệm chính bao gồm: nông hộ, kinh tế hộ nông dân, hiệu quả kinh tế, hiệu quả sản xuất, và các yếu tố ảnh hưởng đến năng suất như đất đai, khí hậu, vốn, lao động, kỹ thuật canh tác và thị trường tiêu thụ.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu thứ cấp và sơ cấp. Dữ liệu thứ cấp gồm các báo cáo thống kê, nghiên cứu liên quan và số liệu phát triển kinh tế xã hội huyện An Biên giai đoạn 2010-2015. Dữ liệu sơ cấp được thu thập từ 120 hộ nông dân, gồm 60 hộ trồng lúa hai vụ và 60 hộ sản xuất mô hình tôm-lúa tại 4 xã Đông Yên, Hưng Yên, Đông Thái và Nam Thái A. Phương pháp chọn mẫu thuận tiện được áp dụng nhằm đảm bảo đặc điểm kinh tế - xã hội tương đồng giữa hai nhóm.

Phân tích dữ liệu sử dụng phần mềm Stata 12 với các kỹ thuật:

• Thống kê mô tả để mô tả đặc điểm mẫu và các biến nghiên cứu.
• Kiểm định t-test để so sánh sự khác biệt trung bình giữa hai nhóm về chi phí, doanh thu, lợi nhuận và các chỉ tiêu hiệu quả kinh tế.
• Kiểm định chi-squared để đánh giá mối liên hệ giữa các biến định tính.

Quy trình nghiên cứu gồm sàng lọc, mã hóa, nhập liệu, xử lý và phân tích dữ liệu theo timeline từ tháng 10 đến tháng 12 năm 2016.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Đặc điểm chủ hộ và hộ gia đình tương đồng: Kiểm định t-test cho thấy không có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về giới tính, dân tộc, học vấn, tuổi, tham gia hội nông dân, qui mô hộ, thu nhập, chi tiêu, diện tích sản xuất, kinh nghiệm và tập huấn kỹ thuật giữa hai nhóm hộ (p-value > 0.05).

2. Chi phí sản xuất thấp hơn ở mô hình tôm-lúa: Tổng chi phí sản xuất mô hình tôm-lúa thấp hơn mô hình lúa hai vụ. Ví dụ, chi phí giống trung bình mô hình lúa hai vụ khoảng 1,77 triệu đồng/vụ/ha, trong khi chi phí các khoản khác như phân bón, thuốc BVTV, lao động cũng có xu hướng thấp hơn hoặc tương đương.

3. Doanh thu và lợi nhuận cao hơn ở mô hình tôm-lúa: Mô hình tôm-lúa có tổng doanh thu và lợi nhuận cao hơn đáng kể so với mô hình lúa hai vụ. Tỷ suất lợi nhuận trên tổng chi phí (LN/TCP) và trên doanh thu (LN/DT) của mô hình tôm-lúa đều vượt trội, cho thấy hiệu quả kinh tế cao hơn.

4. Năng suất và sản lượng tăng theo mô hình tôm-lúa: Diện tích và sản lượng tôm lúa tăng qua các năm, với sản lượng tôm năm 2015 đạt 4.113 tấn, tăng 644 tấn so với năm 2014. Năng suất lúa trung bình đạt 4,08 tấn/ha, tuy có giảm nhẹ do xâm nhập mặn nhưng vẫn duy trì ổn định.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy mô hình tôm-lúa tại huyện An Biên mang lại hiệu quả kinh tế vượt trội so với mô hình lúa hai vụ truyền thống. Nguyên nhân chính là do chi phí sản xuất thấp hơn, trong khi doanh thu từ tôm và lúa kết hợp cao hơn đáng kể. Điều này phù hợp với các nghiên cứu trong nước và quốc tế về lợi ích của chuyển đổi cơ cấu sản xuất nông nghiệp sang mô hình đa dạng, có giá trị kinh tế cao hơn.

Việc chuyển đổi mô hình cũng giúp người dân thích ứng với điều kiện tự nhiên thay đổi, đặc biệt là xâm nhập mặn và biến đổi khí hậu, góp phần ổn định sinh kế và nâng cao thu nhập. Các biểu đồ so sánh chi phí, doanh thu và lợi nhuận giữa hai mô hình có thể minh họa rõ nét sự khác biệt này, hỗ trợ cho việc ra quyết định chính sách.

Tuy nhiên, mô hình tôm-lúa cũng đòi hỏi diện tích sản xuất lớn hơn và kinh nghiệm kỹ thuật cao hơn, điều này có thể là rào cản đối với một số hộ nhỏ lẻ. Do đó, cần có các chính sách hỗ trợ kỹ thuật và tài chính phù hợp để mở rộng mô hình này.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo và tập huấn kỹ thuật cho nông dân: Đẩy mạnh các chương trình tập huấn kỹ thuật nuôi tôm-lúa nhằm nâng cao năng lực sản xuất, giảm thiểu rủi ro và tăng hiệu quả kinh tế. Thời gian thực hiện: liên tục hàng năm. Chủ thể: UBND huyện, Trung tâm Khuyến nông.

2. Hỗ trợ tài chính và tín dụng ưu đãi cho hộ chuyển đổi mô hình: Cung cấp các gói vay vốn ưu đãi, hỗ trợ đầu tư cơ sở hạ tầng và vật tư sản xuất cho các hộ tham gia mô hình tôm-lúa. Thời gian: trong 3 năm đầu triển khai. Chủ thể: Ngân hàng chính sách xã hội, UBND huyện.

3. Xây dựng và phát triển mô hình cánh đồng lớn tôm-lúa: Tổ chức quy hoạch vùng sản xuất tập trung, tạo điều kiện thuận lợi cho liên kết sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm, nâng cao giá trị gia tăng. Thời gian: 2018-2022. Chủ thể: Sở NN&PTNT, UBND huyện.

4. Tăng cường quản lý và bảo vệ môi trường sản xuất: Áp dụng các biện pháp kỹ thuật giảm ô nhiễm, bảo vệ nguồn nước và đất đai trong sản xuất tôm-lúa nhằm phát triển bền vững. Thời gian: liên tục. Chủ thể: UBND huyện, các tổ chức bảo vệ môi trường.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà hoạch định chính sách nông nghiệp: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng các chính sách hỗ trợ chuyển đổi mô hình sản xuất phù hợp với điều kiện địa phương, nâng cao hiệu quả kinh tế và bền vững.

2. Các tổ chức khuyến nông và đào tạo: Áp dụng các khuyến nghị về đào tạo kỹ thuật và hỗ trợ nông dân trong việc chuyển đổi mô hình sản xuất, nâng cao năng lực và giảm thiểu rủi ro.

3. Hộ nông dân và hợp tác xã nông nghiệp: Tham khảo để hiểu rõ lợi ích và yêu cầu kỹ thuật của mô hình tôm-lúa, từ đó quyết định chuyển đổi mô hình sản xuất phù hợp với điều kiện của mình.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành kinh tế nông nghiệp: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, phân tích dữ liệu và kết quả để phát triển các nghiên cứu tiếp theo về hiệu quả kinh tế và chuyển đổi cơ cấu sản xuất nông nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

1. Mô hình tôm-lúa có phù hợp với tất cả các hộ nông dân tại An Biên không?
   Mô hình tôm-lúa phù hợp với các hộ có diện tích sản xuất từ khoảng 2 ha trở lên và có khả năng tiếp cận kỹ thuật nuôi trồng thủy sản. Hộ nhỏ hoặc thiếu kinh nghiệm cần được hỗ trợ kỹ thuật và tài chính để tham gia hiệu quả.

2. Chi phí sản xuất mô hình tôm-lúa thấp hơn mô hình lúa hai vụ như thế nào?
   Chi phí giống, phân bón và thuốc bảo vệ thực vật trong mô hình tôm-lúa được giảm nhờ sử dụng hợp lý nguồn lực và kỹ thuật nuôi tôm kết hợp, giúp giảm tổng chi phí sản xuất so với mô hình lúa hai vụ.

3. Lợi nhuận từ mô hình tôm-lúa cao hơn bao nhiêu so với mô hình lúa hai vụ?
   Theo khảo sát, lợi nhuận mô hình tôm-lúa cao hơn mô hình lúa hai vụ với tỷ suất lợi nhuận trên tổng chi phí và doanh thu đều vượt trội, giúp tăng thu nhập bình quân đầu người khoảng 5-10%.

4. Các yếu tố nào ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất của mô hình tôm-lúa?
   Bao gồm điều kiện đất đai, khí hậu, kỹ thuật nuôi, kinh nghiệm sản xuất, vốn đầu tư và sự hỗ trợ từ các chương trình khuyến nông, tín dụng.

5. Làm thế nào để mở rộng mô hình tôm-lúa tại huyện An Biên?
   Cần có sự phối hợp giữa chính quyền địa phương, các tổ chức khuyến nông, ngân hàng và nông dân trong việc đào tạo, hỗ trợ tài chính, quy hoạch vùng sản xuất và bảo vệ môi trường để phát triển bền vững.

Kết luận

• Mô hình chuyển đổi từ trồng lúa hai vụ sang tôm-lúa tại huyện An Biên đã nâng cao hiệu quả kinh tế, giảm chi phí sản xuất và tăng lợi nhuận cho nông dân.
• Đặc điểm chủ hộ và hộ gia đình giữa hai nhóm mô hình tương đồng, đảm bảo tính khách quan trong so sánh hiệu quả.
• Mô hình tôm-lúa phù hợp với điều kiện tự nhiên và kinh tế xã hội của huyện, góp phần thích ứng với biến đổi khí hậu và xâm nhập mặn.
• Cần triển khai các chính sách hỗ trợ kỹ thuật, tài chính và quy hoạch vùng sản xuất để mở rộng mô hình hiệu quả.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng chiến lược phát triển nông nghiệp bền vững tại An Biên và các vùng tương tự.

Các cơ quan quản lý và tổ chức liên quan nên áp dụng các khuyến nghị nghiên cứu để thúc đẩy chuyển đổi mô hình sản xuất, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng và đánh giá tác động lâu dài của mô hình tôm-lúa.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Giới thiệu nghiên cứu. Chương này trình bày lý do chọn đề tài, mục tiêu nghiên cứu, câu hỏi nghiên cứu, đối tượng và phạm vi nghiên cứu và kết cấu luận văn. Chương này trình bày các cơ sở lý thuyết của bài luận văn và tóm lược các nghiên cứu thực nghiệm có liên quan đến vấn đề nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Chương này trình bày phương pháp chọn điểm nghiên cứu, dữ liệu nghiên cứu, phương pháp chọn mẫu và phương pháp phân tích số liệu. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 4 Chương 4. Kết quả nghiên cứu.

Chương này trình bày đặc điểm mẫu nghiên cứu, so sánh hiệu quả kinh tế chuyển đổi mô hình trồng lúa 2 vụ sang nuôi tôm lúa. Kết luận và hàm ý chính sách. Chương này trình bày các kết quả chính của đề tài, gợi ý các chính sách nhằm ổn định mô hình sản xuất cho hộ nông dân, chỉ ra những hạn chế của đề tài và hướng nghiên cứu tiếp theo. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT 2.

MỘT SỐ KHÁI NIỆM LIÊN QUAN 2. Khái niệm nông hộ Trên thế giới nhiều khái niệm về hộ nông dân: Theo Ellis (1988), trích từ Vương Quốc Duy và Đặng Hoàng Trung (2015) định nghĩa "Hộ nông dân là các hộ gia đình làm nông nghiệp, tự kiếm kế sinh nhai trên những mảnh đất của mình, sử dụng chủ yếu sức lao động của gia đình để sản xuất, thường nằm trong hệ thống kinh tế lớn hơn, nhưng chủ yếu đặc trưng bởi sự tham gia cục bộ vào các thị trường và có xu hướng hoạt động với mức độ không hoàn hảo cao". Nhà nông học Nga - Chayanov (1925) cho rằng "Hộ nông dân là đơn vị sản xuất rất ổn định, là đơn vị tuyệt vời để tăng trưởng và phát triển nông nghiệp". Luận điểm trên của ông đã được áp dụng rộng rãi trong chính sách nông nghiệp tại nhiều nước trên thế giới, kể cả các nước phát triển (trích bởi Vương Quốc Duy và Đặng Hoàng Trung, 2015).

Ở nước ta, có nhiều tác giả đề cập đến khái niệm hộ nông dân. Theo nhà khoa học Lê Đình Thắng (1993) cho rằng: "Nông hộ là tế bào kinh tế xã hội, là hình thức kinh tế cơ sở trong nông nghiệp và nông thôn". Đào Thế Tuấn (1997) cho rằng: “Hộ nông dân là những hộ chủ yếu hoạt động nông nghiệp theo nghĩa rộng, bao gồm cả nghề rừng, nghề cá và hoạt động phi nông nghiệp ở nông thôn”. Còn theo nhà khoa học Nguyễn Sinh Cúc (2001), trong phân tích điều tra nông thôn năm 2001 cho rằng: "Hộ nông nghiệp là những hộ có toàn bộ hoặc 50% số lao động thường xuyên tham gia trực tiếp hoặc gián tiếp các hoạt động trồng trọt, chăn nuôi, dịch vụ nông nghiệp (làm đất, thủy nông, giống cây trồng, bảo vệ thực vật,.) và thông thường nguồn sống chính của hộ dựa vào nông nghiệp".

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 Tuy có nhiều quan niệm về nông hộ nhưng nhìn chung nông hộ là hình thức tổ chức cơ sở của nông nghiệp ở nông thôn đã tồn tại từ lâu đời ở các nước nông nghiệp. Nông hộ bao gồm chủ yếu cha mẹ và con cái, có hộ còn có ông bà và cháu chắt. Hộ nông dân có thể chuyên trồng trọt, làm nghề rừng, chăn nuôi hoặc nuôi trồng thủy sản. Trong cấu trúc nội tại của nông hộ, các thành viên cùng huyết tộc là chủ thể đích thực của hộ nên ở nông hộ có sự thống nhất chặt chẽ giữa việc sở hữu, quản lý, sử dụng các yếu tố sản xuất, có sự thống nhất giữa quá trình sản xuất, trao đổi, phân phối, sử dụng và tiêu dùng trong một đơn vị kinh tế.

Do đó, nông hộ có thể thực hiện cùng một lúc nhiều chức năng mà các đơn vị khác không thể có được. Bản thân mỗi nông dân là một tế bào xã hội, là một đơn vị sản xuất và tiêu dùng, đơn vị tiêu dùng xét cả khía cạnh cho tiêu dùng cho sản xuất và tiêu dùng cho sinh hoạt. Khái niệm về kinh tế hộ nông dân Theo Ellis (1988), kinh tế hộ nông dân là kinh tế của những hộ gia đình có quyền sinh sống trên các mảnh đất đai, sử dụng chủ yếu sức lao động gia đình. Sản xuất của họ thường nằm trong hệ thống sản xuất lớn hơn và tham gia ở mức độ không hoàn hảo vào hoạt động thị trường.

Nhìn chung, kinh tế hộ nông dân có những đặc điểm cơ bản sau: - Kinh tế hộ nông dân là hình thức kinh tế có quy mô gia đình, các thành viên có mối quan hệ gắn bó với nhau về kinh tế cũng như huyết thống. Về mức độ phát triển có thể trải qua các hình thức: kinh tế hộ sinh tồn, kinh tế hộ tự cấp tự túc và kinh tế hộ sản xuất hàng hóa. - Đất đai là yếu tố quan trọng nhất trong các tư liệu sản xuất của hộ nông dân. Cuộc sống của họ gắn liền với ruộng đất.

Giải quyết mối quan hệ giữa nông dân và đất đai là giải quyết vấn đề cơ bản về kinh tế nông hộ. Ở nước ta, từ năm 1988 khi Nhà nước giao quyền sử dụng ruộng đất lâu dài cho các hộ nông dân sản xuất nông nghiệp - mà đặc biệt là sản xuất lúa, đã có mức tăng chưa từng có về năng suất và số lượng. Người nông dân phấn khởi trong sản xuất. Một vấn đề LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 quan trọng ở đây là việc xác nhận họ được quyền kiếm sống gắn với mảnh đất của họ.

- Kinh tế hộ nông dân chủ yếu sử dụng lao động gia đình, việc thuê mướn lao động mang tính chất thời vụ không thường xuyên hoặc thuê mướn để đáp ứng nhu cầu khác của gia đình. Một thực tế là hiệu quả sử dụng lao động trong nông nghiệp rất cao, khác với các ngành kinh tế khác. - Sản xuất của hộ nông dân là tập hợp các mục đích kinh tế của các thành viên trong gia đình, thường nằm trong một hệ thống sản xuất lớn hơn của cộng đồng. Kinh tế hộ nông dân là tế bào kinh tế của sản xuất nông nghiệp, tất yếu có quan hệ với thị trường song mức độ quan hệ còn thấp, chưa gắn chặt với thị trường.

Nếu tách họ ra khỏi thị trường thì họ vẫn tồn tại. Khái niệm hiệu quả kinh tế Hiệu quả kinh tế phản ánh mối quan hệ tỷ số giữa đầu ra với đầu vào được sử dụng. Đầu vào có thể tính theo số lao động, vốn hay thời gian lao động hao phí, chi phí thường xuyên. Đầu ra thường dùng giá trị tăng thêm (Lê Dân, 2007).

Hoàng Hùng (2007) cho rằng hiệu quả kinh tế được xem như là tỷ lệ giữa kết quả thu được với chi phí bỏ ra. Nó được tính toán khi kết thúc một quá trình sản xuất kinh doanh. Khái niệm hiệu quả sản xuất Hiệu quả sản xuất là việc xem xét và lựa chọn thứ tự ưu tiên các nguồn lực sao cho đạt được kết quả tốt nhất. Để đạt được hiệu quả sản xuất thì người nông dân phải chú ý đến ba yếu tố: (1) không sử dụng nguồn lực lãng phí; (2) sản xuất với chi phí thấp nhất; (3) sản xuất để đáp ứng nhu cầu con người.

LÝ THUYẾT VỀ KINH TẾ HỌC SẢN XUẤT 2. Hành vi ra quyết định của nông hộ trong sản xuất Trích theo nghiên cứu của Trần Thị Mộng Thúy (2015): Lý thuyết kinh tế sản xuất bắt nguồn từ người nông dân là một cá nhân quyết định các vấn đề như: sử dụng bao nhiêu lao động cho một vụ sản xuất, có nên sử dụng vật tư nông nghiệp cho sản xuất hay không, nên trồng loại cây nào LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.v… Lý thuyết này nhấn mạnh vào quan điểm là những người nông dân có thể thay đổi mức độ và chủng loại của các vật tư và sản phẩm nông nghiệp. Người ta thừa nhận ba mối quan hệ giữa nguồn lực và sản phẩm nông nghiệp đó là: (1) Mức độ thay đổi của sản lượng phù hợp với mức độ thay đổi của nguồn lực sử dụng trong sản xuất. Mối quan hệ này gọi là mối quan hệ yếu tố - sản phẩm hay là mối quan hệ giữa nguồn lực - sản lượng (input và output).

Mối quan hệ này gọi là mối quan hệ sản phẩm - sản phẩm. Học thuyết cơ bản của nền sản xuất nông dân bao gồm hàng loạt các mục đích có thể đạt được và một số hạn chế như không đề cập đến phương tiện tiêu dùng của gia đình nông dân. Tìm hiểu một mục đích duy nhất có thể đạt được tối đa hóa lợi nhuận trong thời gian ngắn hạn. Chỉ có nông dân là người duy nhất được phép ra quyết định trong nền sản xuất của nông dân.

Những giả định khác bao gồm sự cạnh tranh trên các thị trường về sản phẩm, vật tư nông nghiệp và vấn đề mua vật tư phục vụ sản xuất.Hành vi tối đa hóa sản lượng và hàm sản xuất Trích theo nghiên cứu của Trần Thị Mộng Thúy (2015): Hàm sản xuất xác định mối quan hệ vật chất giữa sản lượng Y và bất kỳ nguồn lực nông nghiệp (đầu tư cho sản xuất) x1 , x2 ,. Hàm sản xuất có dạng tổng quát: Y  f x1 , x2 ,.1) Đặc biệt, điều liên quan là chỉ với một hoặc nhiều biến số nguồn lực (đầu vào), còn các đầu tư khác và tình trạng công nghệ là bất biến, được viết như sau: LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.,xm  là các biến số nguồn lực (đầu vào). Phương trình chính xác của hàm sản xuất phụ thuộc vào sự phản ứng của sản lượng đối với nguồn lực dưới dạng nghiên cứu và mức độ trừu tượng qua thực tiễn sản xuất. Tuy nhiên, tất cả các hàm sản xuất phải thỏa mãn hai điều kiện để đảm bảo ý nghĩa kinh tế: sản phẩm tới hạn phải là dương và phải giảm dần.

Để thỏa mãn được các điều kiện này thì đạo hàm thứ nhất phải là dương và dY / dX   0 và đạo hàm cấp hai phải là âm dy 2 / dX 2   0 có nghĩa là sự phản ứng của sản lượng đối với các mức độ gia tăng chi phí các nguồn lực phải được tăng lên, song mức tăng phải giảm dần. Hành vi tối thiểu hóa chi phí và hàm chi phí Trích theo nghiên cứu của Trần Thị Mộng Thúy (2015): Mức độ hiệu quả nhất của một biến chi phí đầu tư phụ thuộc vào mối quan hệ giữa giá cả của các loại nguồn lực đó và giá sản phẩm.