Đặt vấn đề Ai trong chúng ta cũng đều biết nước là nguồn tài nguyên thiên nhiên vô cùng quý giá, không có nước thì không thể có sự sống. Đối với công người, không một yếu tố nào quan trọng hơm nước. Chúng ta có thể khó khăn khổ sở do thiếu năng lượng, vận tải, chỗ ở, thậm chí cả thức ăn nhưng không thể tồn tại được nếu thiếu nước. Chẳng thế mà nước lại chiếm trên 70% trọng lượng cơ thể.
Trên bề mặt địa cầu nước chiếm gần 75% diện tích, với một lượng khổng lồ khoảng 1,4 tỉ km3, tưởng chừng có thể đủ cho con người trên thế giới dùng mãi mãi nhưng cùng với sự phát triển như vũ bảo của khoa học kỹ thuật từ thời kỳ công nghiệp cho tới nay là mặt trái của nó với vô số những hậu quả, trong đó ô nhiễm nước đang là một vấn đề thời sự, một thực trạng đáng lo ngại nhất, vừa là nguyên nhân vừa là hệ quả của sự hủy hoại con người. Khủng hoảng về nước đang diễn biến hết sức phức tạp trên cả hành tinh của chúng ta, và Việt Nam cũng không ngoại lệ. Những hoạt động phát triển kinh tế một cách ồ ạt và chưa đồng bộ đã dẫn đến hệ quả là nguồn nước đang bị suy thoái nặng nề. Xã Phong Châu là địa phương có nhu cầu sử dụng nước rất cao có tổng dân số hơn 6500 người với 2013 hộ vì vậy việc tìm hiểu về hiện trạng nước sinh hoạt, về nguyên nhân ảnh hưởng tới chất lượng và hệ quả của việc sử dụng nguồn nước sinh hoạt kém chất lượng là hết sức cần thiết.
Xuất phát tự yêu cầu thực tế trên em tiến hành thực hiện đề tài “Đánh giá hiện trạng môi trường nước sinh hoạt trên địa bàn xã Phong Châu, huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình”. Mục đích và yêu cầu nghiên cứu 1. Mục đích nghiên cứu của đề tài - Xác định nguyên nhân, các nguồn tác động gây ô nhiễm làm ảnh hưởng tới chất lượng nước sinh hoạt - Đề xuất giải pháp khắc phục, giảm thiểu tình trạng ô nhiễm trên địa bàn xã Phong Châu. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài - Tìm hiểu điều kiện tự nhiên và điều kiện kinh tế- xã hội xã Phong Châu.
-Đánh giá nhu cầu sử dụng nước và tình hình sử dụng của người dân xã Phong Châu. - Đánh giá hiện trạng chất lượng nước sinh hoạt xã Phong Châu - Đề xuất một số biện pháp phòng ngừa, khắc phục ô nhiễm môi trường nước sinh hoạt tại địa phương. Yêu cầu - Điều tra thu thập thông tin, phân tích để xác định các nguồn, các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng nước sinh hoạt. - Số liệu phản ánh trung thực, khách quan.
- Kết quả phân tích các thông số về chất lượng nước phải chính xác. - Những kiến nghị đưa ra có tính khả thi, phù hợp với điều kiện, tình hình thực tế của địa phương. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học - Áp dụng kiến thức đã học của nhà trường vào thực tế.
- Nâng cao hiểu biết thêm về kiến thức thực tế. - Tích luỹ kinh nghiệm cho công việc sau khi ra trường. Ý nghĩa thực tiễn - Phản ánh thực trạng về môi trường nước sinh hoạt Xã Phong Châu, Huyện Đông Hưng, Tỉnh Thái Bình. - Tạo số liệu làm cơ sở cho công tác lập kế hoạch xây dựng chính sách bảo vệ môi trường và kế hoạch phát triển kinh tế xã hội của xã.
- Cảnh báo các vấn đề cấp bách và nguy cơ tiềm tàng về ô nhiễm suy thoái môi trường nước. - Nâng cao chất lượng nước phục vụ cho người dân trên địa bàn. - Bổ sung tư liệu cho học tập. n 4 Phần 2 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 2.
Cơ sở khoa học 2. Tầm quan trọng của nước Nước là khởi nguồn của sự sống trên trái đất, đồng thời cũng là nguồn để duy trì sự sống tiếp tục tồn tại nơi đây. Sinh vật không có nước sẽ không thể sống nổi và con người nếu thiếu nước cũng sẽ không tồn tại. Con người cần một lượng nước nhất định để duy trì cuộc sống nếu không sức khỏe sẽ bị ảnh hưởng.
Nước là yếu tố thứ hai quyết định sự sống chỉ sau không khí, vì vậy con người không thể sống thiếu nước. Nước chiếm khoảng 58-67% trọng lượng cơ thể người lớn và đối với trẻ em lên tới 70-75%, đồng thời nước quyết định tới toàn bộ quá trình sinh hóa diễn ra trong cơ thể con người. Khi cơ thể mất nước, tình trạng rối loạn chuyển hóa sẽ xảy ra, Protein và Enzyme sẽ không đến được các cơ quan để nuôi cơ thể, thể tích máu giảm, chất điện giải mất đi và cơ thể không thể hoạt động chính xác. Tình trạng thiếu nước do không uống đủ hàng ngày cũng sẽ ảnh hưởng tới hoạt động của não bởi có tới 80% thành phần mô não được cấu tạo từ nước, điều này gây trí nhớ kém, thiếu tập trung, tinh thần và tâm lý giảm sút… Nước cũng là một nguồn cung cấp khoáng chất quan trọng cho cơ thể bởi nó hòa tan khoáng chất như Flo, Iốt, Kẽm, Canxi…, là môi trường cho các phản ứng sinh hóa và cũng là nguồn nuôi dưỡng, phát tán nòi giống sinh vật.
Nước giúp cho cơ thể duy trì nhiệt độ ổn định để chống chọi với thời tiết không những vậy, nước còn là bộ phận quan trọng của hệ thống bài tiết, giúp cơ thể thải loại những chất độc tích tụ hàng ngày qua hệ dinh dưỡng và hô hấp. Việc cung cấp nước đầy đủ sẽ giúp tránh được các bệnh nguy hiểm như n 5 sỏi thận, viêm bàng quang, viêm cơ khớp, ung thư và các bệnh khác do độc tố tích lũy lâu ngày sinh ra. Nước sạch là yếu tố quan trọng kéo dài tuổi thọ con người [11]. Một số khái niệm liên quan - Tài nguyên nước bao gồm nguồn nước mặt, nước dưới đất, nước mưa và nước biển thuộc lãnh thổ của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
- Nguồn nướclà các dạng tích tụ nước tự nhiên hoặc nhân tạo có thể khai thác, sử dụng bao gồm sông, suối, kênh, rạch, hồ, ao, đầm, phá, biển, các tầng chứa nước dưới đất; mưa, băng, tuyết và các dạng tích tụ nước khác. - Nước mặt là nước tồn tại trên mặt đất liền hoặc hải đảo. - Nước dưới đất là nướctồn tại trong các tầng chứa nước dưới đất [9]. - Nguồn nước ngọt là Tổng các nguồn nước ngọt được tái sử dụng bao gồm cả dòng chảy của các song và nguồn nước ngầm từ nước mưa trong nước và các dòng chảy bắt nguồn từ nước khác [15].
- Nước sạch là nước có chất lượng đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật về nước sạch của Việt Nam. Là nước dùng cho các mục đích sinh hoạt cá nhân và hộ gia đình, không sử dụng làm nước ăn uống trực tiếp. Nếu dùng trực tiếp cho ăn uống phải xử lý để đạt tiêu chuẩn vệ sinh nước ăn uống ban hành kèm Thông tư Số: 04/2009/TT – BYT của Bộ trưởng Bộ Y tế. - Tiêu chuẩn môi trường là mức giới hạn của các thông số về chất lượng môi trường xung quanh, hàm lượng của các chất gây ô nhiễm có trong chất thải, các yêu cầu kỹ thuật và quản lý được các cơ quan nhà nước và các tổ chức công bố dưới dạng văn bản tự nguyện áp dụng để bảo vệ môi trường [8].
- Ô nhiễm môi trường là sự biến đổi của các thành phần môi trường không phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật môi trường và tiêu chuẩn môi trường gây ảnh hưởng xấu đến con người và sinh vật [8]. n 6 - Ô nhiễm nước là sự biến đổi nói chung do con người đối với chất lượng nước, làm nhiễm bẩn nước và gây nguy hiểm cho con người, cho công nghiệp, nông nghiệp, nuôi cá, nghỉ ngơi, giải trí, cho động vật nuôi và các loài hoang dã” [8]. Nguồn nước bị ô nhiễm có dấu hiệu đặc trưng sau đây: * Mùi vị - Nước giếng ngầm: Mùi trứng thối: là do sự hiện diện của khí H2S, kết quả của quá trình phân hủy các chất hữu cơ trong lòng đất và hòa tan vào mạch nước ngầm. Mùi tanh của sắt và mangan.
- Nước mặt (sông, suối, ao hồ): Mùi tanh của tảo: do sự xuất hiện của các loại tảo và vi sinh vật. Trong trường hợp này nước thường có màu xanh. - Nước máy: Mùi hóa chất khử trùng (Clo) còn dư lại trong nước. Mùi vị khác lạ sẽ gây cảm giác khó chịu khi dùng nước.
Tuỳ theo loại mùi vị mà có phương pháp xử lý thích hợp như sử dụng hóa chất diệt tảo trong ao hồ, keo tụ lắng lọc, hấp phụ bằng than hoạt tính,… * Màu Màu vàng của hợp chất sắt và mangan. Màu xanh của tảo, hợp chất hữu cơ. Nước có độ màu cao thường gây khó chịu về mặt cảm quan. Với các quy trình xử lý như sục khí ozon, clo hóa sơ bộ, keo tụ, lắng lọc có thể làm giảm độ màu của nước.
Cần lưu ý, khi nguồn nước có màu do hợp chất hữu cơ, việc sử dụng hóa chất clo có thể tạo ra chất mới là trihalomethane có khả năng gây ung thư. n 7 Tiêu chuẩn nước sinh hoạt quy định màu của nước nhỏ hơn 15 TCU. * pH Nguồn nước có pH lớn hơn 7 thường chứa nhiều ion nhóm carbonate và bicarbonate (do chảy qua nhiều tầng đất đá). Nguồn nước có pH nhỏ hơn 7 thường chứa nhiều ion gốc axit.
Hiện nay, không có bằng chứng cụ thể nào liên quan giữa độ pH và sức khỏe của người sử dụng. Theo Tiêu chuẩn, pH của nguồn nước sử dụng cho sinh hoạt là 6,0 – 8,5 và pH của nước uống là 6,5 – 8,5. Tuy nhiên, các loại nước ngọt có gas có độ pH từ 2,0 – 4,0. Các loại thực phẩm thường có pH = 2,9 – 3,3.
Trong đường ống cấp nước, giá trị pH của nước có liên quan đến tính ăn mòn thiết bị và dụng cụ chứa nước. Đặc biệt trong môi trường pH thấp, khả năng khử trùng của Clo sẽ mạnh hơn. Cần lưu ý khi pH lớn hơn 8,5 nếu trong nước có hợp chất hữu cơ thì việc khử trùng bằng Clo dễ tạo thành hợp chất trihalomethane gây ung thư. * Độ cứng Độ cứng là đại lượng đo tổng các cation đa hóa trị có trong nước, nhiều nhất là ion canxi và magiê.
Nước cứng thường cần nhiều xà phòng hơn để tạo bọt, hoặc gây hiện tượng đóng cặn trắng trong thiết bị đun, ống dẫn nước nóng, thiết bị giải nhiệt hay lò hơi. Ngược lại, nước cứng thường không gây hiện tượng ăn mòn đường ống và thiết bị. Nước mặt thường không có độ cứng cao như nước ngầm.