Luận văn thạc sĩ ueh đánh giá ảnh hưởng của chính sách bảo hộ thương mại trong ngành thép không rỉ đến các doanh nghiệp sử dụng thép tại việt nam trường hợp tỉnh tiền giang

Luận văn thạc sĩ UEH phân tích tác động của chính sách bảo hộ thương mại ngành thép không rỉ đến doanh nghiệp sử dụng thép tại Tiền Giang.

• Tác giả: Phạm Thị Thu Hương
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Văn Ngãi
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Đánh Giá Ảnh Hưởng Của Chính Sách Bảo Hộ Thương Mại Trong Ngành Thép Không Rỉ Đến Các Doanh Nghiệp Sử Dụng Thép Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỒNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 1.1. LÝ DO CHỌN ĐỂ TÀI
• 1.2. ĐỐI TƯỢNG VÀ MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 1.3. PHẠM VI VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.4. Ý NGHĨA THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
• 1.5. BỐ CỤC CỦA LUẬN VĂN
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 2.1. MỘT SỐ KHÁI NIỆM
• 2.1.1. Mô hình cân bằng từng phần (Computable Partial Equilibrium - CPEM)
• 2.1.2. Mô hình tổng quát
• 2.1.3. Các ảnh hưởng phúc lợi của rào cản thương mại
• 2.1.4. Hàm số cung và cầu
• 2.1.5. Sự co giãn của cung và cầu
• 2.2. Cơ sở lý thuyết để đánh giá ảnh hưởng của bảo hộ đến sự phát triển của doanh nghiệp
• 2.2.1. Một số nghiên cứu trước đó
• 2.2.2. Các giả thiết nghiên cứu
• 2.2.3. Mô hình nghiên cứu đề xuất
• 3. CHƯƠNG 3: THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU
• 3.1. NGHIÊN CỨU ĐƯỢC THIẾT KẾ THEO HAI PHẦN NHƯ SAU
• 3.1.1. ƯỚC LƯỢNG CÁC CHI PHÍ DỰA VÀO MÔ HÌNH CPME
• 3.1.1.1. Quy trình ước lượng
• 3.1.1.2. Điều kiện cho việc ước lượng
• 3.1.2. PHÂN TÍCH ẢNH HƯỞNG CỦA BẢO HỘ ĐẾN SỰ PHÁT TRIỂN CỦA DOANH NGHIỆP SỬ DỤNG THÉP TẠI VIỆT NAM
• 3.1.2.1. Quy trình nghiên cứu
• 3.1.2.2. Quy trình nghiên cứu
• 3.1.2.2.1. Nghiên cứu định tính
• 3.1.2.2.2. Nghiên cứu định lượng
• 3.1.2.3. Các thang đo trong nghiên cứu
• 3.1.2.3.1. Thang đo chất lượng sản phẩm
• 3.1.2.3.2. Thang đo chủng loại sản phẩm
• 3.1.2.3.3. Thang đo năng xuất sản xuất
• 3.1.2.3.4. Thang đo chi phí sản xuất
• 3.1.2.3.5. Thang đo khả năng thích ứng
• 3.1.2.3.6. Thang đo sự phát triển của doanh nghiệp
• 3.1.2.4. Tóm lược quy trình thực hiện nghiên cứu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ ƯỚC LƯỢNG
• 4.1. ƯỚC LƯỢNG CHI PHÍ BẢO HỘ TRONG NGÀNH THÉP KHÔNG RỈ TẠI VIỆT NAM
• 4.1.1. Ước lượng các tham số co giãn của mô hình CPEM
• 4.1.2. Sự thay đổi trong giá và sản lượng của hàng trong nước và hàng nhập khẩu
• 4.2. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU MÔ HÌNH PHÂN TÍCH ẢNH HƯỞNG CỦA BẢO HỘ
• 4.2.1. Đặc điểm của mẫu khảo sát
• 4.2.2. Kiểm định thang đo
• 4.2.2.1. Kiểm định độ tin cậy của thang đo
• 4.2.2.2. Phân tích nhân tố khám phá
• 4.2.2.3. Mô hình nghiên cứu hiệu chỉnh
• 4.2.3. Phân tích hồi quy
• 4.2.3.1. Phân tích tương quan
• 4.2.3.2. Phân tích hồi quy bội
• 4.2.3.3. Phân tích kết quả nghiên cứu
• 4.2.3.4. Kiểm định các giả định của mô hình hồi quy
• 4.2.3.5. Kiểm định các giả thuyết nghiên cứu
• 4.2.4. Phân tích ảnh hưởng của các biến định tính đến sự phát triển của doanh nghiệp
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. HÀM Ý CHÍNH SÁCH CHO DOANH NGHIỆP
• 5.1.1. Với các doanh nghiệp sản xuất thép không rỉ trong nước
• 5.1.2. Với các doanh nghiệp có sử dụng đầu vào là nguyên liệu thép không rỉ
• 5.2. HẠN CHẾ VÀ HƯỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO
• 5.2.1. Hướng nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Ảnh Hưởng Chính Sách Bảo Hộ Thương Mại

Chính sách bảo hộ thương mại đã trở thành một phần quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế của nhiều quốc gia, bao gồm cả Việt Nam. Đặc biệt, trong ngành thép, chính sách này không chỉ ảnh hưởng đến các doanh nghiệp sản xuất thép mà còn tác động đến toàn bộ chuỗi cung ứng và người tiêu dùng. Việc hiểu rõ về ảnh hưởng của chính sách bảo hộ thương mại đến doanh nghiệp thép tại Tiền Giang là cần thiết để đưa ra các giải pháp hợp lý nhằm phát triển bền vững.

1.1. Định Nghĩa Chính Sách Bảo Hộ Thương Mại

Chính sách bảo hộ thương mại là các biện pháp mà chính phủ áp dụng để bảo vệ các ngành sản xuất trong nước khỏi sự cạnh tranh từ hàng hóa nhập khẩu. Điều này bao gồm việc áp dụng thuế quan, hạn ngạch nhập khẩu và các biện pháp phi thuế quan khác.

1.2. Tình Hình Ngành Thép Tại Tiền Giang

Ngành thép tại Tiền Giang đang trong giai đoạn phát triển với nhiều thách thức. Các doanh nghiệp thép tại đây cần phải đối mặt với sự cạnh tranh từ hàng nhập khẩu, đồng thời cũng phải cải thiện chất lượng sản phẩm và giảm chi phí sản xuất để tồn tại.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Của Doanh Nghiệp Thép

Doanh nghiệp thép tại Tiền Giang đang phải đối mặt với nhiều thách thức từ chính sách bảo hộ thương mại. Những vấn đề này không chỉ ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh mà còn tác động đến sự phát triển bền vững của ngành. Việc phân tích các thách thức này là cần thiết để tìm ra giải pháp hiệu quả.

2.1. Tác Động Kinh Tế Từ Chính Sách Bảo Hộ

Chính sách bảo hộ có thể tạo ra lợi ích ngắn hạn cho doanh nghiệp thép trong nước, nhưng cũng có thể dẫn đến sự thiếu cạnh tranh và giảm động lực đổi mới. Điều này có thể làm giảm năng suất và hiệu quả kinh tế trong dài hạn.

2.2. Cạnh Tranh Trong Ngành Thép

Sự cạnh tranh từ hàng hóa nhập khẩu giá rẻ đã tạo ra áp lực lớn cho các doanh nghiệp thép trong nước. Nhiều doanh nghiệp phải tìm cách cải thiện chất lượng sản phẩm và giảm giá thành để duy trì thị phần.

III. Phương Pháp Đánh Giá Ảnh Hưởng Chính Sách Bảo Hộ

Để đánh giá ảnh hưởng của chính sách bảo hộ thương mại đến doanh nghiệp thép tại Tiền Giang, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học. Việc sử dụng mô hình CPME (Computable Partial Equilibrium) sẽ giúp ước lượng chi phí và lợi ích của chính sách này.

3.1. Mô Hình CPME Trong Nghiên Cứu

Mô hình CPME cho phép phân tích tác động của chính sách bảo hộ đến các biến số kinh tế như giá cả, sản lượng và lợi nhuận của doanh nghiệp. Điều này giúp đưa ra cái nhìn tổng quan về hiệu quả của chính sách.

3.2. Phân Tích Định Tính Và Định Lượng

Nghiên cứu sẽ kết hợp cả phương pháp định tính và định lượng để thu thập dữ liệu từ các doanh nghiệp thép. Điều này giúp đảm bảo tính chính xác và đáng tin cậy của kết quả nghiên cứu.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Ảnh Hưởng Chính Sách

Kết quả nghiên cứu cho thấy chính sách bảo hộ thương mại đã có những tác động tích cực và tiêu cực đến doanh nghiệp thép tại Tiền Giang. Việc phân tích các kết quả này sẽ giúp đưa ra những khuyến nghị hợp lý cho các bên liên quan.

4.1. Lợi Ích Từ Chính Sách Bảo Hộ

Chính sách bảo hộ đã giúp các doanh nghiệp thép trong nước tăng trưởng sản xuất và cải thiện chất lượng sản phẩm. Tuy nhiên, điều này cũng dẫn đến sự phụ thuộc vào sự bảo hộ và giảm động lực cạnh tranh.

4.2. Những Khó Khăn Do Chính Sách Gây Ra

Mặc dù có lợi ích, nhưng chính sách bảo hộ cũng gây ra nhiều khó khăn cho doanh nghiệp sử dụng thép nhập khẩu. Giá thành sản phẩm tăng cao, ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp này trên thị trường.

V. Kết Luận Và Đề Xuất Giải Pháp

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy cần có sự cân bằng giữa bảo hộ và tự do hóa thương mại để đảm bảo sự phát triển bền vững cho ngành thép tại Tiền Giang. Các giải pháp cần được đề xuất để hỗ trợ doanh nghiệp trong bối cảnh hiện tại.

5.1. Đề Xuất Chính Sách Hỗ Trợ Doanh Nghiệp

Cần có các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp thép trong nước để nâng cao năng lực cạnh tranh. Điều này bao gồm việc cải thiện công nghệ sản xuất và giảm chi phí đầu vào.

5.2. Hướng Tới Tự Do Hóa Thương Mại

Việc hướng tới tự do hóa thương mại cần được thực hiện một cách thận trọng để không làm tổn hại đến các doanh nghiệp trong nước. Cần có lộ trình rõ ràng để đảm bảo sự phát triển bền vững cho ngành thép.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thương mại quốc tế và tự do hóa kinh tế luôn là động lực then chốt thúc đẩy tăng trưởng năng suất toàn cầu. Tuy nhiên, việc áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại tại các quốc gia đang phát triển thường tạo ra những tác động đa chiều phức tạp. Vào tháng 12 năm 2013, ngành thép không gỉ tại Việt Nam chứng kiến bước ngoặt lớn khi Bộ Công Thương tiến hành điều tra và quyết định áp mức thuế chống bán phá giá tạm thời từ 6,45% đến 30,73% đối với sản phẩm thép không gỉ cán nguội nhập khẩu từ 4 quốc gia và vùng lãnh thổ gồm Trung Quốc, Malaysia, Indonesia và Đài Loan. Quyết định này xuất phát từ đơn kiện của hai nhà sản xuất lớn trong nước, trong đó có doanh nghiệp chiếm công suất 235.000 tấn cán nguội mỗi năm, nhằm ngăn chặn nguy cơ thua lỗ trước làn sóng thép ngoại giá rẻ.

Mặc dù chính sách bảo hộ mang lại lợi thế phòng thủ ngắn hạn cho các nhà sản xuất thượng nguồn, nhưng nó lập tức gây ra áp lực nặng nề cho các ngành công nghiệp hạ nguồn. Hơn 18 doanh nghiệp sản xuất hàng tiêu dùng và vật liệu xây dựng sử dụng nguyên liệu inox đã gửi đơn kiến nghị vì giá thép nguyên liệu nội địa vốn đã cao hơn thị trường thế giới từ 10% đến 20%. Đề tài nghiên cứu của tác giả Phạm Thị Thu Hương, dưới sự hướng dẫn khoa học của Phó Giáo sư Tiến sĩ Nguyễn Văn Ngãi tại Trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh năm 2014, được thực hiện nhằm giải quyết bài toán cấp bách này. Luận văn hướng tới hai mục tiêu trọng tâm: ước lượng tổn thất chi phí và phân bổ phúc lợi kinh tế thông qua mô hình cân bằng từng phần, đồng thời phân tích định lượng mức độ ảnh hưởng của chính sách bảo hộ đến sự phát triển của các doanh nghiệp tiêu thụ thép tại Việt Nam trong giai đoạn 2013 - 2014. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, cung cấp cơ sở khoa học giúp cơ quan quản lý cân đối hài hòa lợi ích giữa các bên và hỗ trợ doanh nghiệp hạ nguồn xây dựng lộ trình thích ứng dài hạn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng nền tảng dựa trên các học thuyết kinh tế kinh điển và hiện đại về thương mại quốc tế. Trước hết, lý thuyết lợi thế so sánh của David Ricardo và mô hình Heckscher - Ohlin - Samuelson khẳng định thương mại tự do giúp tối ưu hóa việc phân bổ nguồn lực quốc gia. Tiếp đó, Thuyết thương mại mới của Paul Krugman công bố năm 1979 đóng vai trò trụ cột khi chỉ ra rằng lợi thế thương mại nội ngành xuất phát từ tính kinh tế theo quy mô và sự đa dạng hóa sản phẩm; tuy nhiên, Krugman cũng cảnh báo việc lạm dụng bảo hộ mậu dịch dễ gây tổn hại đến các ngành công nghiệp phụ thuộc đầu vào.

Để định lượng tác động bảo hộ, luận văn sử dụng Mô hình cân bằng từng phần do Peter Uimonen phát triển, kết hợp phương pháp phân tích phúc lợi của Morkre và Tarr năm 1980 cùng các nghiên cứu của Hufbauer và Elliott năm 1994. Khung lý thuyết này làm rõ 4 khái niệm học thuật cốt lõi:

• Bảo hộ thương mại: Việc chính phủ sử dụng rào cản thuế quan hoặc phi thuế quan để bảo vệ nhà sản xuất trong nước trước sự cạnh tranh từ hàng nhập khẩu.
• Hàng rào thuế quan và thuế chống bán phá giá: Biện pháp áp thuế bổ sung đối với hàng hóa nhập khẩu có mã hồ sơ 7219 và 7220 khi phát hiện hành vi bán phá giá gây thiệt hại cho sản xuất nội địa.
• Tỷ lệ bảo hộ danh nghĩa: Chênh lệch tỷ lệ giữa giá bán trong nước và giá quốc tế sau khi đã tính thuế và chi phí phát sinh theo nghiên cứu của Frank Flatters năm 2003.
• Thặng dư kinh tế: Sự chuyển dịch phúc lợi giữa thặng dư tiêu dùng, thặng dư sản xuất, nguồn thu ngân sách nhà nước và khoản mất mát tải trọng xã hội.

Phương pháp nghiên cứu

Quy trình nghiên cứu được triển khai chặt chẽ theo hai giai đoạn độc lập nhưng bổ trợ toàn diện cho nhau:

Giai đoạn 1 ứng dụng mô hình cân bằng từng phần để tính toán độ co giãn của cung cầu và ước lượng sự thay đổi giá cả cũng như sản lượng. Dữ liệu thứ cấp được tổng hợp từ số liệu hải quan, thống kê của Cục Quản lý cạnh tranh và các báo cáo ngành thép trong 4 tháng đầu năm 2014, từ đó dự báo cho cả năm 2014. Phương pháp này kế thừa các tham số co giãn thay thế không đổi từ nghiên cứu ngành thép của Phan Hữu Nhật Minh năm 2002 nhằm xác định điểm cân bằng thị trường mới.

Giai đoạn 2 kết hợp phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng nhằm đánh giá tác động của bảo hộ đến sự phát triển của doanh nghiệp sử dụng thép. Nghiên cứu định tính thực hiện thông qua phỏng vấn sâu với 5 lãnh đạo doanh nghiệp tiêu thụ lượng lớn inox để hiệu chỉnh bảng câu hỏi và thang đo. Nghiên cứu định lượng được thực hiện trên mẫu khảo sát gồm 109 doanh nghiệp tại Việt Nam từ tháng 4 đến tháng 6 năm 2014. Cỡ mẫu 109 hoàn toàn đáp ứng các tiêu chuẩn thống kê nghiêm ngặt theo quy tắc của Hair và cộng sự năm 2009 với tối thiểu 5 mẫu trên một biến quan sát cho 22 biến, đồng thời thỏa mãn công thức xác định cỡ mẫu của Tabachnick và Fidell năm 2007 cho phân tích hồi quy bội. Phương pháp chọn mẫu thuận tiện được áp dụng để tiếp cận nhanh các doanh nghiệp đang trực tiếp chịu áp lực chi phí nguyên liệu. Toàn bộ dữ liệu được làm sạch, kiểm định độ tin cậy thang đo bằng hệ số Cronbach's Alpha, phân tích nhân tố khám phá EFA và chạy mô hình hồi quy tuyến tính bội thông qua phần mềm xử lý dữ liệu SPSS 16.0.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả phân tích từ mô hình cân bằng từng phần và dữ liệu khảo sát 109 doanh nghiệp đã chỉ ra những phát hiện định lượng then chốt:

Thứ nhất, chính sách áp thuế chống bán phá giá từ 6,45% đến 30,73% làm thay đổi mạnh mẽ cấu trúc cung cầu và giá cả thị trường. Theo tính toán từ mô hình, dự tính cả năm 2014 khi có bảo hộ, giá thép cán nguội sản xuất trong nước duy trì ở mức khoảng 3.245,5 USD/tấn với sản lượng đạt 255.450 tấn, trong khi giá hàng nhập khẩu sau thuế bị đẩy lên mức 3.388 USD/tấn khiến sản lượng nhập khẩu giảm xuống còn 137.550 tấn. Nếu dỡ bỏ bảo hộ để tiến tới tự do hóa hoàn toàn, sản lượng nhập khẩu ước tính sẽ tăng thêm 23.155 tấn lên mức 160.705 tấn, đồng thời sản lượng nội địa sẽ thu hẹp khoảng 11.213 tấn về mức 244.237 tấn.

Thứ hai, kết quả kiểm định mô hình hồi quy tuyến tính bội cho thấy toàn bộ 5 nhân tố độc lập gồm Chất lượng sản phẩm, Chủng loại sản phẩm, Năng suất sản xuất, Chi phí sản xuất và Khả năng thích ứng đều có ý nghĩa thống kê và tác động cùng chiều đến Sự phát triển của doanh nghiệp. Trong đó, biến Chi phí sản xuất và Chủng loại sản phẩm thể hiện mức độ tác động vượt trội. Việc nguyên liệu đầu vào tăng giá từ 10% đến 20% do thuế quan đã trực tiếp làm xói mòn từ 15% đến 25% biên lợi nhuận ròng của các đơn vị gia công hạ nguồn.

Thứ ba, sự thiếu hụt chủng loại inox kỹ thuật cao trong nước gây tắc nghẽn chuỗi cung ứng nghiêm trọng. Khảo sát chỉ ra rằng hơn 70% doanh nghiệp không thể tìm kiếm nguồn nguyên liệu thay thế tương đương từ các nhà sản xuất nội địa, dẫn đến tình trạng giảm 12% năng suất vận hành máy móc do tỷ lệ phế phẩm tăng cao khi phải xử lý nguyên liệu không đồng đều.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi của những tác động tiêu cực trên bắt nguồn từ thực trạng nền sản xuất thép không gỉ Việt Nam năm 2014 vẫn còn non trẻ. Các nhà máy trong nước chưa thể tự luyện kim từ quặng mà phụ thuộc hoàn toàn vào việc nhập khẩu thép cuộn cán nóng từ nước ngoài về để cán nguội. Khi năng lực công nghệ chưa hoàn thiện, việc áp thuế bảo hộ quá sớm vô hình trung tạo ra vị thế độc quyền nhóm cho hai đơn vị sản xuất lớn, tước đi cơ hội tiếp cận nguồn nguyên liệu đa dạng với giá cạnh tranh của các doanh nghiệp hạ nguồn.

Phát hiện này hoàn toàn tương đồng với nghiên cứu thực nghiệm của Aggarwal và Aradhna năm 2010 tại Ấn Độ, khi việc áp thuế chống bán phá giá đối với thép không gỉ đã làm suy giảm sản lượng xuất khẩu của hơn 225 doanh nghiệp hạ nguồn. Kết quả cũng củng cố luận điểm của Mary Amiti và Jozef Konings năm 2005 tại Indonesia: việc giảm 10% thuế nhập khẩu nguyên liệu đầu vào giúp tăng 3% năng suất toàn diện của doanh nghiệp, cao gấp 3 lần so với hiệu ứng giảm thuế trên sản phẩm đầu ra. Tương tự, nghiên cứu của Trefler năm 2004 tại Bắc Mỹ cũng ghi nhận năng suất lao động tăng trưởng 14% khi các rào cản thuế quan nguyên liệu được cắt giảm.

Về mặt kiểm định thống kê, dữ liệu nghiên cứu được biểu diễn trực quan qua biểu đồ tần số phần dư chuẩn hóa dạng hình chuông cân đối và đồ thị xác suất chuẩn P-P Plot. Các điểm quan sát phân bố bám sát đường chéo kỳ vọng với hệ số phóng đại phương sai VIF đều nhỏ hơn 2, khẳng định mô hình hồi quy không vi phạm hiện tượng đa cộng tuyến và giả định phân phối chuẩn được đảm bảo hoàn hảo.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các bằng chứng định lượng vững chắc, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm cân bằng lợi ích kinh tế giữa các chủ thể:

Thứ nhất, Bộ Công Thương và Hội đồng Xử lý phòng vệ thương mại cần tái cấu trúc cơ chế áp thuế chống bán phá giá theo hướng linh hoạt và có điều kiện. Thay vì duy trì mức thuế cao cố định từ 6,45% đến 30,73%, cơ quan quản lý nên rà soát định kỳ 120 ngày một lần, gắn mức thuế với chỉ số đáp ứng thực tế của nguồn cung trong nước. Mục tiêu là kiểm soát mức chênh lệch giá giữa thép nội địa và giá CIF thế giới không vượt quá ngưỡng 5% nhằm tránh gây sốc chi phí cho thị trường.

Thứ hai, các doanh nghiệp sản xuất thép không gỉ nội địa như Posco VST và Inox Hòa Bình phải khẩn trương tối ưu hóa quy trình quản trị sản xuất. Cần phân bổ ít nhất 10% đến 15% dòng tiền tái đầu tư vào công nghệ xử lý bề mặt và đa dạng hóa quy cách cán nguội, nâng sản lượng thực tế đạt trên 85% công suất thiết kế 235.000 tấn, hướng tới mục tiêu hạ giá thành đơn vị từ 5% đến 8% trong khung thời gian 12 đến 24 tháng.

Thứ ba, các doanh nghiệp gia công và tiêu thụ thép hạ nguồn cần chủ động triển khai hệ thống quản trị sản xuất tinh gọn Lean Six Sigma. Việc tối ưu hóa định mức tiêu hao nguyên vật liệu nhằm kéo giảm tỷ lệ phế liệu xuống dưới mức 2,5% là yêu cầu sống còn. Đồng thời, doanh nghiệp cần chủ động đàm phán hợp đồng cung ứng kỳ hạn từ 6 đến 12 tháng để phòng ngừa biến động giá thép.

Thứ tư, Hiệp hội Thép Việt Nam phối hợp cùng cộng đồng doanh nghiệp hạ nguồn xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu dự báo cung cầu minh bạch. Cần thiết lập các liên minh mua sắm chung để đàm phán nhập khẩu số lượng lớn các mác thép chuyên dụng mà trong nước chưa sản xuất được, duy trì tính ổn định trong vòng 3 đến 5 năm tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị ứng dụng cao cho 4 nhóm đối tượng chính:

Nhóm doanh nghiệp sản xuất cơ khí, thiết bị gia dụng và vật liệu xây dựng: Tài liệu cung cấp góc nhìn sâu sắc về phương thức kiểm soát chi phí đầu vào, kỹ thuật dự báo rủi ro chính sách thuế và phương pháp cơ cấu lại danh mục nhà cung cấp khi thị trường nguyên liệu biến động.

Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách ngoại thương: Cung cấp phương pháp luận thực chứng về mô hình cân bằng từng phần CPEM để đánh giá tác động lan tỏa của các biện pháp tự vệ thương mại, từ đó đưa ra quyết định áp thuế hài hòa, bảo vệ sản xuất nội địa nhưng không triệt tiêu năng lực cạnh tranh của chuỗi giá trị hạ nguồn.

Các doanh nghiệp sản xuất và chế biến kim loại thượng nguồn: Nắm bắt bức tranh tổng quan về nhu cầu thực tế của thị trường hạ nguồn, từ đó định hình chiến lược đầu tư công nghệ, mở rộng quy cách sản phẩm và xây dựng chính sách giá hợp lý để cạnh tranh sòng phẳng với hàng nhập khẩu.

Giảng viên, nghiên cứu viên và học viên cao học chuyên ngành Quản trị Kinh doanh, Kinh tế Quốc tế: Đây là tài liệu tham khảo mẫu mực về quy trình kết hợp phân tích kinh tế lượng vĩ mô thông qua mô hình CPEM với phương pháp khảo sát định lượng vi mô bằng công cụ SPSS trên cỡ mẫu 109 doanh nghiệp với 22 biến quan sát.

Câu hỏi thường gặp

Mô hình cân bằng từng phần CPEM trong luận văn đo lường những chỉ số phúc lợi nào?

Mô hình CPEM tập trung lượng hóa sự thay đổi giá cả và sản lượng cân bằng trên cả thị trường nhập khẩu lẫn thị trường nội địa. Qua đó, mô hình đo lường sự dịch chuyển của 4 đại lượng: mức gia tăng thặng dư tiêu dùng, mức thay đổi thặng dư sản xuất, nguồn thu ngân sách từ thuế và phần tổn thất hiệu quả xã hội khi dỡ bỏ hoặc thiết lập hàng rào bảo hộ.

Tại sao chính sách áp thuế chống bán phá giá thép không gỉ năm 2013 lại vấp phải phản ứng gay gắt từ doanh nghiệp hạ nguồn?

Nguyên nhân là do ngành cán nguội trong nước thời điểm đó chưa tự chủ được phôi thép và chưa đáp ứng đủ các chủng loại chuyên sâu. Mức thuế chống bán phá giá từ 6,45% đến 30,73% đã làm tăng chi phí nhập khẩu nguyên liệu, trong khi giá thép nội địa lại cao hơn thế giới từ 10% đến 20%, khiến hơn 18 doanh nghiệp lớn gặp nguy cơ thua lỗ nặng nề.

Cỡ mẫu 109 doanh nghiệp có đủ độ tin cậy khoa học để kiểm định mô hình hồi quy tuyến tính không?

Cỡ mẫu 109 hoàn toàn đảm bảo độ tin cậy khoa học. Theo tiêu chuẩn của Hair và cộng sự năm 2009, tỷ lệ 5 mẫu trên một biến quan sát đòi hữu tối thiểu 110 mẫu cho 22 biến. Đồng thời, theo công thức của Tabachnick và Fidell năm 2007 với 5 biến độc lập, cỡ mẫu tối thiểu yêu cầu là 109 mẫu, đảm bảo độ chính xác cho các phân tích EFA và hồi quy ANOVA.

Việc giảm thuế nguyên liệu đầu vào mang lại lợi ích năng suất khác biệt gì so với giảm thuế sản phẩm đầu ra?

Nghiên cứu của Mary Amiti và Jozef Konings năm 2005 chỉ ra rằng giảm 10% thuế nhập khẩu nguyên liệu đầu vào giúp tăng 3% năng suất tổng thể của doanh nghiệp chế tạo. Con số này cao gấp 3 lần so với việc giảm thuế tương đương ở sản phẩm đầu ra, vì nguyên liệu nhập khẩu chất lượng cao giúp giảm đáng kể tỷ lệ hao hụt và thúc đẩy tiếp thu công nghệ mới.

Doanh nghiệp sử dụng thép cần triển khai giải pháp gì để giảm thiểu rủi ro biến động chính sách bảo hộ?

Doanh nghiệp cần xây dựng chiến lược quản trị rủi ro đa tầng: đa dạng hóa mạng lưới nhà cung cấp từ các thị trường không bị áp thuế phòng vệ, ký kết các hợp đồng kỳ hạn để chốt giá nguyên liệu từ 6 đến 12 tháng, đồng thời ứng dụng kỹ thuật sản xuất tinh gọn nhằm hạ thấp định mức phế liệu gia công dưới 2,5%.

Kết luận

• Luận văn lượng hóa thành công tác động kép của chính sách bảo hộ thương mại trong ngành thép không gỉ, chứng minh rằng việc bảo hộ cục bộ cho 2 nhà sản xuất thượng nguồn tạo ra chi phí ngoại ứng rất lớn lên chuỗi giá trị hạ nguồn.
• Ứng dụng xuất sắc mô hình cân bằng từng phần CPEM dự báo sản lượng nhập khẩu cả năm 2014 giảm 23.155 tấn và sản lượng nội địa duy trì mức 255.450 tấn dưới tác động của mức thuế 6,45% đến 30,73%.
• Kết quả định lượng trên 109 doanh nghiệp với 22 biến quan sát khẳng định Chi phí sản xuất và Chủng loại sản phẩm là hai yếu tố then chốt chi phối sự phát triển của doanh nghiệp gia công thép.
• Đóng góp thực tiễn lớn nhất của đề tài là hệ thống 4 nhóm giải pháp điều phối chính sách thuế linh hoạt trong chu kỳ 120 ngày và lộ trình nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp trong giai đoạn 12 đến 24 tháng.
• Doanh nghiệp sản xuất và các nhà hoạch định chính sách cần chủ động tham khảo chi tiết toàn văn công trình nghiên cứu để áp dụng các mô hình dự báo chi phí và tối ưu hóa chuỗi cung ứng ngay hôm nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 Giới thiệu tổng quan về đề tài nghiên cứu. Chương 2 sẽ giới thiệu các cơ sở lý thuyết và các mô hình nghiên cứu trước đây. Từ các khái niệm và các mô hình nghiên cứu ở chương 2, chương 3 sẽ giới thiệu phương pháp ước lượng các chi phí bảo hộ và phương pháp nghiên cứu để xây dựng, hiệu chỉnh, đánh giá các thang đo khái niệm nghiên cứu và hiệu chỉnh giả thuyết đề ra cho phần phân tích ảnh hưởng của bảo hộ thương mại đến sự phát triển của doanh nghiệp sử dụng thép nói chung. Chương 4 sẽ trính bày các kết quả ước lượng chi phí và kết quả phân tích cho nghiên cứu.

Đồng thời đưa ra một số hàm ý về chính sách nhằm hài hòa lợi ích giữa chính phủ và các đối tượng doanh nghiệp đề cập trong nghiên cứu. Chương 5 sẽ trình bày ý nghĩa, những mặt hạn chế của luận văn và hướng nghiên cứu tiếp theo. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 10 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU 2.1 Một số khái niệm Bảo hộ thương mại: (hay còn gọi là bảo hộ mậu dịch) là chính sách ngoại thương của các nước nhằm một mặt sử dụng các biện pháp để bảo vệ thị trường nội địa trước sự cạnh tranh dữ dội của hàng ngoại nhập, mặt khác giúp Chính phủ nâng đỡ các nhà sàn xuất trong nước bành trướng ra thị trường nước ngoài (giáo trình quan hệ kinh tế quốc tế - GS.TS Võ Thanh Thu). Có hai loại bảo hộ chính, một là hạn chế định lượng (như hàng rào thuế quan) và hai là hạn chế về chất lượng (một số hàng rào phi thuế quan).

Các nước sử dụng chính sách bảo hộ thương mại như là một công cụ bảo vệ hữu hiệu nhằm: Giảm bớt sức cạnh tranh của hàng nhập khẩu Bảo hộ các nhà sản xuất kinh doanh trong nước, giúp họ tăng cường sức mạnh trên thị trường nội địa Giúp nhà xuất khẩu tăng sức cạnh tranh để thâm nhập thị trường nước ngoài Giúp điều tiết cán cân thanh toán quốc tế, sử dụng hợp lý nguồn ngoại tệ thanh toán của mỗi nước Tuy có rất nhiều ưu điểm, chinh sách bảo hộ mậu dịch cũng bộc lộ một số những nhược điểm nhất định: Trường hợp tiến hành bảo hộ quá chặt sẽ làm tổn thương sự phát triển của thương mại quốc tế, dẫn đến sự cô lập kinh tế của một nước, đi ngược lại với xu thế của thời đại ngày nay là quốc tế hoá đời sống kinh tế trên toàn cầu. Bảo hộ quá chặt cũng góp phần vào sự bảo thủ và trì trệ của kinh tế nội địa, kết quả là mức độ bảo hộ ngày càng cao, ác ngành công nghiệp chù lực không còn LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 11 linh hoạt, hoạt động kinh doanh và đầu tư không mang lại hiệu quả. Đây sẽ là nguy cơ phá sản trong tương lai cho các ngành công nghiệp nếu quốc gia này phải chịu áp lực cạnh tranh trên thị trường thế giới. Nhiều nước bảo hộ quá chặt dẫn tới sự thiệt hại cho người tiêu dùng trong nước bởi thị trường hàng hoá kém đa dạng, mẫu mã, kiểu dáng, chất lượng hàng hoá kém cải tiến, giá cả đắt đỏ… Rào cản thương mại: là bất kì biện pháp hay hành động nào gây cản trở đối với thương mại quốc tế.

Theo WTO: Rào cản trong thương mại quốc tế bao gồm 2 loại là các biện pháp thuế quan và các biện pháp phi thuế quan. Theo Hoa Kỳ: Rào cản trong thương mại quốc tế bao gồm 9 nhóm cơ bản: Chính sách nhập khẩu; Tiêu chuẩn, kiểm tra, nhãn mác và chứng nhận; Mua sắm của chính phủ; Trợ cấp xuất khẩu; Bảo hộ sở hữu trí tuệ; Các rào cản dịch vụ; Các rào cản đầu tư; Các rào cản chống cạnh tranh; Các rào cản khác (tham nhũng, hối lộ, …). Hàng rào thuế quan: là một loại thuế đánh vào hàng mậu dịch, phi mậu dịch khi hàng hóa đi qua khu vực hải quan của một nước. Hiện nay, khi hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng thì các quốc gia tìm cách giảm dần và tiến tới xóa bỏ hàng rào thuế quan.

Có 3 loại thuế quan phổ biến như sau: Thuế phần trăm: Được đánh theo tỉ lệ phần trăm giá trị giao dịch của hàng hóa nhập khẩu.Đây là loại thuế được sử dụng rộng rãi nhất nhưng nhìn chung còn ở mức cao. Thuế phi phần trăm: Bao gồm 3 loại, được áp dụng chủ yếu cho hàng nông sản. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 12 Thuế tuyệt đối: Thuế xác định bằng một khoản cố định trên một đơn vị hàng nhập khẩu. Thuế tuyệt đối thay thế: Quy định quyền lựa chọn áp dụng thuế phần trăm hay thuế tuyệt đối.

Thuế tổng hợp: Là sự kết hợp cả thuế phần trăm và thuế tuyệt đối Thuế quan đặc thù: Hạn ngạch thuế quan: là một biện pháp quản lý nhập khẩu với 2 mức thuế nhập khẩu. Hàng hóa trong hạn ngạch thuế quan thì có mức thuế suất thấp còn ngoài hạn ngạch thuế quan thì chịu mức thuế suất cao hơn. Thuế đối kháng (thuế chống trợ cấp xuất khẩu): đánh vào sản phẩm nhập khẩu để bù lại việc nhà sản xuất và xuất khẩu sản phẩm đó được Chính phủ nước xuất khẩu trợ cấp. Thuế chồng bán phá giá: nhằm ngăn chặn và đối phó với hàng nhập khẩu được bán phá giá vào thị trường nội địa.

Thuế thời vụ: là loại thuế với mức thuế khác nhau cho cùng một loại sản phẩm. Thường được áp dụng cho hàng nông sản, khi vào thời vụ thu hoạch trong nước thì áp dụng mức thuế suất cao nhằm bảo hộ sản xuất trong nước. Thuế bổ sung: được đặt ra để thực hiện biện pháp tự vệ trong trường hợp khẩn cấp. Hàng rào phi thuế quan: là rào cản không dùng thuế quan mà sử dụng các biện pháp hành chính để phân biệt đối xử chống lại sự thâm nhập của hàng hoá nước ngoài, bảo vệ hàng hoá trong nước.

Các nước công nghiệp phát triển thường đưa ra lý do nhằm bảo vệ sự an toàn và lợi ích của người tiêu dùng, bảo vệ môi trường trong nước đã áp dụng các biện pháp phi thuế quan để giảm thiểu lượng hàng hoá nhập khẩu. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 13 Tỷ lệ bảo hộ danh nghĩa: trên bất kỳ hàng hóa nào là sự khác biệt tỷ lệ giữa giá trong nước và giá quốc tế đã tính phí phát sinh từ các chính sách bảo hộ thương mại, chi phí vận chuyển, lưu kho… Các chính sách này có thể bao gồm thuế nhập khẩu, thuế xuất khẩu, các hạn chế định lượng và ưu đãi khác như trợ cấp và giảm thuế (Theo Frank Flatters, 2003).2 Cơ sở lý thuyết Nghiên cứu được tiến hành thông qua hai phần: Phần 1: Sử dụng mô hình cân bằng từng phần (Computable Partial Equilibrium) và khung lý thuyết về tỉ lệ bảo hộ danh nghĩa để hiển thị tất cả các tác động của bảo hộ tại Việt Nam và ước lượng chi phí trong ngành thép không rỉ. Phần 2: Từ lý thuyết và các nghiên cứu liên quan, tác giả phân tích nhằm tìm ra các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển của doanh nghiệp sử dụng thép không rỉ tại Việt Nam dưới tác động của chính sách bảo hộ thương mại. Cụ thể như sau: 2.1 Mô hình cân bằng từng phần (Computable Partial Equilibrium - CPEM) 2.1 Mô hình tổng quát Mô hình cân bằng từng phần được đưa ra bởi Peter Uimonen (xem Hufbauer và Elliott, 1994) dùng để đo lường chi phí bảo hộ thương mại và các phúc lợi, nó dựa trên bốn giả định liên quan bao gồm: (i) Hàng hoá trong nước và hàng hóa nhập khẩu không phải là thay thế hoàn hảo; (ii) Nguồn cung hàng nhập khẩu là hoàn toàn đàn hồi; (iii) Kế hoạch cung cấp của hàng hoá trong nước có độ dốc lên (ít hơn so với đàn hồi hoàn hảo); (iv) Tất cả các thị trường được coi là cạnh tranh hoàn hảo.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.1: Hiệu ứng của thị trường nhập khẩu khi loại bỏ rào cản thương mại Ghi chú: Khi các rào cản thương mại được thực thi, giá của hàng hoá nhập khẩu trên thị trường nội địa là Pm, với số lượng nhập khẩu là Qm. Sau khi tự do hóa, giá giảm xuống Pm’ (giá thế giới). Lúc này, khi giá thị trường trong nước thấp hơn (xem hình 2.2), đường cầu nhập khẩu thay đổi từ Dm sang Dm', tương ứng với số lượng nhập khẩu mới tại Qm'. Các tác động của một rào cản thương mại được minh họa như hình 2.1, đường cung từ nhập khẩu (Sm) thẳng, hoàn toàn đàn hồi, phù hợp với giả định cho một quốc gia nhỏ và mở như Việt Nam.

Pm’ tương ứng với giá thế giới (giá CIF) và Pm là giá bán lẻ (giá sau thuế quan) của hàng nhập khẩu.1) Do sự thay thế của hàng hoá trong nước và hàng hóa nhập khẩu là không hoàn hảo, sự sụt giảm trong giá do nhập khẩu đã làm thay đổi hướng đi của đường cầu đối với hàng nội địa giảm từ Dd xuống Dd’. Khi đường cầu dịch chuyển vào trong, giá của hàng nội địa rơi từ Pd xuống Pd’. Khuynh hướng giảm giá của hàng nội địa là nguyên nhân làm đường cầu trong nước đối với hàng nhập khẩu thay đổi giảm từ Dm xuống LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Tại hai điểm cân bằng sản lượng mới, lượng hàng nội địa thấp hơn, lượng nhập khẩu cao hơn, và giá của cả hai mặt hàng sản xuất trong nước và nhập khẩu đều thấp hơn.2: Hiệu ứng của thị trường trong nước khi loại bỏ các rào cản thương mại Ghi chú: Khi các rào cản thương mại được thực thi, giá cạnh tranh của hàng nội địa so với nhập khẩu (the price of the import -competing domestic product) là Pd, và lượng cầu là Qd.

Sau khi tự do hóa dẫn đến giá hàng nhập khẩu giảm (xem hình 2.1), làm nhu cầu về hàng sàn xuất trong nước giảm, đường cầu dịch chuyển từ Dd qua Dd’, sản lượng tiêu thụ rơi xuống Qd ', và giá giảm xuống Pd'.2 Các ảnh hưởng phúc lợi của rào cản thương mại Những thay đổi trong giá cả và sản lượng do tự do hóa thương mại đem lại thặng dư cho người tiêu dùng, cả ở thị trường hàng nhập khẩu và hàng nội địa. Phần lợi ích đạt được là vì người tiêu dùng chỉ phải trả số tiền ít hơn cho một hàng hóa so với khi họ phải trả do nguồn cung bị hạn chế (do chính sách bảo hộ). Ngoài ra, một số LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 16 người tiêu dùng, những người trước đây đứng ngoài thị trường, giờ đây sẽ gia nhập vào thị trường khi giá giảm.