Luận văn đánh giá ảnh hưởng hoạt động khai thác đá trắng của nhà máy khai thác và chế biến đá marble tới chất lượng nước sinh hoạt tại xã tân lĩnh huyện lục yên

Yên Bái được đánh giá là tỉnh có tiềm năng lớn về đá hoa (marble) dùng cho ốp lát và sản xuất bột carbonat calci. 79 trang · Đại học Thái Nguyên · 2015.

• Tác giả: Vũ Linh Phương
• Người hướng dẫn: ThS. Nguyễn Minh Cảnh
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Đánh Giá Ảnh Hưởng Khai Thác Đá Marble Đến Chất Lượng Nước Tại Tân Lĩnh, Yên Bái
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục đích, yêu cầu
• 1.1.1. Mục đích của đề tài
• 1.1.2. Mục tiêu của đề tài
• 1.1.3. Ý nghĩa của đề tài
• 1.1.3.1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học
• 1.1.3.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học về đề tài
• 2.1.1. Một số khái niệm về tài nguyên nước
• 2.1.2. Khái niệm về ô nhiễm nước
• 2.1.3. Cơ sở pháp lý
• 2.2. Tình hình nghiên cứu ở trong và ngoài nước
• 2.2.1. Tình hình nghiên cứu trên thế giới
• 2.2.1.1. Hoạt động khai thác đá trên thế giới
• 2.2.1.2. Ô nhiễm môi trường do hoạt động khai thác đá trên thế giới
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Nội dung nghiên cứu
• 3.3. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3.1. Phương pháp thu thập tài liệu, số liệu, thông tin thứ cấp
• 3.3.2. Phương pháp phỏng vấn người dân về hiện trạng môi trường nước
• 3.3.3. Phương pháp khảo sát thực địa
• 3.3.4. Phương pháp tổng hợp so sánh và dự báo dựa trên số liệu thu thập được
• 3.3.5. Phương pháp lấy mẫu và phân tích trong phòng thí nghiệm
• 3.3.6. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Điều kiện tự nhiên của xã Tân Lĩnh, huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái
• 4.1.1. Vị trí địa lý
• 4.1.2. Điều kiện khí tượng thủy văn
• 4.1.3. Các nguồn tài nguyên
• 4.2. Điều kiện kinh tế- xã hội của xã Tân Lĩnh, huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái
• 4.2.1. Thực trạng phát triển các ngành
• 4.2.2. Dân số, lao động và việc làm
• 4.2.3. Cơ sở hạ tầng
• 4.3. Đôi nét về nhà máy khai thác và chế biến đá Marble
• 4.3.1. Vị trí địa lý
• 4.3.2. Phương pháp khai thác
• 4.4. Hiện trạng chất lượng môi trường nước tại khu vực nghiên cứu
• 4.4.1. Chất lượng môi trường nước mặt tại nhà máy khai thác và chế biến đá Marble
• 4.4.2. Chất lượng môi trường nước ngầm tại nhà máy khai thác và chế biến đá Marble
• 4.4.3. Chất lượng môi trường nước thải của nhà máy chế biến và khai thác đá Marble
• 4.4.4. Đánh giá chất lượng môi trường nước qua các năm của nhà máy khai thác và chế biến đá Marble
• 4.4.4.1. Diễn biến chất lượng môi trường nước mặt của nhà máy khai thác và chế biến đá Marble từ năm 2011-2014
• 4.4.4.2. Diễn biến chất lượng môi trường nước ngầm của nhà máy khai thác và chế biến đá Marble từ năm 2011-2014
• 4.4.4.3. Diễn biến chất lượng môi trường nước thải của nhà máy khai thác và chế biến đá Marble từ năm 2011-2014
• 4.5. Tình hình sử dụng nguồn nước của người dân xung quanh nhà máy khai thác và chế biến đá Marble
• 4.6. Đánh giá ảnh hưởng của hoạt động khai thác đá tới môi trường sống của người dân tại xã Tân Lĩnh, huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái
• 4.7. Đề xuất giải pháp
• 4.7.1. Giải pháp về thể chế, chính sách
• 4.7.2. Giải pháp quản lý
• 4.7.3. Giải pháp công nghệ kỹ thuật
• 4.7.4. Giải pháp tuyên truyền giáo dục
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• appendix.1. Tài liệu tiếng Việt
• appendix.2. Tài liệu trên mạng

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Ảnh Hưởng Khai Thác Đá Marble Yên Bái

Yên Bái được đánh giá là tỉnh có tiềm năng lớn về đá hoa (marble) dùng cho ốp lát và sản xuất bột carbonat calci. Tỉnh chú trọng phát triển công nghiệp khai khoáng, đặc biệt là các mỏ đá hoa trắng, khuyến khích đầu tư khai thác để phát huy lợi thế nguyên liệu sẵn có. Cùng với công nghiệp hóa, hoạt động khai thác đá hoa ngày càng phát triển. Mỏ đá hoa của nhà máy khai thác và chế biến đá Marble tại xã Tân Lĩnh, huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái, đóng góp đáng kể cho kinh tế - xã hội của tỉnh và huyện. Tuy nhiên, bên cạnh lợi ích kinh tế, hoạt động khai thác gây ra lo ngại về môi trường, ảnh hưởng trực tiếp tới sức khỏe người dân, đặc biệt là nguồn nước.

1.1. Tiềm năng khai thác đá Marble tại Yên Bái

Yên Bái sở hữu trữ lượng đá marble lớn, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển ngành công nghiệp khai khoáng. Việc khai thác và chế biến đá marble không chỉ đáp ứng nhu cầu trong nước mà còn hướng tới xuất khẩu, góp phần tăng trưởng kinh tế địa phương. Tuy nhiên, cần có quy hoạch và quản lý chặt chẽ để đảm bảo khai thác bền vững và giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường. Theo Nguyễn Linh Ngọc (2012), Yên Bái là một trong số ít tỉnh có tiềm năng to lớn về đá hoa.

1.2. Tác động kinh tế và xã hội của khai thác đá

Hoạt động khai thác đá marble tạo công ăn việc làm và thu nhập ổn định cho người dân địa phương. Sự phát triển của ngành công nghiệp này thúc đẩy các ngành dịch vụ hỗ trợ, góp phần nâng cao đời sống kinh tế - xã hội của huyện Lục Yên và tỉnh Yên Bái. Tuy nhiên, cần chú trọng đào tạo kỹ năng cho người lao động và đảm bảo an toàn lao động trong quá trình khai thác. Phòng Tài Nguyên và Môi trường huyện Lục Yên (2010) đã ghi nhận những đóng góp đáng kể của nhà máy khai thác và chế biến đá Marble cho sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

II. Thách Thức Ô Nhiễm Nguồn Nước Từ Khai Thác Đá Marble

Hoạt động khai thác đá Marble tiềm ẩn nhiều nguy cơ gây ô nhiễm nguồn nước, ảnh hưởng đến chất lượng nước sinh hoạt của người dân. Quá trình khai thác tạo ra bụi, chất thải rắn và hóa chất có thể xâm nhập vào nguồn nước mặt và nước ngầm. Việc sử dụng thuốc nổ trong khai thác cũng có thể gây chấn động, làm nứt vỡ các tầng chứa nước, dẫn đến ô nhiễm. Cần có các biện pháp kiểm soát và xử lý ô nhiễm hiệu quả để bảo vệ nguồn nước.

2.1. Các nguồn gây ô nhiễm nước từ khai thác đá

Bụi đá, chất thải rắn từ quá trình khai thác và chế biến đá marble là những nguồn ô nhiễm chính. Nước thải từ quá trình rửa đá, chứa các chất lơ lửng và hóa chất, nếu không được xử lý đúng cách sẽ gây ô nhiễm nguồn nước. Ngoài ra, việc sử dụng dầu mỡ và nhiên liệu cho máy móc cũng có thể gây rò rỉ, làm ô nhiễm đất và nước. Cần có hệ thống thu gom và xử lý chất thải hiệu quả để ngăn ngừa ô nhiễm.

2.2. Ảnh hưởng đến chất lượng nước sinh hoạt

Ô nhiễm nguồn nước do khai thác đá marble có thể làm tăng độ đục, hàm lượng chất rắn lơ lửng và các chất hóa học độc hại trong nước sinh hoạt. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của người dân, gây ra các bệnh về tiêu hóa, da liễu và các bệnh mãn tính khác. Cần có các biện pháp xử lý nước sinh hoạt hiệu quả để đảm bảo an toàn cho người sử dụng.

2.3. Tác động đến hệ sinh thái nước

Ô nhiễm nguồn nước không chỉ ảnh hưởng đến con người mà còn gây hại cho hệ sinh thái nước. Các chất ô nhiễm có thể làm thay đổi độ pH, hàm lượng oxy hòa tan và các yếu tố khác, ảnh hưởng đến sự sinh trưởng và phát triển của các loài sinh vật thủy sinh. Cần có các biện pháp bảo vệ hệ sinh thái nước để duy trì sự cân bằng sinh thái.

III. Phương Pháp Đánh Giá Ảnh Hưởng Khai Thác Đá Marble

Để đánh giá chính xác ảnh hưởng khai thác đá cẩm thạch đến chất lượng nước, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học và khách quan. Các phương pháp này bao gồm thu thập và phân tích dữ liệu về chất lượng nước, khảo sát thực địa, phỏng vấn người dân và đánh giá tác động môi trường. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp cơ sở khoa học cho việc đề xuất các giải pháp giảm thiểu ô nhiễm.

3.1. Thu thập và phân tích mẫu nước tại Tân Lĩnh

Việc thu thập mẫu nước từ các nguồn nước khác nhau (nước mặt, nước ngầm, nước thải) tại khu vực khai thác đá marble là rất quan trọng. Mẫu nước cần được phân tích các chỉ tiêu hóa học (pH, độ đục, hàm lượng kim loại nặng) và sinh học (coliform, E. coli) để đánh giá mức độ ô nhiễm. Kết quả phân tích sẽ được so sánh với các tiêu chuẩn chất lượng nước hiện hành để xác định mức độ vượt chuẩn.

3.2. Khảo sát thực địa và phỏng vấn cộng đồng

Khảo sát thực địa giúp đánh giá trực quan tình trạng ô nhiễm nguồn nước, xác định các nguồn gây ô nhiễm và các khu vực bị ảnh hưởng. Phỏng vấn người dân địa phương giúp thu thập thông tin về tình hình sử dụng nước, các vấn đề sức khỏe liên quan đến chất lượng nước và ý kiến của họ về các giải pháp giảm thiểu ô nhiễm. Thông tin này rất quan trọng để đánh giá tác động xã hội của hoạt động khai thác đá marble.

3.3. Đánh giá tác động môi trường ĐTM

ĐTM là công cụ quan trọng để dự báo và đánh giá các tác động tiềm ẩn của hoạt động khai thác đá marble đến môi trường, bao gồm cả nguồn nước. ĐTM cần xem xét các yếu tố như địa hình, địa chất, thủy văn, hệ sinh thái và các hoạt động kinh tế - xã hội khác trong khu vực. Kết quả ĐTM sẽ giúp đưa ra các biện pháp giảm thiểu tác động tiêu cực và đảm bảo khai thác bền vững.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Khai Thác Đá Đến Nước

Nghiên cứu cho thấy hoạt động khai thác đá marble tại Tân Lĩnh có tác động khai thác đá marble đến nguồn nước đáng kể. Chất lượng nước mặt và nước ngầm đều bị suy giảm, đặc biệt là tăng độ đục, hàm lượng chất rắn lơ lửng và một số kim loại nặng. Nước thải từ quá trình chế biến đá không được xử lý triệt để cũng góp phần gây ô nhiễm. Cần có các biện pháp xử lý ô nhiễm hiệu quả để cải thiện chất lượng nước.

4.1. Phân tích chất lượng nước mặt và nước ngầm

Kết quả phân tích mẫu nước cho thấy chất lượng nước mặt và nước ngầm tại khu vực khai thác đá marble không đạt tiêu chuẩn cho phép. Độ đục và hàm lượng chất rắn lơ lửng vượt quá quy chuẩn, gây ảnh hưởng đến khả năng sử dụng nước cho sinh hoạt và sản xuất. Một số kim loại nặng như sắt (Fe) và mangan (Mn) cũng được phát hiện với nồng độ cao hơn tiêu chuẩn.

4.2. Đánh giá chất lượng nước thải từ nhà máy

Nước thải từ nhà máy chế biến đá marble chứa nhiều chất ô nhiễm, bao gồm chất rắn lơ lửng, dầu mỡ và hóa chất. Nếu không được xử lý đúng cách, nước thải này sẽ gây ô nhiễm nguồn nước mặt và nước ngầm, ảnh hưởng đến hệ sinh thái và sức khỏe con người. Cần có hệ thống xử lý nước thải hiện đại và hiệu quả để loại bỏ các chất ô nhiễm trước khi thải ra môi trường.

4.3. So sánh chất lượng nước qua các năm

So sánh chất lượng nước qua các năm cho thấy tình trạng ô nhiễm có xu hướng gia tăng, đặc biệt là trong giai đoạn hoạt động khai thác đá marble diễn ra mạnh mẽ. Điều này cho thấy cần có các biện pháp kiểm soát và giảm thiểu ô nhiễm hiệu quả hơn để bảo vệ nguồn nước và sức khỏe cộng đồng.

V. Giải Pháp Giảm Thiểu Ô Nhiễm Nước Từ Khai Thác Đá

Để giảm thiểu ô nhiễm nguồn nước do khai thác đá, cần áp dụng đồng bộ các giải pháp về quản lý, công nghệ và tuyên truyền. Các giải pháp này bao gồm tăng cường kiểm soát hoạt động khai thác, đầu tư vào công nghệ xử lý nước thải hiện đại, nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ nguồn nước và khuyến khích sử dụng các phương pháp khai thác thân thiện với môi trường.

5.1. Giải pháp quản lý và chính sách

Cần tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động khai thác đá marble để đảm bảo tuân thủ các quy định về bảo vệ môi trường. Xây dựng và thực thi các chính sách khuyến khích sử dụng công nghệ khai thác thân thiện với môi trường và xử lý chất thải hiệu quả. Áp dụng các biện pháp xử phạt nghiêm khắc đối với các hành vi vi phạm quy định về bảo vệ nguồn nước.

5.2. Giải pháp công nghệ và kỹ thuật

Đầu tư vào công nghệ xử lý nước thải hiện đại và hiệu quả để loại bỏ các chất ô nhiễm trước khi thải ra môi trường. Sử dụng các phương pháp khai thác ít gây bụi và tiếng ồn, hạn chế sử dụng thuốc nổ. Xây dựng hệ thống thu gom và xử lý nước mưa chảy tràn từ khu vực khai thác để ngăn ngừa ô nhiễm nguồn nước.

5.3. Giải pháp tuyên truyền và giáo dục

Nâng cao nhận thức cộng đồng về tầm quan trọng của việc bảo vệ nguồn nước và các tác hại của ô nhiễm. Tổ chức các hoạt động tuyên truyền, giáo dục về bảo vệ môi trường cho người dân và doanh nghiệp khai thác đá marble. Khuyến khích người dân tham gia giám sát hoạt động khai thác và báo cáo các hành vi vi phạm quy định về bảo vệ môi trường.

VI. Kết Luận Về Ảnh Hưởng Khai Thác Đá Marble Tại Yên Bái

Hoạt động khai thác đá marble tại Tân Lĩnh, Yên Bái có tác động khai thác đá marble đến nguồn nước đáng kể, ảnh hưởng đến chất lượng nước sinh hoạt và hệ sinh thái. Cần có các giải pháp đồng bộ về quản lý, công nghệ và tuyên truyền để giảm thiểu ô nhiễm và đảm bảo khai thác bền vững. Việc bảo vệ nguồn nước là trách nhiệm chung của cộng đồng và chính quyền địa phương.

6.1. Tóm tắt các kết quả nghiên cứu chính

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng hoạt động khai thác đá marble gây ô nhiễm nguồn nước mặt và nước ngầm, làm tăng độ đục, hàm lượng chất rắn lơ lửng và một số kim loại nặng. Nước thải từ nhà máy chế biến đá không được xử lý triệt để cũng góp phần gây ô nhiễm. Tình trạng ô nhiễm có xu hướng gia tăng qua các năm.

6.2. Đề xuất các hướng nghiên cứu tiếp theo

Cần có các nghiên cứu sâu hơn về tác động của khai thác đá đến hệ sinh thái nước, đặc biệt là các loài sinh vật thủy sinh. Nghiên cứu về hiệu quả của các giải pháp xử lý ô nhiễm và các phương pháp khai thác thân thiện với môi trường. Đánh giá tác động xã hội của ô nhiễm nguồn nước đến sức khỏe và đời sống của người dân.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Yên Bái là một trong những địa phương có trữ lượng đá hoa trắng (đá marble) lớn tại Việt Nam, phục vụ đắc lực cho ngành sản xuất đá ốp lát và bột canxi cacbonat ($CaCO_3$). Nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, tỉnh đã chú trọng phát triển công nghiệp khai khoáng và khuyến khích các thành phần kinh tế đầu tư khai thác nguồn khoáng sản sẵn có. Nhà máy khai thác và chế biến đá Marble tại thôn 2, núi Chuông, xã Tân Lĩnh, huyện Lục Yên là một trong những đơn vị đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm và thu nhập cho lao động địa phương từ khi đi vào hoạt động năm 2007.

Tuy nhiên, song hành cùng lợi ích kinh tế, quá trình nổ mìn, khoan cắt, vận chuyển và rửa đá thải ra môi trường một lượng lớn bụi, đất đá vụn và nước thải chứa chất rắn lơ lửng cùng các ion kim loại. Các nguồn thải này xâm nhập vào hệ thống nước mặt và nước ngầm thông qua dòng chảy tràn và thẩm thấu, đe dọa trực tiếp đến chất lượng nguồn nước phục vụ sinh hoạt của cộng đồng dân cư xã Tân Lĩnh. Trước thực trạng đó, đề tài "Đánh giá ảnh hưởng hoạt động khai thác đá trắng của nhà máy khai thác và chế biến đá Marble tới chất lượng nước sinh hoạt tại xã Tân Lĩnh, huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái" được tác giả Vũ Linh Phương thực hiện năm 2015.

Nghiên cứu tập trung giải quyết các mục tiêu và yêu cầu khoa học cụ thể:

1. Đánh giá thực trạng hoạt động khai thác đá trắng tại xã Tân Lĩnh, huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái.
2. Xác định các yếu tố phát sinh từ hoạt động khai thác đá trắng gây ảnh hưởng đến môi trường khu vực xung quanh, trọng tâm là môi trường nước mặt và nước ngầm.
3. Đề xuất các nhóm giải pháp quản lý, kỹ thuật khả thi cho doanh nghiệp khai thác và chính quyền địa phương nhằm giảm thiểu ô nhiễm và bảo vệ sức khỏe người dân.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Mức độ ảnh hưởng của hoạt động khai thác đá trắng tới chất lượng nguồn nước sinh hoạt (nước mặt, nước ngầm) và đời sống dân cư xã Tân Lĩnh.
• Phạm vi không gian: Khu vực mỏ và nhà máy chế biến đá Marble tại núi Chuông (thôn 2) cùng các khu dân cư lân cận thuộc xã Tân Lĩnh, huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái.
• Phạm vi thời gian: Thời gian thực địa và thu thập số liệu phân tích từ ngày 18/08/2014 đến ngày 16/12/2014; kết hợp chuỗi dữ liệu quan trắc môi trường giai đoạn 2011 - 2014.

Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn trong việc cung cấp cơ sở dữ liệu môi trường phục vụ công tác giám sát của cơ quan quản lý (Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Lục Yên, UBND xã Tân Lĩnh), đồng thời định hướng cho doanh nghiệp áp dụng các biện pháp kiểm soát nguồn thải phù hợp điều kiện sản xuất.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận thiết lập nền tảng lý thuyết dựa trên các khái niệm chuyên ngành về tài nguyên nước, định nghĩa nước mặt, nước ngầm, tiêu chuẩn nước sạch và cơ chế ô nhiễm nước do tác nhân tự nhiên và nhân tạo. Tác giả tổng quan về đặc tính độ cứng của nước (độ cứng tạm thời do muối bicacbonat và độ cứng vĩnh viễn do muối sunfat, clorua của $Ca^{2+}$, $Mg^{2+}$) cùng các nguyên lý xử lý làm mềm nước phổ biến: phương pháp hóa học (sử dụng vôi, sô đa, photphat để kết tủa ion), phương pháp nhiệt (đun nóng khử $CO_2$ hòa tan), và phương pháp trao đổi ion (dùng hạt nhựa ionit).

Khung pháp lý và quy chuẩn kỹ thuật quốc gia áp dụng trong nghiên cứu bao gồm:

• Hệ thống văn bản luật: Luật Bảo vệ môi trường 2005; Luật Tài nguyên nước 2012; Luật Khoáng sản số 06/2011/QH12; Nghị định 21/2008/NĐ-CP; Nghị quyết số 41-NQ/TW của Bộ Chính trị về bảo vệ môi trường thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa.
• Các quyết định quản lý: Quyết định 7869/2009/QĐ-BTNMT về kiểm tra quản lý khoáng sản; Quyết định 35/2002/QĐ-BKHCN; Quyết định 34/2004/QĐ-BKHCN; Quyết định 22/2006/QĐ-BTNMT; Quyết định 16/2008/QĐ-BTNMT.
• Quy chuẩn và tiêu chuẩn kỹ thuật: QCVN 08:2008/BTNMT (Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước mặt - Cột B1); QCVN 09:2008/BTNMT (Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước ngầm); QCVN 40:2011/BTNMT (Nước thải công nghiệp); TCVN 5992:1995, TCVN 5993:1995, TCVN 5994:1995, TCVN 5996:1995 và TCVN 6663-11:2011 về hướng dẫn kỹ thuật lấy mẫu, bảo quản mẫu nước.

Tác giả đã kết hợp đồng bộ 6 phương pháp nghiên cứu thực nghiệm và điều tra xã hội học:

1. Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp: Kế thừa báo cáo điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội từ UBND xã Tân Lĩnh; số liệu quan trắc môi trường định kỳ từ Nhà máy đá Marble và Phòng Tài nguyên & Môi trường huyện Lục Yên.
2. Phương pháp phỏng vấn xã hội học: Thiết kế phiếu điều tra và phỏng vấn trực tiếp 50 hộ gia đình sinh sống xung quanh khu vực nhà máy để ghi nhận hiện trạng sử dụng nước, cảm quan về chất lượng nước và tác động của hoạt động khai thác mỏ.
3. Phương pháp khảo sát thực địa: Khảo sát mạng lưới sông suối (suối Chuông, suối Bến Lăn, sông Chảy), vị trí moong khai thác, bãi đổ thải, hệ thống giếng đào và giếng khoan của người dân.
4. Phương pháp lấy mẫu và phân tích trong phòng thí nghiệm: Quy trình lấy mẫu nước ngầm tuân thủ TCVN 6663-11:2011, xả vòi bơm 3 - 5 phút trước khi lấy mẫu vào chai chuyên dụng đã khử trùng bằng cồn $90^\circ$ và nước cất, bảo quản kín trong túi đen và vận chuyển ngay về phòng thí nghiệm. Các chỉ tiêu phân tích gồm: pH, TSS, DO, COD, $BOD_5$, Coliform, Nitrat ($NO_3^-$), Sunfat, Độ cứng ($CaCO_3$), Dầu mỡ và các kim loại nặng ($As, Cd, Pb, Fe, Mn, Hg$).
5. Phương pháp tổng hợp, so sánh và dự báo: Đối chiếu kết quả phân tích với ngưỡng giới hạn cho phép tại các QCVN tương ứng; so sánh diễn biến môi trường qua chuỗi số liệu từ năm 2011 đến năm 2014.
6. Phương pháp xử lý số liệu: Sử dụng phần mềm Microsoft Word và Excel để thống kê, lập bảng và vẽ biểu đồ minh họa.

---

Nội dung chính theo từng chương

PHẦN 1: MỞ ĐẦU

Trình bày tính cấp thiết của đề tài xuất phát từ xung đột giữa phát triển công nghiệp khai thác đá hoa trắng và nguy cơ ô nhiễm nguồn nước sinh hoạt tại xã Tân Lĩnh. Xác định rõ mục đích, 3 mục tiêu nghiên cứu, 3 yêu cầu khoa học cùng ý nghĩa học thuật và thực tiễn của khóa luận tốt nghiệp.

PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU

Hệ thống hóa cơ sở khoa học về tài nguyên nước và ô nhiễm nước. Đánh giá tổng quan hoạt động khai thác đá trên thế giới (điển hình tại vùng Carrara - Ý với công nghệ cưa dây xoắn) cùng những tác động tiêu cực như phát sinh bụi, khí độc ($CO_2, SO_2$), chấn động nổ mìn và sụt lún mỏ.

Tại Việt Nam, cả nước có 97 giấy phép khai thác đá đang hoạt động (gồm 47 giấy phép thăm dò và 50 giấy phép khai thác với công suất 5,8 triệu $m^3$ đá ốp lát và 16 triệu tấn đá bột/năm), nhưng tỷ lệ thu hồi đá khối thành phẩm chỉ đạt 20 - 30%, để lại 70 - 80% đất đá thải gây nguy cơ sạt lở. Tác giả cũng phân tích đặc điểm tài nguyên nước tỉnh Yên Bái (lưu vực sông Hồng, sông Chảy, hồ Thác Bà diện tích 23.400 ha) và hiện trạng cấp nước nông thôn theo số liệu UNICEF (chỉ 11,7% dân số nông thôn dùng nước máy, 11,6% dùng nước lã). Phần này cung cấp bảng thống kê các biện pháp xử lý nước hộ gia đình: để lắng (18,8%), lọc (12,8%), đánh phèn và hóa chất với tỷ lệ rất thấp.

PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Xác định cụ thể đối tượng nghiên cứu là ảnh hưởng của việc khai thác đá tới nước sinh hoạt; phạm vi không gian tại khu mỏ của Nhà máy Marble xã Tân Lĩnh; thời gian thực hiện từ 18/08/2014 đến 16/12/2014. Trình bày chi tiết 6 nội dung nghiên cứu chính và 6 phương pháp thực hiện, bao gồm quy trình chuẩn hóa từ khâu lấy mẫu nước ngầm ngoài hiện trường, bảo quản mẫu, phỏng vấn 50 hộ dân đến phân tích hóa lý trong phòng thí nghiệm.

PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN

Tác giả trình bày chi tiết kết quả điều tra và đo đạc thực nghiệm trên 4 khía cạnh chính:

1. Điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội xã Tân Lĩnh:

• Tổng diện tích tự nhiên đạt 3.753,03 ha, địa hình dốc phân cắt cao từ 150m đến 503,6m. Khí hậu nhiệt đới gió mùa có nhiệt độ trung bình năm 21 - 23°C, lượng mưa trung bình 2.075 mm, độ ẩm 91%. Thủy văn chịu ảnh hưởng của sông Chảy, sông Khuổi Luông, suối Chuông, suối Bến Lăn, hồ Roong Rụ và đập Bu Lơ.
• Cơ cấu sử dụng đất năm 2012 và phân bố lực lượng lao động được tác giả tổng hợp cụ thể:

STT	Mục đích sử dụng đất	Mã đất	Diện tích (ha)	Tỷ lệ cơ cấu (%)
1	Đất nông nghiệp	NNP	3.420,85	91,14
2	Đất phi nông nghiệp	PNN	279,04	7,44
3	Đất chưa sử dụng	CSD	53,14	1,42
Tổng	Toàn xã		3.753,03	100,00

Cơ cấu lao động: Tổng số 4.517 lao động (2.209 nam, 2.308 nữ), trong đó lao động nông nghiệp chiếm 3.416 người (75,6%), lao động phi nông nghiệp 1.101 người (24,4%). Dân cư gồm 4 dân tộc chính: Tày (34,5%), Kinh (26,1%), Dao (20,1%), Nùng (18,9%) và các dân tộc khác (0,4%). Toàn xã có 1.424 hộ dùng điện từ các trạm biến áp, hệ thống thủy lợi gồm 19 công trình tưới tiêu cho 285,7 ha đất canh tác.

2. Công nghệ khai thác tại Nhà máy khai thác và chế biến đá Marble: Khu mỏ có diện tích 5,21 ha tại núi Chuông, độ cao từ +80m đến +330m, vận hành từ năm 2007 với công suất 25.483 $m^3$/năm. Công nghệ áp dụng là cưa cắt đá khối bằng dây cắt kim cương. Thiết bị khoan gồm máy BMK-4M, CBMK-5 (đường kính mũi khoan 105mm, năng suất 30m/ca) và máy khoan tay RH-571-35 (mũi khoan 46mm, năng suất 20m/ca, công suất phá đá 1,5 $m^3$/m). Chu kỳ nổ mìn làm tơi đá nứt nẻ là 3 ngày/lần. Đất đá thải không sử dụng chiếm khoảng 5% trữ lượng mỏ, vận chuyển về bãi thải bằng ô tô tự đổ 15 tấn.

3. Đánh giá chất lượng môi trường nước năm 2014: Kết quả phân tích các mẫu nước mặt (MNM1, MNM2) và nước ngầm (MNN1, MNN2) cho thấy:

• Nước mặt: Hàm lượng Fe tại điểm MNM2 đạt 1,8 mg/l, vượt giới hạn cho phép của QCVN 08:2008/BTNMT Cột B1 (1,5 mg/l). Các thông số khác nằm trong ngưỡng quy chuẩn: pH (7,0 - 7,21), TSS (42 - 47,5 mg/l), Dầu mỡ (0,07 - 0,08 mg/l), As (0,003 - 0,004 mg/l), Cd (0,001 - 0,002 mg/l), Pb (0,002 - 0,003 mg/l), COD (20 - 20,5 mg/l), $BOD_5$ (9,8 - 10 mg/l) và DO (5,0 - 5,4 mg/l).
• Nước ngầm: Hàm lượng Mangan (Mn) tại điểm lấy mẫu MNM1 đạt 0,53 mg/l, vượt 1,06 lần quy chuẩn QCVN 09:2008/BTNMT (0,5 mg/l). Đáng chú ý, chỉ tiêu vi sinh Coliform bị ô nhiễm nặng: điểm MNM1 đạt 18 MPN/100ml (vượt 6 lần quy chuẩn) và điểm MNM2 đạt 20 MPN/100ml (vượt 6,67 lần quy chuẩn là 3 MPN/100ml). Các thông số Fe (3,17 - 4,05 mg/l), Độ cứng (202 - 216 mg/l), Nitrat (0,96 - 1,02 mg/l), Sunfat (26 - 30 mg/l), $As$ (<0,003 mg/l), $Pb$ (0,0024 - 0,0028 mg/l) và Hg (không phát hiện) đều nằm trong giới hạn cho phép.
• Diễn biến chuỗi quan trắc 2011 - 2014: Khóa luận lập bảng theo dõi biến động nồng độ TSS, COD, $BOD_5$ trong nước mặt và nước thải; hàm lượng Mn, Fe trong nước ngầm qua 4 năm để đánh giá xu thế tích tụ ô nhiễm.

4. Đánh giá ảnh hưởng và tình hình sử dụng nước của người dân: Khảo sát 50 hộ gia đình cho thấy đa phần người dân vẫn phụ thuộc vào nguồn nước giếng đào, giếng khoan nông và nước khe suối. Hoạt động khai thác đá gây bồi lắng dòng chảy, tăng độ đục mùa mưa và suy giảm chất lượng nước sinh hoạt.

PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

Tổng hợp các phát hiện chính về mức độ ảnh hưởng của mỏ đá Marble đến nguồn nước địa phương; khẳng định sự cần thiết phải can thiệp bằng các biện pháp kỹ thuật và quản lý môi trường đồng bộ.

---

Kết quả và đóng góp

Nghiên cứu đã cung cấp số liệu thực nghiệm đo đạc chính xác về hiện trạng chất lượng nước mặt và nước ngầm tại khu vực chịu tác động trực tiếp của hoạt động khai thác đá Marble năm 2014:

Chỉ tiêu phân tích	Đơn vị	Nước mặt MNM1	Nước mặt MNM2	QCVN 08:2008/BTNMT (B1)	Nước ngầm MNM1	Nước ngầm MNM2	QCVN 09:2008/BTNMT
pH	-	7,21	7,00	5,5 - 9,0	7,09	7,27	5,5 - 8,5
TSS	mg/l	42,0	47,5	50,0	-	-	-
Fe	mg/l	0,30	1,80	1,50	3,17	4,05	5,00
Mn	mg/l	-	-	-	0,53	0,05	0,50
As	mg/l	0,004	0,003	0,05	<0,003	<0,003	0,05
Pb	mg/l	0,003	0,002	0,05	0,0028	0,0024	0,01
Độ cứng ($CaCO_3$)	mg/l	-	-	-	216,0	202,0	500,0
COD	mg/l	20,5	20,0	30,0	-	-	-
$BOD_5$	mg/l	10,0	9,8	15,0	-	-	-
DO	mg/l	5,0	5,4	$\ge 4,0$	-	-	-
Nitrat ($NO_3^-$)	mg/l	-	-	-	1,02	0,96	15,0
Coliform	MPN/100ml	-	-	-	18	20	3

Từ các phát hiện thực địa, tác giả xây dựng 4 nhóm giải pháp giảm thiểu ô nhiễm:

1. Giải pháp thể chế, chính sách: Tăng cường vai trò kiểm tra, giám sát định kỳ của Phòng Tài nguyên & Môi trường huyện Lục Yên và UBND xã Tân Lĩnh đối với việc thực hiện cam kết bảo vệ môi trường của doanh nghiệp; hoàn thiện quy định cấp phép xả thải.
2. Giải pháp quản lý: Nhà máy cần lập sổ theo dõi vận hành xả thải, xây dựng quy chế an toàn lao động, kiểm soát chặt chẽ quy trình nổ mìn định kỳ 3 ngày/lần và khoanh vùng bãi đổ 5% đất đá thải để tránh sạt lở.
3. Giải pháp công nghệ kỹ thuật: Xây dựng hệ thống rãnh thu gom nước mưa chảy tràn quanh moong khai thác; thiết kế hồ lắng nhiều ngăn để xử lý triệt để bùn cặn và chất rắn lơ lửng (TSS) từ nước cưa cắt đá trước khi thải ra suối Chuông; ứng dụng các biện pháp làm mềm nước và khử sắt, mangan, khử trùng vi sinh Coliform cho nguồn nước sinh hoạt của hộ dân.
4. Giải pháp tuyên truyền giáo dục: Nâng cao nhận thức bảo vệ môi trường cho công nhân mỏ và người dân địa phương, hướng dẫn các hộ gia đình vệ sinh giếng nước, áp dụng bể lọc cát và đun sôi nước trước khi ăn uống.

Đóng góp của khóa luận thể hiện ở việc lượng hóa cụ thể mức độ phát tán ô nhiễm kim loại ($Fe, Mn$) và vi sinh vật trong nước tại xã Tân Lĩnh, cung cấp dẫn liệu khoa học trực tiếp phục vụ công tác quy hoạch vùng khai thác khoáng sản bền vững tại huyện Lục Yên.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của nghiên cứu:

• Thời gian thực hiện đề tài diễn ra trong thời gian ngắn (từ tháng 8/2014 đến tháng 12/2014), chủ yếu rơi vào giai đoạn giao mùa và đầu mùa khô nên chưa phản ánh toàn diện biến động nồng độ chất ô nhiễm trong các đợt mưa lũ cực đoan của mùa hè.
• Số lượng vị trí lấy mẫu quan trắc nước mặt và nước ngầm tại khu vực nhà máy còn hạn chế (2 điểm lấy mẫu nước mặt, 2 điểm nước ngầm), dung lượng mẫu phỏng vấn cộng đồng dừng lại ở 50 hộ gia đình lân cận mỏ.

Hướng nghiên cứu tiếp:

• Mở rộng mạng lưới quan trắc chất lượng nước theo không gian dọc theo toàn bộ lưu vực suối Chuông và suối Bến Lăn đổ ra sông Chảy để đánh giá phạm vi lan truyền ô nhiễm.
• Nghiên cứu sâu hơn về tác động cộng hưởng của ô nhiễm bụi, tiếng ồn và chấn động nổ mìn đến sức khỏe đường hô hấp của cộng đồng dân cư xung quanh các mỏ đá hoa trắng trên địa bàn huyện Lục Yên.

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho sinh viên và học viên chuyên ngành Khoa học Môi trường, Quản lý Môi trường, Địa chất - Khoáng sản khi thực hiện các đồ án, khóa luận đánh giá tác động môi trường (ĐTM) trong lĩnh vực khai khoáng.

Tài liệu cung cấp mẫu quy trình hoàn chỉnh từ khâu điều tra xã hội học bằng phiếu hỏi (n=50), kỹ thuật lấy mẫu nước ngầm theo chuẩn TCVN 6663-11:2011, đến phương pháp đối chiếu chỉ tiêu hóa lý với hệ thống quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN 08:2008/BTNMT, QCVN 09:2008/BTNMT). Đồng thời, các số liệu kinh tế - xã hội, địa hình, khí tượng thủy văn và công nghệ cắt đá bằng dây kim cương là cơ sở tham khảo có giá trị cho chính quyền địa phương và các doanh nghiệp khai thác đá hoa trắng tại tỉnh Yên Bái.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Nhà máy khai thác và chế biến đá Marble tại xã Tân Lĩnh sử dụng công nghệ khai thác nào và công suất bao nhiêu?
Nhà máy áp dụng phương pháp cưa cắt đá khối nguyên khối bằng dây cắt kim cương kết hợp máy khoan BMK-4M/CBMK-5 (mũi 105mm) và máy khoan tay RH-571-35. Công suất thiết kế đạt 25.483 $m^3$/năm, chu kỳ nổ mìn làm tơi đá phụ phẩm là 3 ngày/lần.

2. Thông số nào trong nước mặt tại khu vực nghiên cứu năm 2014 vượt quy chuẩn cho phép?
Trong các thông số phân tích nước mặt, hàm lượng Sắt (Fe) tại vị trí mẫu MNM2 đạt mức 1,8 mg/l, vượt giới hạn 1,5 mg/l theo quy chuẩn QCVN 08:2008/BTNMT (Cột B1).

3. Mức độ ô nhiễm vi sinh trong nước ngầm tại khu vực nghiên cứu năm 2014 như thế nào?
Nước ngầm tại khu vực bị ô nhiễm Coliform nghiêm trọng: mẫu MNM1 đạt 18 MPN/100ml (vượt 6 lần) và mẫu MNM2 đạt 20 MPN/100ml (vượt 6,67 lần) so với giới hạn cho phép của QCVN 09:2008/BTNMT ($\le 3$ MPN/100ml).

4. Khảo sát xã hội học của đề tài được thực hiện trên quy mô bao nhiêu hộ dân?
Tác giả đã thực hiện phỏng vấn trực tiếp bằng phiếu điều tra trên 50 hộ gia đình sinh sống xung quanh khu vực nhà máy và chịu ảnh hưởng của hoạt động khai thác mỏ.

5. Cơ cấu sử dụng đất của xã Tân Lĩnh năm 2012 có đặc điểm gì nổi bật?
Tổng diện tích tự nhiên của xã là 3.753,03 ha, trong đó đất nông nghiệp chiếm ưu thế tuyệt đối với 3.420,85 ha (91,14%), đất phi nông nghiệp chiếm 279,04 ha (7,44%) và đất chưa sử dụng là 53,14 ha (1,42%).

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Vũ Linh Phương đã phản ánh chi tiết thực trạng công nghệ khai thác đá hoa trắng tại mỏ Marble xã Tân Lĩnh và đánh giá cụ thể mức độ ảnh hưởng đến chất lượng nước sinh hoạt năm 2014. Kết quả nghiên cứu chỉ ra hiện tượng ô nhiễm cục bộ hàm lượng Fe trong nước mặt, vượt ngưỡng Mn và ô nhiễm vi sinh Coliform nghiêm trọng trong nước ngầm sinh hoạt. Các giải pháp kỹ thuật và quản lý được đề xuất có tính thực tiễn cao, hỗ trợ tích cực cho công tác kiểm soát môi trường của địa phương và doanh nghiệp khai khoáng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Yên Bái là một trong số ít tỉnh được đánh giá là có tiềm năng to lớn về đá hoa làm ốp lát và làm bột carbonat calci (Nguyễn Linh Ngọc, 2012)[6]. Để quy hoạch và phát triển kinh tế - xã hội trong những năm tới, tỉnh Yên Bái đã chú trọng việc phát triển công nghiệp khai khoáng, trong đó là các mỏ đá hoa trắng là loại hình khoáng sản đang được khuyến khích mọi thành phần kinh tế đầu tư khai thác, sử dụng nhằm phát huy thế mạnh nguồn nguyên liệu sẵn có của tỉnh (Cổng thông tin điện tử tỉnh Yên Bái, 2010)[14]. Cùng với quá trình công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước, hoạt động khai thác đá hoa ngày càng được quan tâm và phát triển mạnh mẽ. Mỏ đá hoa của nhà máy khai thác và chế biến đá Marble là một trong những khu vực khai thác của tỉnh Yên Bái nằm trên khu vực xã Tân Lĩnh, huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái.

Nhà máy khai thác và chế biến đá Marble đã có những đóng góp đáng kể cho sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Yên Bái nói chung và huyện Lục Yên nói riêng (Phòng Tài Nguyên và Môi trường huyện Lục Yên, 2010)[7]. Tuy nhiên bên cạnh những lợi ích về kinh tế xã hội, mang lại cho người dân trên địa bàn huyện có được công ăn việc làm và thu nhập ổn định thì hoạt động khai thác của công ty đã và đang gây ra những vấn đề lo ngại về môi trường, nó ảnh hưởng trực tiếp tới sức khỏe của người dân. Đó chính là nguồn nước tại khu vực đang bị đe dọa bởi hoạt động khai thác đá của nhà máy chế biến và khai thác đã Marble. Xuất phát từ những vấn đề cấp bách trên, từ nhu cầu thực tế và nguyện vọng của bản thân, được sự đồng ý của Ban giám hiệu nhà trường, Ban chủ nhiệm Khoa môi trường, dưới sự hướng dẫn trực tiếp của Giảng viên – Th.S Nguyễn Minh Cảnh, tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “ Đánh giá ảnh hưởng 2 hoạt động khai thác đá trắng của nhà máy khai thác và chế biến đá Marble tới chất lượng nước sinh hoạt tại xã Tân Lĩnh, huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái”.

Mục đích, yêu cầu 1. Mục đích của đề tài - Đánh giá ảnh hưởng của hoạt động khai thác đá trắng của nhà máy khai thác và chế biến đá Marble. - Đánh giá ảnh hưởng hoạt động khai thác đá trắng của nhà máy khai thác và chế biến đá Marble tới chất lượng nước sinh hoạt và đề xuất giải pháp nhằm giảm thiểu tác động của hoạt động này tới môi trường tại khu vực nghiên cứu. Mục tiêu của đề tài - Đánh giá thực trạng khai thác đã trắng tại xã Tân Lĩnh, huyện Lục yên, tỉnh Yên bái.

- Xác định một số yếu tố của hoạt động khai thác đá trắng ảnh hưởng tới môi trường khu vực xung quanh (đặc biệt là môi trường nước). - Đề xuất giải pháp quản lý cho đơn vị tổ chức khai thác và địa phương nhằm giảm thiểu các tác động của hoạt động khai thác đá trắng tới môi trường và con người. Yêu cầu - Phản ánh đầy đủ, đúng đắn thực trạng khai thác đá trắng tại nhà máy khai thác và chế biến đá Marble và ảnh hưởng tới khu vực phát tán ô nhiễm. - Các mẫu nước phải được lấy trong khu vực chịu tác động của hoạt động khai thác đá trắng tại địa bàn nghiên cứu.

- Các biện pháp được đề xuất phải mang tính khả thi và phù hợp với điều kiện kinh tế của cơ sở. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học - Áp dụng kiến thức đã học của nhà trường vào thực tế. - Nâng cao hiểu biết thêm về kiến thức thực tế.

3 - Tích lũy kinh nghiệm cho công việc sau khi ra trường. - Bổ sung tư liệu cho học tập. Ý nghĩa thực tiễn - Đưa được các tác động của hoạt động khai thác đá tới môi trường nước, để từ đó giúp cho đơn vị tổ chức khai thác có các biện pháp quản lý, ngăn ngừa, giảm thiểu các tác động xấu tới môi trường nước, cảnh quan và con người. - Tạo số liệu làm cơ sở cho công tác lập kế hoạch cho xây dựng chính sách về bảo vệ môi trường và kế hoạch phát triển kinh tế xã hội của tỉnh.

- Nâng cao nhận thức, tuyên truyền vào giáo dục về bảo vệ môi trường cho các tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động khai khoáng. - Nâng cao chất lượng nước phục vụ cho người dân trên địa bàn xã Tân Lĩnh. 4 PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học về đề tài 2.

Một số khái niệm về tài nguyên nước Nước là tài nguyên đặc biệt quan trọng, là thành phần thiết yếu của sự sống và môi trường. Không có nước, cuộc sống trên Trái Đất không thể tồn tại được. Nó quyết định đến sự tồn tại và phát triển bền vững của đất nước. Nước mặt là nước tồn tại trên mặt đất liền và hải đảo.

Nước ngầm là nước tồn tại trong các tầng chứa nước dưới mặt đất. Nước sinh hoạt là nước có thể dung cho ăn, uống, vệ sinh của con người. Nước sạch là nước đảm bảo các yêu cầu sau: + Nước không có màu. + Không có mùi vị lạ, không có tạp chất.

+ Không chứa chất tan có hại. + Không có mầm mống gây bệnh[9]. Khái niệm về ô nhiễm nước Ô nhiễm nước là hiện tượng các vùng nước như sông, hồ, biển, nước ngầm…bị tác động của con người làm nhiễm các chất có thể gây hại cho con người và cuộc sống của các sinh vật trong tự nhiên. Như vậy, ô nhiễm nước là sự thay đổi thành phần và chất lượng nước không đáp ứng được cho các mục đích sử dụng khác nhau, vượt quá tiêu chuẩn cho phép và có ảnh hưởng xấu đến đời sống con người và sinh vật.

Nguồn gây ô nhiễm có thể là tự nhiên hoặc nhân tạo. Ô nhiễm nước có nguồn gốc tự nhiên do mưa, tuyết tan, gió bão, lũ lụt đưa vào môi trường nước các chất bẩn, các sinh vật có hại kể cả xác chết của chúng. Ô nhiễm 5 nhân tạo chủ yếu do các quá trình thải các chất độc hại chủ yếu dưới dạng lỏng như các chất thải sinh hoạt, công nghiệp, nông nghiệp, dịch vụ, giao thông và môi trường nước [9]. Cơ sở pháp lý - Luật Bảo vệ môi trường năm 2005 được Quốc hội nước CHXHCNVN khóa XI kỳ họp thứ 8 ngày 01/07/2006; - Luật Tài nguyên nước đã được Quốc hội nước CHXHCNVN thông qua ngày 21/06/2012; - Luật khoáng sản số 06/2011/QH được Quốc hội nước CHXHCNVN khóa XII, kỳ họp thứ 8 thông qua ngày 17/11/2010; - Nghị định 21/2008/ NĐ - CP sửa đổi bổ sung nghị định 08/2006/NĐ - CP về việc quy định chi tiết hướng dẫn thi hành một số điều của luật BVMT; - Nghị quyết số 41 - NQ/TW ngày 15/11/2004 của Bộ chính trị và BVMT trong thời kỳ đẩy mạnh CNH - HĐH đất nước; - Quyết định số 7869/2009/QĐ - BTNMT ngày 24 tháng 04 năm 2009 của Bộ tài nguyên và môi trường về công tác kiểm tra tình hình thực hiện công tác quản lý nhà nước về khoáng sản và hoạt động khai thác khoáng sản; - Quyết định số 35/2002/QĐ - BKHCN ngày 5/6/2000 của Bộ Khoa học công nghệ về việc ban hành tiêu chuẩn môi trường Việt Nam (31 tiêu chuẩn); - Quyết định số 34/2004/QĐ - BKHCN ngày 09/10/2004 của Bộ Khoa học công nghệ về việc ban hành tiêu chuẩn Việt Nam; - Quyết định số 22/2006/QĐ - BTNMT ngày 18/12/2006 của BTNMT về việc bắt buộc áp dụng các tiêu chuẩn Việt Nam (5 tiêu chuẩn); - Quyết định số 16/2008/QĐ - BTNMT ngày 31/12/2006 của BTNMT về việc ban hành quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia về môi trường; Một số TCVN, QCVN liên quan tới chất lượng nước; 6 - TCVN 5992:1995 (ISO 5667 - 2:1991) - Chất lượng nước - Lấy mẫu.

Hướng dẫn kỹ thuật lấy mẫu; - TCVN 5993:1995 (ISO 667 - 3:1985)- Chất lượng nước - Lấy mẫu. Hướng dẫn bảo quản và xử lý mẫu; - TCVN 5994:1995 (ISO 5667 - 4:1987) - Chất lượng nước - Lấy mẫu. Hướng dẫn lấy mẫu ở hồ ao tự nhiên và nhân tạo; - TCVN 5996:1995 (ISO 5667 - 6:1990) - Chất lượng nước - Lấy mẫu. Hướng dẫn lấy mẫu ở sông suối; - QCVN 08:2008/BTNMT: Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia về chất lượng nước mặt; - QCVN 09:2008/BTNMT: Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia về chất lượng nước ngầm; - QCVN 40:2011/BTNMT: Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia về nước thải công nghiệp; 2.

Tình hình nghiên cứu ở trong và ngoài nƣớc 2. Tình hình nghiên cứu trên thế giới 2. Hoạt động khai thác đá trên thế giới Hoạt động khai thác khoáng sản nói chung và hoạt động khai thác đá nói riêng đã và đang phát triển nhất thế giới. Nhất là trong giai đoạn hiện nay khi mà nhu cầu sử dụng đá hoa cương ở các nước ngày càng tăng.

Đá hoa được ứng dụng trong trang trí nội thất mà không có một loại vật liệu nào có thể thay thế. Từ xa xưa con người đã biết sử dụng đá hoa xây dựng nên những lâu đài, điện ngọc để lại những giá trị vĩnh hằng về vật liệu kiến trúc. Ngày nay với sự phát triển của công nghệ khai thác cùng với bàn tay, khối óc con người đã tìm và khai thác được những mỏ đá hoa trắng từ khắp mọi nơi trên thế giới. Phần lớn đá thiên nhiên được khai thác ở Iran, Italia, 7 Tây ban Nha, Thổ Nhĩ Kỳ, Mỹ, Mexico, Trung Quốc, Ấn Độ, Hy Lạp, Canada, Pháp và Brazil… Hiện nay trên thế giới nổi tiếng nhất là đá hoa trắng của vùng Carrace - Italia, đây là một loại đá trang trí, nó nổi tiếng không phải chỉ vì sự sáng bóng mà còn vì hình vân và màu sắc của nó.

Có các loại đá trắng, đen, ghi, đỏ, xanh lá cây, vàng và xanh da trời. Hầu hết người ta khai thác đá hoa này ở những mỏ đá lộ thiên, phương pháp tiến hành rất đơn giản. Người ta lấy những khối đá ra rồi cưa chúng bằng dây xoắn, đây là dây thép dài ít nhất 1500m, nó quay quanh một cái ròng rọc mà người ta đã đưa vào trong giếng mỏ có đường kính một vài đêximét và chiều sâu của giếng tương ứng với độ dày của khối đá lấy được. Tốc độ cưa thay đổi từ 5-30cm/h.

Nó phụ thuộc vào độ cứng của đá và chất mài được phụt ra trong rãnh. Dây xoắn cưa ngang hay thẳng đứng, tiếp đó những khối đá được cắt ra theo kích thước và hình dạng đã định trước.