phần mở đầu, nội dung luận văn gồm 3 choJơng : chgong 1: co sé li luận và thực liễn về lình trang hoc sinh yéu kém tr0ng quá trimh hoc tap môn hóa học choJơng 2: bồi doiỡng khả năng học lập ch0 học sinh yếu kém về môn hóa học thông dạy học phan phi kim lép 11 chojong trimh co sản — Trung học phé théng chgjong 3: Thuc nghiém so| phạm Kết luận Tài liệu tham kha0 Phu luc 17 chƠ|ƠNG 1 cƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ ThỰCc TIÊN VỀ ThỰc TẠIG hỌc SIHh VÉU KÉM TT0IG QUÁ TTìHh hỌc TẬP MÔI hóA hỌc 1. bản chất của dạy học 1. Khái niệm dạy học [6],[19] Day hoc la mot qua trình phức tap, rong lớn và sa0 gồm nhiều thành lố có quan hệ chặt chẽ với nhau. hiện nay, các nhà lý luận dạy học ở Việt Ham cũng nhọi lrên thế giới đoja ra nhiều định nghĩa khác nhau về dạy học tòy the0 các quan điểm liếp cận khác nhau.
Tuy nhiên các nhà lý luận dạy học đều thống nhất rằng dạy học là một quá trình gồm những hành động liên tiếp (kết hợp chặt chẽ lẫn nhau) của thầy và lrò dojới su hong dẫn của thầy, nhằm đạt đơjợc mục đích dạy học và qua đó phát triển nhân cach cua rd. hg vậy, có thê đoỊa ra định nghĩa về dạy học nhọj sau: Dạy học là một hệ thống cân wang dong gỗm ba thành lỗ đơ oản: loi thức việc dạy và việc học lgơng lác qua lại với nhau, thâm nhập vad nhau, quy định lẫn nhau để còng thực hiện nhiệm vụ qia dạy học nhằm hình thành và phái teiển lUàn diện nhân cách người học hg vay, day hoc là cOn dojong quan trong nhất góp phần thực hiện mục đích và nhiệm vụ gia duc, da0 ta0 cua nha trojong. Dạy học còn là mot cOn dojong co Ban nhằm phát trién trí luệ nói riêng, hình thành và phát triển nhân cách ch0 thế hệ lrẻ nói chung. hơn nữa, dạy học là l0ại hình h0ạ† động đặc trong chủ yếu nhất tr0ng các l0ại hình †rojờng, là c0n đơjờng cơ sản phục vụ mục liêu nâng ca0 dân trí, đà0 lạ0 nhân lực và sồi doing nhân lài.
Day hoc la mét qua teinh [5], [6],[19] 1. Tĩnh quá teinh cua day hoc 18 Dạy học đơjợc xem xé! nhơ là một quá lrình sởi dạy học diễn biến the0 thời gian với sự xác định rõ ràng điểm sắt đầu, diễn siến và kết thúc của hiện loợng. Mặt khác, dạy học sa0 gồm một I0ạ† các hành động liên liếp của thay và trò thâm nhập và0 nhau. chính vì vậy xét về mặt 10gic vận động, có thể 19 thấy quá trình dạy học vận động †he0 nhiều chu trình và một chu trish day học h0àn chỉnh sa0 gồm các giai đ0ạn (hOặc khâu) sau: -_ Đề xuất và hình thành nhu cầu, lâm thế h0ại động học lập; lạ0 ý thức về nhiệm vụ học lập, kích thích động cơ học lập ở ngơjời học.
- Tổ chức, hơiớng dẫn ngơjời học tự khám phá, tự phái hiện, tự lĩnh hội tri thức mới (nhận siết, lri giác tài liệu mới, phát hiện, s0 sánh, khái quát hóa để hình thành khái niệm mới). - _ Tổ chức, hơlớng dẫn ngơjời học luyện lập, hình thành kĩ năng, kĩxả0. - _ Tổ chức, điều khiển ngojời học vận dụng kiến thức, kĩ năng, kĩ xả0 đã có để giải quyết các tình huống nhận thức và thực liễn thông qua hệ thống pai lập với độ khó và phức lạp lăng dần (uốn nắn những sai lệch lr0ng việc hiểu tri thức, các tha0 tc to, duy hay tha0 tac chân lay; vận dụng tri thức giải thích những hiện loJợng, giải quyết những vấn đề thực liễn đề ra một cách vừa súc). - _ Tổ chức, hơlớng dẫn ngơiời học củng có và h0àn thiện kiến thức, kĩ năng, kĩ xả0, hệ thống hóa và khái quát hóa †ri thức.
-_ Tổ chức, holớng dẫn việc kiểm lra, đánh giá và tự kiểm lra. bojớc đầu, đánh giá mức độ nắm vững lri thức, kĩ năng, kĩ xả0 ở ngojời học. có thể phối hợp nhiều hình thức kiểm tra, damh giá đảm sả0 những nguyên lắc kiểm tra, đánh giá và sồi dojỡng ý thức, năng lực lự kiểm tra, đánh giá ở ngojời học. Qua đó, phân tích kết quả ở từng giai đ0ạn, lừng sojớc của quá trình đạy học và đối chiếu kết quả thu đơjợc với mục đích, mục liêu (hông qua hệ thống các liêu chí đánh giá) nhằm phát hiện øịu, nhơtợc, nguyên nhân và tim ra hojong giai quyét.
Mục đích của khâu này la danh gia trinh độ của dạy và học sau một chu lrình dạy học. Từ đó, điều chỉnh h0ại động dạy và học của cả thầy và trò làm cơ sở h0ạch định ch0 một h0! động, ch0 20 một chu trình dạy học liếp the0. Trên thực lế khi lô chức dạy học, các khâu trên không phải đojợc tiến hành một cách juan ty ma tùy thuộc và0 điều kiện của lừng giờ học, tùy thuộc lính chất và mục liêu dạy học mà giá0 viên có thể liến hành sắp xếp trật tự các khâu khác nhau. dấu lúc qia quá bình dạy học Mô hình cấu trúc của quá trình dạy học pvr / WAG Dau vad chu teinh day hoc Dau 2a Dau vao 1a trinh độ giá0 viên, học sinh lrojớc giờ học, nhiệm vụ, các điều kiện dạy học.
Dau za là kết qua day — hoc. chu tình dạy học là các sojớc vận động và phát triển h0àn chỉnh của mội quá lrình dạy học, ở đó dạy học có sự lích đủ về lojong, dan đến sự thay đổi về chất ở ngojời học. Quá trình dạy học sa0 gồm hai mặt, hai h0ạt động thống nhất siện chứng với nhau, đó là h0ại động dạy và h0ạt động học. Hiếu thiếu một tr0ng hai h0ạt động thì không thể có quá trình dạy học.
IIgoợc lại, nếu hai h0ạ† động này không có sự gắn só chặt chẽ, thống nhất thì quá trình dạy học không thể phát triển dace. Tính thống nhất hai mặt còn thể hiện ở sự lơjơng lác hai chiều và sự cộng lác đa chiều giữa các chủ thê tr0ng quá trình dạy học (Giá0 viên — học sinh; học sinh — học sinh; GiáO viên — IIlhóm học sinh). IIg0ài ra, còn thé hiện lr0ng mối quan hệ giữa một số nhân lố chủ yếu lr0ng quá trình dạy học nhơi: GiáO0 viên — học sinh — Môi †roJờng dạy học; GiáO0 viên — học sinh — [Idi dung day hoc. hai mặt chung và riêng phải đojợc kết hợp chặt chẽ với nhau lr0ng mỗi sơjớc (khâu) của quá trình dạy học.
Dạy học với lơ đích là h0qt động giá0 dục [5],|6],[19] 1. bản chất h0ại động aia day hoc 23 Dạy học lồn lại dojới dạng h0ạ! động, nó sa0 gồm hai h0ạ† động cơ sản, gắn só chặt chẽ, thống nhất siện chứng với nhau, đó là h0ạl động dạy va h0ạl động học. Day học là h0ại động lồ chức dác dạng h0ại động học ch0 học sinh tham gia, qua đó học sinh liép dân với đối tượng học và lĩnh hội được nội dung the0 mục liêu đặt 2a. h0ạ! động dạy là mộ! l0ại h0ạ! động thực liễn của c0n nggịời.
Ió có chức năng thực hiện cơ chế di sản xã hội ở ngơiời. cơ chế di truyền và cơ chế di sản là hai giá đỡ đảm sả0 ch0 sự lồn lại và phát triển của xã hội l0ài ngojời. Không có hai cơ chế này thì không có sự lồn lại của xã hội 10ai TIĐGIỜI. h0Oại động học có chức năng lái lạO các giá †rị của xã hội lOài ngojoi tr0ng mỗi cá nhân.
Iló thực hiện chức năng di sản ở ngơjời. Tr0ng khi h0ạl động, ngojời học liếp thu những kinh nghiệm xã hội — lich str cua 10ai ngodi, lạ0 ra năng lực h0ạt động đề có thể liếp lục duy trì sự lồn lại và phát triển của l0ài ngojời. chính vì vậy, để h0ại động học có hiệu quả, ngơiời học phải lích cực tham gia các phoJơng thức h0ạl động (nhơi nhận thức, xã hội, văn hóa,.), liếp cận đối loiợng học (nội dung lài liệu học) và chuyên hóa chúng từ cái khách quan thành các giá lrị chủ quan lr0ng sản thân ngojời học. Quá trình dạy học phải cÚi h0ạt động là ban chất của mình có nghĩa là dạy học chính là quá trình lô chức các h0ạt động khác nhau đề ngojời học đơjợc h0ạt động và lĩnh hội kiến thức, kĩ năng, kĩ xả0.
Quá trình dạy học vừa lạ0 ra sự phát triển lâm lí và vừa l0 ra điều kiện ch0 sự phái triển các h0ạt† động có đối loiợng khác. dấu lúc qia h0ại động dạy học 24 Quá trình dạy học đơxợc nghiên cứu là mội h0ạ† động và có cấu lrúc của một h0ạ† động. cấu trúc của h0ại động dạy học đojợc thê hiện qua các mặt sau: Thứ nhất, chủ thể của h0ại động dạy học là chủ thể kép gồm chủ thể dạy và chủ thê học. Sự phối hợp nhịp nhàng của hai chủ thể này †ạ0 nên chủ thể 25 h0àn chỉnh của quá trình dạy học.
Khi xem một chủ thể của quá trình dạy học là đồng chủ thể có nghĩa là h0ạt động của chủ thể này phụ thuộc và0 h0ạ† động của chủ thể kia, chu thé này là nguyên nhân lồn lại của chủ thể kia. hai chủ thê này lồn lại tr0ng mối quan hệ loJơng lác với nhau. cả hai chủ thề đều hơiớng về cùng một mục đích là hình thành 10àn diện nhân cách của chính ngơjời học, rang sị kiến thức, hình thành ki năng, kĩ xả0 và thái độ ch0 ngojời học. Thứ hai, mục đích của h0ại động dạy học là giúp ngơjời học lĩnh hdi tri thức, hình thành kĩ năng, kĩ xả0, lĩnh hội những kinh nghiệm của lịch sử xã hội l0ài ngoJời, làm ch0 ngoiời học trở thành một nhân cach sang ta0, tu chủ và là công dân la0 động có ích ch0 xã hội.
Thứ sa, một thành lố hết sức quan trọng của quá trình dạy học là nội dung dạy học. //ô¡ dung đạy học là hệ thống kiến thức khỦa học (về tự nhiên và ki thuật, về xã hội và nhân văn, về lœ duy, nghệ thuật.) và hệ thống kĩ năng, kĩ xả0 h0ạt động vậi chất, linh thân dẫn lang oị ch người học b0ng quá tình học lậo nhằm đại mục liêu giá0 dục. Hội dung dạy học sẽ quy định nội dung h0ạt động của cả thầy và trò. Đồng thời, nội dung dạy học là mục liêu để học sinh phải nắm vững và chuyên hóa thành vốn hiểu biết và kinh nghiệm của chính mình.
Sự ph0ng phú và 10àn diện, sự sâu sắc và hiện đại của nội dung dạy học sẽ có ảnh hojởng quyết định đến chất lojong cua dad ta0. Hhân lố cuối còng là phoJơng pháp dạy học.