Luận Văn Thạc Sĩ: Đánh Giá Chất Lượng Nước Thải Sinh Hoạt Tại Một Số Phường Ở Thành Phố Thái Nguyên

Luận văn thạc sĩ đánh giá chất lượng nước thải sinh hoạt tại một số phường trên địa bàn thành phố Thái Nguyên, phân tích hiện trạng và đề xuất giải pháp cải thiện.

• Tác giả: Đào Duy Hưng
• Người hướng dẫn: TS. Dư Ngọc Thành
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Đánh Giá Chất Lượng Nước Thải Sinh Hoạt Tại Một Số Phường Trên Địa Bàn Thành Phố Thái Nguyên
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn
• 1.3.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.3.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học
• 2.1.1. Một số khái niệm cơ bản
• 2.1.2. Tiêu chuẩn môi trường
• 2.2. Thành phần và đặc tính của nước thải sinh hoạt
• 2.2.1. Thành phần nước thải sinh hoạt chưa xử lý
• 2.2.2. Hàm lượng chất ô nhiễm trong nước thải sinh hoạt và nước thải đô thị
• 2.2.3. Các chỉ tiêu ô nhiễm đặc trưng trong nước thải sinh hoạt
• 2.2.4. Các chỉ tiêu vật lý
• 3. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Đánh giá chất lượng nước thải

Đánh giá chất lượng nước thải là một quá trình quan trọng trong việc xác định mức độ ô nhiễm và tác động của nước thải đến môi trường. Nghiên cứu này tập trung vào việc phân tích các chỉ tiêu chất lượng nước thải sinh hoạt tại Thái Nguyên, bao gồm các thông số như BOD, COD, TSS, và các vi sinh vật gây bệnh. Kết quả cho thấy, nước thải sinh hoạt tại Thái Nguyên có hàm lượng chất hữu cơ và vi sinh vật cao, vượt quá tiêu chuẩn cho phép. Điều này gây ra những tác động tiêu cực đến môi trường và sức khỏe cộng đồng.

1.1. Phân tích nước thải

Phân tích nước thải là bước đầu tiên trong quá trình đánh giá chất lượng nước. Nghiên cứu sử dụng các phương pháp lấy mẫu và phân tích trong phòng thí nghiệm để xác định các chỉ tiêu ô nhiễm. Kết quả phân tích cho thấy, nước thải sinh hoạt tại Thái Nguyên có hàm lượng BOD và COD cao, chứng tỏ sự hiện diện của nhiều chất hữu cơ. Ngoài ra, sự hiện diện của các vi sinh vật gây bệnh như Coliform và E. coli cũng được phát hiện, đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc xử lý nước thải trước khi thải ra môi trường.

1.2. Tác động môi trường

Tác động môi trường của nước thải sinh hoạt là một vấn đề nghiêm trọng tại Thái Nguyên. Nước thải không được xử lý đúng cách gây ô nhiễm nguồn nước mặt và nước ngầm, ảnh hưởng đến hệ sinh thái và sức khỏe con người. Nghiên cứu chỉ ra rằng, các khu vực tiếp nhận nước thải có mức độ ô nhiễm cao, với sự suy giảm đáng kể về chất lượng nước. Điều này đòi hỏi các biện pháp quản lý và xử lý nước thải hiệu quả để giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường.

II. Nghiên cứu nước thải sinh hoạt tại Thái Nguyên

Nghiên cứu nước thải sinh hoạt tại Thái Nguyên tập trung vào việc tìm hiểu các nguồn phát sinh chính và hệ thống thu gom nước thải. Kết quả nghiên cứu cho thấy, phần lớn nước thải sinh hoạt tại Thái Nguyên được thải ra từ các hộ gia đình, chợ, và các cơ sở công cộng. Hệ thống thu gom nước thải hiện tại chưa đáp ứng được nhu cầu, dẫn đến tình trạng xả thải trực tiếp ra môi trường. Nghiên cứu cũng đề xuất các giải pháp cải thiện hệ thống thu gom và xử lý nước thải để đảm bảo chất lượng môi trường.

2.1. Nguồn phát sinh nước thải

Nguồn phát sinh nước thải chính tại Thái Nguyên bao gồm các hộ gia đình, chợ, và các cơ sở công cộng. Nghiên cứu chỉ ra rằng, lượng nước thải sinh hoạt phát sinh hàng ngày tại Thái Nguyên là rất lớn, với thành phần chủ yếu là chất hữu cơ và vi sinh vật. Việc thiếu hệ thống thu gom và xử lý nước thải hiệu quả đã dẫn đến tình trạng ô nhiễm nghiêm trọng tại nhiều khu vực. Điều này đòi hỏi sự quan tâm và đầu tư từ các cơ quan chức năng để cải thiện tình hình.

2.2. Hệ thống thu gom nước thải

Hệ thống thu gom nước thải tại Thái Nguyên hiện tại còn nhiều hạn chế. Nghiên cứu cho thấy, chỉ một phần nhỏ nước thải sinh hoạt được thu gom và xử lý, phần lớn vẫn được thải trực tiếp ra môi trường. Điều này gây ra những tác động tiêu cực đến chất lượng nước và sức khỏe cộng đồng. Nghiên cứu đề xuất việc cải thiện và mở rộng hệ thống thu gom nước thải, đồng thời áp dụng các công nghệ xử lý nước thải tiên tiến để giảm thiểu ô nhiễm môi trường.

III. Quản lý và xử lý nước thải

Quản lý và xử lý nước thải là yếu tố then chốt trong việc bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng. Nghiên cứu này đề xuất các giải pháp quản lý và xử lý nước thải sinh hoạt tại Thái Nguyên, bao gồm việc cải thiện hệ thống thu gom, áp dụng các công nghệ xử lý tiên tiến, và tăng cường công tác giám sát. Các giải pháp này nhằm mục đích giảm thiểu tác động tiêu cực của nước thải đến môi trường và đảm bảo chất lượng nước cho cộng đồng.

3.1. Công nghệ xử lý nước thải

Công nghệ xử lý nước thải đóng vai trò quan trọng trong việc giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Nghiên cứu đề xuất việc áp dụng các công nghệ xử lý nước thải tiên tiến như bể lọc sinh học, bể lắng, và hệ thống xử lý bằng vi sinh vật. Các công nghệ này giúp loại bỏ các chất hữu cơ và vi sinh vật gây bệnh trong nước thải, đảm bảo nước thải đạt tiêu chuẩn trước khi thải ra môi trường. Việc áp dụng các công nghệ này cần được kết hợp với việc nâng cao nhận thức và sự tham gia của cộng đồng.

3.2. Giải pháp quản lý

Giải pháp quản lý nước thải cần được thực hiện đồng bộ và hiệu quả. Nghiên cứu đề xuất việc tăng cường công tác giám sát và quản lý nước thải tại các khu vực đô thị và nông thôn. Các biện pháp bao gồm việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống thu gom nước thải, tăng cường công tác thanh tra và kiểm tra các cơ sở xả thải, và nâng cao nhận thức của người dân về bảo vệ môi trường. Các giải pháp này nhằm đảm bảo chất lượng nước và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Việt Nam có tổng lượng dòng chảy nước mặt hàng năm khoảng 830 – 840 tỷ m³, tuy nhiên tài nguyên nước lại không dồi dào và phụ thuộc nhiều vào nguồn nước từ các quốc gia thượng lưu. Tình trạng suy thoái và ô nhiễm chất lượng nước mặt đang ngày càng nghiêm trọng do gia tăng dân số, đô thị hóa nhanh và quản lý tài nguyên nước chưa hiệu quả. Thành phố Thái Nguyên, với tốc độ đô thị hóa nhanh trong những năm gần đây, đang đối mặt với thách thức lớn về ô nhiễm nước thải sinh hoạt. Mặc dù phần lớn nước thải sinh hoạt ở các phường trung tâm đã được thu gom, nhiều khu dân cư mới và khu công nghiệp vẫn xả thải chưa qua xử lý, gây ô nhiễm nghiêm trọng nguồn nước mặt và nước ngầm.

Mục tiêu nghiên cứu là đánh giá chất lượng nước thải sinh hoạt tại ba phường trên địa bàn thành phố Thái Nguyên, xác định các nguồn phát sinh chính và hệ thống thu gom nước thải, đồng thời đề xuất các giải pháp quản lý và xử lý hiệu quả. Nghiên cứu được thực hiện trong khoảng thời gian từ tháng 12/2019 đến tháng 12/2020, tập trung vào các phường Hoàng Văn Thụ, Túc Duyên và Phan Đình Phùng. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ môi trường nước, nâng cao sức khỏe cộng đồng và phát triển bền vững tài nguyên nước tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình về ô nhiễm môi trường nước, đặc biệt tập trung vào nước thải sinh hoạt. Khái niệm môi trường được định nghĩa theo Luật Bảo vệ Môi trường Việt Nam 2020, trong đó môi trường bao gồm các yếu tố vật chất tự nhiên và nhân tạo ảnh hưởng đến sự sống. Ô nhiễm môi trường nước được hiểu là sự biến đổi xấu về tính chất vật lý, hóa học và sinh học của nước, gây hại cho sinh vật và con người.

Các chỉ tiêu ô nhiễm đặc trưng trong nước thải sinh hoạt gồm chất rắn lơ lửng (TSS), nhu cầu oxy sinh hóa (BOD5), nhu cầu oxy hóa học (COD), tổng nitơ (N), tổng photpho (P), coliform và các kim loại nặng. Mô hình đánh giá chất lượng nước sử dụng chỉ số WQI (Water Quality Index) để phân loại mức độ ô nhiễm và khả năng sử dụng nước.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính bao gồm số liệu thu thập thực địa tại 5 điểm quan trắc trên các suối và sông thuộc thành phố Thái Nguyên, cùng với dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo, tài liệu khoa học và cơ quan quản lý địa phương. Cỡ mẫu lấy mẫu là 10 mẫu nước (2 lần/năm tại 5 điểm), được phân tích theo tiêu chuẩn QCVN08-MT:2015/BTNMT với các chỉ tiêu pH, DO, BOD5, COD, TSS, NH4+, coliform, kim loại nặng và các chất ô nhiễm khác.

Phương pháp lấy mẫu tuân thủ TCVN 6663-6:2018, bảo quản mẫu ở 4°C và phân tích trong phòng thí nghiệm bằng các thiết bị chuyên dụng như máy đo đa chỉ tiêu, UV/VIS, AAS. Ngoài ra, khảo sát ý kiến người dân với 200 hộ gia đình được thực hiện để đánh giá cảm nhận về chất lượng nước thải và ảnh hưởng môi trường.

Phương pháp dự báo lượng nước thải sinh hoạt đến năm 2030 dựa trên mô hình toán học Euler cải tiến, kết hợp số dân dự báo và lượng nước cấp trung bình 125 lít/người/ngày, trong đó 80% là lượng nước thải phát sinh. Dữ liệu được xử lý bằng phần mềm Excel để phân tích thống kê và trình bày kết quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Chất lượng nước thải sinh hoạt tại các điểm quan trắc: Các chỉ tiêu BOD5, COD, TSS tại các điểm lấy mẫu đều vượt mức quy chuẩn QCVN08-MT:2015/BTNMT cột A, với BOD5 trung bình khoảng 60-90 mg/L, COD từ 100-150 mg/L và TSS từ 150-300 mg/L, cho thấy ô nhiễm hữu cơ và chất rắn lơ lửng cao. Nồng độ coliform vượt ngưỡng cho phép lên đến hàng triệu MPN/100mL, phản ánh nguy cơ vi sinh vật gây bệnh.

2. Nguồn phát sinh và hệ thống thu gom nước thải: Phần lớn nước thải sinh hoạt tại các phường trung tâm được thu gom qua hệ thống cống rãnh, tuy nhiên các khu dân cư mới và khu công nghiệp chưa được kết nối đầy đủ, dẫn đến tình trạng xả thải trực tiếp ra môi trường. Theo khảo sát, khoảng 30% hộ dân tại các phường nghiên cứu chưa có hệ thống thu gom nước thải hợp lý.

3. Ý kiến người dân về chất lượng nước thải và ảnh hưởng sức khỏe: Khoảng 65% người dân phản ánh nước thải có mùi hôi và màu sắc đục, 70% cho biết đã từng gặp các vấn đề về sức khỏe liên quan đến ô nhiễm nước như tiêu chảy, viêm da. Đánh giá mức độ đảm bảo của hệ thống xử lý nước thải trước khi thải ra môi trường chỉ đạt khoảng 40% theo cảm nhận người dân.

4. Dự báo lượng nước thải sinh hoạt đến năm 2030: Dân số thành phố dự kiến tăng từ khoảng 300.000 người hiện tại lên khoảng 400.000 người, dẫn đến lượng nước thải sinh hoạt phát sinh tăng từ khoảng 24.000 m³/ngày lên gần 32.000 m³/ngày, đòi hỏi nâng cấp hệ thống thu gom và xử lý nước thải tương ứng.

Thảo luận kết quả

Kết quả phân tích cho thấy nước thải sinh hoạt tại thành phố Thái Nguyên đang bị ô nhiễm nghiêm trọng, đặc biệt là các chỉ tiêu BOD5, COD và coliform vượt quy chuẩn từ 2-3 lần, tương tự với các nghiên cứu tại các đô thị khác ở Việt Nam và quốc tế. Nguyên nhân chính là do hệ thống thu gom nước thải chưa đồng bộ, nhiều khu vực xả thải trực tiếp chưa qua xử lý, cùng với việc thiếu các công trình xử lý nước thải tập trung.

So sánh với các nghiên cứu tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, tỷ lệ nước thải được xử lý đạt chuẩn còn thấp, chỉ khoảng 10-20%, tương tự với thực trạng tại Thái Nguyên. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng nguồn nước mặt, gây ra hiện tượng phú dưỡng, thiếu oxy hòa tan, làm suy giảm đa dạng sinh học và ảnh hưởng sức khỏe cộng đồng.

Dữ liệu khảo sát ý kiến người dân cũng phản ánh rõ ràng tác động tiêu cực của nước thải sinh hoạt đến đời sống, đồng thời cho thấy nhu cầu cấp thiết về nâng cao hiệu quả thu gom và xử lý nước thải. Việc dự báo lượng nước thải tăng cao trong tương lai càng nhấn mạnh sự cần thiết phải có các giải pháp kỹ thuật và quản lý phù hợp để bảo vệ môi trường nước và sức khỏe cộng đồng.

Các kết quả có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh nồng độ các chỉ tiêu ô nhiễm tại các điểm quan trắc, bảng tổng hợp ý kiến người dân và đồ thị dự báo lượng nước thải sinh hoạt theo năm.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Nâng cấp và mở rộng hệ thống thu gom nước thải sinh hoạt

   • Mục tiêu: Tăng tỷ lệ thu gom nước thải lên trên 80% trong vòng 5 năm tới.
   • Chủ thể thực hiện: UBND thành phố phối hợp với Sở Xây dựng và các đơn vị liên quan.
   • Giải pháp: Xây dựng mới và cải tạo hệ thống cống rãnh, kết nối các khu dân cư mới và khu công nghiệp chưa được thu gom.

2. Xây dựng và nâng cấp các công trình xử lý nước thải tập trung

   • Mục tiêu: Đảm bảo 50% lượng nước thải được xử lý đạt quy chuẩn trước khi xả thải vào năm 2025.
   • Chủ thể thực hiện: Sở Tài nguyên và Môi trường phối hợp với các nhà đầu tư và đơn vị quản lý môi trường.
   • Giải pháp: Áp dụng công nghệ xử lý sinh học kết hợp xử lý hóa lý phù hợp với đặc điểm nước thải sinh hoạt địa phương.

3. Tăng cường giám sát và quản lý chất lượng nước thải

   • Mục tiêu: Thiết lập hệ thống quan trắc tự động và định kỳ tại các điểm xả thải trọng yếu.
   • Chủ thể thực hiện: Trung tâm Quan trắc môi trường tỉnh và các phòng ban liên quan.
   • Giải pháp: Đầu tư thiết bị quan trắc, xây dựng cơ sở dữ liệu và báo cáo định kỳ để kịp thời phát hiện và xử lý vi phạm.

4. Tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi trường nước

   • Mục tiêu: 80% hộ dân tại các phường nghiên cứu hiểu và thực hiện đúng quy định về xử lý nước thải sinh hoạt trong 3 năm tới.
   • Chủ thể thực hiện: UBND phường, các tổ chức xã hội và trường học.
   • Giải pháp: Tổ chức các chương trình truyền thông, tập huấn, phát tài liệu hướng dẫn và khuyến khích áp dụng các biện pháp xử lý nước thải tại hộ gia đình.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về môi trường và tài nguyên nước

   • Lợi ích: Cung cấp dữ liệu thực tiễn và cơ sở khoa học để xây dựng chính sách, quy hoạch và quản lý nước thải sinh hoạt hiệu quả.
   • Use case: Thiết kế kế hoạch phát triển hệ thống xử lý nước thải đô thị.

2. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành khoa học môi trường

   • Lợi ích: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, phân tích số liệu và đánh giá chất lượng nước thải sinh hoạt.
   • Use case: Phát triển đề tài nghiên cứu liên quan đến ô nhiễm nước và xử lý nước thải.

3. Doanh nghiệp và nhà đầu tư trong lĩnh vực xử lý nước thải

   • Lợi ích: Hiểu rõ đặc điểm nước thải sinh hoạt tại địa phương, nhu cầu và tiềm năng đầu tư công trình xử lý nước thải.
   • Use case: Lập dự án đầu tư xây dựng nhà máy xử lý nước thải sinh hoạt.

4. Cộng đồng dân cư và tổ chức xã hội hoạt động về môi trường

   • Lợi ích: Nâng cao nhận thức về tác động của nước thải sinh hoạt và các biện pháp bảo vệ môi trường nước.
   • Use case: Tham gia các chương trình bảo vệ môi trường, vận động cộng đồng thực hiện xử lý nước thải tại hộ gia đình.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao nước thải sinh hoạt lại gây ô nhiễm nghiêm trọng?
   Nước thải sinh hoạt chứa nhiều chất hữu cơ, vi sinh vật gây bệnh, chất rắn lơ lửng và các chất dinh dưỡng như nitơ, photpho. Khi xả thải không qua xử lý, các chất này làm giảm oxy hòa tan, gây phú dưỡng và ảnh hưởng xấu đến hệ sinh thái nước.

2. Các chỉ tiêu nào quan trọng nhất để đánh giá chất lượng nước thải sinh hoạt?
   Các chỉ tiêu chính gồm BOD5, COD, TSS, coliform, tổng nitơ và tổng photpho. Chỉ số WQI cũng được sử dụng để tổng hợp đánh giá mức độ ô nhiễm và khả năng sử dụng nước.

3. Phương pháp xử lý nước thải sinh hoạt phổ biến hiện nay là gì?
   Phương pháp xử lý sinh học như bùn hoạt tính, hồ sinh học, kết hợp xử lý cơ học (song chắn rác, bể lắng cát) và khử trùng là phổ biến. Công nghệ xử lý cần phù hợp với đặc điểm nước thải và quy mô xử lý.

4. Làm thế nào để dự báo lượng nước thải sinh hoạt trong tương lai?
   Dự báo dựa trên mô hình toán học kết hợp số dân dự kiến và lượng nước cấp trung bình. Công thức Euler cải tiến được sử dụng để tính tăng trưởng dân số, từ đó tính lượng nước thải phát sinh.

5. Người dân có thể tham gia bảo vệ môi trường nước như thế nào?
   Người dân có thể thực hiện xử lý nước thải tại hộ gia đình, không xả thải trực tiếp ra môi trường, tham gia các chương trình tuyên truyền và giám sát cộng đồng về ô nhiễm nước.

Kết luận

• Nước thải sinh hoạt tại thành phố Thái Nguyên đang bị ô nhiễm nghiêm trọng với các chỉ tiêu BOD5, COD, TSS và coliform vượt quy chuẩn từ 2-3 lần.
• Hệ thống thu gom nước thải chưa đồng bộ, nhiều khu vực chưa được kết nối, dẫn đến xả thải trực tiếp gây ô nhiễm nguồn nước mặt và nước ngầm.
• Ý kiến người dân phản ánh rõ ràng tác động tiêu cực của nước thải sinh hoạt đến sức khỏe và môi trường sống.
• Dự báo lượng nước thải sinh hoạt tăng mạnh đến năm 2030, đòi hỏi nâng cấp hệ thống thu gom và xử lý nước thải.
• Cần triển khai đồng bộ các giải pháp kỹ thuật và quản lý, tăng cường tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng để bảo vệ môi trường nước và phát triển bền vững.

Tiếp theo, các cơ quan chức năng và nhà nghiên cứu nên phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục theo dõi, đánh giá chất lượng nước thải để điều chỉnh chính sách phù hợp. Đề nghị các bên liên quan tham khảo và áp dụng kết quả nghiên cứu nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và bảo vệ môi trường nước tại Thái Nguyên.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cơ sở khoa học 1. Một số khái niệm cơ bản * Môi trường: Khoản 1 Điều 3 Luật Bảo Vệ Môi trường Việt Nam năm 2020 định nghĩa: “Môi trường bao gồm các yếu tố vật chất tự nhiên và nhân tạo quan hệ mật thiết với nhau, bao quanh con người, có ảnh hưởng đến đời sống, kinh tế, xã hội, sự tồn tại, phát triển của con người, sinh vật và tự nhiên.” (Quốc hội nước CHXHCN Việt Nam, 2020)[19] * Ô nhiễm môi trường: Ô nhiễm môi trường là sự biến đổi tính chất vật lý, hóa học, sinh học của thành phần môi trường không phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật môi trường, tiêu chuẩn môi trường gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe con người, sinh vật và tự nhiên. * Ô nhiễm môi trường nước: Ô nhiễm nước là sự thay đổi theo chiều xấu đi các tính chất vật lý - hoá học - sinh học của nước, với sự xuất hiện các chất lạ ở thể lỏng, rắn làm cho nguồn nước trở nên độc hại với con người và sinh vật.

Làm giảm độ đa dạng sinh vật trong nước. Xét về tốc độ lan truyền và quy mô ảnh hưởng thì ô nhiễm nước là vấn đề đáng lo ngại hơn ô nhiễm đất. * Nước thải sinh hoạt: Nước thải sinh hoạt là nước được thải ra sau khi sử dụng cho các mục đích sinh hoạt cộng đồng như tắm, tẩy rửa, giặt giũ, vệ sinh cá nhân,…chúng thường được thải ra từ các căn hộ, trường học, cơ quan, bệnh viện, chợ và các công trình công cộng khác. Lượng nước thải sinh hoạt trên một địa bàn phụ thuộc vào dân số, tiêu chuẩn cấp nước và hệ thống thoát nước.

m 5 * Tiêu chuẩn môi trường: Theo Khoản 12 điều 3 Luật Bảo vệ môi trường (2020)[19] quy định, Tiêu chuẩn môi trường là sự biến đổi tính chất vật lý, hóa học, sinh học của thành phần môi trường không phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật môi trường, tiêu chuẩn môi trường gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe con người, sinh vật và tự nhiên. - Chỉ thị môi trường: Chỉ thị (indicator) là một tham số (parameter) hay số đo (metric) hay một giá trị kết xuất từ tham số, dùng cung cấp thông tin, chỉ về sự mô tả tình trạng của một hiện tượng/ môi trường/ khu vực, nó là thông tin khoa học về tình trạng và chiều hướng của các thông số liên quan môi trường. Các chỉ thị truyền đạt các thông tin phức tạp trong một dạng ngắn gọn, dễ hiểu và có ý nghĩa vượt ra ngoài các giá trị đo liên kết với chúng. Các chỉ thị là các biến số hệ thống đòi hỏi thu thập dữ liệu bằng số, tốt nhất là trong các chuỗi thứ tự thời gian nhằm đưa ra chiều hướng, Các chỉ thị này kết xuất từ các biến số, dữ liệu.

Theo thông tư 08/2010/TT-BTNMT [1] “Chỉ thị môi trường là thông số cơ bản phản ánh các yếu tố đặc trưng của môi trường phục vụ mục đích đánh giá, theo dõi diễn biến chất lượng môi trường, lập báo cáo hiện trạng môi trường”. Thành phần và đặc tính của nước thải sinh hoạt Thành phần và tính chất nước thải sinh hoạt phụ thuộc rất nhiều vào nguồn gốc nước thải. Đặc điểm chung của nước thải sinh hoạt là thành phần của chúng tương đối ổn định. Các thành phần này bao gồm 52% chất hữu cơ, 48% chất vô cơ , ngoài ra nước thải sinh hoạt còn chứa nhiều các vi sinh vật gây bệnh và các độc tố của chúng.

Phần lớn các vi sinh vật trong nước thải là các vi khuẩn và virut gây bệnh như: Các vi khuẩn gây bệnh tả, lỵ, thương hàn… Thành phần nước thải được chia làm ba nhóm chính: - Thành phần vô cơ: Cát, sét, xỉ, axit vô cơ, các ion của muối phân ly (khoảng 42% đối với nước thải sinh hoạt); m 6 - Thành phần hữu cơ: Các chất nguồn gốc từ động vật, thực vật, cặn bã bài tiết… (khoảng 58%); + Các chất chứa Nitơ: Urê, protein, amin, acid amin… + Các chất nhóm hydrocacbon: Mỡ, xà phòng, cellulose… + Các chất có chứa phosphor, lưu luỳnh - Thành phần sinh học: Nấm men, nấm mốc, tảo, vi khuẩn. 1: Thành phần nước thải sinh hoạt chưa xử lý Nồng độ TT Các chỉ tiêu ĐVT Nhẹ Trung Nặng 1. Chất rắn tổng cộng (TS) Mg/l 350 bình 720 1200 2. Tổng chất rắn hòa tan (TDS) Mg/l 250 500 850 3.

Chất rắn lơ lửng (TSS) Mg/l 100 220 350 4. Chất rắn lắng được Mg/l 5 10 20 5. Tổng cacbon hữu cơ Mg/l 80 60 210 7. Tổng nito theo N Mg/l 20 40 800 9.

Tổng photphat theo P Mg/l 4 8 15 10. Độ kiềm theo CaCO3 Mg/l 50 100 200 13. Dầu mỡ Mg/l 50 100 150 6 7 7 8 7 9 14. Chất hữu cơ bay hơi µ g/l <100 100 - 400 >400 (Nguồn: Alaa Fahad, et al, 2019)[30] m 7 Bảng 1.

2: Hàm lượng chất ô nhiễm trong NTSH và nước thải đô thị Coliform COD BOD5 SS T-N T-P Loại nước thải (MPN (mg/L) (mg/L) (mg/L) (mg/L) (mg/L) /100mL) Nước thải đen 1086 - 7905 - - - Nước thải xám 208 151 63 24,2 4,9 4,7×105 583 243 223 48 9 3,7×107 Nước thải sinh 145,67 72,67 34,00 32,69 - 2,48×105 hoạt 96-135 64-95 90-140 31-37 16-32 >9000 60-604 31-380 41-792 11-95 1,4-19 - Nước thải đô thị 500 250 300 40 9 108- 109 200 100 50 20 4 - QCVN cột A 30 75 50 20 4 3000 QCVN cột B 50 150 100 40 6 5000 (Nguồn: Nguyễn Văn Quân và cs, 2021)[18] 1. Các chỉ tiêu ô nhiễm đặc trưng trong nước thải sinh hoạt Các chất ô nhiễm có trong NTSH được rất đa dạng , tải trọng của một số chất ô nhiễm chính có trong NTSH được thể hiện trong bảng 1. 3: Tải lượng chất ô nhiễm do người thải vào môi trường hàng ngày ĐVT: g/người/ngày Chỉ tiêu ô nhiễm Tải lượng Chỉ tiêu ô nhiễm Tải lượng BOD5 45 ÷ 54 Nitrat (NO3-) COD 1,6 ÷ 1,9 Tổng phospho (theo P) 0,8 - 4 Tổng chất rắn 170 ÷220 Phospho vô cơ 0,7 tổng P Chất rắn lơ lửng 70 ÷ 145 Phospho hữu cơ 0,3 tổng P Rác vô cơ (kích Vi trùng (vi trùng trong 5 ÷15 thước >0,2 mm) 100ml nước thải sinh hoạt) m 8 Dầu mỡ 10 ÷30 Tổng số vi khuẩn 109 -1010 Kiềm (theo CaCO3) 20 ÷30 Coliform 106 -109 Clo (Cl-) 4 ÷8 Feacal streptococcus 105 - 106 Tổng nitơ (theo N) 6 ÷12 Salmonella typhosa 10 - 104 Nitơ hữu cơ 0,4 tổng N Đơn bào Đến 103 Amoni tự do 0,6 tổng N Trứng giun sán Đến 103 Nitrit (NO2) - Siêu vi trùng (virus) 102 -104 Kali (theo K2O) 2,0 - 6,0 (Nguồn: Chi cục Bảo vệ môi trường tỉnh Thái Nguyên, 2015)[4] 1. Các chỉ tiêu vật lý * Hàm lượng chất rắn lơ lửng TSS: TSS là trọng lượng khô của đất bị giữ lại bởi lưới lọc.

Nó là một chỉ tiêu đánh giá chất lượng nước sử dụng để đo lường chất lượng nước thải sau khi xử lý tại một nhà máy xử lý nước thải. Nó được liệt kê như là một chất ô nhiễm trong bộ luật nước sạch của Mỹ. TSS trước đây được gọi là dư lượng không thể lọc, nhưng đã được thay đổi thành TSS bởi vì sự không rõ ràng trong các ngành khoa học khác. Mặc dù TSS dường như là một biện pháp đơn giản đo trọng lượng hạt thu được bằng cách tách hạt từ một mẫu nước sử dụng bộ lọc, nó được chấp nhận như là một số lượng hạt có kích thước nhất định nhưng trường hợp thực tế xảy ra trong tự nhiên lại là một chuỗi các kích cỡ hạt.

Nên loại bỏ các hạt quá lớn để “lơ lửng” trong nước. Tuy nhiên, đây không phải là một kích thước hạt cố định mà phụ thuộc vào tình huống thời điểm lấy mẫu: Các hạt lơ lửng lớn hơn di chuyển nhanh hơn nước. Thông thường nó là trường hợp mà các vật liệu lơ lửng được gây ra bởi sự chuyển động của dòng nước. * Tổng chất rắn hòa tan TDS: TDS là một đơn vị đo hàm lượng kết hợp của tất cả các chất vô cơ và chất hữu cơ chứa trong chất lỏng dạng phân tử, ion hóa hoặc vi hạt.

Nói chung, m 9 định nghĩa chi tiết là các chất rắn phải nhỏ đủ để đi qua một bộ lọc với những lỗ nhỏ cỡ 2 micromet (kích thước danh định, hoặc nhỏ hơn). Tổng lượng chất rắn hòa tan thường chỉ được sử dụng cho các hệ thống nước ngọt vì độ muối bao gồm một số ion cấu thành định nghĩa TDS. Việc áp dụng chính của TDS là nghiên cứu về chất lượng nước cho các dòng suối, sông ngòi, hồ, mặc dù TDS thường không được xem là chất gây ô nhiễm chính (ví dụ nó không được xem là liên quan đến các ảnh hưởng đến sức khoẻ) nó được sử dụng như một chỉ thị về các đặc tính của nước uống và là một chỉ thị tổng hợp về sự hiện diện của một loạt các chất gây ô nhiễm hóa học. * Độ đục: Ở dạng đơn giản nhất, độ đục chỉ là sự vẩn đục của nước.

Sự vẩn đục xuất phát từ các hạt lơ lửng trong nước mà chúng ta có thể nhìn thấy chúng riêng lẻ. Những hạt này có thể là tảo, bụi bẩn, khoáng chất, protein, dầu hoặc thậm chí là vi khuẩn. Độ đục là một phép đo quang chỉ ra sự hiện diện của các hạt lơ lửng. Nó được đo bằng cách chiếu ánh sáng qua một mẫu và định lượng nồng độ hạt lơ lửng.

Khi có càng nhiều hạt trong dung dịch, độ đục càng cao. Độ đục là thông số chất lượng nước tiêu chuẩn trong tất cả các chỉ tiêu từ nước uống đến quản lý môi trường. Mục tiêu chính của xử lý nước uống là loại bỏ và giảm độ đục. Trong suốt quá trình xử lý nước, độ đục được đo ở nhiều giai đoạn để xác định hiệu quả của việc xử lý và ảm bảo tuân thủ các quy định của chính phủ.

Chất rắn lơ lửng (đất, tảo,…) trong nước làm giảm hiệu quả của hóa chất khử trùng và có thể là các chất mang mầm móng vi khuẩn và ký sinh trùng. * Mùi: Hợp chất gây mùi đặc trưng nhất là H2S mùi trứng thối. Việc xác định mùi của nước thải ngày càng trở nên quan trọng, đặc biệt là các phản ứng gây gắt của dân chúng đối với các công trình xử lý nước thải không được vận hành tốt. Mùi của nước thải còn mới thường không gây ra các cảm giác khó chịu m 10 nhưng một loạt các hợp chất gây mùi khó chị sẽ được tỏa ra khi nước thải bị phân hủy sinh học dưới điều kiện yếm khí.

- Phụ thuộc vào sản phẩm phân huỷ các chất hữu cơ.