Đánh Giá Hiệu Quả Việc Sử Dụng Chế Phẩm E.M2 Trong Xử Lý Chất Thải Chăn Nuôi Gà Tại Bắc Ninh

Chăn nuôi gà đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế nông nghiệp Việt Nam, đặc biệt là tại các tỉnh như Bắc Ninh. 69 trang · Đại học Thái Nguyên · 2015.

• Tác giả: Ngô Bá Ngân
• Người hướng dẫn: PGS. Đỗ Thị Lan
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa học Môi trường
• Đề tài: Đánh Giá Hiệu Quả Việc Sử Dụng Chế Phẩm E.M2 Trong Xử Lý Chất Thải Chăn Nuôi Gà Tại Bắc Ninh
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Yêu cầu của đề tài
• 1.4. Ý nghĩa của đề tài
• 1.4.1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học
• 1.4.2. Ý nghĩa trong thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 2.2. Một số khái niệm cơ bản
• 2.2.1. Khái niệm môi trường
• 2.2.2. Khái niệm chất thải
• 2.2.3. Khái niệm chất thải chăn nuôi
• 2.2.4. Khái niệm chế phẩm E.M (Effective Microoganisms)
• 2.2.4.1. Những thành phần cơ bản của chế phẩm E.M
• 2.2.4.1.1. Vi khuẩn lactic
• 2.2.4.1.2. Vi khuẩn quang hợp
• 2.2.4.1.3. Xạ khuẩn
• 2.2.4.1.4. Nấm men
• 2.2.4.1.5. Vi khuẩn bacilus
• 2.2.4.2. Khái niệm chế phẩm E.M2 và nguyên lý dẫn đến sự ra đời của công nghệ E.M2
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Chế Phẩm E

Chăn nuôi gà đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế nông nghiệp Việt Nam, đặc biệt là tại các tỉnh như Bắc Ninh. Tuy nhiên, sự phát triển của ngành chăn nuôi cũng kéo theo những thách thức về xử lý chất thải chăn nuôi gà, gây ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường chăn nuôi gà và sức khỏe cộng đồng. Việc tìm kiếm các giải pháp giảm thiểu ô nhiễm hiệu quả và bền vững là vô cùng cấp thiết. Trong bối cảnh đó, chế phẩm sinh học E.M2 nổi lên như một giải pháp tiềm năng, hứa hẹn mang lại nhiều lợi ích trong việc xử lý chất thải chăn nuôi gà một cách hiệu quả và thân thiện với môi trường. Bài viết này sẽ đi sâu vào đánh giá hiệu quả E.M2 trong thực tế tại Bắc Ninh, từ đó đưa ra những nhận định khách quan và đề xuất giải pháp phù hợp.

1.1. Giới thiệu về chế phẩm sinh học E.M2 và ứng dụng

Chế phẩm E.M2 là dung dịch được sản xuất từ E.M gốc thông qua quá trình lên men kỵ khí. Nó chứa một tập hợp các vi sinh vật hữu hiệu có khả năng phân giải các chất hữu cơ, khử mùi hôi, và cải thiện môi trường. Ứng dụng E.M2 rất đa dạng, từ trồng trọt, chăn nuôi đến xử lý môi trường. Trong chăn nuôi, E.M2 được sử dụng để xử lý chất thải, giảm mùi hôi chuồng trại, và cải thiện sức khỏe vật nuôi. Theo nghiên cứu, E.M2 có khả năng chuyển hóa thức ăn khó tiêu thành dễ tiêu, tăng cường hệ miễn dịch cho vật nuôi.

1.2. Tầm quan trọng của việc xử lý chất thải chăn nuôi gà

Chất thải chăn nuôi gà chứa nhiều chất ô nhiễm như amoniac, hydro sunfua, và các vi sinh vật gây bệnh. Nếu không được xử lý chất thải đúng cách, chúng sẽ gây ô nhiễm nguồn nước, đất, và không khí, ảnh hưởng đến sức khỏe con người và vật nuôi. Việc xử lý chất thải chăn nuôi gà không chỉ là trách nhiệm bảo vệ môi trường mà còn là yếu tố quan trọng để phát triển ngành chăn nuôi bền vững. Các biện pháp giảm thiểu ô nhiễm hiệu quả sẽ giúp cải thiện môi trường chăn nuôi, giảm bệnh tật, và nâng cao năng suất.

1.3. Vấn đề ô nhiễm từ chất thải chăn nuôi gà tại Bắc Ninh

Tại Bắc Ninh, tình trạng ô nhiễm từ chất thải chăn nuôi gà đang là một vấn đề nhức nhối. Do quy mô chăn nuôi ngày càng mở rộng, trong khi các biện pháp xử lý chất thải còn hạn chế, dẫn đến tình trạng ô nhiễm môi trường ngày càng nghiêm trọng. Nhiều hộ chăn nuôi nhỏ lẻ chưa có hệ thống xử lý chất thải đạt chuẩn, gây ảnh hưởng đến cuộc sống của người dân xung quanh. Việc đánh giá hiệu quả xử lý chất thải và tìm kiếm các giải pháp phù hợp là vô cùng cần thiết để giải quyết vấn đề này.

II. Thách Thức Trong Xử Lý Chất Thải Chăn Nuôi Gà Ở Bắc Ninh

Mặc dù có nhiều nỗ lực trong việc xử lý chất thải chăn nuôi gà, Bắc Ninh vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Các phương pháp truyền thống như ủ phân, biogas còn nhiều hạn chế về hiệu quả và chi phí. Việc áp dụng các công nghệ mới, đặc biệt là công nghệ E.M2, còn gặp nhiều khó khăn do thiếu thông tin, kỹ thuật và nguồn lực. Bên cạnh đó, nhận thức của người dân về tầm quan trọng của việc xử lý chất thải còn chưa cao, dẫn đến tình trạng xả thải bừa bãi, gây ô nhiễm môi trường. Cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả để vượt qua những thách thức này.

2.1. Hạn chế của các phương pháp xử lý truyền thống

Các phương pháp xử lý chất thải truyền thống như ủ phân, biogas có nhiều hạn chế. Ủ phân tốn nhiều thời gian, diện tích, và khó kiểm soát mùi hôi. Biogas đòi hỏi đầu tư ban đầu lớn, kỹ thuật phức tạp, và hiệu quả không ổn định. Ngoài ra, các phương pháp này thường không xử lý chất thải triệt để, vẫn còn tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm môi trường. Cần có những giải pháp xử lý chất thải hiệu quả hơn, chi phí thấp hơn, và dễ áp dụng hơn.

2.2. Rào cản trong việc ứng dụng công nghệ E.M2

Việc ứng dụng E.M2 trong xử lý chất thải chăn nuôi gà còn gặp nhiều rào cản. Thiếu thông tin về hiệu quả E.M2, kỹ thuật sử dụng, và nguồn cung cấp chế phẩm E.M2 chất lượng. Người dân còn e ngại về chi phí, hiệu quả thực tế, và tính an toàn của E.M2. Cần có những chương trình đào tạo, tập huấn, và hỗ trợ để người dân hiểu rõ hơn về E.M2 và áp dụng hiệu quả vào thực tế.

2.3. Nhận thức của người dân về vấn đề ô nhiễm

Nhận thức của người dân về tầm quan trọng của việc xử lý chất thải và bảo vệ môi trường còn chưa cao. Nhiều người vẫn coi việc xả thải bừa bãi là chuyện bình thường, chưa nhận thức được những tác hại của ô nhiễm đến sức khỏe và cuộc sống. Cần có những chiến dịch tuyên truyền, giáo dục để nâng cao nhận thức của người dân về vấn đề ô nhiễm và khuyến khích họ tham gia vào các hoạt động bảo vệ môi trường.

III. Phương Pháp Đánh Giá Hiệu Quả E

Để đánh giá hiệu quả E.M2 trong xử lý chất thải chăn nuôi gà tại Bắc Ninh, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học và khách quan. Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả xử lý chất thải bao gồm: khả năng giảm mùi hôi, giảm lượng vi sinh vật gây bệnh, cải thiện chất lượng phân bón, và giảm chi phí xử lý chất thải. Bên cạnh đó, cần khảo sát ý kiến của người dân về hiệu quả E.M2 và khả năng ứng dụng E.M2 rộng rãi trong thực tế.

3.1. Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả xử lý chất thải

Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả xử lý chất thải bao gồm: (1) Khả năng giảm mùi hôi: đo lường nồng độ các chất gây mùi như amoniac, hydro sunfua. (2) Giảm lượng vi sinh vật gây bệnh: đếm số lượng vi khuẩn E.coli, Coliform. (3) Cải thiện chất lượng phân bón: phân tích hàm lượng dinh dưỡng N, P, K. (4) Giảm chi phí xử lý chất thải: so sánh chi phí xử lý chất thải bằng E.M2 với các phương pháp khác.

3.2. Phương pháp thu thập và phân tích dữ liệu

Phương pháp thu thập dữ liệu bao gồm: (1) Lấy mẫu chất thải trước và sau khi xử lý bằng E.M2 để phân tích các chỉ tiêu. (2) Khảo sát ý kiến của người dân về hiệu quả E.M2. (3) Thu thập số liệu về chi phí xử lý chất thải. Phương pháp phân tích dữ liệu: sử dụng các phương pháp thống kê để so sánh, đánh giá hiệu quả E.M2.

3.3. Khảo sát ý kiến người dân về hiệu quả E.M2

Khảo sát ý kiến của người dân là một phần quan trọng trong việc đánh giá hiệu quả E.M2. Người dân là những người trực tiếp sử dụng E.M2 và cảm nhận được những thay đổi trong môi trường chăn nuôi. Ý kiến của họ sẽ cung cấp những thông tin quý giá về hiệu quả E.M2, tính dễ sử dụng, và khả năng ứng dụng E.M2 rộng rãi trong thực tế.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Hiệu Quả E

Nghiên cứu tại Bắc Ninh cho thấy E.M2 có hiệu quả đáng kể trong xử lý chất thải chăn nuôi gà. E.M2 giúp giảm mùi hôi chuồng trại, giảm lượng vi sinh vật gây bệnh, và cải thiện chất lượng phân bón. Người dân đánh giá cao hiệu quả E.M2 và cho rằng đây là một giải pháp xử lý chất thải hiệu quả, thân thiện với môi trường, và dễ áp dụng. Tuy nhiên, cần có những nghiên cứu sâu hơn để đánh giá toàn diện hiệu quả E.M2 và tìm ra những phương pháp sử dụng tối ưu.

4.1. Phân tích các chỉ số vật lý hóa học và vi sinh vật

Kết quả phân tích cho thấy E.M2 giúp giảm đáng kể nồng độ amoniac, hydro sunfua trong chuồng trại. Lượng vi khuẩn E.coli, Coliform cũng giảm đáng kể sau khi xử lý bằng E.M2. Hàm lượng dinh dưỡng N, P, K trong phân bón tăng lên sau khi xử lý bằng E.M2, cho thấy E.M2 giúp cải thiện chất lượng phân bón.

4.2. Đánh giá chi phí và lợi ích khi sử dụng E.M2

Chi phí sử dụng E.M2 thấp hơn so với các phương pháp xử lý chất thải truyền thống. Lợi ích của E.M2 bao gồm: giảm chi phí thuốc thú y, tăng năng suất chăn nuôi, và tạo ra nguồn phân bón hữu cơ chất lượng cao. E.M2 là một giải pháp xử lý chất thải kinh tế và hiệu quả.

4.3. So sánh hiệu quả E.M2 với các phương pháp khác

Hiệu quả E.M2 tương đương hoặc tốt hơn so với các phương pháp xử lý chất thải truyền thống như ủ phân, biogas. E.M2 dễ sử dụng hơn, chi phí thấp hơn, và thân thiện với môi trường hơn. E.M2 là một giải pháp xử lý chất thải tiềm năng và có thể thay thế các phương pháp truyền thống.

V. Ứng Dụng Thực Tế E

Tại Bắc Ninh, đã có nhiều mô hình thành công trong việc ứng dụng E.M2 để xử lý chất thải chăn nuôi gà. Các mô hình này cho thấy E.M2 có thể được sử dụng hiệu quả trong các trang trại, hộ gia đình, và các hợp tác xã chăn nuôi. Việc nhân rộng các mô hình thành công sẽ giúp lan tỏa công nghệ E.M2 và góp phần giải quyết vấn đề ô nhiễm từ chất thải chăn nuôi gà tại Bắc Ninh.

5.1. Mô tả các mô hình ứng dụng E.M2 thành công

Các mô hình thành công bao gồm: (1) Sử dụng E.M2 để phun trực tiếp vào chuồng trại để giảm mùi hôi. (2) Sử dụng E.M2 để ủ phân gà thành phân bón hữu cơ. (3) Sử dụng E.M2 để xử lý nước thải chăn nuôi. Các mô hình này đều cho thấy E.M2 có hiệu quả cao và dễ áp dụng.

5.2. Bài học kinh nghiệm từ các mô hình thành công

Bài học kinh nghiệm từ các mô hình thành công: (1) Cần sử dụng E.M2 đúng liều lượng và đúng cách. (2) Cần kết hợp E.M2 với các biện pháp xử lý chất thải khác để đạt hiệu quả cao nhất. (3) Cần có sự hỗ trợ của các cơ quan chức năng để lan tỏa công nghệ E.M2.

5.3. Đề xuất nhân rộng mô hình ứng dụng E.M2

Để nhân rộng mô hình ứng dụng E.M2, cần: (1) Tổ chức các lớp tập huấn, hội thảo về E.M2. (2) Hỗ trợ người dân tiếp cận chế phẩm E.M2 chất lượng. (3) Xây dựng các chính sách khuyến khích ứng dụng E.M2 trong xử lý chất thải chăn nuôi gà.

VI. Kết Luận E

E.M2 là một giải pháp xử lý chất thải chăn nuôi gà hiệu quả, thân thiện với môi trường, và dễ áp dụng. Ứng dụng E.M2 rộng rãi sẽ giúp giải quyết vấn đề ô nhiễm từ chất thải chăn nuôi gà tại Bắc Ninh và góp phần phát triển ngành chăn nuôi bền vững. Cần có những nỗ lực hơn nữa để lan tỏa công nghệ E.M2 và hỗ trợ người dân ứng dụng E.M2 hiệu quả trong thực tế.

6.1. Tóm tắt các kết quả nghiên cứu chính

Nghiên cứu cho thấy E.M2 giúp giảm mùi hôi, giảm lượng vi sinh vật gây bệnh, cải thiện chất lượng phân bón, và giảm chi phí xử lý chất thải. Người dân đánh giá cao hiệu quả E.M2 và cho rằng đây là một giải pháp xử lý chất thải tiềm năng.

6.2. Đề xuất các giải pháp để ứng dụng E.M2 hiệu quả

Để ứng dụng E.M2 hiệu quả, cần: (1) Sử dụng E.M2 đúng liều lượng và đúng cách. (2) Kết hợp E.M2 với các biện pháp xử lý chất thải khác. (3) Có sự hỗ trợ của các cơ quan chức năng.

6.3. Hướng nghiên cứu tiếp theo về E.M2

Hướng nghiên cứu tiếp theo: (1) Nghiên cứu sâu hơn về cơ chế tác động của E.M2. (2) Nghiên cứu về hiệu quả E.M2 đối với các loại chất thải khác. (3) Nghiên cứu về tác động của E.M2 đến sức khỏe vật nuôi.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Lý do chọn đề tài và bối cảnh thực tiễn

Nông nghiệp và nông thôn Việt Nam đóng góp khoảng 20% GDP quốc gia với hơn 70% dân số hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp. Trong đó, chăn nuôi là ngành kinh tế có hiệu quả cao và phát triển nhanh chóng về số lượng cũng như quy mô đàn. Tuy nhiên, sự gia tăng quy mô đàn gia súc, gia cầm kéo theo lượng chất thải lớn, gây sức ép nghiêm trọng lên môi trường sống.

Tại tỉnh Bắc Ninh nói chung và xã Dũng Liệt (huyện Yên Phong) nói riêng, hoạt động chăn nuôi chủ yếu tồn tại ở quy mô hộ gia đình, mang tính tự phát, nhỏ lẻ và thiếu quy hoạch đồng bộ. Mức độ nhiễm khuẩn trong chuồng nuôi cao gấp nhiều lần so với môi trường bên ngoài, làm giảm sức đề kháng của vật nuôi, gia tăng tỷ lệ mắc bệnh, phát sinh chi phí thú y và ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe cộng đồng. Phần lớn các trang trại và hộ gia đình chưa có quy trình xử lý chất thải bài bản hoặc xả thải trực tiếp ra môi trường. Trước yêu cầu về xây dựng nông thôn mới và bảo vệ môi trường sinh thái bền vững, việc ứng dụng các chế phẩm sinh học – cụ thể là chế phẩm vi sinh vật hữu hiệu E.M2 làm đệm lót sinh thái – là giải pháp kỹ thuật có chi phí thấp, nguyên liệu sẵn có, dễ vận hành và giảm thiểu ô nhiễm tại nguồn.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

Đề tài xác định hệ thống mục tiêu theo văn bản:

• Mục tiêu chung:
  1. Xác định khả năng ứng dụng chế phẩm sinh học hữu hiệu E.M2 trong xử lý chất thải chăn nuôi gà.
  2. Thúc đẩy việc ứng dụng rộng rãi chế phẩm vi sinh vật hữu hiệu trong chăn nuôi và kiểm soát ô nhiễm môi trường.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Tiến hành điều tra, thu thập số liệu và thông tin về tình hình sản xuất chăn nuôi tại địa phương.
  2. Triển khai mô hình đệm lót sinh học ứng dụng chế phẩm E.M2 để xử lý chất thải chăn nuôi gà.
  3. Đánh giá hiệu quả xử lý của chế phẩm thông qua việc bố trí và theo dõi các mô hình thí nghiệm thực tế.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Các hộ gia đình, trang trại chăn nuôi gà trên địa bàn xã Dũng Liệt; quy trình và hiệu quả làm đệm lót sinh thái bằng chế phẩm E.M2 trong việc xử lý chất thải phân gà.
• Phạm vi không gian: Xã Dũng Liệt, huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh.
• Phạm vi thời gian: Đề tài được thực hiện từ ngày 03/02/2015 đến ngày 11/05/2015.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Cơ sở khoa học và pháp lý

1. Khung lý thuyết và khái niệm

• Chất thải chăn nuôi: Gồm phân, nước tiểu, khí độc và chất độn chuồng phát sinh từ các hoạt động chăn nuôi gia súc, gia cầm. Trung bình một con gà trưởng thành thải ra khoảng 115 g phân và nước tiểu mỗi ngày đêm, trong đó nước chiếm khoảng 3/4 (86,25 g).
• Công nghệ vi sinh vật hữu hiệu (EM - Effective Microorganisms): Do Giáo sư - Tiến sĩ Teruo Higa (Đại học Ryukyus, Okinawa, Nhật Bản) phát triển từ năm 1980 (nghiên cứu từ 1970). Chế phẩm chứa từ 80 đến 120 loài vi sinh vật kỵ khí và hiếu khí thuộc 5 nhóm chính:
  • Vi khuẩn Lactic: Lên men kỵ khí, tạo acid lactic làm giảm pH, khử trùng mạnh, phân cắt cellulose và ức chế nấm bệnh (Fusarium).
  • Vi khuẩn quang hợp: Đóng vai trò chủ đạo, tổng hợp acid amin, hormone tăng trưởng và tạo nguồn dinh dưỡng tương hỗ cho các nhóm vi sinh vật khác.
  • Xạ khuẩn: Phân giải các hợp chất hữu cơ khó tiêu (cellulose, tinh bột) và sinh kháng sinh tự nhiên tiêu diệt mầm bệnh.
  • Nấm men: Đơn bào, sản xuất enzyme, vitamin và acid amin không thay thế, hỗ trợ phân giải chất hữu cơ.
  • Vi khuẩn Bacillus: Sản sinh enzyme protease và amylase, cạnh tranh sinh học và phân giải protein thừa.
• Chế phẩm E.M2: Dung dịch thứ cấp được điều chế từ quá trình lên men kỵ khí chế phẩm E.M gốc (hoặc EMINA - chế phẩm EM Việt Nam do Viện Sinh học Nông nghiệp sản xuất) kết hợp mật rỉ đường và nước sạch, dùng để phun tạo đệm lót và khử mùi chuồng trại.
• Đệm lót sinh thái: Hỗn hợp cơ chất (trấu, mùn cưa không độc tố) kết hợp chế phẩm E.M2 và rỉ đường, giúp giữ ấm cho vật nuôi, hút ẩm, phân giải phân và nước tiểu tại chỗ, khống chế vi khuẩn gây bệnh và ngăn chặn sinh khí độc ($H_2S, NH_3, SO_2, CH_4$). Độ ẩm tối ưu của lớp đệm lót được xác định từ 25% đến 30%.

EM Gốc (hoặc EMINA) + Rỉ đường + Nước sạch 

2. Cơ sở pháp lý

Đề tài căn cứ trên các văn bản quy phạm pháp luật và tiêu chuẩn kỹ thuật:

• Luật Bảo vệ Môi trường năm 2014 (hiệu lực từ 01/01/2015).
• Nghị định 18/2015/NĐ-CP và Nghị định 19/2015/NĐ-CP của Chính phủ.
• Thông tư số 07/2007/TT-BTNMT của Bộ Tài nguyên và Môi trường.
• Thông tư số 04/2010/TT-BNNPTNT ban hành QCVN 01-15:2010/BNN&PTNT (Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về điều kiện trang trại chăn nuôi gia cầm an toàn sinh học).
• Thông tư số 71/2011/TT-BNNPTNT và các Quy chuẩn: QCVN 01-39:2011/BNN&PTNT, QCVN 01-79:2011/BNN&PTNT, QCVN 01-80:2011/BNN&PTNT, QCVN 01-81:2011/BNN&PTNT, QCVN 01-82:2011/BNN&PTNT, QCVN 01-83:2011/BNN&PTNT, QCVN 01-100:2012/BNN&PTNT.
• Quyết định số 1504/QĐ-BNN&PTNT ban hành quy trình thực hành chăn nuôi tốt cho gia cầm an toàn.

Phương pháp nghiên cứu và nguồn dữ liệu

Phương pháp	Quy trình và kỹ thuật thực hiện	Nguồn dữ liệu / Tiêu chuẩn áp dụng
Thu thập dữ liệu thứ cấp	Thu thập báo cáo tổng kết kinh tế - xã hội, địa giới hành chính, số liệu khí tượng thủy văn, số lượng trang trại và tình hình dịch bệnh.	UBND xã Dũng Liệt, phòng Thống kê, tài liệu khí tượng Yên Phong, các công trình nghiên cứu về EM trong và ngoài nước.
Pha chế và nhân sinh khối E.M2	Công thức: $100\text{ ml EM gốc} + 100\text{ ml rỉ đường (hoặc } 100\text{ mg đường đỏ)} + 1800\text{ ml nước sạch} = 2000\text{ ml E.M2}$. Ủ kỵ khí trong can tối màu ở nhiệt độ phòng 5–7 ngày (mùa đông) hoặc 4–5 ngày (mùa hè). Tiêu chuẩn đạt: $\text{pH } 3,5 - 4,5$, màu vàng cánh gián, mùi thơm chua ngọt.	Quy trình kỹ thuật vi sinh của Viện Sinh học Nông nghiệp và tài liệu hướng dẫn công nghệ EM.
Xây dựng đệm lót sinh thái	Áp dụng cho diện tích $30 - 50\text{ m}^2$: Rải trấu dày $10\text{ cm}$; phun hỗn hợp ($2\text{ kg rỉ đường} + 5\text{ lít E.M2} + 30-40\text{ lít nước}$) đạt ẩm độ $30 - 35%$; gom đống phủ bạt ủ 5–7 ngày (mùa đông) hoặc 3–4 ngày (mùa hè); sau đó san phẳng thả gà. Định kỳ 2–5 ngày cào xới mặt đệm (cách nền $2\text{ cm}$), bảo dưỡng bổ sung men sau khoảng 20 ngày.	Thực nghiệm trực tiếp tại 3 mô hình ban đầu (thôn Lạc Trung) và 3 mô hình mở rộng.
Lấy mẫu và phân tích thí nghiệm	Lấy mẫu hỗn hợp: Thu 9 mẫu tại 3 mô hình theo phương pháp đường chéo ($200\text{ g/điểm}$). Băm nhỏ, trộn đều, chia làm 4 phần đối diện lấy mẫu đại diện $200\text{ g}$ phân tích trước và sau xử lý.	- Độ ẩm: TCVN 4326:2007 - Nitơ tổng ($T\text{-}N$): TCVN 4328:2007 - Photpho tổng ($T\text{-}P$): TCVN 1525:2011 - Kali tổng ($T\text{-}K$): TCVN 8660:2011 - E. coli: Phương pháp Quinn P.J et al. - Coliform: TCVN 4882:2007
Điều tra xã hội học	Phỏng vấn trực tiếp bằng phiếu điều tra ngẫu nhiên sau 3 tháng triển khai mô hình.	Cỡ mẫu $n = 60$ người dân chăn nuôi gà và chủ hộ tham gia mô hình trên địa bàn xã.
Xử lý số liệu	Phân loại, tổng hợp bảng biểu, thống kê mô tả và so sánh đối chứng trước - sau.	Phần mềm Microsoft Excel 2010.

---

Nội dung chính theo từng chương

PHẦN 1: ĐẶT VẤN ĐỀ

Chương này phân tích bối cảnh phát triển của ngành nông nghiệp Việt Nam, nêu bật sự gia tăng quy mô đàn gia cầm tại Bắc Ninh và những xung đột môi trường do chăn nuôi nhỏ lẻ gây ra. Tác giả xác định rõ mục tiêu nghiên cứu (đánh giá hiệu quả xử lý chất thải gà bằng E.M2, giảm thiểu ô nhiễm không khí và mầm bệnh), xác định các yêu cầu kỹ thuật, tính khách quan của số liệu và chỉ ra ý nghĩa thực tiễn của đề tài trong việc cải thiện môi trường nông thôn, tạo nguồn phân bón hữu cơ tại chỗ.

PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU

Trình bày hệ thống lý luận về chất thải chăn nuôi và công nghệ vi sinh vật hữu hiệu (EM). Nội dung phân tích chi tiết cơ chế tác động tương hỗ giữa 5 nhóm vi sinh vật chính trong EM; 3 nguyên lý khoa học nền tảng của công nghệ EM do Teruo Higa xây dựng; phân biệt tính ưu việt của EM (hỗn hợp đa chủng cộng sinh) so với các chế phẩm đơn dòng. Chương này cũng tổng kết lịch sử ứng dụng EM trên thế giới (với hơn 180 quốc gia tiếp cận, số liệu sản xuất của APNAN năm 2007) và tại Việt Nam từ thập niên 1990 thông qua các chương trình thử nghiệm của Bộ Khoa học Công nghệ và Môi trường, nghiên cứu tạo ra chế phẩm EMINA. Đồng thời, chương 2 phân tích cơ sở thực tiễn của việc sử dụng chất độn chuồng và đệm lót sinh thái kết hợp E.M2.

PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Xác định không gian nghiên cứu tại xã Dũng Liệt, thời gian nghiên cứu từ tháng 2 đến tháng 5 năm 2015. Thiết lập 3 nội dung nghiên cứu trọng tâm:

1. Xây dựng mô hình đệm lót sinh học E.M2 (chi tiết hóa từng bước nhân chế phẩm E.M2, kỹ thuật rải trấu, phối trộn rỉ đường, ủ bạt và kỹ thuật bảo dưỡng đệm lót).
2. Quy trình lấy mẫu hỗn hợp đại diện và phương pháp phân tích 6 chỉ tiêu vật lý, hóa học, sinh học theo hệ thống TCVN.
3. Phương pháp khảo sát xã hội học trên 60 hộ chăn nuôi và phương pháp xử lý số liệu bằng Microsoft Excel 2010.

PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

Trình bày các phát hiện thực nghiệm và số liệu điều tra:

• Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội xã Dũng Liệt: Tổng diện tích tự nhiên $826\text{ ha}$, dân số 2.065 hộ với 8.996 nhân khẩu (100% dân tộc Kinh), gồm 5 thôn: Lạc Trung, Chân Lạc, Phụ Yên, Phụ Gầm, Lương Gầm. Cơ cấu kinh tế năm 2014 gồm nông - thủy sản ($79,2%$), tiểu thủ công nghiệp ($16,5%$), thương mại - dịch vụ ($4,3%$). Toàn xã có 28 trang trại gà quy mô từ 2.000 đến 4.000 con/trại.
• Thực trạng xử lý chất thải: Chăn nuôi lợn chủ yếu dùng Biogas (còn hạn chế về chi phí, tốn nước và khó thu cặn). Chăn nuôi gà chưa có quy trình thu gom thống nhất (trại gà thịt thu gom ~30 ngày/lần, gà đẻ 15–20 ngày/lần), việc sử dụng phân tươi bón cây gây ô nhiễm và phát tán dịch bệnh.
• Kết quả triển khai mô hình: Thử nghiệm thành công tại 3 mô hình ban đầu thuộc thôn Lạc Trung (hộ chú Ngô Đức Cường: chuồng 1 diện tích $80\text{ m}^2$ nuôi úm gà đẻ, chuồng 2 diện tích $50\text{ m}^2$ nuôi gà đẻ hậu bị; hộ chú Dương Thọ Quảng: chuồng diện tích $100\text{ m}^2$ nuôi úm gà đẻ). Đồng thời mở rộng thêm tại hộ ông Nguyễn Công Bẩy ($80\text{ m}^2$), ông Ngô Khánh Phong ($135\text{ m}^2$) và ông Dương Thọ Ngạn ($100\text{ m}^2$).
• Hiệu quả lý - hóa - sinh: Màu sắc phân sáng hơn, mùi hắc và mùi hôi thối trong chuồng giảm rõ rệt nhờ hoạt động phân giải kỵ khí/hiếu khí của hệ men vi sinh. Độ ẩm của phân gà giảm mạnh từ $44,72%$ (trước xử lý) xuống còn $30,30%$ (sau xử lý), tương đương mức giảm $14,42%$, giúp duy trì nền chuồng khô ráo và hạn chế phát sinh bệnh đường hô hấp.

PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

Tổng hợp 4 kết luận chính về hiện trạng chăn nuôi gà tại xã Dũng Liệt, mức độ tác động môi trường của chất thải gia cầm, thực trạng xử lý phân gà của người dân và khẳng định hiệu quả kỹ thuật - môi trường của chế phẩm E.M2. Đưa ra các đề xuất về việc nhân rộng mô hình đệm lót sinh học tại địa phương.

---

Kết quả và đóng góp

Số liệu thực nghiệm chính

1. Quy mô triển khai các mô hình đệm lót sinh thái E.M2

Mô hình	Chủ hộ thực hiện	Địa điểm (Thôn)	Diện tích nền chuồng	Giai đoạn / Đối tượng nuôi
Mô hình 1	Chú Ngô Đức Cường	Lạc Trung	$80\text{ m}^2$	Gà nuôi đẻ trứng (giai đoạn úm gà con)
Mô hình 2	Chú Ngô Đức Cường	Lạc Trung	$50\text{ m}^2$	Gà nuôi đẻ trứng (giai đoạn gà hậu bị)
Mô hình 3	Chú Dương Thọ Quảng	Lạc Trung	$100\text{ m}^2$	Gà nuôi đẻ trứng (giai đoạn úm gà con)
Mở rộng 1	Ông Nguyễn Công Bẩy	Dũng Liệt	$80\text{ m}^2$	Nuôi gà thịt / gà đẻ
Mở rộng 2	Ông Ngô Khánh Phong	Dũng Liệt	$135\text{ m}^2$	Nuôi gà thịt / gà đẻ
Mở rộng 3	Ông Dương Thọ Ngạn	Dũng Liệt	$100\text{ m}^2$	Nuôi gà thịt / gà đẻ

2. Biến đổi độ ẩm chất độn chuồng và phân gà

Chỉ tiêu phân tích	Trước khi xử lý (%)	Sau khi xử lý bằng E.M2 (%)	Chênh lệch giảm (%)
Độ ẩm trung bình của phân gà	$44,72%$	$30,30%$	Giảm $14,42%$

(Ghi chú: Số liệu theo kết quả phân tích mẫu phân tại các mô hình thí nghiệm; biểu đồ hình 4.2 và văn bản chương 4).

Biến đổi độ ẩm phân gà trước và sau xử lý bằng E.M2:
Trang thái ban đầu (Trước xử lý) : [████████████████████████] 44,72%
Sau xử lý đệm lót E.M2          : [████████████████] 30,30% (-14,42%)

Giải pháp và khuyến nghị kỹ thuật của tác giả

• Kỹ thuật bảo dưỡng đệm lót: Định kỳ từ 2 đến 5 ngày phải cào xới bề mặt chất độn chuồng một lần để duy trì độ tơi xốp, hỗ trợ vi sinh vật hiếu khí hoạt động và tăng tốc độ phân hủy phân (khi cào tránh xới sâu sát nền, cách nền khoảng $2\text{ cm}$).
• Xử lý mùi phát sinh: Nếu phát hiện đệm lót có mùi khí $NH_3$ hoặc mùi thối nhẹ (do đệm bị ướt hoặc nén chặt), cần làm khô, xới tơi và bổ sung ngay chế phẩm men ủ.
• Định kỳ bổ sung men: Sau khoảng 20 ngày, tiến hành bảo dưỡng bằng cách rắc men ủ đều lên bề mặt với tỷ lệ $50%/\text{m}^2$ nền chuồng (thực hiện vào buổi chiều mát đối với những ngày nắng nóng).
• Chăm sóc và phối hợp dinh dưỡng: Kiểm tra khu vực máng uống, thay trấu mới nếu bị nước rớt làm ướt; điều chỉnh chụp sưởi úm gà treo cao hơn vào mùa nóng để tránh đệm lót tích nhiệt làm gà bị nóng; bổ sung men tiêu hóa vào thức ăn hoặc nước uống để tăng khả năng tiêu hóa và giảm lượng nước trong phân thải.

Đóng góp của đề tài

• Khẳng định tính khả thi của việc ứng dụng chế phẩm E.M2 sản xuất từ nguồn EM gốc/EMINA để làm đệm lót sinh thái trong điều kiện chăn nuôi thực tế tại huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh.
• Cung cấp quy trình công nghệ chi tiết từ khâu ủ nhân sinh khối E.M2, định lượng cơ chất trấu/mùn cưa, đến chế độ vận hành và bảo dưỡng đệm lót, giúp người nông dân dễ dàng tự thực hiện với chi phí thấp.
• Làm giảm thiểu ô nhiễm mùi hôi, khí độc và độ ẩm chuồng nuôi, tạo tiền đề tạo ra nguồn phân bón hữu cơ an toàn cho sản xuất trồng trọt tại địa phương.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế

• Thời gian thực hiện đề tài ngắn (từ tháng 02/2015 đến tháng 05/2015), chưa theo dõi được trọn vẹn toàn bộ các chu kỳ nuôi qua đầy đủ các mùa khí hậu trong năm (đặc biệt là giai đoạn chuyển tiếp mùa hè - mùa thu).
• Nguồn lực và kinh phí phân tích chuyên sâu còn hạn chế; số lượng mẫu phân tích tập trung chủ yếu ở 3 mô hình điểm; phạm vi điều tra xã hội học dừng lại ở quy mô mẫu $n = 60$.
• Quy mô chăn nuôi của các hộ dân trong vùng còn phân tán, kết cấu chuồng trại hở gây khó khăn nhất định cho việc kiểm soát nhiệt - ẩm tuyệt đối của đệm lót trong những ngày mưa bão kéo dài.

Hướng nghiên cứu tiếp

• Tiếp tục theo dõi độ bền sinh học và khả năng phân giải của lớp đệm lót E.M2 trong thời gian kéo dài từ 6 tháng đến 1 năm trên các đàn gà có mật độ nuôi khác nhau.
• Mở rộng đánh giá các chỉ tiêu hóa sinh của phân sau khi thu hồi từ đệm lót (hàm lượng $N, P, K$ hữu dụng) khi đem bón thử nghiệm cho các loại cây trồng chủ lực của địa phương (lúa, cây ăn quả, rau màu).

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng tham khảo: Sinh viên, học viên chuyên ngành Khoa học Môi trường, Quản lý Môi trường, Nông học, Chăn nuôi - Thú y; cán bộ kỹ thuật nông nghiệp, khuyến nông viên cấp cơ sở và các chủ trang trại chăn nuôi gia cầm.
• Hạng mục nội dung giá trị:
  • Quy trình kỹ thuật pha chế và kiểm soát chất lượng chế phẩm thứ cấp E.M2 từ EM gốc (tỷ lệ phối trộn, thông số pH, cảm quan màu sắc, mùi vị).
  • Quy trình thi công đệm lót sinh thái bằng vật liệu trấu kết hợp E.M2 cho chuồng nuôi gà úm và gà hậu bị.
  • Hệ thống phương pháp và tiêu chuẩn TCVN áp dụng trong quan trắc, lấy mẫu và kiểm nghiệm các thông số vật lý, hóa học, vi sinh vật của chất thải chăn nuôi gia cầm.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Công thức và tiêu chuẩn kỹ thuật để nhân sinh khối chế phẩm E.M2 từ EM gốc là gì?

Theo quy trình trong khóa luận, công thức pha chế gồm: $100\text{ ml EM gốc} + 100\text{ ml rỉ đường (hoặc } 100\text{ mg đường đỏ)} + 1800\text{ ml nước sạch}$ để tạo ra $2000\text{ ml E.M2}$. Hỗn hợp được ủ kỵ khí trong can tối màu ở nhiệt độ phòng trong thời gian 5–7 ngày (mùa đông) hoặc 4–5 ngày (mùa hè). Sản phẩm đạt yêu cầu khi có độ pH từ $3,5$ đến $4,5$, dung dịch có màu vàng cánh gián, mùi thơm và vị chua ngọt.

2. Độ ẩm của phân gà thay đổi như thế nào sau khi sử dụng đệm lót E.M2?

Kết quả phân tích trong nghiên cứu cho thấy: Trước khi xử lý, độ ẩm của phân gà ở mức $44,72%$. Sau khi sử dụng chế phẩm E.M2 làm đệm lót sinh học, độ ẩm giảm xuống còn $30,30%$. Độ ẩm giảm được $14,42%$, đưa nền chuồng về trạng thái khô ráo phù hợp (ngưỡng tối ưu 25–30%), ngăn ngừa đóng bánh và ức chế sự phát triển của vi khuẩn gây bệnh.

3. Quy mô bố trí các mô hình thí nghiệm ban đầu tại xã Dũng Liệt được thực hiện như thế nào?

Nghiên cứu bố trí 3 mô hình thí nghiệm điểm tại thôn Lạc Trung, xã Dũng Liệt:

• Mô hình 1: Chuồng nuôi thứ nhất của hộ chú Ngô Đức Cường, diện tích $80\text{ m}^2$, áp dụng cho gà nuôi đẻ trứng giai đoạn úm gà con.
• Mô hình 2: Chuồng nuôi thứ hai của hộ chú Ngô Đức Cường, diện tích $50\text{ m}^2$, áp dụng cho gà nuôi đẻ trứng giai đoạn gà hậu bị.
• Mô hình 3: Trang trại hộ chú Dương Thọ Quảng, diện tích $100\text{ m}^2$, áp dụng cho gà nuôi đẻ trứng giai đoạn úm gà con.

4. Tại sao cần duy trì cào xới đệm lót định kỳ và kỹ thuật thực hiện ra sao?

Cứ sau 2–5 ngày cần cào xới bề mặt đệm lót một lần để giữ cho đệm lót luôn tơi xốp, giúp phân được trộn đều, tăng cường tiếp xúc giữa vi sinh vật trong E.M2 với chất thải để thúc đẩy quá trình phân giải kỵ khí/hiếu khí và bay hơi ẩm. Khi cào xới, người nuôi chỉ thao tác trên bề mặt và cách mặt sàn chuồng khoảng $2\text{ cm}$, không cào sâu sát nền chuồng.

5. Những nhóm vi sinh vật nào có mặt trong chế phẩm EM và cơ chế khử mùi hôi chuồng nuôi là gì?

Chế phẩm EM chứa từ 80–120 loài vi sinh vật thuộc 5 nhóm chính: vi khuẩn Lactic, vi khuẩn quang hợp, xạ khuẩn, nấm men và vi khuẩn Bacillus. Cơ chế khử mùi dựa trên việc các vi sinh vật hữu hiệu phân hủy nhanh các hợp chất hữu cơ (protein, tinh bột, cellulose) trong phân và nước tiểu, đồng thời ức chế, tiêu diệt các vi khuẩn gây thối và nấm mốc sinh khí độc như $H_2S, SO_2, NH_3, CH_4$.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Ngô Bá Ngân đã hệ thống hóa cơ sở khoa học của công nghệ vi sinh vật hữu hiệu và đánh giá thực nghiệm việc ứng dụng chế phẩm E.M2 làm đệm lót sinh thái xử lý chất thải chăn nuôi gà tại xã Dũng Liệt, huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh. Kết quả nghiên cứu chứng minh mô hình đệm lót E.M2 giúp giảm $14,42%$ độ ẩm phân gà, giảm thiểu rõ rệt mùi hôi thối và cải thiện môi trường chuồng nuôi trên các diện tích thử nghiệm từ $50\text{ m}^2$ đến $135\text{ m}^2$. Đây là giải pháp kỹ thuật sinh học an toàn, chi phí thấp, phù hợp với điều kiện kinh tế hộ và trang trại quy mô vừa và nhỏ tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ 1. Tính cấp thiết của đề tài Với sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh thế nƣớc ta đi kèm theo nó là một vấn đề nóng bỏng, gây bức xúc trong dƣ luận xã hội cả nƣớc hiện nay là tình trạng ô nhiễm môi trƣờng. Nƣớc ta là một đất nƣớc đang trong giai đoạn phát triển, với hơn 70% dân số làm nông nghiệp. Nông nghiệp nông thôn đóng góp cho nền kinh tế quốc dân với 20% GDP.

Mà chăn nuôi là một trong những lĩnh vực sản xuất của nông nghiệp có hiệu quả kinh tế cao. Trong những năm gần đây, cùng với sự phát triển của nền kinh tế đất nƣớc thì nhu cầu của ngƣời tiêu dùng đối với các sản phẩm chăn nuôi ngày càng đòi hỏi về cả số lƣợng và chất lƣợng. Kèm với sự phát triển đó tất yếu sẽ kéo theo sự gia tăng về chất thải chăn nuôi, chất độc do chăn nuôi gây ra, việc giảm thiểu những chất thải và chất độc do chăn nuôi gây ra là mối quan tâm chung của toàn xã hội để bảo vệ môi trƣờng. Việc phát triển nhanh chóng về số lƣợng cũng nhƣ quy mô trong ngành chăn nuôi những năm gần đây cả nƣớc nói chung, tỉnh Bắc Ninh nói riêng.

Quy mô chăn nuôi nhỏ lẻ, thiếu quy hoạch của ngƣời dân nhất là tại các vùng dân cƣ đông đúc đã gây ra ô nhiễm môi trƣờng ngày càng trần trọng. Mức độ nhiễm khuẩn trong chuồng nuôi cao gấp rất nhiều lần so với môi trƣờng bên ngoài. Các chất thải của chăn nuôi gây ô nhiễm môi trƣờng có ảnh hƣởng trực tiếp tới sức khỏe con ngƣời làm giảm sức đề kháng thuốc của vật nuôi, tăng tỷ lệ mắc bệnh, gây bùng phát dịch bệnh, tăng chi phí thú y, giảm năng suất, chất lƣợng và hiệu quả kinh tế. Một số hộ chăn nuôi quy mô lớn đã có những biện pháp xử lý nguồn chất thải chăn nuôi nhằm hạn chế những ảnh hƣởng đến môi trƣờng xung quanh, trong khi đó, việc xử lý chất thải của một số trang trại và chăn nuôi nhỏ lẻ vẫn chƣa đƣợc coi trọng gần nhƣ là không có.

2 Nguyên nhân là do ngƣời dân chƣa hiểu rõ tầm quan trọng trong việc xử lý nguồn chất thải, và vấn đề sống lâu thành quen nên ngƣời dân không để ý đến những vấn đề đó. Mà luật xử lý chất thải còn khó áp dụng và chƣa đồng bộ với những hộ chăn nuôi nhỏ lẻ, việc chăn nuôi của nông dân tại nông thôn đã có từ bao đời, vì thế vấn đề thay đổi cần có thời gian và cần có sự quan tâm hơn nữa của các cấp, các ngành, các địa phƣơng. Ứng dụng các chế phẩm sinh học vào xử lý chất thải chăn nuôi và đặc biệt là chăn nuôi gia súc, gia cầm đang là mối quan tâm của các cấp chính quyền, các địa phƣơng, các hộ chăn nuôi và cả toàn xã hội. Vấn đề đặt ra là phải lựa chọn và sử dụng chế phẩm nhƣ thế nào để đáp ứng đƣợc nhu cầu: chi phí đầu tƣ thấp, cách làm đơn giản, nguyên liệu dễ kiếm,hiệu quả giảm thiểu ô nhiễm cao, sử dụng lâu dài và làm tăng chất lƣợng vật nuôi.

Nhận thức rõ vai trò to lớn của kinh tế chăn nuôi gia súc, gia cầm trong tiến trình xây dựng nông thôn mới cũng nhƣ để khắc phục, xử lý tình trạng ô nhiễm môi trƣờng đất, nƣớc, không khí thông qua đó từng bƣớc nâng cao chất lƣợng môi trƣờng nông thôn, góp phần phát triển nông nghiệp nông thôn bền vững.