Luận án tiến sĩ: Đánh giá ảnh hưởng của thiết kế implant trụ phục hình lên mô quanh implant nha khoa

Luận án tiến sĩ phân tích đánh giá ảnh hưởng của thiết kế implant trụ phục hình lên sự thay đổi sinh học mô quanh implant nha, xây dựng cơ sở lý luận, kiểm chứng thực nghiệm, đóng

• Tác giả: Lê Trung Chánh
• Người hướng dẫn: PGS. Lê Đắc Lánh
• Trường học: Đại Học Y Dược Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Răng Hàm Mặt
• Đề tài: Đánh Giá Ảnh Hưởng Thiết Kế Implant Trụ Phục Hình Đến Mô Quanh Implant Nha Khoa
• Loại tài liệu: luận án
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Thiết kế implant nha khoa
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Thiết kế nghiên cứu
• 2.2. Đối tượng nghiên cứu
• 2.3. Thời gian và địa điểm tiến hành nghiên cứu
• 2.4. Cỡ mẫu nghiên cứu
• 2.5. Xác định các biến trong nghiên cứu
• 2.6. Phương pháp và công cụ đo lường, thu thập số liệu
• 2.7. Quy trình nghiên cứu
• 2.8. Phương pháp phân tích dữ liệu
• 2.9. Đạo đức trong nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ
• 3.1. Đặc điểm mẫu nghiên cứu
• 3.2. Đánh giá các chỉ số nha chu và tình trạng mô mềm giữa 2 nhóm
• 3.3. Đánh giá sự tiêu mào xương quanh implant giữa 2 nhóm và các yếu tố ảnh hưởng
• 3.4. Đánh giá đặc điểm vi khuẩn trong mảng bám quanh implant giữa 2 nhóm
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Đặc điểm chung nghiên cứu
• 4.2. Các chỉ số nha chu và tình trạng mô mềm quanh implant giữa 2 nhóm
• 4.3. Sự tiêu mào xương quanh implant giữa 2 nhóm và các yếu tố ảnh hưởng
• 4.4. So sánh đặc điểm vi khuẩn trong mảng bám quanh implant
• PHỤ LỤC
• PHỤ LỤC 1: Bảng thông tin và phiếu chấp thuận cho người tham gia nghiên cứu
• PHỤ LỤC 2: Phiếu đồng ý tham gia nghiên cứu
• PHỤ LỤC 3: Phiếu thu thập thông tin nghiên cứu khoa học
• PHỤ LỤC 4: Phiếu khám nghiên cứu tại thời điểm T0, T3, T6, T12
• PHỤ LỤC 5: Phiếu khám nghiên cứu trước và trong khi đặt implant
• PHỤ LỤC 6: Định chuẩn đánh giá đặc điểm vi khuẩn
• PHỤ LỤC 7: Các trang thiết bị, vật liệu sử dụng trong nghiên cứu
• PHỤ LỤC 8: Giấy xác nhận danh sách người bệnh tham gia nghiên cứu
• PHỤ LỤC 9: Danh sách bệnh nhân xét nghiệm vi khuẩn tại công ty nam khoa
• PHỤ LỤC 10: Các trường hợp lâm sàng minh họa trong nghiên cứu
• PHỤ LỤC 11: Các kết quả xét nghiệm vi khuẩn minh họa
• PHỤ LỤC 12: Chấp thuận (cho phép) của hội đồng đạo đức trong nghiên cứu y sinh học
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• DANH MỤC SỐ LIỆU, BIỂU ĐỒ
• ĐẶT VẤN ĐỀ

Tóm tắt

I. Thiết kế implant nha khoa

Thiết kế implant nha khoa đóng vai trò quan trọng trong việc xác định sự thành công của quá trình cấy ghép. Có hai loại thiết kế chính là thiết kế implant một khối và hai khối. Thiết kế implant hai khối thường được ưa chuộng hơn do khả năng tương thích sinh học tốt hơn với mô xương và mô mềm. Các nghiên cứu cho thấy rằng thiết kế implant hai khối giúp giảm thiểu sự tiêu xương quanh implant. Đặc biệt, trụ phục hình có thể được thiết kế theo hai kiểu: chuyển tiếp phẳng và chuyển tiếp chuyển bệ. Sự khác biệt trong thiết kế này ảnh hưởng đến cách phân phối lực nhai và sự ổn định của implant. Theo Albrektsson (1986), tiêu chuẩn thành công của implant bao gồm không có tiêu xương quá mức và không có dấu hiệu viêm nhiễm. Do đó, việc lựa chọn thiết kế implant phù hợp là rất quan trọng để đảm bảo sự thành công lâu dài của cấy ghép.

1.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến thiết kế implant

Nhiều yếu tố ảnh hưởng đến thiết kế implant, bao gồm hình dạng, kích thước và chất liệu. Hình dạng của trụ phục hình có thể ảnh hưởng đến khả năng phân phối lực nhai và sự ổn định của implant. Kích thước của implant cũng rất quan trọng, vì nó cần phải phù hợp với kích thước của xương hàm để đảm bảo sự tích hợp tốt. Chất liệu của implant thường là titan, do tính tương thích sinh học cao và khả năng chống ăn mòn. Nghiên cứu cho thấy rằng chất lượng mô quanh implant cũng ảnh hưởng đến sự thành công của cấy ghép. Mô mềm khỏe mạnh xung quanh implant giúp bảo vệ và duy trì sự ổn định của trụ phục hình. Do đó, việc thiết kế implant cần phải xem xét kỹ lưỡng các yếu tố này để đạt được kết quả tốt nhất.

II. Đánh giá mô quanh implant

Mô quanh implant là yếu tố quyết định đến sự thành công của cấy ghép. Đánh giá tình trạng mô quanh implant bao gồm việc kiểm tra các chỉ số nha chu như PI (Plaque Index), GI (Gingival Index), PD (Probing Depth) và BOP (Bleeding on Probing). Các nghiên cứu cho thấy rằng sự thay đổi trong các chỉ số này có thể phản ánh tình trạng sức khỏe của mô quanh implant. Sự tiêu xương quanh implant thường xảy ra trong năm đầu tiên sau khi cấy ghép, và việc theo dõi các chỉ số này là rất quan trọng để phát hiện sớm các vấn đề. Việc đánh giá mô quanh implant không chỉ giúp xác định tình trạng hiện tại mà còn giúp dự đoán khả năng thành công trong tương lai. Các nghiên cứu lâm sàng đã chỉ ra rằng việc duy trì mô mềm khỏe mạnh xung quanh implant có thể làm giảm nguy cơ tiêu xương và viêm nhiễm.

2.1. Phân tích các chỉ số nha chu

Phân tích các chỉ số nha chu là một phần quan trọng trong việc đánh giá mô quanh implant. PI cho biết mức độ mảng bám trên bề mặt răng và GI phản ánh tình trạng viêm nướu. PD đo độ sâu của túi nướu quanh implant, trong khi BOP cho biết sự hiện diện của chảy máu khi thăm khám. Các chỉ số này cần được theo dõi định kỳ để phát hiện sớm các dấu hiệu viêm nhiễm hoặc tiêu xương. Nghiên cứu cho thấy rằng sự gia tăng của các chỉ số này có thể dẫn đến sự tiêu xương quanh implant. Do đó, việc duy trì các chỉ số nha chu trong giới hạn bình thường là rất quan trọng để đảm bảo sự thành công của cấy ghép. Việc áp dụng các biện pháp vệ sinh răng miệng đúng cách và thường xuyên kiểm tra nha khoa có thể giúp duy trì sức khỏe của mô quanh implant.

III. Tác động của thiết kế implant đến mô quanh implant

Thiết kế của implant và trụ phục hình có tác động lớn đến mô quanh implant. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng thiết kế implant có thể ảnh hưởng đến sự phân phối lực nhai và sự ổn định của implant. Implant có thiết kế chuyển tiếp phẳng thường có xu hướng tạo ra áp lực lớn hơn lên mô quanh, dẫn đến nguy cơ tiêu xương cao hơn. Ngược lại, thiết kế implant chuyển tiếp chuyển bệ giúp giảm thiểu áp lực lên mô xung quanh, từ đó giảm nguy cơ tiêu xương. Việc lựa chọn thiết kế phù hợp không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của mô quanh implant mà còn ảnh hưởng đến sự thành công lâu dài của cấy ghép. Do đó, việc nghiên cứu và đánh giá tác động của thiết kế implant đến mô quanh là rất cần thiết để cải thiện kết quả điều trị.

3.1. So sánh các thiết kế implant

So sánh giữa các thiết kế implant cho thấy sự khác biệt rõ rệt trong cách mà chúng ảnh hưởng đến mô quanh. Nghiên cứu cho thấy rằng implant chuyển tiếp chuyển bệ có khả năng duy trì mô mềm tốt hơn so với implant chuyển tiếp phẳng. Điều này có thể do cách mà lực nhai được phân phối và cách mà vi khuẩn có thể di chuyển ra xa mô xương. Việc lựa chọn thiết kế phù hợp không chỉ giúp giảm thiểu tiêu xương mà còn giúp duy trì sức khỏe của mô quanh. Các nghiên cứu lâm sàng đã chỉ ra rằng sự khác biệt trong thiết kế có thể dẫn đến sự khác biệt đáng kể trong kết quả điều trị. Do đó, việc lựa chọn thiết kế implant cần phải dựa trên các yếu tố như tình trạng mô xương, mô mềm và yêu cầu điều trị cụ thể của từng bệnh nhân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tiêu mào xương quanh implant là một trong những chỉ số quan trọng đánh giá thành công của cấy ghép implant nha khoa. Theo Albrektsson (1986), tiêu chuẩn thành công bao gồm tiêu mào xương không vượt quá 1,5 mm trong năm đầu tiên và không quá 0,2 mm trong các năm tiếp theo. Tại Việt Nam, cấy ghép implant ngày càng phổ biến trong điều trị phục hồi mất răng bán phần và toàn phần, tuy nhiên vẫn còn nhiều tranh cãi về ảnh hưởng của thiết kế implant - trụ phục hình lên sự thay đổi sinh học mô quanh implant, đặc biệt là tiêu mào xương và vi khuẩn quanh implant. Nghiên cứu này nhằm đánh giá ảnh hưởng của hai loại thiết kế kết nối implant - trụ phục hình: chuyển tiếp phẳng (CTP) và chuyển tiếp chuyển bệ (CTCB) lên các chỉ số nha chu, tiêu mào xương và đặc điểm vi khuẩn quanh implant tại các thời điểm 3, 6 và 12 tháng sau gắn phục hình. Phạm vi nghiên cứu tập trung trên nhóm bệnh nhân mất răng cối hàm dưới tại TP. Hồ Chí Minh trong năm 2023. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc lựa chọn thiết kế implant phù hợp nhằm tối ưu hóa sự ổn định mô quanh implant, giảm thiểu tiêu xương và nguy cơ viêm nhiễm, từ đó nâng cao hiệu quả điều trị và tuổi thọ implant.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình sau:

• Lý thuyết khoáng sinh học quanh implant: Khoảng sinh học quanh implant gồm bám dính biểu mô và mô liên kết, có vai trò bảo vệ implant khỏi vi khuẩn và duy trì sự ổn định mô mềm và xương (Listgarten et al., 1991).

• Mô hình thiết kế kết nối implant - trụ phục hình: Hai loại kết nối chính là chuyển tiếp phẳng (CTP) với đường kính trụ phục hình bằng đường kính bề mặt implant và chuyển tiếp chuyển bệ (CTCB) với đường kính trụ phục hình nhỏ hơn, tạo khoảng sinh học ngang giúp giảm tiêu xương (Linkevicius et al., 2019).

• Khái niệm vi khuẩn quanh implant: Vi khuẩn là nguyên nhân chính gây viêm mô quanh implant và tiêu xương, đặc biệt các loài như Aggregatibacter actinomycetemcomitans, Porphyromonas gingivalis, Treponema denticola (Renvert et al., 2018).

• Các chỉ số nha chu đánh giá mô quanh implant: Chỉ số mảng bám (PI), chỉ số viêm nướu (GI), độ sâu thăm dò (PD), chảy máu khi thăm khám (BOP) là các chỉ số lâm sàng quan trọng phản ánh tình trạng mô mềm quanh implant.

• Ảnh hưởng của độ dày mô mềm và chiều cao niêm mạc sáng hóa: Độ dày mô mềm theo chiều dọc và chiều cao niêm mạc sáng hóa ảnh hưởng đến sự ổn định mô quanh implant và mức tiêu xương (Linkevicius et al., 2015; Wennström et al., 2009).

Phương pháp nghiên cứu

• Thiết kế nghiên cứu: Nghiên cứu lâm sàng tiến cứu, có nhóm chứng, theo dõi trong 12 tháng.

• Đối tượng nghiên cứu: Khoảng 66 bệnh nhân mất răng cối hàm dưới, được chia thành hai nhóm tương ứng với hai loại implant CTP và CTCB.

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Cỡ mẫu được xác định dựa trên tiêu chuẩn thống kê nhằm đảm bảo độ tin cậy, chọn mẫu ngẫu nhiên theo tiêu chí loại trừ và loại ưu.

• Thu thập dữ liệu: Đánh giá các chỉ số nha chu (PI, GI, PD, BOP) tại các thời điểm 3, 6, 12 tháng sau gắn phục hình; đo tiêu mào xương quanh implant bằng phim X-quang kỹ thuật số; thu thập mẫu mảng bám quanh implant để phân tích vi khuẩn bằng kỹ thuật real-time PCR.

• Phân tích dữ liệu: Sử dụng phần mềm thống kê để so sánh sự khác biệt giữa hai nhóm implant về các chỉ số lâm sàng, mức tiêu xương và số lượng vi khuẩn. Phân tích đa biến để đánh giá ảnh hưởng của các yếu tố như độ dày mô mềm, chiều cao niêm mạc sáng hóa.

• Timeline nghiên cứu: Tiến hành trong năm 2023, theo dõi bệnh nhân trong 12 tháng sau gắn phục hình implant.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Chỉ số nha chu: Nhóm implant CTCB có chỉ số mảng bám (PI) trung bình tại 12 tháng là 0,31 ± 0,23, thấp hơn nhóm CTP (0,56 ± 0,35), sự khác biệt có ý nghĩa thống kê (p < 0,05). Chỉ số chảy máu khi thăm khám (BOP) cũng thấp hơn ở nhóm CTCB (0,84 ± 0,48) so với nhóm CTP (1,09 ± 0,31).

2. Tiêu mào xương quanh implant: Sau 12 tháng, mức tiêu xương trung bình ở nhóm CTCB là 0,33 ± 0,41 mm, thấp hơn đáng kể so với nhóm CTP là 0,66 ± 0,42 mm (p < 0,01). Tỷ lệ tiêu xương vượt quá 1 mm ở nhóm CTP là khoảng 30%, trong khi nhóm CTCB chỉ khoảng 15%.

3. Ảnh hưởng của độ dày mô mềm: Implant đặt trên mô mềm dày (> 2 mm) có mức tiêu xương thấp hơn đáng kể (0,21 mm) so với mô mềm mỏng (< 2 mm) (1,17 mm) (p < 0,01). Đặc biệt, implant CTCB trên mô mềm dày duy trì mức tiêu xương thấp nhất.

4. Đặc điểm vi khuẩn quanh implant: Số lượng vi khuẩn gây viêm như Aggregatibacter actinomycetemcomitans, Porphyromonas gingivalis giảm đáng kể ở nhóm implant CTCB so với nhóm CTP tại các thời điểm 6 và 12 tháng (giảm khoảng 25-30%). Tần suất xuất hiện vi khuẩn này cũng thấp hơn ở nhóm CTCB.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy thiết kế implant chuyển tiếp chuyển bệ (CTCB) có ưu thế hơn trong việc giảm tiêu mào xương và cải thiện các chỉ số nha chu so với thiết kế chuyển tiếp phẳng (CTP). Điều này phù hợp với các nghiên cứu quốc tế cho thấy khoảng sinh học ngang lớn hơn ở CTCB giúp giảm áp lực lên mô xương và hạn chế vi khuẩn xâm nhập vùng giao diện implant - trụ phục hình. Độ dày mô mềm cũng đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sự ổn định mô quanh implant, mô mềm dày tạo hàng rào sinh học tốt hơn, giảm nguy cơ viêm và tiêu xương. Phân tích vi khuẩn bằng real-time PCR cung cấp bằng chứng sinh học cho thấy implant CTCB hạn chế sự phát triển vi khuẩn gây viêm quanh implant hiệu quả hơn. Các biểu đồ so sánh mức tiêu xương và số lượng vi khuẩn giữa hai nhóm tại các thời điểm theo dõi sẽ minh họa rõ nét sự khác biệt này. Tuy nhiên, một số nghiên cứu khác không tìm thấy sự khác biệt rõ ràng giữa hai thiết kế, có thể do khác biệt về mẫu, kỹ thuật phẫu thuật hoặc thời gian theo dõi. Do đó, nghiên cứu này góp phần làm rõ vai trò của thiết kế implant và đặc điểm mô mềm trong thành công lâu dài của cấy ghép implant nha khoa.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Ưu tiên sử dụng implant thiết kế chuyển tiếp chuyển bệ (CTCB) trong các trường hợp mất răng cối hàm dưới nhằm giảm tiêu xương và cải thiện ổn định mô quanh implant. Thời gian áp dụng: ngay trong kế hoạch điều trị.

2. Đánh giá và tăng cường độ dày mô mềm quanh implant trước khi đặt implant, có thể thực hiện các thủ thuật ghép mô mềm nếu mô mỏng (< 2 mm) để nâng cao hiệu quả điều trị. Chủ thể thực hiện: bác sĩ phẫu thuật nha khoa, thời gian: trước hoặc trong quá trình đặt implant.

3. Theo dõi định kỳ các chỉ số nha chu và mức tiêu xương bằng các phương pháp lâm sàng và X-quang kỹ thuật số trong ít nhất 12 tháng đầu sau gắn phục hình để phát hiện sớm các dấu hiệu viêm và tiêu xương, từ đó can thiệp kịp thời. Chủ thể thực hiện: bác sĩ điều trị, thời gian: 3, 6, 12 tháng.

4. Áp dụng kỹ thuật phân tích vi khuẩn real-time PCR trong các trường hợp nghi ngờ viêm quanh implant để xác định chính xác vi khuẩn gây bệnh, từ đó lựa chọn phác đồ điều trị phù hợp. Chủ thể thực hiện: phòng xét nghiệm chuyên sâu, thời gian: khi có dấu hiệu viêm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Bác sĩ nha khoa và phẫu thuật viên implant: Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để lựa chọn thiết kế implant phù hợp, nâng cao hiệu quả điều trị và giảm biến chứng tiêu xương.

2. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành nha khoa: Tài liệu tham khảo chi tiết về ảnh hưởng của thiết kế implant và đặc điểm mô mềm lên sinh học mô quanh implant, phương pháp phân tích vi khuẩn hiện đại.

3. Phòng xét nghiệm vi sinh và phân tích DNA: Tham khảo quy trình thu thập mẫu, kỹ thuật real-time PCR trong đánh giá vi khuẩn quanh implant, hỗ trợ chẩn đoán và nghiên cứu.

4. Nhà sản xuất implant và thiết bị nha khoa: Cơ sở để phát triển và cải tiến thiết kế implant nhằm tối ưu hóa sự tương thích sinh học và giảm thiểu tiêu xương quanh implant.

Câu hỏi thường gặp

1. Thiết kế implant chuyển tiếp chuyển bệ (CTCB) khác gì so với chuyển tiếp phẳng (CTP)?
   CTCB có đường kính trụ phục hình nhỏ hơn đường kính bề mặt implant, tạo khoảng sinh học ngang giúp giảm áp lực lên mô xương và hạn chế vi khuẩn xâm nhập, trong khi CTP có đường kính trụ phục hình bằng đường kính implant.

2. Tiêu mào xương quanh implant được đo như thế nào?
   Tiêu mào xương được đánh giá bằng phim X-quang kỹ thuật số, đo khoảng cách từ đỉnh implant đến mức xương quanh implant tại các thời điểm theo dõi.

3. Độ dày mô mềm ảnh hưởng thế nào đến thành công của implant?
   Mô mềm dày (> 2 mm) tạo hàng rào sinh học tốt hơn, giúp giảm nguy cơ viêm và tiêu xương quanh implant, trong khi mô mềm mỏng dễ dẫn đến tiêu xương và viêm nhiễm.

4. Phân tích vi khuẩn quanh implant bằng real-time PCR có ưu điểm gì?
   Real-time PCR cho phép định lượng chính xác số lượng vi khuẩn gây bệnh, nhanh chóng và nhạy hơn so với phương pháp nuôi cấy truyền thống, hỗ trợ chẩn đoán và điều trị hiệu quả.

5. Nên theo dõi bệnh nhân sau khi gắn implant trong bao lâu?
   Theo dõi định kỳ ít nhất 12 tháng sau gắn phục hình để đánh giá các chỉ số nha chu, mức tiêu xương và phát hiện sớm các biến chứng nhằm can thiệp kịp thời.

Kết luận

• Thiết kế implant chuyển tiếp chuyển bệ (CTCB) giúp giảm tiêu mào xương và cải thiện các chỉ số nha chu so với chuyển tiếp phẳng (CTP).
• Độ dày mô mềm quanh implant là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến sự ổn định mô và mức tiêu xương.
• Phân tích vi khuẩn bằng real-time PCR cung cấp bằng chứng sinh học hỗ trợ đánh giá tình trạng viêm quanh implant.
• Nghiên cứu góp phần làm rõ vai trò của thiết kế implant và đặc điểm mô mềm trong thành công lâu dài của cấy ghép implant.
• Khuyến nghị áp dụng thiết kế CTCB và tăng cường mô mềm để nâng cao hiệu quả điều trị implant nha khoa.

Next steps: Triển khai áp dụng kết quả nghiên cứu trong thực hành lâm sàng, mở rộng nghiên cứu với thời gian theo dõi dài hơn và đa dạng mẫu bệnh nhân.

Call to action: Các bác sĩ và nhà nghiên cứu nên tích cực áp dụng và tiếp tục nghiên cứu để tối ưu hóa kỹ thuật cấy ghép implant, nâng cao chất lượng điều trị cho bệnh nhân.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Bà GIÁO DĀC VÀ ĐÀO T¾O Bà Y TÀ Đ¾I HäC Y D¯ĀC THÀNH PHà Hâ CHÍ MINH LÊ TRUNG CHÁNH ĐÁNH GIÁ ÀNH H¯äNG CĄA THIÀT KÀ IMPLANT - TRĂ PHĂC HÌNH LÊN SĎ THAY ĐäI SINH HäC MÔ QUANH IMPLANT NHA KHOA LUÄN ÁN TIÀN S) Y HäC TP.Hâ CHÍ MINH – Nm 2023 Bà GIÁO DĀC VÀ ĐÀO T¾O Bà Y TÀ Đ¾I HäC Y D¯ĀC THÀNH PHà Hâ CHÍ MINH LÊ TRUNG CHÁNH ĐÁNH GIÁ ÀNH H¯äNG CĄA THIÀT KÀ IMPLANT - TRĂ PHĂC HÌNH LÊN SĎ THAY ĐäI SINH HäC MÔ QUANH IMPLANT NHA KHOA NGÀNH: RNG HÀM M¾T Mà Sà: 62720601 LUÄN ÁN TIÀN S) Y HäC NG¯âI H¯àNG DÂN KHOA HäC: PGS. LÊ ĐĆC LÁNH TP.Hâ CHÍ MINH – Nm 2023 LâI CAM ĐOAN Tôi xin cam oan ây là công trình nghiên cÿu của riêng tôi, các kÁt quÁ nghiên cÿu °ÿc trình bày trong luÁn án là trung thực, khách quan và ch°a tāng °ÿc công bß ã bất kỳ n¢i nào. Tác giÁ luÅn án Lê Trung Chánh MĂC LĂC LàI CAM ĐOAN DANH MĀC CÁC TĀ VIÀT TÂT 3 THUÀT NGĀ ANH -VIàT i DANH MĀC BÀNG iii DANH MĀC HÌNH v DANH MĀC S¡ Đà, BIàU Đà viii Đ¾T VÂN ĐÂ. 1 CH¯¡NG 1: TäNG QUAN TÀI LIÞU.2 Mô quanh implant .3 Bánh lý quanh implant .4 Đặc iám vi khuẩn quanh implant .5 Ph°¢ng pháp thu thÁp và ịnh l°ÿng vi khuẩn quanh implant .6 Các nghiên cÿu ánh giÁ Ánh h°ãng của thiÁt kÁ implant 3 trā phāc hình lên mô quanh implant.

23 CH¯¡NG 2: ĐàI T¯ĀNG VÀ PH¯¡NG PHÁP NGHIÊN CĆU .1 ThiÁt kÁ nghiên cÿu .2 Đßi t°ÿng nghiên cÿu.3 Thái gian và ịa iám tiÁn hành nghiên cÿu .4 Cỡ m¿u nghiên cÿu .5 Xác ịnh các biÁn trong nghiên cÿu .6 Ph°¢ng pháp và công cā o l°áng, thu tÁp sß liáu .7 Quy trình nghiên cÿu. Ph°¢ng pháp phân tích dā liáu. Đ¿o ÿc trong nghiên cÿu. 67 CH¯¡NG 3: KÀT QUÀ .1 Đặc iám m¿u nghiên cÿu.2 Đánh giá các chỉ sß nha chu và tình tr¿ng mô mßm giāa 2 nhóm .3 Đánh giá sự tiêu mào x°¢ng quanh implant giāa 2 nhóm và các yÁu tß Ánh h°ãng.4 Đánh giá ặc iám vi khuẩn trong mÁng bám quanh implant giāa 2 nhóm.

87 CH¯¡NG 4: BÀN LUÄN .1 Đặc iám chung nghiên cÿu &&&&&&&&&&&&&&&&&&&&.2 Các chỉ sß nha chu và tình tr¿ng mô mßm quanh implant giāa 2 nhóm .3 Sự tiêu mào x°¢ng quanh implant giāa 2 nhóm và các yÁu tß Ánh h°ãng .4 So sánh ặc iám vi khuẩn trong mÁng bám quanh implant. 136 DANH MĂC CÁC CÔNG TRÌNH Đà CÔNG Bà LIÊN QUAN TÀI LIÞU THAM KHÀO PHĂ LĂC PHĀ LUC 1: BÁng thông tin và phiÁu chấp thuÁn cho ng°ái tham gia nghiên cÿu PHĀ LĀC 2: PhiÁu áng ý tham gia nghiên cÿu PHĀ LĀC 3: PhiÁu thu thÁp thông tin nghiên cÿu khoa học PHĀ LĀC 4: PhiÁu khám nghiên cÿu t¿i thái iám T&(T0, T3, T6, T12) PHĀ LĀC 5: PhiÁu khám nghiên cÿu tr°ßc và trong khi ặt implant PHĀ LĀC 6: Định chuẩn ánh giá á kiên ịnh PHĀ LĀC 7: Các trang thiÁt bị, vÁt liáu sÿ dāng trong nghiên cÿu PHĀ LĀC 8: Giấy xác nhÁn danh sách ng°ái bánh tham gia nghên cÿu PHĀ LĀC 9: Danh sách bánh nhân xét nghiám vi khuân t¿i công ty nam khoa PHĀ LĀC 10: Các tr°áng hÿp lâm sàng minh họa trong nghiên cÿu PHĀ LĀC 11: Các kÁt quÁ xét nghiám vi khuẩn minh ho¿ PHĀ LĀC 12: Chấp thuÁn (cho phép) của hái áng ¿o ÿc trong nghiên cÿu y sinh học Đ¿i học Y D°ÿc TP Há Chí Minh i DANH MĂC CÁC TĈ VIÀT TÆT – THUÄT NGČ ANH -VIÞT ViÁt tÇt TiÁng Anh TiÁng Vißt A.actinomycetemcomitans Aggregatibacter actinomycetemcomitans BOP Bleeding on Probing ChÁy máu khi thăm khám C.albicanas Candida albicans C.gingivalis Captocytophaga gingivalis C.species Capnocytophaga species CTCB Platform switching Chuyán tiÁp chuyán bá CTP Platform matching Chuyán tiÁp phẳng C.s Cáng sự DNA Deoxyribonucleic acid ĐLC Đá lách chuẩn E.corrodens Eikenella corrodens F.nucleatum Fusobaterium nucleatum GI Gingival index Chỉ sß n°ßu (lÿi) Hu Hounsfield Min Minimum Giá trị tßi thiáu Max Maximum Giá trị tßi a NC Nghiên cÿu PCR Polymerase Chain Reaction PhÁn ÿng chußi polymerase PD Probing depth Đá sâu thăm dò PI Plaque index Chỉ sß mÁng bám P.micros Parvimonas micros P.gingivalis Porphyromonas gingivalis ii ViÁt tÇt TiÁng Anh TiÁng Vißt P.intermedia Prevotella intermedia P.nigrescens Prevotella nigrescens R4 Răng cối số 4 hàm dưới R5 Răng cối số 5 hàm dưới R6 Răng cối số 6 hàm dưới R7 Răng cối số 7 hàm dưới S.gordonii Streptococcus gordonii T.denticola Treponema denticola T.forsythensis Tannerella forsythensis T0 Ngay sau gÃn phāc hình T3 Sau gÃn phāc hình 3 tháng T6 Sau gÃn phāc hình 6 tháng T12 Sau gÃn phāc hình 12 tháng TB Trung bình TPV Tÿ phân vị TV Trung vị V.parvula Veillonella parvula iii DANH MĂC BÀNG BÁng 1.1 Các nghiên cÿu cho thấy có sự khác biát vß mÿc tiêu mào x°¢ng quanh implant giāa implant CTP vßi implant CTCB .2 Các nghiên cÿu cho thấy không có sự khác biát vß mÿc tiêu mào x°¢ng quanh implant giāa implant CTP vßi implant CTCB .1 Các b°ßc tung áng tißn lựa chọn vị trí ặt và nhóm can thiáp mßi bánh nhân &&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&.2 Danh sách các biÁn sß trong nghiên cÿu .3 Phân lo¿i mÁt á x°¢ng.4 Trình tự các mái và o¿n dò sÿ dāng trong nghiên cÿu .2 Trung bình mÁt á x°¢ng .3 Phân bß °áng kính và chißu dài implant trong nghiên cÿu giāa 2 nhóm .4 Phân bß á dày mô mßm theo chißu dọc giāa 2 nhóm .5 Chỉ sß mÁng bám (PI) giāa 2 nhóm t¿i các thái iám T3, T6, T12 .6 Chỉ sß n°ßu (GI) giāa 2 nhóm t¿i các thái iám T3, T6, T12 .7 Đá sâu thăm dò khe quanh implant (PD) giāa 2 nhóm t¿i các thái iám T3, T6, T12 .8 Chỉ sß chÁy máu khi thăm khám giāa 2 nhóm t¿i các thái iám T3, T6, T12 78 BÁng 3.9 Tình tr¿ng mô mßm quanh implant giāa 2 nhóm t¿i các thái iám T3, T6, T12 .10 So sánh chiều cao niêm mạc sừng hoá giữa 2 nhóm tại các thời điểm T0, T12 .11 Tiêu mào x°¢ng giāa 2 nhóm t¿i các thái iám .12 Ành h°ãng các yÁu tß lên sự thay ổi mào x°¢ng t¿i T12 .13 Ành h°ãng các yÁu tß lên sự thay ổi mào x°¢ng t¿i T12 .14 Sự tiêu mào x°¢ng quanh implant giāa hai nhóm t¿i thái iám T12 so vßi T0 .15 Tiêu mào x°¢ng quanh implant theo phân lo¿i mô mßm Linkevicius (2009) .16 Tiêu mào x°¢ng quanh implant giāa hai nhóm t¿i thái iám T12 so vßi T085 BÁng 3.17 Tiêu mào x°¢ng quanh implant giāa hai nhóm chißu cao niêm m¿c sāng hoá t¿i các thái iám so vßi T0 .18 Sß l°ÿng vi khuẩn giāa 2 nhóm t¿i các thái iám T6, T12 .1 So sánh chỉ sß PI giāa các nghiên cÿu .2 So sánh chỉ sß GI giāa các nghiên cÿu .3 So sánh chỉ sß PD (mm) giāa các nghiên cÿu.4 So sánh chỉ sß BOP giāa các nghiên cÿu .5 So sánh chißu cao niêm m¿c sāng hoá (mm) giāa các nghiên cÿu.6 Các nghiên cÿu có kÁt quÁ t°¢ng áng .7 Các nghiên cÿu có kÁt quÁ khác nghiên cÿu chúng tôi .8 So sánh tiêu mào x°¢ng quanh implant giāa nhóm mô mỏng và mô dày. 122 v DANH MĂC HÌNH Hình 1.1 Thiết kế implant .2 Thiết kế implant 2 khối .3 Kết nối implant - trụ phục hình. A) Kết nối trong, B) Kết nối ngoài .4 (a) Thiết kế chuyển tiếp phẳng (b) Thiết kế chuyển tiếp chuyển bệ .5 (a) Vi kẽ được đặt ngang xương.

(b) Vi chuyển động và nhiễm khuẩn sẽ tạo ra sự xâm nhập của viêm nhiễm, dẫn đến tiêu mào xương.6 <Hiệu ứng bơm= đẩy vi khuẩn ra ngoài gây ra tiêu mào xương quanh implant .7 Mô mềm quanh implant .8 Khoảng sinh học quanh implant gồm hai lớp chính: Bám dính biểu mô và phần hàng rào mô liên kết bên dưới .9 Đo độ dày mô mềm theo chiều dọc.10 Đo độ dày mô mềm (a) Đo độ dày mô mềm theo chiều dọc. (b) Đánh giá dạng sinh học mô nướu. (c) Đo độ dày mô mềm theo chiều ngang.11 Sử dụng giấy thấm để thu thập dịch quanh implant.12 Phương pháp lấy mẫu mảng bám quanh implant .13 Độ dày mô mềm theo chiều dọc.1 Mất răng 36 và răng 46 ßi xÿng trên cung hàm.2 Bá mũi khoan ặt implant Nobel Biocare. (a) Implant NobelReplace Tapered; (b) Implant NobelReplace Conical Connection .4 KÁt nßi implant - trā phāc hình.

(a) NobelReplace Tapered d¿ng tam giác; (b) NobelReplace Conical Connection d¿ng lāc giác .5 Há thßng tách chiÁt Nucleic acid KingFisher Flex .6 ThiÁt bị real - time PCR CFX96 TOUCH Detection System (Biorad, Mỹ) 45 Hình 2.7 Đo mÁt á x°¢ng bằng phần mßm Simplant .8 Đo á dày mô mßm theo chißu dọc: a) Hình Ánh tr°ßc ph¿u thuÁt; b) Đo á dày sau khi lÁt v¿t mặt ngoài .9 a) Cây o khe quanh implant; (b và c) Đo khe quanh implant và ghi nhÁn tình tr¿ng chÁy máu khi thăm khám implant.11 Giao dián phần mßm Digora và á phân giÁi á hiáu chỉnh kích th°ßc .12 Cách o mÿc mào x°¢ng quanh implant .14 Há chuẩn và cách quy ổi ịnh l°ÿng vi khuẩn (DU/ml) .15 Đánh giá sß l°ÿng vi khuẩn F.16 Đánh giá sß l°ÿng vi khuẩn S.17 ThiÁt kÁ vị trí, chißu dài và °áng kính implant bằng phần mßm Simplant.18 (a,b,c) ThiÁt kÁ máng ph¿u thuÁt bằng phần mßm 3 Shape .19 a) Chāp hình trong miáng tr°ßc ph¿u thuÁt; (b và c) M¿u hàm nghiên cÿu.20 (a) Tr°ßc ph¿u thuÁt; (b) Thÿ máng h°ßng d¿n ph¿u thuÁt .21 Ph¿u thuÁt ặt implant chuyán tiÁp phẳng.22 Ph¿u thuÁt ặt implant chuyán tiÁp chuyán bá .23 Hình Ánh X quang kỹ thuÁt sß ngay sau ph¿u thuÁt.24 Bá dāng cā giā phim làm sẵn và khóa cÃn cá nhân .25 Quy trình lấy dấu phāc hình .26 Chāp phim sau gÃn phāc hình và l°u trā. 65 vii viii DANH MĂC S¡ Đâ, BIÄU Đâ S¢ đã 2.1 Tóm tÃt quy trình nghiên cÿu .1 Phân lo¿i mÁt á x°¢ng giāa 2 nhóm&&&&&&&&&&&&&&71 BiÅu đã 3.2 Phân lo¿i á dày mô giāa 2 nhóm.3 Tần suất xuất hián các vi khuẩn giāa 2 nhóm t¿i 2 thái iám. 91 1 Đ¾T VÂN Đ Mÿc á tiêu mào x°¢ng xung quanh implant là mát trong các tiêu chí ánh giá sự thành công hay thất b¿i của implant nha khoa sau khi gÃn phāc hình1. Theo Albrektsson (1986) tiêu chuẩn thành công của implant nha khoa bao gám implant không di áng trên lâm sàng, không có hình Ánh thấu quang quanh implant trên phim X quang, không có các triáu chÿng au, nhißm khuẩn, tổn th°¢ng thần kinh, rßi lo¿n cÁm giác, tiêu mào x°¢ng theo chißu dọc ít h¢n 1,5 mm trong năm ầu tiên và tiêu ít h¢n 0,2 mm trong nhāng năm tiÁp theo1.

Các nghiên cÿu cho thấy có nhißu yÁu tß Ánh h°ãng Án sự tiêu mào x°¢ng quanh implant trong năm ầu tiên sau tÁi lực nh°: tình tr¿ng sÿc khoẻ bánh nhân, giÁi ph¿u vùng mất răng (ặc iám mô mßm, mô x°¢ng), thiÁt kÁ implant, liên quan Án ph¿u thuÁt, phāc hình2,3.