Mở đầu 1. Tính cấp thiết của đề tài Chè là cây công nghiệp dài ngày được trồng lâu đời trên đất nước ta và ngày càng có vị trí quan trọng trong công cuộc phát triển kinh tế đất nước. Đã từ lâu chè có vị trí không thể thay thế ở một số vùng của đất nước trong quá trình phát triển. Sản phẩm chè được tiêu dùng phổ biến ở đất nước ta bởi tác dụng của chè được kiểm chứng qua chiều dài lịch sử.
Ngày nay không chỉ các nước trồng chè mới có tác dụng tiêu dùng mà sản phẩm này còn được tiêu thụ rộng rãi trên thế giới nhờ tác dụng đặc biệt của chè và giá cả hợp lý của sản phẩm chè. Ngành chè nước ta hiện nay vừa có lợi thế vừa có khả năng to lớn để phát triển không những nội lực trong ngành được phát huy mạnh mẽ mà còn có các điều kiện bên ngoài cũng rất thuận lợi để phát triển chè. Mặt khác cây chè phát triển còn tạo công ăn việc làm cho một lượng lao động rất lớn ở các vùng nông thôn, đem lại thu nhập cho họ góp phần xoá đói giảm nghèo, giúp nông thôn rút ngắn khoảng cách về kinh tế với thành thị, thiết lập công bằng xã hội. Là một xã sản xuất chủ yếu dựa vào nông nghiệp xã Minh Tiến đang từng bước có chính sách, kế hoạch, định hướng giúp nông dân làm giàu trên chính đất quê hương của mình.
Hình thức sản xuất chủ yếu của xã là kinh tế hộ gia đình. Do đó việc tìm ra hướng đi đúng đắn cho kinh tế hộ là việc làm cần thiết. Ngoài ra xã Minh Tiến còn là vùng trồng nhiều chè trung với mong muốn tìm hiểu về hiệu quả chủa chè trung du cách cụ thể hơn chính vì vậy tôi đã tiến hành nghiên cứu đề tài: Đánh giá hiệu quả kinh tế chè trung du của nông hộ trên địa bàn xã Minh Tiến huyện Đại Từ tỉnh Thái Nguyên làm luận văn tốt nghiệp của mình với mong muốn sẽ là cơ sở để góp phần đánh giá đúng 2 thực trạng, hiệu quả kinh tế của các chè trung du được trồng trên địa bàn xã Minh Tiến.2 Mục tiêu nghiên cứu 1. Mục tiêu chung - Tìm hiểu, đánh giá thực trạng hiệu quả sản xuất chè trung du của nông hộ trên địa bàn xã Minh Tiến.
Công tác cải tạo chè trung du tại địa bàn xã Minh Tiến huyện Đại Từ tỉnh Thái Nguyên. Đồng thời đề xuất một số giải pháp nhằm phát triển sản xuất, cải tạo chè trung du.2 Mục tiêu cụ thể Đề tài được xây dựng nhằm giải quyết các mục tiêu sau: - Tìm hiểu điều kiện tự nhiên – kinh tế xã hội và thực trạng sản xuất chè tại địa phương. - Phân tích cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển cây chè trung du - Tìm hiểu về hiệu quả kinh tế của cây chè trung du mang lại cho người dân - Phân tích thuận lợi khó và khó khăn trong việc phát triển cây chè trung du - Đề xuất giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của việc phát triển chè trung du - Hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển chè trung du 2.1 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu 2.1 Đối tượng nghiên cứu - Đối tượng nghiên cứu của đề tài là các vấn đề kinh tế liên quan đến quá trình sản xuất, kinh doanh, hiệu quả kinh tế chè trung du của các nông hộ trên địa bàn xã Minh Tiến huyện Đại Từ tỉnh Thái Nguyên.2 Phạm vi nghiên cứu - Không gian: Đề tài này được thực hiện xã Minh Tiến huyện Đại Từ tỉnh Thái Nguyên 3 - Thời gian thực hiện đề tài: 01/2018- 05/2018 3.1 Ý nghĩa của đề tài 3. 1 Ý nghĩa học tập và nghiên cứu khoa học - Nghiên cứu đề tài giúp sinh viên củng cố lại những kiến thức cơ bản và những kiến thức đào tạo chuyên môn trong quá trình học tập trong nhà trường, đồng thời tạo điều kiện cho sinh viên có cơ hội tiếp cận với những kiến thức ngoài thực tế.
- Nghiên cứu đề tài là cơ sở cho sinh viên vận dụng sáng tạo những kiến thức đã học vào thực tiễn và là tiền đề quan trọng để sinh viên thấy được những kiến thức cơ bản cần bổ sung để phù hợp với thực tế công việc sau này. - Nghiên cứu đề tài nhằm phát huy cao tính tự giác, chủ động học tập, nghiên cứu của sinh viên. Nâng cao tinh thần tìm tòi, học hỏi, sáng tạo và khả năng vận dụng kiến thức vào tổng hợp, phân tích, đánh giá tình hình và định hướng những ý tưởng trong điều kiện thực tế. - Đây là khoảng thời gian để mỗi sinh viên có cơ hội được thực tế vân dụng kiến thức đã học vào lĩnh vực nghiên cứu khoa học.
Ý nghĩa của thực tiễn của đề tài - Đánh giá hiệu quả kinh tế của loại chè trung du giúp cho người nông dân biết được hiệu quả của loại chè trung du và những khó khăn thuận lợi cũng như cơ hội và thách thức của họ khi sản xuất chè trung du. - Góp phần phát triển cây chè tại địa phương một cách bền vững và hiệu quả nhờ việc nghiên cứu, đánh giá hiệu quả kinh tế cũng như vấn đề xoay quanh việc phát triển cây chè.Tận dụng quỹ đất hiện có và chưa khai thác hoặc thay thế một số cây trồng kém hiệu quả tại địa phương. - Kết quả của đề tài sẽ là cơ sở cho các cấp chính quyền địa phương, các nhà đầu tư đưa ra những quyết định mới, hướng đi mới để phát triển giống chè phù hợp với địa phương phát triển lâu dài và bền vững. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.
Lý luận về hiệu quả kinh tế 2.1 Khái niệm hiệu quả Khi đề cập đến khái niệm hiệu quả cần phân biệt rõ ba khái niệm cơ bản là hiệu quả kỹ thuật, hiệu quả phân bổ nguồn lực và hiệu quả kinh tế. Đó là khả năng thu được kết quả sản xuất tối đa với việc sử dụng các yếu tố đầu vào theo những tỷ lệ nhất định. Chỉ đạt được hiệu quả kinh tế khi đạt được hiệu quả kỹ thuật và hiệu quả phân bổ. Hiệu quả kỹ thuật: Hiệu quả kỹ thuật là số sản phẩm có thể đạt được trên một đơn vị chi phí đầu vào hay nguồn lực sử dụng vào sản xuất trong những điều kiện cụ thể về kỹ thuật hay công nghệ áp dụng vào sản xuất nông nghiệp.
Hiệu quả kỹ thuật phản ánh trình độ, khả năng chuyên môn và tay nghề trong việc sử dụng các yếu tố đầu vào để sản xuất. Hiệu quả kỹ thuật liên quan đến phương diện vật chất của sản xuất, nó chỉ ra một nguồn lực dùng vào sản xuất đem lại bao nhiêu đơn vị sản phẩm. Hiệu quả phân bổ: Hiệu quả phân bổ là chỉ tiêu hiệu quả trong đó các yếu tố giá sản phẩm và giá đầu vào được tính để phản ánh giá trị sản phẩm thu thêm trên một đồng chi phí thêm về đầu vào hay nguồn lực. Hiệu quả phân bổ phản ánh khả năng kết hợp các yếu tố đầu vào một cách hợp lý để tối thiểu hóa chi phí với một lượng đầu ra nhất định nhằm đạt được lợi nhuận tối đa.
Thực chất của hiệu quả phân bổ là hiệu quả kinh tế có tính đến các yếu tố giá cảu các yếu tố đầu vào và đầu ra nên hiệu quả phân bổ còn được gọi là hiệu quả về giá. 5 Hiệu quả kinh tế: Hiệu quả kinh tế chỉ đạt được khi hiệu quả kỹ thuật và hiệu quả sử dụng nguồn lực là tối đa. Điều đó có nghĩa là cả hai yếu tố giá trị và hiện vật đều được tính đến khi xem xét việc sử dụng các nguồn lực trong nông nghiệp. Muốn đạt được hiệu quả kinh tế thì phải đồng thời đạt được cả hiệu quả kỹ thuật và hiệu quả phân bổ.
Bản chất của hiệu quả kinh tế Khi nghiên cứu về bản chất kinh tế các nhà kinh tế học đã đưa ra những quan điểm khác nhau nhưng đều thống nhất chung bản chất của nó. Người sản xuất muốn có lợi nhuận thì phải bỏ ra những chi phí nhất định, những chi phí đó là: nhân lực, vật lực, vốn…. Chúng ta tiến hành so sánh kết quả đạt được sau một quá trình sản xuất kinh doanh với chi phí bỏ ra thì có hiệu quả kinh tế. Sự chênh lệch này càng cao thì hiệu quả kinh tế càng lớn và ngược lại.
Bản chất của hiệu quả kinh tế là nâng cao năng suất lao động xã hội và tiết kiệm lao động xã hội. Nâng cao năng suất lao động xã hội và tiết kiệm lao động xã hội là hai mặt của một vấn đề kinh tế. Tuy nhiên, hai mặt này có mối quan hệ mật thiết với nhau, gắn liền với quy luật tương ứng của nền kinh tế xã hội, là quy luật tăng năng suất lao động và quy luật tiết kiệm thời gian. Yêu cầu của việc nâng cao hiệu quả kinh tế là đạt được hiệu quả tối đa về chi phí nhất định hoặc ngược lại, đạt được kết quả nhất định với chi phí tối thiểu.
Chi phí ở đây được hiểu theo nghĩa rộng bao gồm cả chi phí để tạo ra nguồn lực, đồng thời phải bao gồm cả chi phí cơ hội. Ý nghĩa của việc nâng cao HQKT - Biết được mức hiệu quả của việc sử dụng nguồn lực trong sản xuất nông nghiệp, các nguyên nhân ảnh hưởng đến hiệu quả kinh tế để có biện pháp thích hợp nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế trong sản xuất nông nghiệp. 6 - Làm căn cứ để xác định phương hướng đạt tăng trưởng cao trong sản xuất nông nghiệp. Nếu hiệu quả kinh tế còn thấp thì có thể tăng sản lượng nông nghiệp bằng các biện pháp nâng cao hiệu quả kinh tế, ngược lại đạt được hiệu quả kinh tế cao thì để tăng sản lượng cần đổi mới công nghệ.4 Các quan điểm đánh giá hiệu quả kinh tế Hiện nay có 3 quan điểm về hiệu quả kinh tế như sau: Quan điểm 1: Hiệu quả kinh tế được xác định bởi tỷ số giữa kết quả đạt được và chi phí bỏ ra.
H = Q/C Trong đó: H: Hiệu quả kinh tế Q: khối lượng sản phẩm thu được C: Chi phí bỏ ra Quan điểm này phản ánh rõ rệt trình độ sử dụng nguồn lực, xem xét được một đơn vị nguồn lực đã sử dụng đem lại bao nhiêu kết quả. Trên cơ sở đó người ta xem xét đánh giá hiệu quả kinh tế giữa các đơn vị với nhau, giữa các ngành sản phẩm, các địa phương khác nhau trong một thời điểm xác định.