Luận văn thạc sĩ vnua đặc điểm sinh học sinh thái của rầy nâu nilaparvata lugens stal trên một số giống lúa tại nha trang khánh hòa năm 2016 2017

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vnua đặc điểm sinh học sinh thái của rầy nâu nilaparvata lugens stal trên một số giống lúa tại nha, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Hoàng Thị Ngọc Hoa
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Kim Oanh
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Bảo vệ thực vật
• Đề tài: Đặc điểm sinh học, sinh thái của rầy nâu Nilaparvata lugens (Stal) trên một số giống lúa tại Nha Trang, Khánh Hòa năm 2016 - 2017
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• 1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 2. MỤC TIÊU VÀ YÊU CẦU NGHIÊN CỨU
• 2.1. Mục tiêu
• 2.2. Yêu cầu

Tóm tắt

I. Tổng quan về đặc điểm sinh học của rầy nâu Nilaparvata lugens tại Nha Trang

Rầy nâu Nilaparvata lugens là một trong những loài sâu hại nghiêm trọng nhất đối với cây lúa tại Việt Nam. Nghiên cứu về đặc điểm sinh học của loài này là rất cần thiết để hiểu rõ hơn về sự phát triển và tác động của chúng đến năng suất lúa. Tại Nha Trang, rầy nâu thường xuất hiện trong các vụ mùa, đặc biệt là trong điều kiện khí hậu ẩm ướt. Việc tìm hiểu về vòng đời, thời gian phát triển và sức đẻ trứng của rầy nâu sẽ giúp nông dân có biện pháp phòng trừ hiệu quả hơn.

1.1. Vòng đời và thời gian phát triển của rầy nâu Nilaparvata lugens

Vòng đời của rầy nâu Nilaparvata lugens bao gồm các giai đoạn từ trứng, ấu trùng đến trưởng thành. Thời gian phát triển của chúng phụ thuộc vào điều kiện môi trường như nhiệt độ và độ ẩm. Nghiên cứu cho thấy, ở Nha Trang, thời gian vòng đời của rầy nâu dao động từ 25 đến 27 ngày, tùy thuộc vào giống lúa mà chúng sống ký sinh.

1.2. Sức đẻ trứng của rầy nâu trên các giống lúa

Sức đẻ trứng của rầy nâu là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến mật độ quần thể của chúng. Trên giống lúa ML48, rầy nâu có sức đẻ cao hơn so với giống LCH37. Cụ thể, số lượng trứng mà một con cái có thể đẻ trên giống ML48 lên tới 193,2 trứng, trong khi trên giống LCH37 chỉ đạt 140,8 trứng.

II. Thách thức trong quản lý rầy nâu Nilaparvata lugens tại Nha Trang

Quản lý rầy nâu là một thách thức lớn đối với nông dân tại Nha Trang. Sự bùng phát của rầy nâu không chỉ gây thiệt hại trực tiếp đến năng suất lúa mà còn làm tăng nguy cơ lây lan các bệnh virus. Việc sử dụng các giống lúa kháng rầy nâu là một trong những giải pháp quan trọng để giảm thiểu thiệt hại.

2.1. Tác động của rầy nâu đến năng suất lúa

Rầy nâu không chỉ hút nhựa cây mà còn là tác nhân truyền bệnh cho cây lúa. Điều này dẫn đến giảm năng suất và chất lượng lúa. Nghiên cứu cho thấy, diện tích lúa bị nhiễm rầy nâu có thể lên tới 15% trong một số vụ mùa, gây thiệt hại lớn cho nông dân.

2.2. Các biện pháp phòng trừ rầy nâu hiệu quả

Để quản lý rầy nâu, nông dân thường áp dụng các biện pháp hóa học và canh tác. Việc sử dụng giống lúa kháng rầy nâu cũng được khuyến khích. Nghiên cứu cho thấy, giống ML48 có khả năng kháng tốt hơn so với các giống khác, giúp giảm thiểu thiệt hại do rầy nâu gây ra.

III. Phương pháp nghiên cứu đặc điểm sinh học của rầy nâu Nilaparvata lugens

Nghiên cứu đặc điểm sinh học của rầy nâu được thực hiện thông qua các phương pháp điều tra thực địa và thí nghiệm trong phòng thí nghiệm. Việc thu thập dữ liệu từ các giống lúa khác nhau giúp xác định mức độ kháng của từng giống đối với rầy nâu.

3.1. Phương pháp điều tra thực địa

Phương pháp điều tra thực địa được thực hiện tại các cánh đồng lúa ở Nha Trang. Nông dân được phỏng vấn để thu thập thông tin về tình hình sản xuất và mức độ nhiễm rầy nâu trên các giống lúa.

3.2. Thí nghiệm trong phòng thí nghiệm

Thí nghiệm trong phòng thí nghiệm được thực hiện để nghiên cứu các đặc điểm sinh học của rầy nâu. Các mẫu rầy nâu được nuôi trong điều kiện kiểm soát để theo dõi sự phát triển và sức đẻ trứng của chúng trên các giống lúa khác nhau.

IV. Kết quả nghiên cứu về ảnh hưởng của sinh thái đến rầy nâu Nilaparvata lugens

Kết quả nghiên cứu cho thấy, các yếu tố sinh thái như giống lúa, chế độ nước và kỹ thuật canh tác có ảnh hưởng lớn đến mật độ rầy nâu. Việc hiểu rõ các yếu tố này sẽ giúp nông dân có biện pháp phòng trừ hiệu quả hơn.

4.1. Ảnh hưởng của giống lúa đến mật độ rầy nâu

Giống lúa ML48 có mật độ rầy nâu cao hơn so với giống LCH37. Điều này cho thấy, việc lựa chọn giống lúa phù hợp là rất quan trọng trong việc quản lý rầy nâu.

4.2. Tác động của chế độ nước đến rầy nâu

Chế độ nước cũng ảnh hưởng đến mật độ rầy nâu. Nghiên cứu cho thấy, mật độ rầy nâu cao hơn ở các ruộng gieo sạ so với ruộng cấy, điều này cần được xem xét trong quản lý nước tưới cho lúa.

V. Kết luận và triển vọng nghiên cứu về rầy nâu Nilaparvata lugens

Nghiên cứu về rầy nâu Nilaparvata lugens tại Nha Trang đã chỉ ra những đặc điểm sinh học và sinh thái quan trọng của loài này. Việc áp dụng các biện pháp quản lý hiệu quả sẽ giúp giảm thiểu thiệt hại cho nông dân. Tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu để phát triển các giống lúa kháng rầy nâu tốt hơn.

5.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu tiếp theo

Nghiên cứu tiếp theo cần tập trung vào việc phát triển giống lúa kháng rầy nâu và các biện pháp canh tác bền vững. Điều này sẽ giúp nâng cao năng suất lúa và giảm thiểu thiệt hại do rầy nâu.

5.2. Đề xuất các biện pháp quản lý rầy nâu hiệu quả

Cần có các biện pháp quản lý tổng hợp, bao gồm việc sử dụng giống lúa kháng, áp dụng kỹ thuật canh tác hợp lý và sử dụng thuốc bảo vệ thực vật một cách hợp lý để kiểm soát rầy nâu hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Cây lúa giữ vị trí chiến lược trong việc đảm bảo an ninh lương thực toàn cầu khi nuôi sống hơn 54% dân số thế giới. Tại Việt Nam, lúa gạo đóng góp gần 50% tổng giá trị sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên, các hiểm họa dịch bệnh luôn đe dọa nghiêm trọng tới năng suất mùa vụ, trong đó rầy nâu (Nilaparvata lugens) được đánh giá là một trong những đối tượng dịch hại nguy hiểm hàng đầu. Tại tỉnh Khánh Hòa, với tổng diện tích gieo cấy lúa năm 2016 đạt 47.137 ha và sản lượng 245.000 tấn, sản xuất lúa phải đối mặt trực tiếp với các tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu cùng diễn biến dịch rầy nâu phức tạp, có thời điểm làm sụt giảm 30% đến 50% năng suất thu hoạch.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm xuất phát từ thực trạng người dân địa phương chủ yếu canh tác các giống lúa thuần truyền thống có khả năng chống chịu sâu bệnh kém và mẫn cảm cao với hạn hán. Mục tiêu cụ thể của luận văn là đánh giá mức độ kháng nhiễm rầy nâu trên 17 giống lúa, nghiên cứu các chỉ số sinh học của rầy nâu khi nuôi trên giống đối chứng địa phương ML48 và giống triển vọng chịu hạn LCH37, đồng thời phân tích ảnh hưởng của các yếu tố sinh thái đồng ruộng đến sự biến động mật độ rầy nâu. Nghiên cứu được triển khai thực địa tại 3 xã Vĩnh Ngọc, Vĩnh Phước và Vĩnh Nguyên thuộc thành phố Nha Trang trong giai đoạn 2016 - 2017. Kết quả đề tài mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi cung cấp cơ sở khoa học để tái cơ cấu bộ giống lúa, hướng tới mục tiêu giảm tỷ lệ diện tích nhiễm rầy xuống dưới 10%, giảm chi phí phòng trừ dịch hại và nâng cao hiệu quả kinh tế cho người trồng lúa tại duyên hải miền Trung.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên ba trụ cột lý thuyết chuyên ngành vững chắc:

• Thuyết quản lý dịch hại tổng hợp (IPM): Nhấn mạnh sự phối hợp hài hòa giữa các biện pháp sinh học, canh tác và giống kháng nhằm duy trì mật độ dịch hại dưới ngưỡng gây hại kinh tế mà không phá vỡ cân bằng sinh thái.
• Lý thuyết tương tác ký chủ - côn trùng gây hại: Phân tích cơ chế kháng sinh học, kháng không ưa chuộng và khả năng chịu đựng của cây lúa trước tác động chích hút dinh dưỡng của rầy nâu.
• Lý thuyết sinh thái học côn trùng về động thái quần thể: Giải thích quy luật phát sinh, tích lũy số lượng và phân bố của rầy nâu dưới tác động trực tiếp của các nhân tố vô sinh (nhiệt độ, ẩm độ không khí, chế độ nước) và nhân tố hữu sinh (nguồn thức ăn, kỹ thuật canh tác).

Bên cạnh đó, đề tài ứng dụng các khái niệm học thuật then chốt gồm: vòng đời sinh học của côn trùng biến thái không hoàn toàn, cấp độ mẫn cảm theo thang chuẩn quốc tế và hệ số tích lũy quần thể qua các thế hệ.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được thu thập thông qua ba hợp phần thực nghiệm chặt chẽ:

• Điều tra xã hội học nông thôn: Sử dụng công cụ phiếu phỏng vấn kết hợp phương pháp đánh giá nhanh nông thôn có sự tham gia của cộng đồng (PRA). Cỡ mẫu điều tra gồm 90 hộ nông dân (chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng với 30 hộ trên mỗi xã tại Vĩnh Ngọc, Vĩnh Phước và Vĩnh Nguyên) nhằm phản ánh chân thực hiện trạng canh tác và tình hình phòng trừ dịch hại.
• Đánh giá tính kháng/nhiễm trong phòng thí nghiệm: Áp dụng phương pháp khay mạ ô bàn cờ tiêu chuẩn của Viện Nghiên cứu Lúa Quốc tế (IRRI, 2014) trên 17 giống lúa, sử dụng giống chuẩn kháng Ptb33 và chuẩn nhiễm TN1 với mật độ lây nhiễm 5 cá thể rầy tuổi 2 trên mỗi cây mạ.
• Nghiên cứu sinh học và diễn biến mật độ đồng ruộng: Thực hiện nuôi cá thể trong ống nghiệm với 25 cặp rầy theo dõi sức sinh sản, 60 cá thể theo dõi thời gian phát dục rầy non và 40 cá thể đo kích thước hình thái. Điều tra đồng ruộng định kỳ 7 ngày một lần theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 01-166:2014/BNNPTNT.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích thống kê qua phần mềm IRRISTAT 5.0 và Microsoft Excel là nhằm kiểm định sai số trung bình và phân tích phương sai với độ tin cậy khoa học đạt 95%, đảm bảo tính khách quan cho toàn bộ kết quả thu được trong suốt timeline nghiên cứu 2016 - 2017.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả nghiên cứu thực nghiệm đã ghi nhận bốn phát hiện khoa học quan trọng:

• Thực trạng canh tác và phản ứng kháng rầy của các giống địa phương: 100% hộ dân điều tra tại Nha Trang phụ thuộc vào thuốc hóa học để phòng trừ rầy nâu và 95,6% chọn giống theo kinh nghiệm chủ quan. Đánh giá tính kháng của 6 giống lúa phổ biến cho thấy 100% giống đều bị nhiễm rầy ở các mức độ khác nhau: giống ML202 nhiễm nặng nhất với cấp hại 8,7 (chiếm 16,7%), 4 giống nhiễm ở cấp hại từ 5,6 đến 7,0 (chiếm 66,6%), duy nhất giống ML48 đạt mức nhiễm vừa với cấp hại 5,3 (chiếm 16,7%).
• Sàng lọc bộ giống chịu hạn triển vọng: Trong 11 giống lúa thu thập từ Viện Cây lương thực - Cây thực phẩm và IRRI, có 4 giống nhiễm nặng (chiếm 36,4%), 5 giống nhiễm (chiếm 45,4%) và 2 giống cho phản ứng nhiễm vừa (chiếm 18,2%). Đáng chú ý nhất là giống chịu hạn LCH37 ghi nhận cấp hại thấp nhất là 5,0.
• Sự khác biệt về chỉ số sinh học giữa hai giống lúa: Ở điều kiện nhiệt độ trung bình 22,54 ± 0,5°C và độ ẩm 81,24 ± 1,2%, vòng đời rầy nâu trên giống ML48 là 25,58 ± 0,73 ngày, tương đương trên giống LCH37 là 26,50 ± 0,54 ngày. Tuy nhiên, sức đẻ trứng của rầy nâu trên giống ML48 đạt mức 193,2 ± 17,7 trứng/con cái, cao hơn 37,2% so với sức đẻ trứng trên giống LCH37 chỉ đạt 140,8 ± 11,3 trứng/con cái (chênh lệch có ý nghĩa thống kê ở mức xác suất 95%).
• Động thái quần thể rầy trên đồng ruộng: Mật độ rầy nâu trên ruộng gieo sạ (mật độ gieo 120 kg giống/ha) cao hơn rõ rệt so với ruộng cấy (mật độ 35 khóm/m2). Đồng thời, ruộng đủ nước duy trì mật độ rầy cao hơn ruộng bấp bênh nước, nhưng trên mọi chân ruộng thì giống ML48 luôn có mật độ rầy cao hơn giống LCH37.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính dẫn đến sự chênh lệch rõ rệt về sức đẻ trứng là do hàm lượng dưỡng chất và các hợp chất thứ sinh trong dảnh lúa LCH37 kém hấp dẫn hơn đối với rầy nâu, làm giảm nhịp điệu sinh sản của rầy cái. So sánh với các nghiên cứu trước đây về côn trùng học nông nghiệp, kết quả này hoàn toàn phù hợp với nhận định rằng cây ký chủ mang gen chống chịu sẽ gây ức chế sinh lý và hạn chế khả năng bộc phát số lượng của dịch hại.

Về mặt sinh thái học, phương pháp gieo sạ dày tạo ra tiểu khí hậu ẩm ướt với độ ẩm vi bồn trên 80%, che khuất ánh sáng mặt trời ở gốc lúa, tạo điều kiện lý tưởng cho rầy non từ tuổi 1 đến tuổi 5 ẩn nấp và phát triển. Khi thảo luận dữ liệu, diễn biến mật độ rầy nâu theo thời gian được mô hình hóa trực quan qua biểu đồ đường đa biến, phản ánh rõ hai đỉnh cao mật độ tương ứng với các giai đoạn lúa đẻ nhánh rộ và làm đòng. Bảng số liệu tổng hợp tương quan giữa chế độ tưới và mật độ rầy khẳng định việc duy trì mực nước liên tục làm tăng nguy cơ cháy rầy cục bộ so với kỹ thuật tưới tiết kiệm.

Đề xuất và khuyến nghị

• Thay thế và mở rộng cơ cấu giống lúa kháng rầy: Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Khánh Hòa cần chỉ đạo các địa phương thay thế hoàn toàn giống nhiễm nặng ML202, đưa giống chịu hạn LCH37 và giống ML48 vào gieo trồng trên 60% đến 70% tổng diện tích canh tác toàn tỉnh trong giai đoạn 2024 - 2026, nhằm giảm mật độ rầy nền ban đầu xuống dưới 20%.
• Cải tiến kỹ thuật gieo cấy đồng ruộng: Trung tâm Khuyến nông vận động các hộ nông dân chuyển đổi từ tập quán gieo sạ dày 120 kg/ha sang kỹ thuật sạ hàng hoặc cấy với mật độ hợp lý 35 khóm/m2, qua đó giảm mật độ rầy phát sinh từ 25% đến 30% ngay trong vụ Đông Xuân 2025.
• Thực hiện chế độ quản lý nước ướt khô xen kẽ: Các hợp tác xã nông nghiệp hướng dẫn nông dân chủ động tháo cạn nước ở các giai đoạn đẻ nhánh rộ và trước thu hoạch, loại bỏ môi trường ẩm độ cao để cắt đứt vòng đời sinh sản của rầy nâu, áp dụng đồng bộ từ cuối năm 2024.
• Kiểm soát nghiêm ngặt việc lạm dụng hóa chất: Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tăng cường tập huấn quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), đặt chỉ tiêu cắt giảm 40% lượng thuốc hóa học phun xịt không đúng chỉ dẫn trong 40 ngày đầu sau sạ, giúp bảo tồn tối đa quần thể thiên địch như nhện Lycosidae và bọ xít bắt mồi.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cán bộ nghiên cứu và chuyên gia chọn tạo giống: Tiếp cận bộ dữ liệu thực nghiệm chuẩn xác về phản ứng kháng rầy của 17 giống lúa và các thông số sinh học của rầy nâu, làm nguồn vật liệu di truyền quý giá để lai tạo giống lúa kháng dịch hại và chịu hạn mới.
• Cơ quan quản lý nhà nước về nông nghiệp: Sử dụng số liệu điều tra thực trạng từ 90 hộ dân để xây dựng quy hoạch mùa vụ, bản đồ phân vùng rủi ro dịch bệnh và chính sách hỗ trợ cơ cấu giống lúa thích ứng biến đổi khí hậu tại duyên hải Nam Trung Bộ.
• Cán bộ khuyến nông và ban quản trị hợp tác xã: Vận dụng các phát hiện về tương quan giữa mật độ cấy (35 khóm/m2) và chế độ nước để xây dựng sổ tay hướng dẫn canh tác thực hành, giúp nông dân tăng hiệu quả kinh tế thêm 10% đến 15%.
• Học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Bảo vệ thực vật: Tham khảo phương pháp luận khoa học tiêu chuẩn, quy trình thử nghiệm khay mạ IRRI 2014 và kỹ thuật phân tích số liệu sinh thái côn trùng phục vụ các đề tài học thuật chuyên sâu.

Câu hỏi thường gặp

• Tại sao giống lúa LCH37 lại hạn chế sự bùng phát quần thể rầy nâu tốt hơn giống ML48? Theo số liệu thực nghiệm nuôi cá thể, rầy nâu cái nuôi trên giống LCH37 chỉ đẻ trung bình 140,8 trứng, thấp hơn đáng kể so với mức 193,2 trứng trên giống ML48 (giảm 27,1%). Cấp hại của LCH37 chỉ ở mức 5,0 so với 5,3 của ML48, chứng minh khả năng ức chế sinh trưởng và hạn chế tốc độ nhân số lượng của dịch hại trên đồng ruộng.

• Kỹ thuật cấy lúa mang lại ưu thế gì vượt trội so với kỹ thuật gieo sạ trong phòng chống rầy nâu? Kết quả khảo sát vụ Đông Xuân 2016 - 2017 cho thấy ruộng cấy với mật độ 35 khóm/m2 giúp tán lúa thông thoáng, giảm độ ẩm vi khí hậu dưới 75%, làm mật độ rầy nâu thấp hơn rõ rệt so với ruộng gieo sạ 120 kg hạt giống/ha, nơi thường tích tụ mật độ rầy cao gấp 1,5 đến 2 lần.

• Chế độ nước trên ruộng lúa chi phối mật độ rầy nâu theo cơ chế sinh thái nào? Môi trường ruộng đủ nước thường xuyên duy trì độ ẩm không khí sát gốc lúa trên 80%, tạo điều kiện tối ưu cho trứng nở và rầy non phát dục hoàn thiện trong 25 đến 26 ngày. Ngược lại, chân ruộng bấp bênh nước làm khô gốc lúa, làm tăng tỷ lệ tử vong tự nhiên của rầy non tuổi 1 đến tuổi 3.

• Luận văn áp dụng quy chuẩn khoa học nào để phân cấp mức độ kháng rầy của các giống lúa? Tác giả đã áp dụng phương pháp khay mạ chuẩn hóa của Viện Nghiên cứu Lúa Quốc tế IRRI (2014) dựa trên thang đánh giá 9 cấp độ và Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 01-166:2014/BNNPTNT, sử dụng đối chứng chuẩn kháng Ptb33 (cấp hại 1,0 - 1,3) và chuẩn nhiễm TN1 (cấp hại 9,0) để phân loại chính xác tính kháng.

• Việc 100% hộ dân phun thuốc bảo vệ thực vật gây ra hệ lụy sinh thái gì cho đồng ruộng Nha Trang? Phun thuốc hóa học quá mức và không đúng kỹ thuật sẽ tiêu diệt triệt để các loài thiên địch tự nhiên như nhện Lycosidae, tạo điều kiện cho các cá thể rầy sống sót bộc phát mạnh mẽ với hệ số tích lũy quần thể từ lứa 1 sang lứa 3 tăng vọt lên tới 130 đến 136 lần, dễ dẫn đến hiện tượng cháy rầy trên diện rộng.

Kết luận

• Đánh giá toàn diện 17 giống lúa: Xác định giống chịu hạn LCH37 đạt tính kháng rầy tốt nhất với cấp hại 5,0, trong khi giống địa phương phổ biến ML202 bị nhiễm nặng với cấp hại 8,7.
• Làm rõ các chỉ số sinh học quan trọng: Chứng minh sức đẻ trứng của rầy nâu trên giống LCH37 (140,8 trứng/cái) thấp hơn 37,2% so với trên giống ML48 (193,2 trứng/cái).
• Xác lập quy luật sinh thái đồng ruộng: Khẳng định phương thức gieo sạ dày (120 kg/ha) và chân ruộng ngập nước liên tục là hai nhân tố chính thúc đẩy mật độ rầy gia tăng đột biến.
• Phản ánh trung thực thực trạng canh tác: Ghi nhận 100% nông dân lạm dụng thuốc hóa học, đặt ra yêu cầu cấp bách phải thay đổi nhận thức bảo vệ thực vật.
• Định hình giải pháp quản lý dịch hại tổng hợp: Đề xuất gói giải pháp kết hợp cơ cấu giống LCH37, mật độ cấy 35 khóm/m2 và kỹ thuật điều tiết nước ngắt quãng.

Đóng góp chính của luận văn là cung cấp luận cứ khoa học thực nghiệm vững chắc, giúp ngành nông nghiệp Khánh Hòa giải quyết đồng thời bài toán hạn hán và dịch bệnh. Kế hoạch tiếp theo cần mở rộng mô hình trình diễn giống LCH37 trong các vụ sản xuất 2024 - 2025. Các cơ quan quản lý nông nghiệp, viện nghiên cứu và bà con nông dân hãy phối hợp ứng dụng ngay các khuyến nghị khoa học này vào sản xuất thực tế để bảo vệ năng suất mùa màng và phát triển nền nông nghiệp bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM HOÀNG THỊ NGỌC HOA ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC, SINH THÁI CỦA RẦY NÂU NILAPARVATA LUGENS (STAL) TRÊN MỘT SỐ GIỐNG LÚA TẠI NHA TRANG, KHÁNH HÒA NĂM 2016 - 2017 Chuyên ngành : Bảo vệ thực vật Mã số : 60.12 Người hướng dẫn khoa học : PGS. Nguyễn Thị Kim Oanh NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2018 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan! Bản luận văn tốt nghiệp này được hoàn thành bằng sự nhận thức chính xác của bản thân. Số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực, chưa được sử dụng và công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác. Mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã được cám ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đều được chỉ rõ nguồn gốc.

Hà Nội, ngày tháng năm 201 Tác giả luận văn Hoàng Thị Ngọc Hoa i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận văn này, ngoài sự cố gắng nỗ lực của bản thân, tôi còn nhận được rất nhiều sự quan tâm giúp đỡ nhiệt tình của cơ quan, các thầy cô, bạn bè và người thân. Trước tiên, tôi xin được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới cô giáo hướng dẫn PGS.TS Nguyễn Thị Kim Oanh, tập thể các thầy, cô giáo - Bộ môn Côn trùng, Khoa Nông học - Học viện nông nghiệp Việt Nam đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện đề tài và hoàn thành bản luận văn này. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn đến sự giúp đỡ nhiệt tình của lãnh đạo và tập thể cán bộ làm việc tại Bộ môn Kinh tế sử dụng thuốc Bảo vệ thực vật – Viện Bảo vệ thực vật đã động viên và tạo mọi điều kiện thuận lợi để tôi hoàn thành khóa học và thực hiện đề tài nghiên cứu. Tôi xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè đã luôn quan tâm, giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện đề tài.

Một lần nữa tôi xin gửi lời cảm ơn, lòng biết ơn sâu sắc tới các thầy cô giáo, các cơ quan đoàn thể, người thân và bạn bè đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày tháng năm 201 Tác giả luận văn Hoàng Thị Ngọc Hoa ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt.

vi Danh Mục Bảng. vii Danh mục hình. viii Danh mục hình. viii Trích yếu luận văn.

ix Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu và yêu cầu nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài.

Ý nghĩa khoa học. Ý nghĩa thực tiễn. Tổng quan tài liệu. Cơ sở khoa học của đề tài.

Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước. Tình hình nghiên cứu ngoài nước. Tình hình nghiên cứu trong nước. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu.

Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu. Đối tượng, vật liệu và dụng cụ nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Điều tra đánh giá thực trạng sản xuất lúa, tình hình sử dụng các giống lúa kháng rầy nâu tại Nha Trang, Khánh Hòa năm 2016. 20 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Phương pháp đánh giá mức độ kháng/nhiễm rầy nâu N.

lugens đối với một số giống lúa .3 Phương pháp nghiên cứu đặc điểm sinh học của rầy nâu N. lugens thu thập tại Nha Trang, Khánh Hòa trên 2 giống lúa thí nghiệm. Phương pháp điều tra diễn biến mật độ rầy nâu N. lugens trên đồng ruộng.

Công thức tính:. Phương pháp bảo quản mẫu vật. Phương pháp xử lý số liệu. Kết quả nghiên cứu và thảo luận.

Điều tra về thực trạng sản xuất lúa, tình hình sử dụng các giống lúa kháng rầy nâu tại nha trang, khánh hòa. Đánh giá mức độ kháng/nhiễm rầy nâu N. lugens đối với một số giống lúa .1 Đánh giá mức độ kháng/nhiễm rầy nâu N. lugens đối với một số giống lúa đang được trồng phổ biến ngoài sản xuất tại Nha Trang, Khánh Hòa.

Đánh giá mức độ kháng/nhiễm rầy nâu N. lugens đối với một số giống lúa thu thập từ các Viện nghiên cứu trong nước và nhập nội. Kết quả nghiên cứu một số đặc điểm sinh học của rầy nâu N. lugens thu thập tại nha trang, khánh hòa.

Đặc điểm hình thái và tập tính sống của rầy nâu N. Thời gian phát triển các pha và vòng đời rầy nâu N.3 Sức đẻ trứng của trưởng thành rầy nâu N. Thời gian sống của trưởng thành rầy nâu N. Ảnh hưởng của các yếu tố sinh thái đến diễn biến mật độ của rầy nâu N.

lugens hại lúa vụ đông xuân năm 2016-2017 tại Nha Trang, khánh hòa. Ảnh hưởng của 2 giống lúa thí nghiệm đến diễn biến mật độ rầy nâu N. lugens ở vụ đông xuân 2016-2017 tại Nha Trang, Khánh Hòa. Ảnh hưởng của chế độ nước đến diễn biến mật độ rầy nâu N.

lugens trên hai giống lúa thí nghiệm ở vụ đông xuân 2016-2017 tại Nha Trang, Khánh Hòa. Ảnh hưởng của kỹ thuật canh tác: cấy và gieo sạ đến diễn biến mật độ rầy nâu N. lugens trên hai giống lúa TN vụ đông xuân 2016 - 2017 tại Nha Trang, Khánh Hòa. 49 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Kết luận và kiến nghị. 53 Tài liệu tham khảo. 62 v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BĐKH Biến đổi khí hậu BPH Brown planthopper BVTV Bảo vệ thực vật IRRI International Rice Research Institute (Viện nghiên cứu Lúa Quốc tế) IPM Integrated Pest Management (Quản lý dịch hại tổng hợp) PRA Participatory Rural Appraisal (Đánh giá nhanh nông thôn có sự tham gia của cộng đồng) STT Số thứ tự TB Trung bình TN Thí nghiệm TT Trưởng thành vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 4. Tỉ lệ hộ gieo trồng một số giống lúa tại 3 xã tại Khánh Hòa, Nha Trang năm 2016 - 2017 28 Bảng 4.

Tỷ lệ diện tích lúa bị nhiễm rầy nâu của 3 xã tại Nha Trang, Khánh Hòa năm 2016 theo ý kiến của nông dân 29 Bảng 4. Tình hình sử dụng các biện pháp phòng trừ rầy nâu tại Nha Trang, Khánh Hòa năm 2016 - 2017 31 Bảng 4. Đánh giá mức độ kháng/nhiễm rầy nâu N. lugens đối với một số giống lúa đang được trồng phổ biến ngoài sản xuất tại Nha Trang, Khánh Hòa 33 Bảng 4.

Đánh giá mức độ kháng/nhiễm rầy nâu N. Lugens của một số giống lúa tuyển chọn từ Viện Cây lương thực và Cây thực phẩm và nhập nội từ IRRI 34 Bảng 4. Kích thước các pha phát dục của rầy nâu N. lugens khi nuôi trên giống LCH37 36 Bảng 4.

Thời gian phát triển các tuổi rầy non N. lugens trên hai giống lúa thí nghiệm ML48 và LCH37 39 Bảng 4. Thời gian phát triển các pha và vòng đời của rầy nâu N. lugens trên hai giống lúa thí nghiệm 40 Bảng 4.

Sức đẻ trứng của rầy nâu N. lugens trên hai giống lúa thí nghiệm 41 Bảng 4. Nhịp điệu đẻ trứng của rầy nâu N. lugens trên hai giống lúa thí nghiệm trong điều kiện phòng thí nghiệm 42 Bảng 4.

Thời gian sống của rầy nâu N. lugens trưởng thành trên hai giống lúa thí nghiệm 43 Bảng 4. Diễn biến mật độ rầy nâu N. lugens trên hai giống lúa thí nghiệm tại Nha Trang, Khánh Hòa năm 2016 - 2017 46 Bảng 4.

Ảnh hưởng của chế độ nước đến diễn biến mật độ rầy nâu N. lugens trên hai giống lúa TN vụ đông xuân 2016 -2017 tại Nha Trang, Khánh Hòa 48 Bảng 4. Ảnh hưởng của kỹ thuật canh tác: cấy và gieo sạ đến diễn biến mật độ rầy nâu N. lugens trên hai giống lúa TN vụ đông xuân 2016 - 2017 tại Nha Trang, Khánh Hòa 50 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC HÌNH Hình 4.

Tỷ lệ diện tích lúa bị nhiễm rầy nâu của các hộ điều tra tại Nha Trang, Khánh Hòa. Tỷ lệ các hộ sử dụng các biện pháp phòng trừ rầy nâu tại Nha Trang, Khánh Hòa. Hình ảnh thí nghiệm về đánh giá tính kháng/nhiễm rầy nâu của một số giống lúa trên ô bàn cờ. Hình thái các pha phát dục của rầy nâu N.

Hình ảnh duy trì nguồn thức ăn nuôi rầy nâu N. lugens trong nhà lưới (giống lúa TN1). Hình ảnh thí nghiệm nuôi sinh học cá thể rầy nâu N. lugens trong ống nghiệm.

Ảnh hưởng của hai giống lúa đến mật độ rầy nâu N. lugens tại Nha Trang, Khánh Hòa năm 2016 - 2017. Ảnh hưởng của chế độ nước đến diễn biến mật độ rầy nâu N. lugens vụ đông xuân 2016 -2017.

Ảnh hưởng của kỹ thuật canh tác: cấy và gieo sạ đến diễn biến mật độ rầy nâu N. lugens trên hai giống lúa TN vụ đông xuân 2016 - 2017 tại Nha Trang, Khánh Hòa. 51 viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Hoàng Thị Ngọc Hoa Tên Luận văn: Đặc điểm sinh học, sinh thái của rầy nâu Nilaparvata lugens (Stal) trên một số giống lúa tại Nha Trang, Khánh Hòa năm 2016 - 2017 Ngành: Bảo vệ thực vật Mã số: 60.12 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu: Nghiên cứu một số đặc điểm sinh học của rầy nâu Nilaparvata lugens (Stal) và ảnh hưởng của một số yếu tố sinh thái đến diễn biến mật độ rầy nâu trên hai giống lúa: giống được trồng phổ biến tại Nha Trang, Khánh Hòa và giống lúa đã được xác định là giống chịu hạn. Phương pháp nghiên cứu Điều tra đánh giá thực trạng sản xuất lúa, tình hình sử dụng các giống lúa kháng rầy nâu tại Nha Trang, Khánh Hòa theo phương pháp sử dụng phiếu điều tra và PRA (Đánh giá nhanh nông thôn có sự tham gia của cộng đồng).

Phương pháp đánh giá mức độ kháng/nhiễm rầy nâu Nilaparvata lugens (Stal) đối với một số giống lúa đang được trồng phổ biến tại Nha Trang, Khánh Hòa và một số giống lúa thu thập từ các Viện nghiên cứu trong nước và nhập nội theo phương pháp của Viện Nghiên cứu lúa Quốc tế (IRRI) năm 2014. Nghiên cứu một số đặc điểm sinh học của rầy nâu Nilaparvata lugens (Stal) theo phương pháp nuôi cá thể trong ống nghiệm. Điều tra diễn biến mật độ rầy nâu trên đồng ruộng theo phương pháp chung của Viện BVTV (1997) và Quy chuẩn Việt Nam QCVN 01-166: 2014/BNNPTNT về phương pháp điều tra phát hiện dịch hại lúa.