chương 1 để trình bày khái quát những vấn đề chung về TN, MT và PTBV như: Các khái niệm về TN, MT, PTBV và nêu những thách thức đối với TN, MT toàn cầu cũng như ở Việt Nam. Công trình nghiên cứu của tác giả chủ yếu tập trung vào các nội dung quản lý tài nguyên và môi trường vật lý về: Nước, không khí, đất. Tác giả đã trình bày các chính sách, pháp luật của Nhà nước, hoạt động của các địa phương và công tác xã hội hóa về quản lý TN, MT nước, không khí và đất. Trong đó, tác giả đã dành một phần trong nội dung chính để trình bày về quản lý TN, MT nước, nhưng do mục đích nghiên cứu mà cuốn sách chưa đề cập đến chủ trương của Đảng về BVMT cũng như BVTNN.
Cuốn sách Hiện đại hóa xã hội và sinh thái do tác giả Lương Việt Hải và I.Lixiev đồng chủ biên [94] là công trình tập hợp các bài nghiên cứu của một số chuyên gia hai nước Việt Nam và Nga với nội dung phong phú. Các bài viết trong cuốn sách đã tập trung phân tích mối quan hệ biện chứng giữa hiện đại hóa xã hội và sinh thái, phân tích một số bài học kinh nghiệm của Nga và Việt Nam trong tiến trình hiện đại hóa xã hội và đề xuất một số giải pháp giải quyết các mối quan hệ giữa tiến trình hiện đại hóa xã hội và bảo vệ môi trường sống, góp phần đẩy nhanh tiến trình hiện đại hóa xã hội và nâng cao văn hóa sinh thái trong quá trình hiện đại hóa xã hội ở mỗi nước. 18 Tiếp cận theo phương thức liên ngành, tích hợp kiến thức, tác giả Trương Quang Học với cuốn sách Việt Nam: Thiên nhiên, Môi trường và Phát triển bền vững [95], đã cung cấp những kiến thức toàn diện và cơ bản nhất về thiên nhiên và môi trường trong PTBV của Việt Nam. Trong mỗi vấn đề cụ thể của mỗi chương, tác giả đã trình bày khái quát vấn đề đó trên phạm vi thế giới, sau đó phân tích riêng ở Việt Nam.
Cuốn sách có một chương trình bày về TNN, trong đó tác giả dành 2 trang (124, 125) để đánh giá kết quả thực hiện lĩnh vực ưu tiên “Bảo vệ môi trường nước và sử dụng bền vững TNN” trong Định hướng Chiến lược Phát triển bền vững ở Việt Nam và nêu định hướng bảo vệ và sử dụng hợp lý TNN. Nhóm tác giả Ngô Thắng Lợi, Vũ Thành Hưởng của cuốn sách chuyên khảo Phát triển bền vững ở Việt Nam trong bối cảnh mới của toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế và biến đổi khí hậu [112] đã cung cấp kiến thức toàn diện về cơ sở lý luận và kinh nghiệm của một số nước về PTBV. Qua đó, đề xuất quan điểm, nội hàm và tiêu chí đánh giá PTBV của Việt Nam, đó là sự phát triển phải dựa trên ba trụ cột bền vững: Kinh tế - Xã hội - Môi trường. Cùng với việc đưa ra được quan niệm về PTBV, công trình nghiên cứu của nhóm tác giả đã nghiên cứu đánh giá thực trạng PTBV của Việt Nam và những vấn đề cấp bách đặt ra.
Đáng chú ý, nhóm tác giả đã dành 6 trang (từ tr.144 - 149) trong cuốn sách đề cập đến chủ trương của Đảng về BVMT cho sự PTBV. Tuy nhiên, nhóm tác giả mới chỉ dừng lại ở việc khái quát quá trình hoàn thiện quan điểm của Đảng về PTBV trong quá trình công nghiệp hóa mà chưa đi sâu phân tích, đánh giá chủ trương của Đảng về BVMT cho sự PTBV của đất nước. Luận án tiến sĩ Phát triển năng lực giáo dục bảo vệ môi trường cho sinh viên sư phạm ngành giáo dục tiểu học của tác giả Nguyễn Như An [1], tiếp cận từ phương diện giáo dục. Luận án đã làm rõ những vấn đề lý luận, thực tiễn về phát triển năng lực giáo dục BVMT cho sinh viên sư phạm, ngành giáo dục tiểu học.
Tác giả cho rằng, giáo viên tiểu học là lực lượng quan trọng góp phần nâng 19 cao trình độ nhận thức về BVMT cho những thế hệ tương lai của đất nước, bởi vậy phát triển năng lực cho sinh viên ngành giáo dục tiểu học là một giải pháp hữu hiệu nhằm thực hiện chủ trương của Đảng về nâng cao nhận thức về BVMT và xã hội hóa công tác BVMT. Luận án tiến sĩ Vai trò của Nhà nước đối với việc bảo vệ môi trường trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn ở Việt Nam hiện nay của tác giả Lê Thị Thanh Hà [90], nhìn từ góc độ triết học, luận án đã làm rõ lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản Việt Nam về vai trò của Nhà nước trong BVMT. Đánh giá thực trạng vai trò của Nhà nước trong BVMT, chỉ ra nguyên nhân của thực trạng làm cơ sở để đề xuất một số giải pháp cơ bản nhằm nâng cao vai trò của Nhà nước Việt Nam đối với việc BVMT trong quá trình CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn. Luận án tiến sĩ Vai trò của Nhà nước trong việc kết hợp giữa tăng trưởng kinh tế với bảo vệ môi trường sinh thái ở nước ta hiện nay của tác giả Nguyễn Thị Khương [107], đã làm rõ được những vấn đề đặt ra về nâng cao vai trò của Nhà nước trong việc kết hợp giữa tăng trưởng kinh tế với BVMT sinh thái ở Việt Nam thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH; đồng thời, đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao vai trò của quản lý nhà nước trong việc kết hợp giữa tăng trưởng kinh tế với BVMT sinh thái thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay.
Tác giả Đỗ Trọng Hưng với luận án tiến sĩ Kết hợp tăng trưởng kinh tế với bảo vệ môi trường ở các tỉnh Bắc Trung Bộ Việt Nam hiện nay [100], đã tiếp cận từ phương diện triết học để phân tích làm rõ một số vấn đề lý luận về kết hợp tăng trưởng kinh tế với BVMT tự nhiên. Trên cơ sở đó, tác giả tập trung phân tích thực trạng và những vấn đề đặt ra trong việc kết hợp tăng trưởng kinh tế với BVMT ở các tỉnh Bắc Trung Bộ và đề xuất những quan điểm, giải pháp nhằm kết hợp hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế với BVMT ở các tỉnh Bắc Trung Bộ. Tác giả có đề cập đến một số chỉ thị, nghị quyết của Đảng về BVMT để 20 phục vụ cho mục tiêu nghiên cứu của luận án, nhưng mới dừng lại ở việc khẳng định sự quan tâm chỉ đạo của Đảng về BVMT được thể hiện qua các kỳ đại hội (từ Đại hội VI đến Đại hội XI) mà chưa đi vào phân tích, luận giải chủ trương và sự chỉ đạo của Đảng đối với công tác BVMT. Tác giả Nguyễn Thị Ngọc với bài viết “Quản lý nhà nước về môi trường ở Nhật Bản và những gợi ý cho Việt Nam” [117] đã khái quát thành các bài học kinh nghiệm mà người Nhật Bản đã sử dụng rất hiệu quả trong quản lý môi trường để có thể vận dụng vào thực tiễn quản lý nhà nước về môi trường ở Việt Nam.
Tuy nhiên, tác giả cũng lưu ý khi vận dụng kinh nghiệm của Nhật Bản trong quản lý ô nhiễm môi trường cần phải linh hoạt, xét cả ở cách thức, quy mô và lộ trình thực thi các giải pháp cho phù hợp với văn hóa, tình cảm con người Việt Nam và thực tiễn phát triển của đất nước. Trên phương diện pháp luật, tác giả Trương Thu Trang với bài viết “Pháp luật bảo vệ môi trường: Kinh nghiệm một số nước châu Á và bài học đối với Việt Nam” [153] đã nghiên cứu pháp luật BVMT từ kinh nghiệm một số nước châu Á. Tác giả tập trung phân tích nội dung các biện pháp xử lý hình sự, hành chính và dân sự đối với các hành vi vi phạm pháp luật về môi trường của Singapore và một số biện pháp, chính sách BVMT của Trung Quốc, lấy đó làm bài học kinh nghiệm cho Việt Nam. Bài viết “Kinh nghiệm quản lý ô nhiễm môi trường trong phát triển sản xuất công nghiệp của Nhật Bản” của tác giả Nguyễn Mậu Dũng [69], lại nghiên cứu giới hạn trong phạm vi sản xuất công nghiệp.
Trên cơ sở nghiên cứu ô nhiễm môi trường và kết quả đạt được trong giải quyết ô nhiễm môi trường của Nhật Bản, tác giả đã đúc rút sáu kinh nghiệm quản lý ô nhiễm môi trường trong phát triển sản xuất công nghiệp ở Nhật Bản. Từ những kinh nghiệm của Nhật Bản, tác giả cho rằng, Việt Nam “nên triển khai sớm các biện pháp quản lý ô nhiễm môi trường càng sớm càng tốt, nếu không vấn đề khắc phục hậu quả do ô nhiễm môi trường gây ra sẽ rất khó khăn và rất tốn kém” [69, tr. 21 Nghiên cứu tiếp cận từ góc độ các chính sách đối với vấn đề môi trường, tác giả Trần Thị Duyên có bài viết “Các giải pháp chính sách của Đài Loan đối với các vấn đề môi trường” [70]. Bài viết đã tập trung nghiên cứu, phân tích những chính sách của chính quyền Đài Loan đối với các vấn đề về môi trường như: Chính sách BVMT không khí và tầng ozone, bảo vệ chất lượng nước, BVMT đất, chính sách kiểm soát tiếng ồn, giảm thiểu và tái chế rác thải, gia tăng các hoạt động giáo dục về BVMT, nhằm cải thiện môi trường sống cho nhân dân.
Trên cơ sở phân tích những chính sách đó, tác giả rút ra nhận xét. Những nhận xét đó cũng là những gợi ý cho Việt Nam tham khảo trong công tác BVMT. Tác giả Lê Quốc Lý với bài viết “Tiêu chí và giải pháp cơ bản phát triển bền vững ở nước ta” [113], đã luận giải PTBV là phải đạt được: Tăng trưởng kinh tế, tiến bộ và công bằng xã hội trong môi trường sống xanh, sạch, đẹp. Trong đó, tăng trưởng kinh tế là điều kiện cần, tiến bộ và công bằng xã hội cùng với môi trường sống xanh, sạch, đẹp là điều kiện đủ để bảo đảm cho tăng trưởng kinh tế cao và duy trì được thành quả của tăng trưởng kinh tế vì mục tiêu con người.
Đồng thời, tác giả đã đưa ra những chỉ tiêu đánh giá PTBV và đề xuất các giải pháp chủ yếu, thiết thực và các giải pháp đó cần nỗ lực thực hiện nhằm phát triển đất nước theo hướng bền vững. Nghiên cứu, quán triệt Nghị quyết Đại hội XII của Đảng, tác giả Lê Xuân Tú có bài viết “Vấn đề bảo vệ môi trường theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XII của Đảng” [157].