Đặt vấn đề Nhân loại để tồn tại và phát triển thì cần phải bảo vệ được nguồn tài nguyên và môi trường. Thế kỷ XXI, con người sẽ coi việc bảo vệ và khống chế tài nguyên môi trường là mục tiêu chủ đạo. Vấn đề bảo vệ môi trường tự nhiên đang là vấn đề cấp bách trên thế giới hiện nay. Ngày nay chúng ta thường được nghe nhiều đến các cụm từ:”bảo vệ môi trường sinh thái”, “ô nhiễm môi trường sinh thái”, “khủng hoảng môi trường sinh thái”, “vấn đề môi trường sinh thái là vấn đề toàn cầu của thời đại”.
Vậy thực chất của vấn đề sinh thái ngày nay là gì? Đó chính là vấn đề mối quan hệ giữa con người, xã hội, và tự nhiên. Và ở nước ta cũng vậy con người cùng với quá trình phát triển kinh tế đã và đang tác động sâu sắc tới môi trường sinh thái. Nếu như phát triển được đánh giá bởi sự ra đời của cái mới thay thế cái cũ thì bảo vệ lại là sự gìn giữ bảo tồn cái cũ tránh cho nó những tác động xấu đồng thời có các biện pháp cải thiện nó cho phù hợp với nhu cầu của con người. Với lý do đó đảng và nhà nước ta đã có những chủ trương, đường lối, chính sách thiết thực nhằm bảo vệ môi trường sinh thái như việc đưa ra các văn bản luật, chính sách bảo vệ môi trường sinh thái, thành lập các khu bảo tồn thiên nhiên, các vườn quốc gia, các khu du lịch sinh thái các khu di tích lịch sử nhằm vừa bảo tồn đa dạng sinh học vừa khai thác được nguồn lực tự nhiên và vừa bảo vệ môi trường.
Khu di tích lịch sử Pác Bó Cao Bằng thuộc bản Pác Bó xã Trường Hà huyện Hà Quảng tỉnh Cao Bằng, cách thành phố Cao Bằng 55km về phía bắc, là nơi sau hơn 30 năm đi tìm đường cứu nước, ngày 28/1/1941, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc chọn để trở về Tổ quốc trực tiếp chỉ đạo phong trào cách mạng Việt Nam. Và chính tại đây, Người đã có nhiều chủ trương và quyết định quan trọng góp phần cho sự thành công của cuộc Cách mạng tháng Tám năm 1945. n 2 Khu di tích bao gồm 42 di tích gốc tiêu biểu như cột mốc 108, núi Các Mác, suối Lê Nin, hang Cốc Bó (tên địa phương có nghĩa à đầu nguồn), hang Lũng Lạn, hang Ngườm Vài (trên núi Các Mác), bàn đá lịch sử nơi Bác Hồ làm việc, lán Khuổi Nậm ,. mang ý nghĩa lịch sử sâu sắc đang được bảo tồn và được khôi phục một phần để phục vụ khách tham quan du lịch.
Ngoài ra Pác Bó còn là nơi được thiên nhiên ưu đãi có núi non hùng vĩ sơn thuỷ hữu tình do vậy hàng năm Khu di tích đón trên 25.000 lượt khách đến để thăm quan du lịch vừa kết hợp với du lịch văn hóa, lịch sử với du lịch sinh thái. Do vậy các tác động từ hoạt động du lịch và các hoạt động khác của con người tới môi trường sinh thái tại Pác bó là không hề nhỏ. Tuy nhiên tại Pác Bó lại chưa có một đề tài nào nghiên cứu cụ thể về ảnh huởng của hoạt động du lịch tới môi truờng sinh thái tại đây nên việc đánh giá ảnh hưởng và đề xuất ra các biện pháp khả thi để bảo vệ môi trường sinh thái là vấn đề rất cần thiết. Được sự đồng ý của Ban Giám Hiệu trường Đại Học Nông Lâm, Ban chủ nhiệm khoa Môi Trường dưới sự hướng dẫn của thầy giáo TS.
Trần Văn Điền - giảng viên khoa Môi trường, hiệu trưởng trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên. Tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá ảnh hưởng của hoạt động du lịch tới môi trường sinh thái tại khu di tích lịch sử Pác Bó xã Trường Hà, huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng” 1. Mục tiêu của đề tài - Đánh giá hiện trạng chất lượng môi trường sinh thái tại khu di tích lịch sử Pác Bó xã Trường Hà, huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng. - Đánh giá hiện trạng công tác quản lý về môi trường và hệ sinh thái của khu di tích.
- Xác định và làm rõ các ảnh hưởng của hoạt động du lịch tới môi trường sinh thái của khu di tích. - Đề xuất một số biện pháp xử lý nhằm, giảm thiểu các ảnh hưởng tới môi trường và giải pháp duy trì các giá trị sinh thái vốn có. Yêu cầu của đề tài - Phản ánh đúng hiện trạng môi trường sinh thái của khu di tích. n 3 - Thông tin và số liệu thu được chính xác trung thực, khách quan.
- Các hình ảnh chân thực chính xác, đại diện được cho cho khu vực nghiên cứu. - Đánh giá đầy đủ, chính xác các ảnh hưởng từ hoạt động du lịch tới môi trường sinh thái tại khu di tích. - Giải pháp kiến nghị đưa ra phải thực tế, có tính khả thi và phù hợp với điều kiện của khu di tích. Ý nghĩa của đề tài 1.
Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học Giúp người học có cơ hội tiếp cận với cách thức thực hiện một đề tài nghiên cứu khoa học thực tiễn, nắm vững hơn những kiến thức đã học và có cơ hội được vận dụng các kiến thức đã học vào thực tế. Bên cạnh đó còn được rèn luyện về kỹ năng tổng hợp và phân tích số liệu, tiếp thu và học hỏi những kinh nghiệm từ thực tế. Đồng thời được trải nghiệm giữa lý thuyết và thực tiễn để tiếp thu học hỏi nhiều điều bổ ích mới. Ý nghĩa trong thực tiễn - Đưa ra được các tác động của hoạt động du lịch tới môi trường đất, nước, không khí và hệ sinh thái để từ đó giúp cho đơn vị quàn lý có các biện pháp quản lý, ngăn ngừa, giảm thiểu hợp lý các tác động xấu tới môi trường, cảnh quan và con người.
- Tạo số liệu làm cơ sở cho công tác lập kế hoạch xây dựng chính sách bảo vệ môi trường và kế hoạch phát triển kinh tế xã hội của tỉnh. - Nâng cao nhận thức, tuyên truyền và giáo dục cho mọi người về bảo vệ môi trường. - Cảnh báo nguy cơ tiềm tàng về ô nhiễm suy thoái môi trường sinh thái tự nhiên. n 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.
Cơ sở lý luận của đề tài 2. Một số khái niệm 2. Khái niệm khu di tích lịch sử và vai trò của nó. a) Các khái niệm: Khái niệm Di tích lịch sử văn hóa: Theo luật Di sản văn hóa của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam được quốc hội khóa X thông qua trong kỳ họp thứ 9 ngày 29/09/2001.
Di tích lịch sử, văn hóa: là công trình xây dựng địa điểm và các di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia thuộc công trình địa điểm đó có giá trị lịch sử văn hóa, khoa học. Ngày 10/05/2012 Pác Bó đã vinh dự được công nhận là di tích quốc gia đặc biệt. Khái niệm Di tích quốc gia đặc biệt: Di tích quốc gia đặc biệt là những di tích Việt Nam có giá trị đặc biệt tiêu biểu của quốc gia. Di tích quốc gia đặc biệt do Thủ tướng Chính phủ quyết định xếp hạng trên cơ sở lựa chọn các di tích quan trọng đã được Bộ Văn hóa thể thao du lịch xếp hạng là di tích quốc gia.
b) Vai trò của các khu di tích lịch sử: Các khu di tích lịch sử có ý nghĩa quan trọng trong việc lưu trữ và bảo tồn các giá trị lịch sử vật thể và cả phi vật thể. Khu di tích là nơi bảo tồn các công trình các di vật mang ý nghĩa văn hóa và lịch sử to lớn để cho đời sau tới thăm quan và được biết về một thời kì khó khăn và hào hùng của dân tộc.1 Các di tích quốc gia đặc biệt của Việt Nam đến năm 2012 Khu vực Tên di tích Di tích Pác Bó Hồ Ba Bể Điện Biên Phủ Tân Trào Miền núi Bắc An Toàn Khu Định Hóa Thái Nguyên Bộ Yên Thế Yên tử Đền Hùng Bạch Đằng Vịnh Hạ Long Cổ Loa Hoàng thành Thăng Long Văn Miếu Quốc Tử Giám Phủ Chủ tịch Hồ Chí Minh Châu thổ sông Côn Sơn Kiếp Bạc Hồng Chùa Keo Đền Trần – chùa Phổ Minh Cố đô hoa lư Thắng cảnh Tràng An – Tam Cốc – Bích Động Lam Kinh Thành nhà Hồ Kim Liên Duyên hải miền Khu di tích Nguyễn Du Trung Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng Cố đô Huế Đô thị Hội An Thánh địa Mỹ Sơn Vườn quốc gia Cát Tiên Trung ương cục miền Nam Dinh Độc Lập Các tỉnh Nam Nhà tù Côn Đảo Bộ Gò Tháp Khu di tích Tôn Đức Thắng Óc eo – Ba Thê ( nguồn số liệu: Bộ văn hóa thể thao du lịch, năm 2012) n 6 Hình 2. Các di tích quốc gia đặc biệt n 7 Khu di tích có vai trò rất quan trọng trong việc giáo dục thế hệ trẻ về truyền thống lịch sử văn hóa của dân tộc. Di tích lịch sử còn là phương tiện để giới thiệu hình ảnh địa phương cho các du khách trong và ngoài nước, tạo tiền đề cho các chiến lược phát triển du lịch, góp phần tăng trưởng kinh tế xã hội của địa phương đất nước.
Mỗi di tích mang một dấu ấn, một truyền thống một ý nghĩa riêng trong việc giáo dục truyền thống cho cán bộ, đảng viên, nhân dân và đặc biệt là thế hệ trẻ về truyền thống yêu nước, đấu tranh cách mạng hào hùng của dân tộc ta. Ngoài ra các di tích còn là nơi có phong cảnh đẹp và những giá trị lịch sử quan trọng cần được bảo tồn, tôn tạo, phát huy giá trị các di sản, di tích văn hóa gắn kết với hoạt động du lịch và quảng bá hình ảnh địa phương.2 Khái niệm môi trường và môi trường sinh thái * Khái niệm môi trường: Theo khoản 1 điều 3 Luật Bảo Vệ Môi trường Việt Nam năm 2005 môi trường được định nghĩa như sau: “Môi trường bao gồm các yếu tố tự nhiên và vật chất nhân tạo bao quanh con người, có ảnh hưởng tới đời sống sản xuất, sự tồn tại, phát triển của con người và sinh vật”. * Khái niệm môi trường sinh thái: Môi trường sinh thái (MTST) là bao gồm tất cả những điều kiện xung quanh có liên quan tới sự sống của cơ thể. Đối với con người MTST là tất cả các điều kiện tự nhiên và xã hội, cả vô cơ và hữu cơ, có liên quan tới sự sống của con người, sự tồn tại và phát triển của xã hội.
Du lịch và du lịch sinh thái a) Du lịch Hoạt động du lịch gắn liền với lịch sử hình thành của xã hội loài người. Trong buổi đầu hình thành người ta chưa có quan điểm cụ thể về du lịch.