Luận văn điều tra đánh giá hiện trạng môi trường ngành da giầy xây dựng sổ tay hướng dẫn bảo vệ môi trường cho các doanh nghiệp ngành da giầy

Tài liệu nghiên cứu Luận văn điều tra đánh giá hiện trạng môi trường ngành da giầy xây dựng sổ tay hướng dẫn bảo vệ môi, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Ths. Nguyễn Mạnh Khôi
• Trường học: Viện Nghiên Cứu Da - Giầy, Bộ Công Thương
• Chuyên ngành: Bảo vệ môi trường
• Đề tài: Đánh Giá Hiện Trạng Môi Trường Ngành Da Giầy & Hướng Dẫn Bảo Vệ Môi Trường Cho Doanh Nghiệp
• Loại tài liệu: báo cáo tổng kết
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Đánh giá hiện trạng môi trường ngành da giày

Đánh giá hiện trạng môi trường trong ngành da giày là bước đầu tiên để hiểu rõ các vấn đề môi trường mà ngành này đang đối mặt. Báo cáo đã tiến hành điều tra tại 50 doanh nghiệp trên cả nước, tập trung vào các vấn đề như nước thải, chất thải rắn, và khí thải. Kết quả cho thấy, ngành da giày đang gây ra ô nhiễm nghiêm trọng, đặc biệt là nước thải từ quá trình thuộc da chứa nhiều hóa chất độc hại như Crom, Sulphua natri, và các dung môi hữu cơ. Các doanh nghiệp chưa có hệ thống xử lý nước thải hiệu quả, dẫn đến việc thải trực tiếp ra môi trường, gây ảnh hưởng đến nguồn nước mặt, nước ngầm, và sức khỏe cộng đồng.

1.1. Hiện trạng nước thải

Nước thải từ quá trình thuộc da là nguồn ô nhiễm chính trong ngành da giày. Báo cáo chỉ ra rằng, hầu hết các doanh nghiệp không có hệ thống xử lý nước thải đạt chuẩn. Nước thải chứa nhiều hóa chất độc hại như Crom, Sulphua natri, và các dung môi hữu cơ, được thải trực tiếp ra sông ngòi, ao hồ, gây ô nhiễm nguồn nước mặt và nước ngầm. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến môi trường mà còn đe dọa sức khỏe của người dân sống xung quanh.

1.2. Hiện trạng chất thải rắn

Chất thải rắn trong ngành da giày bao gồm da vụn, cao su thải, và các phế liệu khác. Phần lớn chất thải này được chôn lấp không đúng quy cách, gây ô nhiễm đất và nguồn nước ngầm. Một số doanh nghiệp đã tận dụng chất thải để sản xuất phân vi sinh hoặc keo, nhưng số lượng này còn rất hạn chế. Việc quản lý chất thải rắn chưa được thực hiện hiệu quả, dẫn đến tình trạng ô nhiễm môi trường ngày càng nghiêm trọng.

II. Hướng dẫn bảo vệ môi trường cho doanh nghiệp

Báo cáo đã đề xuất một số giải pháp bảo vệ môi trường cho các doanh nghiệp trong ngành da giày, bao gồm việc áp dụng công nghệ sản xuất sạch hơn, xây dựng hệ thống xử lý nước thải, và quản lý chất thải rắn hiệu quả. Cuốn Sổ tay hướng dẫn bảo vệ môi trường được biên soạn nhằm giúp các doanh nghiệp hiểu rõ các quy trình và biện pháp cần thiết để giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Sổ tay bao gồm các chương về khái niệm bảo vệ môi trường, thực trạng ô nhiễm, và các giải pháp ngăn ngừa ô nhiễm trong ngành da giày.

2.1. Áp dụng công nghệ sản xuất sạch hơn

Một trong những giải pháp bảo vệ môi trường được đề xuất là áp dụng công nghệ sản xuất sạch hơn. Công nghệ này giúp giảm thiểu lượng chất thải phát sinh trong quá trình sản xuất, đồng thời tăng hiệu quả sử dụng nguyên liệu và năng lượng. Các doanh nghiệp cần đầu tư vào các thiết bị và quy trình sản xuất tiên tiến để đạt được mục tiêu này.

2.2. Xây dựng hệ thống xử lý nước thải

Việc xây dựng hệ thống xử lý nước thải đạt chuẩn là yêu cầu cấp thiết đối với các doanh nghiệp trong ngành da giày. Hệ thống này cần được thiết kế để xử lý các hóa chất độc hại như Crom, Sulphua natri, và các dung môi hữu cơ trước khi thải ra môi trường. Điều này không chỉ giúp giảm thiểu ô nhiễm mà còn đảm bảo tuân thủ các quy định về bảo vệ môi trường.

III. Phát triển bền vững trong ngành da giày

Phát triển bền vững là mục tiêu quan trọng của ngành da giày trong bối cảnh ô nhiễm môi trường ngày càng gia tăng. Báo cáo nhấn mạnh sự cần thiết của việc kết hợp giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường. Các doanh nghiệp cần tuân thủ các quy định về môi trường, đồng thời áp dụng các công nghệ tiên tiến để giảm thiểu tác động đến môi trường. Việc thực hiện các chính sách môi trường hiệu quả sẽ giúp ngành da giày phát triển bền vững, đóng góp vào sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

3.1. Tuân thủ quy định về môi trường

Các doanh nghiệp trong ngành da giày cần tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về bảo vệ môi trường. Điều này bao gồm việc xử lý nước thải, quản lý chất thải rắn, và kiểm soát khí thải đạt chuẩn. Việc tuân thủ các quy định không chỉ giúp giảm thiểu ô nhiễm mà còn nâng cao uy tín của doanh nghiệp trên thị trường quốc tế.

3.2. Áp dụng công nghệ tiên tiến

Áp dụng công nghệ tiên tiến là yếu tố then chốt để đạt được phát triển bền vững trong ngành da giày. Các công nghệ mới giúp giảm thiểu lượng chất thải, tăng hiệu quả sử dụng nguyên liệu, và giảm tác động đến môi trường. Các doanh nghiệp cần đầu tư vào nghiên cứu và phát triển để áp dụng các công nghệ này vào quá trình sản xuất.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Bé c«ng th−¬ng ViÖn nghiªn cøu da-giÇy B¸o c¸o tæng kÕt NhiÖm vô b¶o vÖ m«i tr−êng n¨m 2008 §iÒu tra ®¸nh gi¸ hiÖn tr¹ng m«i tr−êng ngµnh da giÇy; x©y dùng sæ tay h−íng dÉn b¶o vÖ m«i tr−êng cho c¸c doanh nghiÖp ngµnh da giÇy Chñ nhiÖm nhiÖm vô: Ths. NguyÔn M¹nh Kh«i 7302 20/4/2009 Hµ néi, 12/2008 B¸o c¸o ®−îc thùc hiÖn trªn c¬ së Hîp ®ång nhiÖm vô b¶o vÖ m«i tr−êng m· sè: 13-08/RD/H§MT-KHCN ngµy 18/03/2008. MôC LôC Trang Tãm t¾t néi dung nhiÖm vô 1 5 PhÇn I- Tæng quan 1. C¬ së ph¸p lý vµ xuÊt xø cña nhiÖm vô b¶o vÖ m«i tr−êng 5 1.2 Môc tiªu cña nhiÖm vô b¶o vÖ m«i tr−êng 5 1.3 §èi t−îng, ph¹m vi vµ néi dung cña nhiÖm vô BVMT 5 1.4 Ph−¬ng ph¸p tiÕn hµnh nhiÖm vô BVMT 6 1.5 Tæng quan t×nh h×nh thùc hiÖn nhiÖm vô trong vµ ngoµi 7 n−íc 1.6 Kh¸i qu¸t vÒ ngµnh C«ng nghiÖp Da - GiÇy ViÖt Nam 11 20 PhÇn II - qu¸ tr×nh s¶n xuÊt da giÇy vµ c¸c chÊt th¶i ®i kÌm 2.

Qu¸ tr×nh s¶n xuÊt da vµ chÊt th¶i ngµnh da 20 2.2 S¶n xuÊt giÇy vµ chÊt th¶i ngµnh giÇy 33 2.3 S¶n xuÊt nguyªn phô liÖu ngµnh Da - GiÇy 43 PhÇn iII- hiÖn tr¹ng m«i tr−êng vµ c«ng 44 t¸c bvmt ngµnh da giÇy viÖt nam 3.1 HiÖn tr¹ng m«i tr−êng ngµnh c«ng nghiÖp thuéc da VN 44 3.2 HiÖn tr¹ng m«i tr−êng ngµnh s¶n xuÊt giÇy ViÖt Nam 49 3.3 HiÖn tr¹ng c«ng t¸c b¶o vÖ m«i tr−êng trong ngµnh Da - 57 GiÇy ViÖt Nam PhÇn Iv - kÕt luËn vµ kiÕn nghÞ 70 4.2 KiÕn nghÞ 70 Tµi liÖu tham kh¶o 76 PhÇn phô lôc 79 Nh÷ng thµnh viªn chÝnh tham gia thùc hiÖn ®Ò tµi STT Hä vµ tªn NhiÖm vô-N¬i c«ng t¸c 1 Ths. NguyÔn M¹nh Kh«i Chñ nhiÖm nhiÖm vô ViÖn nghiªn cøu Da-GiÇy 2 Ks. NguyÔn H÷u C−êng Céng t¸c viªn ViÖn nghiªn cøu Da-GiÇy 3 Ks. NguyÔn H÷u Cung Céng t¸c viªn ViÖn nghiªn cøu Da-GiÇy 4 Ks.

TrÇn V¨n Hµ Céng t¸c viªn ViÖn nghiªn cøu Da-GiÇy 5 Ths. Vò Ngäc Giang Céng t¸c viªn ViÖn nghiªn cøu Da-GiÇy 6 Ths. Bïi Ngäc Khoa Céng t¸c viªn Trung t©m C«ng nghÖ m«i-ViÖn nghiªn cøu Da-GiÇy 7 Ks. H¶i ©u Céng t¸c viªn Chi nh¸nh Trung t©m C«ng nghÖ m«i-ViÖn nghiªn cøu Da- GiÇy, khu vùc phÝa Nam B¶ng chó gi¶i ch÷ viÕt t¾t Ch÷ viÕt t¾t Chó gi¶i DN Doanh nghiÖp DNNN Doanh nghiÖp nhµ n−íc WTO Tæ chøc th−¬ng m¹i thÕ giíi UNIDO Tæ chøc ph¸t triÓn c«ng nghiÖp Liªn Hîp quèc EU Céng ®ång ch©u ¢u FDI Vèn ®Çu t− n−íc ngoµi SS ChÊt r¾n l¬ löng VOC ChÊt h÷u c¬ dÔ bay h¬i §TM §¸nh gi¸ t¸c ®éng m«i tr−êng BVMT B¶o vÖ m«i tr−êng Bé KHCN&MT Bé Khoa häc C«ng nghÖ vµ M«i tr−êng TCVN Tiªu chuÈn ViÖt Nam TW Trung −¬ng §P §Þa ph−¬ng DANH MôC C¸C B¶ng, s¬ ®å Trang B¶ng 1 Kim ng¹ch xuÊt khÈu giÇy dÐp cña ViÖt Nam giai ®o¹n 13 2000-2007 B¶ng 2 Doanh nghiÖp da giÇy tÝnh theo thµnh phÇn kinh tÕ 13 B¶ng 3 N¨ng lùc s¶n xuÊt ngµnh da 14 B¶ng 4 C¸c chØ tiªu vµ s¶n phÈm giai ®o¹n 2004-2007 17 B¶ng 5 Nguån ph¸t sinh vµ thµnh phÇn khÝ th¶i trong ngµnh Da - 28 GiÇy B¶ng 6 Mét sè th«ng sè c¬ b¶n 32 B¶ng 7 Tæng l−îng c¸c th«ng sè g©y « nhiÔm cña ngµnh Da - GiÇy 33 ViÖt Nam n¨m 2007 B¶ng 8 Nguyªn phô liÖu ®−îc dïng trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt giÇy 39 dÐp vµ chÊt th¶i B¶ng 9 L−îng chÊt th¶i trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt giÇy dÐp 42 B¶ng 10 KÕt qu¶ ph©n tÝch mét sè th«ng sè cña n−íc th¶i thuéc da 45 B¶ng 11 Thùc tr¹ng n−íc th¶i t¹i lµng thuéc da Phó Thä Hoµ thµnh 48 phè Hå ChÝ Minh B¶ng 12 −íc tÝnh l−îng chÊt th¶i ph¸t sinh hµng n¨m cña ngµnh Da - 52 GiÇy ViÖt Nam B¶ng 13 L−îng khÝ th¶i vµ h¬i ®éc, bôi th¶i trong doanh nghiÖp da 54 giÇy S¬ ®å 1 S¬ ®å c«ng nghÖ thuéc da (thuéc da mÒm vµ da cøng) 21 S¬ ®å 2 S¬ ®å c«ng nghÖ thuéc da l«ng 22 S¬ ®å 3 C«ng nghÖ thuéc vµ chÊt th¶i 28 S¬ ®å 4 Quy tr×nh c«ng nghÖ s¶n xuÊt giÇy víi nguyªn liÖu vµ c¸c 37 chÊt th¶i S¬ ®å 5 S¬ ®å nguån ph¸t sinh chÊt th¶i ngµnh giÇy ViÖt Nam 51 M· sè: 13.08/H§MT-KHCN -1- ViÖn Nghiªn cøu Da - GiÇy Tãm t¾t néi dung nhiÖm vô BVMT Tªn nhiÖm vô BVMT: “§iÒu tra ®¸nh gi¸ hiÖn tr¹ng m«i tr−êng ngµnh Da GiÇy; x©y dùng sæ tay h−íng dÉn b¶o vÖ m«i tr−êng cho c¸c doanh nghiÖp ngµnh Da- GiÇy” M· sè nhiÖm vô BVMT: 13-08/H§MT- KHCN Chñ nhiÖm nhiÖm vô BVMT: Ths.

NguyÔn M¹nh Kh«i C¬ quan chñ tr×: ViÖn nghiªn cøu Da- GiÇy, Bé C«ng Th−¬ng C¬ së ph¸p lý cña nhiÖm vô BVMT Hîp ®ång nhiÖm vô b¶o vÖ m«i tr−êng n¨m 2008 sè 13-08/H§MT-KHCN gi÷a Bé C«ng Th−¬ng vµ ViÖn nghiªn cøu Da-GiÇy, ký ngµy 18/3/2008. XuÊt xø cña nhiÖm vô BVMT Trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y ngµnh c«ng nghiÖp Da-GiÇy ViÖt Nam ®· cã sù ph¸t triÓn m¹nh mÏ vµ ngµnh ®· trë thµnh mét trong nh÷ng ngµnh c«ng nghiÖp quan träng cã nh÷ng ®ãng gãp to lín trong sù ph¸t triÓn kinh tÕ, x· héi cña ®Êt n−íc. Sự phát triển của ngành công nghiệp Da-Giầy Việt Nam đồng thời cũng kéo theo sự ô nhiễm môi trường ngày càng gia tăng do các nguồn chất thải thải ra môi trường ngày càng nhiều nhưng chưa được xử lý đạt tiêu chuẩn. Đặc biệt là nước thải hầu như thải tự do ra sông ngòi, ao, hồ, đồng ruộng gây ô nhiễm môi trường nước mặt, nước ngầm; ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp, sức khỏe cộng đồng và môi trường sinh thái.

Thực tế trong nhiều năm qua, do khó khăn về tài chính, do nhận thức về bảo vệ môi trường chưa cao, do hạn chế về mặt bằng, cơ sở sản xuất chật hẹp, đan xen trong khu dân cư nên hầu hết các doanh nghiệp da giầy đặc biệt là các doanh nghiệp thuộc da không có hệ thống xử lí nước thải, hoặc có mà không hoạt động “§iÒu tra ®¸nh gi¸ hiÖn tr¹ng m«i tr−êng ngµnh Da GiÇy; x©y dùng sæ tay h−íng dÉn b¶o vÖ m«i tr−êng cho c¸c doanh nghiÖp ngµnh Da-GiÇy” - ThS. NguyÔn M¹nh Kh«i M· sè: 13.08/H§MT-KHCN -2- ViÖn Nghiªn cøu Da - GiÇy thường xuyên. Hầu hết các doanh nghiệp chỉ áp dụng biện pháp sa lắng trong nước thải qua kênh dẫn, hồ chứa rồi đổ thẳng vào hệ thống cống công cộng. Các chất thải rắn phần lớn vẫn được đem đi chôn lấp không đúng qui cách.

Các chất thải khí được đưa thẳng ra khí quyển. C«ng nghiÖp chÕ biÕn s¶n phÈm sử dụng da thuéc, da nhân tạo, các vËt liÖu khác như v¶i dÖt, cao su, nhùa, c¸c t«ng; nguyªn vËt liÖu phô nh− keo d¸n, chÊt xö lÝ bÒ mÆt, dung m«i (x¨ng, cån etyl, axeton, toluen), chØ may, vËt liÖu kim lo¹i, c¸c vËt liÖu trau chuèt giÇy (c¸c lo¹i pigment, xi bãng, s¸p) còng t¹o ra nhiÒu chÊt phÕ th¶i d¹ng r¾n vµ khÝ vµ phÇn lín c¸c phÕ th¶i nµy ®Òu ch−a ®−îc xö lý ®Õn n¬i ®Õn chèn. VÊn ®Ò « nhiÔm m«i tr−êng do ngµnh Da - GiÇy g©y ra ®· trë nªn bøc xóc h¬n bao giê hÕt. NhiÒu doanh nghiÖp da giÇy trong c¶ n−íc nhÊt lµ c¸c doanh nghiÖp thuộc da võa vµ nhá ®ang ®øng tr−íc nguy c¬ ph¶i ngõng s¶n xuÊt, thËm chÝ chÊm døt ho¹t ®éng, chuyÓn ®æi ngµnh nghÒ do kh«ng ®¸p øng ®−îc c¸c ®ßi hái cña viÖc b¶o vÖ m«i tr−êng.

§Ó ngµnh Da-GiÇy cã thÓ ph¸t triÓn bÒn v÷ng, ®ãng gãp vµo sù ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi cña ®Êt n−íc ®ßi hái ph¶i sím cã nghiªn cøu ®¸nh gi¸ hiÖn tr¹ng m«i tr−êng cña ngµnh ®Ó tõ ®ã cã thÓ ®Ò ra c¸c gi¶i ph¸p, chÝnh s¸ch ®Ó thóc ®Èy s¶n xuÊt ®ång thêi cã thÓ qu¶n lý chÊt th¶i b¶o vÖ m«i tr−êng. Môc tiªu cña nhiÖm vô BVMT N¾m ®−îc hiÖn tr¹ng m«i tr−êng ngµnh c«ng nghiÖp Da-GiÇy, ®Ò xuÊt ph−¬ng h−íng gi¶i quyÕt; x©y dùng sæ tay h−íng dÉn b¶o vÖ m«i tr−êng cho c¸c doanh nghiÖp da giÇy. Néi dung thùc hiÖn nhiÖm vô BVMT §Ó cã thÓ cã ®−îc bøc tranh vÒ thùc tr¹ng m«i tr−êng ngµnh Da GiÇy, ®Ò tµi ®· tiÕn hµnh ®iÒu tra mét sè doanh nghiÖp ®iÓn h×nh trong ngµnh ë c¶ ba miÒn trong c¶ n−íc. Ph−¬ng ph¸p tiÕn hµnh ®iÒu tra Nhãm nghiªn cøu ®· tiÕn hµnh ®iÒu tra th«ng qua quan s¸t vµ pháng vÊn trùc tiÕp theo phiÕu ®iÒu tra vÒ m«i tr−êng t¹i c¸c doanh nghiÖp da giÇy trong c¶ n−íc.

“§iÒu tra ®¸nh gi¸ hiÖn tr¹ng m«i tr−êng ngµnh Da GiÇy; x©y dùng sæ tay h−íng dÉn b¶o vÖ m«i tr−êng cho c¸c doanh nghiÖp ngµnh Da-GiÇy” - ThS. NguyÔn M¹nh Kh«i M· sè: 13.08/H§MT-KHCN -3- ViÖn Nghiªn cøu Da - GiÇy §Ó b¶o ®¶m tÝnh ®¹i diÖn vµ tÝnh chÝnh x¸c cña c¸c th«ng tin thu thËp ®−îc, c¸c doanh nghiÑp ®−îc lùa chän dùa trªn c¸c tiªu chÝ vÒ quy m«, lo¹i h×nh doanh nghiÖp còng nh− sè l−îng trong mçi khu vùc. PhiÕu ®iÒu tra ®−îc thiÕt kÕ nh»m môc ®Ých thu ®−îc tèi ®a c¸c th«ng tin vÒ doanh nghiÖp vµ m«i tr−êng. C¸c th«ng tin ®−îc thu thËp vµ ghi l¹i trong qu¸ tr×nh ®iªï tra cïng c¸c th«ng tin thu thËp tõ c¸c cuéc héi th¶o, tõ c¸c chuyªn gia trong vµ ngoµi ngµnh vµ tõ nhiÒu nguån th«ng tin kh¸c ®−îc ph©n tÝch vµ tæng hîp trong b¸o c¸o nµy ®Ó ®−a ra bøc tranh thùc tr¹ng vÒ c¸c vÊn ®Ò m«i tr−êng t¹i c¸c doanh nghiÖp trong ngµnh c«ng nghiÖp da giÇy trong c¶ n−íc.

Sè doanh nghiÖp ®−îc ®iÒu tra lµ 50 trªn tæng sè h¬n 500 doanh nghiÖp chiÕm tû lÖ gÇn 10 % vµ ®−îc ph©n bæ trªn c¶ ba vïng cña ®Êt n−íc. C¸c doanh nghiÖp được điều tra cã quy m« s¶n xuÊt khác nhau có doanh nghiệp qui mô mô võa vµ nhá víi sè l−îng lao động ít và có doanh nghiệp lớn víi sè l−îng lao động lªn ®Õn hµng ngh×n. Về phương thức sản xuất, kinh doanh phần lín c¸c doanh nghiÖp giÇy dÐp s¶n xuÊt gia c«ng cho c¸c ®èi t¸c trung gian n−íc ngoµi, sau ®ã s¶n phÈm ®−îc xuÊt khÈu sang c¸c thÞ tr−êng lín nh− EU, Mü, Canada, v. Mét sè Ýt c¸c doanh nghiÖp lín trùc tiÕp xuÊt khÈu vµ tiªu thô néi ®Þa.

Doanh thu cña c¸c doanh nghiÖp còng rÊt kh¸c nhau tuú thuéc vµo quy m«, mÆt hµng, thÞ tr−êng vµ lo¹i h×nh s¶n xuÊt kinh doanh. ViÖc ¸p dông hÖ thèng qu¶n lý theo tiªu chuÈn quèc tÕ nh− ISO 9000 vµ ISO 14000 t¹i c¸c doanh nghiÖp cßn rÊt h¹n chÕ. C¸c h×nh thøc hç trî tõ c¸c tæ chøc hç trî doanh nghiÖp vµ c¸c c¬ quan qu¶n lý trong viÖc cung cÊp c¸c th«ng tin vÒ c¸c hÖ thèng qu¶n lý theo c¸c tiªu chuÈn quèc tÕ cßn ch−a nhiÒu.