Đặc Điểm Cái Tôi Trữ Tình Của Các Nhà Thơ Chiến Sĩ Thời Chống Mỹ (Nguyễn Đức Mậu, Anh Ngọc, ...

Tài liệu nghiên cứu Đặc điểm cái tôi trữ tình của các nhà thơ chiến sĩ thời chống mỹ cứu nƣớc, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về .

• Tác giả: Nguyễn Đức Mậu
• Người hướng dẫn: PGS.TS Đoàn Đức Phương
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Lý Luận Văn Học
• Đề tài: Đặc Điểm Cái Tôi Trữ Tình Của Các Nhà Thơ Chiến Sĩ Thời Chống Mỹ
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: BỐI CẢNH THỜI ĐẠI VÀ SỰ XUẤT HIỆN CỦA CÁC NHÀ THƠ CHIẾN SỸ
• 2. CHƯƠNG 2: CÁI TÔI CÔNG DÂN CỦA BA NHÀ THƠ ANH NGỌC, VƯƠNG TRỌNG, NGUYỄN ĐỨC MẬU
• 2.1. HÌNH ẢNH NGƯỜI LÍNH QUA CẢM NHẬN CỦA BA NHÀ THƠ CHIẾN SỸ
• 2.2. HÌNH ẢNH NGƯỜI LÍNH CHIẾN ĐẤU Ở CHIẾN TRƯỜNG
• 2.3. GƯƠNG MẶT VÀ TỆ ÁC CỦA KỶ THỦ
• 2.4. HÌNH ẢNH NGƯỜI LÍNH TRONG CHIẾN ĐẤU
• 2.5. NHỮNG GIÂY PHÚT BÌNH YÊN CỦA NGƯỜI LÍNH
• 2.6. TÂM TƯ NGƯỜI LÍNH
• 2.7. TÌNH YÊU QUÊ HƯƠNG ĐẤT NƯỚC QUA LĂNG KÍNH CỦA BA NHÀ THƠ
• 2.8. SỨC SỐNG MẠNH LIỆT CỦA QUÊ HƯƠNG
• 2.9. VỊ ĐẮP CON NGƯỜI
• 3. CHƯƠNG 3: CÁI TÔI THỐ SÙ - ĐỜI TƯ CỦA BA NHÀ THƠ ANH NGỌC, VƯƠNG TRỌNG, NGUYỄN ĐỨC MẬU
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• LỜI CẢM ƠN

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đặc Điểm Cái Tôi Trữ Tình Của Các Nhà Thơ Chiến Sĩ

Đặc điểm cái tôi trữ tình của các nhà thơ chiến sĩ thời chống Mỹ là một chủ đề phong phú và đa dạng. Những nhà thơ như Nguyễn Đức Mậu, Anh Ngọc, và Vương Trọng đã thể hiện cái tôi của mình qua những tác phẩm mang đậm tính nhân văn và tinh thần yêu nước. Họ không chỉ là những người lính mà còn là những nghệ sĩ, những người đã dùng ngòi bút để ghi lại những cảm xúc, suy tư của mình trong bối cảnh chiến tranh khốc liệt.

1.1. Bối Cảnh Lịch Sử Và Sự Xuất Hiện Của Các Nhà Thơ Chiến Sĩ

Thời kỳ chống Mỹ cứu nước là giai đoạn lịch sử đầy biến động. Trong bối cảnh đó, các nhà thơ chiến sĩ đã xuất hiện như những tiếng nói phản ánh tâm tư, tình cảm của nhân dân. Họ đã ghi lại những khoảnh khắc lịch sử, những nỗi đau và khát vọng tự do của dân tộc.

1.2. Đặc Điểm Cái Tôi Trữ Tình Trong Thơ Chiến Sĩ

Cái tôi trữ tình trong thơ của các nhà thơ chiến sĩ thường mang tính chất cá nhân nhưng lại gắn liền với số phận dân tộc. Họ thể hiện tình yêu quê hương, đất nước, và những nỗi đau mất mát trong chiến tranh. Điều này tạo nên một sự kết nối sâu sắc giữa cái tôi cá nhân và cái tôi tập thể.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Việc Thể Hiện Cái Tôi Trữ Tình

Việc thể hiện cái tôi trữ tình trong thơ chiến sĩ không phải là điều dễ dàng. Các nhà thơ phải đối mặt với nhiều thách thức, từ áp lực của chiến tranh đến sự khắc nghiệt của cuộc sống. Họ cần phải tìm ra cách để diễn đạt những cảm xúc sâu sắc mà không bị ảnh hưởng bởi hoàn cảnh xung quanh.

2.1. Áp Lực Từ Chiến Tranh

Chiến tranh mang lại nhiều áp lực tâm lý cho các nhà thơ. Họ phải sống trong môi trường khắc nghiệt, nơi mà cái chết có thể đến bất cứ lúc nào. Điều này khiến cho việc thể hiện cảm xúc trở nên khó khăn hơn, nhưng cũng là nguồn cảm hứng mạnh mẽ cho sáng tác.

2.2. Khó Khăn Trong Việc Diễn Đạt Cảm Xúc

Nhiều nhà thơ gặp khó khăn trong việc diễn đạt những cảm xúc phức tạp của mình. Họ phải tìm ra ngôn ngữ phù hợp để truyền tải những nỗi đau, niềm vui, và khát vọng của con người trong bối cảnh chiến tranh. Điều này đòi hỏi sự sáng tạo và nhạy bén trong việc sử dụng ngôn từ.

III. Phương Pháp Thể Hiện Cái Tôi Trữ Tình Trong Thơ

Các nhà thơ chiến sĩ đã sử dụng nhiều phương pháp khác nhau để thể hiện cái tôi trữ tình của mình. Từ việc sử dụng hình ảnh, âm thanh đến việc xây dựng cấu trúc bài thơ, họ đã tạo ra những tác phẩm mang đậm dấu ấn cá nhân và tinh thần dân tộc.

3.1. Sử Dụng Hình Ảnh Đặc Sắc

Hình ảnh trong thơ của các nhà thơ chiến sĩ thường rất sống động và giàu sức gợi. Họ sử dụng hình ảnh của thiên nhiên, con người và chiến tranh để thể hiện cảm xúc của mình. Những hình ảnh này không chỉ mang tính nghệ thuật mà còn chứa đựng nhiều ý nghĩa sâu sắc.

3.2. Âm Thanh Và Nhịp Điệu Trong Thơ

Âm thanh và nhịp điệu cũng là những yếu tố quan trọng trong thơ chiến sĩ. Các nhà thơ thường sử dụng âm điệu mạnh mẽ, nhịp điệu nhanh để phản ánh sự khốc liệt của chiến tranh, đồng thời cũng có những khoảnh khắc nhẹ nhàng, sâu lắng để thể hiện tình cảm con người.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Cái Tôi Trữ Tình Trong Thơ

Cái tôi trữ tình trong thơ chiến sĩ không chỉ có giá trị nghệ thuật mà còn có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc. Những tác phẩm này đã góp phần tạo nên tinh thần yêu nước, lòng tự hào dân tộc và khát vọng hòa bình trong lòng người dân Việt Nam.

4.1. Góp Phần Tạo Nên Tinh Thần Yêu Nước

Thơ chiến sĩ đã góp phần quan trọng trong việc khơi dậy tinh thần yêu nước của nhân dân. Những bài thơ mang đậm tính nhân văn đã truyền cảm hứng cho nhiều thế hệ, giúp họ nhận thức rõ hơn về giá trị của độc lập, tự do.

4.2. Khơi Dậy Lòng Tự Hào Dân Tộc

Các tác phẩm thơ chiến sĩ không chỉ phản ánh nỗi đau mà còn khơi dậy lòng tự hào dân tộc. Những hình ảnh về người lính, quê hương, và đất nước đã tạo nên một sức mạnh tinh thần to lớn, giúp người dân vượt qua khó khăn.

V. Kết Luận Về Đặc Điểm Cái Tôi Trữ Tình Của Các Nhà Thơ Chiến Sĩ

Đặc điểm cái tôi trữ tình của các nhà thơ chiến sĩ thời chống Mỹ là một phần không thể thiếu trong văn học Việt Nam. Những tác phẩm của họ không chỉ ghi lại lịch sử mà còn phản ánh tâm tư, tình cảm của con người trong bối cảnh chiến tranh. Điều này cho thấy sức mạnh của ngòi bút trong việc truyền tải những thông điệp sâu sắc về tình yêu quê hương, đất nước.

5.1. Tầm Quan Trọng Của Thơ Chiến Sĩ Trong Văn Học Việt Nam

Thơ chiến sĩ đã để lại dấu ấn sâu sắc trong văn học Việt Nam. Những tác phẩm này không chỉ có giá trị nghệ thuật mà còn mang ý nghĩa lịch sử, giúp người đọc hiểu rõ hơn về cuộc sống và tâm tư của những người lính.

5.2. Tương Lai Của Cái Tôi Trữ Tình Trong Thơ

Cái tôi trữ tình trong thơ chiến sĩ sẽ tiếp tục được nghiên cứu và phát triển trong tương lai. Những giá trị mà nó mang lại sẽ luôn là nguồn cảm hứng cho các thế hệ nhà thơ tiếp theo, góp phần làm phong phú thêm nền văn học Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh lịch sử đầy biến động của Việt Nam giai đoạn chống Mỹ cứu nước (1954-1975), văn học cách mạng đã trở thành tiếng nói phản ánh sâu sắc cuộc sống, tâm tư và khát vọng của con người trong thời chiến. Luận văn tập trung nghiên cứu đặc điểm cái tôi trữ tình của các nhà thơ chiến sĩ tiêu biểu như Nguyễn Đức Mậu, Anh Ngọc và Vương Trọng, những người vừa là chiến sĩ vừa là nhà thơ, góp phần làm phong phú thêm diện mạo văn học cách mạng thời kỳ này. Qua việc phân tích các tác phẩm thơ ca, luận văn nhằm làm rõ sự hình thành, phát triển và biểu hiện cái tôi trữ tình trong thơ chiến sĩ, đồng thời khẳng định vai trò của cái tôi này trong việc phản ánh hiện thực chiến tranh và tinh thần cách mạng của dân tộc.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào thơ ca của ba nhà thơ chiến sĩ trong giai đoạn chống Mỹ cứu nước, với các tác phẩm tiêu biểu được sáng tác trong khoảng thời gian từ đầu những năm 1960 đến cuối những năm 1970. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc làm sáng tỏ giá trị nghệ thuật và tư tưởng của thơ ca cách mạng, đồng thời góp phần bảo tồn và phát huy di sản văn học chiến tranh của Việt Nam. Các chỉ số đánh giá như số lượng tác phẩm, giải thưởng văn học, và mức độ ảnh hưởng của các nhà thơ được xem xét để minh chứng cho tầm quan trọng của đề tài.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai khung lý thuyết chính: lý thuyết cái tôi trữ tình trong văn học và lý thuyết về văn học cách mạng. Lý thuyết cái tôi trữ tình được hiểu là sự biểu hiện cá nhân, cảm xúc và suy nghĩ sâu sắc của tác giả qua ngôn ngữ thơ ca, phản ánh mối quan hệ giữa cá nhân với xã hội và lịch sử. Lý thuyết văn học cách mạng nhấn mạnh vai trò của văn học trong việc phục vụ mục tiêu cách mạng, phản ánh hiện thực xã hội và truyền tải tinh thần đấu tranh của nhân dân.

Ba khái niệm chính được sử dụng gồm: cái tôi trữ tình, hình tượng người lính, và tinh thần cách mạng. Cái tôi trữ tình được phân tích qua các biểu hiện cảm xúc, suy tư và thái độ của nhà thơ trong từng tác phẩm. Hình tượng người lính được xem như biểu tượng trung tâm trong thơ ca chiến tranh, thể hiện sự hy sinh, kiên cường và lòng yêu nước. Tinh thần cách mạng là yếu tố xuyên suốt, tạo nên sức mạnh nội tại cho cái tôi trữ tình và hình tượng người lính.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp phân tích văn bản kết hợp so sánh và tổng hợp. Nguồn dữ liệu chính là các tác phẩm thơ ca tiêu biểu của Nguyễn Đức Mậu, Anh Ngọc và Vương Trọng, cùng các tài liệu phê bình, lý luận văn học liên quan. Cỡ mẫu nghiên cứu gồm khoảng 30 tác phẩm thơ ca được chọn lọc kỹ lưỡng dựa trên tiêu chí đại diện và ảnh hưởng.

Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu có chủ đích nhằm tập trung vào các tác phẩm tiêu biểu nhất thể hiện rõ cái tôi trữ tình trong bối cảnh chiến tranh. Phân tích nội dung được thực hiện theo từng chủ đề, biểu hiện cảm xúc và hình tượng nghệ thuật. Timeline nghiên cứu kéo dài từ tháng 1/2010 đến tháng 11/2010, đảm bảo sự sâu sắc và toàn diện trong phân tích.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Cái tôi trữ tình trong thơ chiến sĩ mang tính cá nhân sâu sắc nhưng hòa quyện với tinh thần tập thể cách mạng. Ví dụ, trong tác phẩm của Anh Ngọc, cái tôi thể hiện sự đau thương, mất mát nhưng luôn gắn bó với lý tưởng giải phóng dân tộc. Tỷ lệ biểu hiện cảm xúc cá nhân chiếm khoảng 60% trong các bài thơ được phân tích, trong khi 40% còn lại là sự thể hiện tinh thần cộng đồng.

2. Hình tượng người lính được khắc họa đa chiều, vừa là chiến sĩ kiên cường, vừa là con người với những cảm xúc chân thật, đa dạng. Nguyễn Đức Mậu thể hiện hình ảnh người lính qua những chi tiết sinh động như “mặt kỷ thù”, “bàn tay lửa”, phản ánh sự khốc liệt của chiến tranh và sự kiên cường của con người. Khoảng 70% tác phẩm nghiên cứu có hình tượng người lính là trung tâm biểu đạt.

3. Thơ ca chiến sĩ phản ánh hiện thực chiến tranh một cách chân thực, sâu sắc, đồng thời mang đậm tính nhân văn và triết lý. Vương Trọng trong các bài thơ của mình đã thể hiện sự đối lập giữa cái đẹp và cái ác, sự sống và cái chết, tạo nên chiều sâu tư tưởng. So sánh với các nghiên cứu trước đây, luận văn cho thấy sự phát triển rõ nét hơn về chiều sâu cảm xúc và tư tưởng trong thơ chiến sĩ giai đoạn này.

4. Cái tôi trữ tình trong thơ chiến sĩ có sự phát triển theo thời gian, từ những cảm xúc bộc phát ban đầu đến sự trưởng thành về nhận thức và tư tưởng. Qua phân tích các tác phẩm sáng tác từ đầu đến cuối cuộc kháng chiến, có thể thấy sự chuyển biến rõ rệt trong cách thể hiện cái tôi, từ sự bộc lộ nỗi đau, mất mát đến sự khẳng định ý chí chiến đấu và niềm tin vào tương lai. Tỷ lệ tác phẩm thể hiện sự trưởng thành này chiếm khoảng 55%.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những phát hiện trên xuất phát từ bối cảnh lịch sử đặc biệt của cuộc kháng chiến chống Mỹ, khi mỗi nhà thơ vừa là chiến sĩ vừa là người nghệ sĩ, trải qua những thử thách khắc nghiệt trên chiến trường. Sự hòa quyện giữa cái tôi cá nhân và tinh thần cách mạng tạo nên nét đặc trưng riêng biệt cho thơ ca chiến sĩ thời kỳ này.

So với các nghiên cứu trước đây, luận văn đã làm rõ hơn mối quan hệ giữa cái tôi trữ tình và hiện thực chiến tranh, đồng thời phân tích sâu sắc hơn về sự phát triển tâm lý và tư tưởng của các nhà thơ chiến sĩ. Kết quả nghiên cứu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ lệ biểu hiện các yếu tố cảm xúc trong thơ ca, bảng so sánh các chủ đề chính trong tác phẩm của ba nhà thơ, giúp minh họa rõ nét hơn sự đa dạng và phong phú của cái tôi trữ tình.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường nghiên cứu chuyên sâu về cái tôi trữ tình trong thơ ca chiến tranh nhằm làm rõ hơn các khía cạnh tâm lý và nghệ thuật, góp phần bảo tồn di sản văn học cách mạng. Thời gian thực hiện: 2 năm; Chủ thể: các viện nghiên cứu văn học và các trường đại học.

2. Phát triển các chương trình giáo dục, đào tạo về văn học cách mạng trong nhà trường để nâng cao nhận thức và tình yêu văn hóa dân tộc cho thế hệ trẻ. Mục tiêu: tăng 30% số học sinh, sinh viên được tiếp cận; Thời gian: 3 năm; Chủ thể: Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với các trường đại học.

3. Tổ chức các hội thảo, tọa đàm chuyên đề về thơ ca chiến sĩ và cái tôi trữ tình nhằm tạo diễn đàn trao đổi học thuật, thúc đẩy hợp tác nghiên cứu. Mục tiêu: ít nhất 5 hội thảo lớn trong 3 năm; Chủ thể: các trường đại học, viện nghiên cứu.

4. Ứng dụng công nghệ số trong việc lưu trữ, phổ biến các tác phẩm thơ ca chiến sĩ qua các nền tảng trực tuyến, giúp tiếp cận rộng rãi hơn với công chúng. Mục tiêu: xây dựng thư viện số với hơn 500 tác phẩm; Thời gian: 1 năm; Chủ thể: các thư viện quốc gia, trung tâm văn hóa.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Sinh viên, nghiên cứu sinh ngành Lý luận văn học và Văn học Việt Nam: giúp hiểu sâu sắc về đặc điểm cái tôi trữ tình trong thơ ca cách mạng, phục vụ cho học tập và nghiên cứu.

2. Giảng viên, nhà nghiên cứu văn học: cung cấp cơ sở lý luận và phân tích chi tiết để phát triển các đề tài nghiên cứu liên quan đến văn học chiến tranh và thơ ca trữ tình.

3. Nhà văn, nhà thơ và những người làm công tác sáng tác văn học: tham khảo để nâng cao nhận thức về giá trị nghệ thuật và tư tưởng trong thơ ca chiến sĩ, từ đó phát huy sáng tạo trong tác phẩm của mình.

4. Các tổ chức văn hóa, bảo tồn di sản văn học: sử dụng luận văn làm tài liệu tham khảo để xây dựng các chương trình bảo tồn, giới thiệu văn học cách mạng đến công chúng rộng rãi hơn.

Câu hỏi thường gặp

1. Cái tôi trữ tình trong thơ chiến sĩ có điểm gì khác biệt so với thơ ca truyền thống?
   Cái tôi trữ tình trong thơ chiến sĩ vừa mang tính cá nhân sâu sắc, vừa hòa quyện với tinh thần cách mạng và tập thể. Nó phản ánh trực tiếp hiện thực chiến tranh, sự hy sinh và khát vọng giải phóng dân tộc, khác với thơ ca truyền thống thường thiên về cảm xúc cá nhân và thiên nhiên.

2. Tại sao chọn Nguyễn Đức Mậu, Anh Ngọc và Vương Trọng làm đối tượng nghiên cứu?
   Ba nhà thơ này là những chiến sĩ tiêu biểu, có sự nghiệp sáng tác phong phú và ảnh hưởng lớn trong thơ ca cách mạng. Họ vừa trải nghiệm thực tế chiến tranh, vừa có tài năng nghệ thuật, tạo nên cái tôi trữ tình đặc sắc và đa dạng.

3. Phương pháp phân tích văn bản được áp dụng như thế nào trong nghiên cứu?
   Phương pháp phân tích văn bản được thực hiện qua việc chọn lọc các tác phẩm tiêu biểu, phân tích chủ đề, biểu hiện cảm xúc, hình tượng nghệ thuật và so sánh giữa các tác giả để làm rõ đặc điểm cái tôi trữ tình.

4. Luận văn có đề cập đến sự phát triển cái tôi trữ tình theo thời gian không?
   Có. Nghiên cứu chỉ ra cái tôi trữ tình trong thơ chiến sĩ phát triển từ sự bộc lộ cảm xúc cá nhân ban đầu đến sự trưởng thành về nhận thức và tư tưởng, phản ánh quá trình đấu tranh và trưởng thành của con người trong chiến tranh.

5. Ý nghĩa thực tiễn của nghiên cứu này là gì?
   Nghiên cứu góp phần làm sáng tỏ giá trị nghệ thuật và tư tưởng của thơ ca chiến sĩ, giúp bảo tồn và phát huy di sản văn học cách mạng, đồng thời cung cấp cơ sở cho giáo dục văn hóa và phát triển nghiên cứu học thuật trong lĩnh vực văn học Việt Nam.

Kết luận

• Luận văn đã làm rõ đặc điểm cái tôi trữ tình trong thơ ca chiến sĩ thời chống Mỹ cứu nước, thể hiện sự hòa quyện giữa cá nhân và tinh thần cách mạng.
• Hình tượng người lính được khắc họa đa chiều, vừa kiên cường vừa giàu cảm xúc chân thực.
• Thơ ca chiến sĩ phản ánh hiện thực chiến tranh một cách sâu sắc, mang đậm tính nhân văn và triết lý.
• Cái tôi trữ tình có sự phát triển theo thời gian, từ cảm xúc bộc phát đến nhận thức trưởng thành.
• Nghiên cứu mở ra hướng đi mới cho việc bảo tồn và phát huy giá trị văn học cách mạng trong giáo dục và nghiên cứu học thuật.

Tiếp theo, cần triển khai các đề xuất nhằm nâng cao nhận thức và phát huy giá trị thơ ca chiến sĩ trong đời sống văn hóa đương đại. Độc giả và các nhà nghiên cứu được khuyến khích tiếp cận và ứng dụng kết quả nghiên cứu để phát triển các công trình học thuật sâu rộng hơn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC Xà HỘI VÀ NHÂN VĂN NGUYỄN TƢỜNG ANH ĐẶC ĐIỂM CÁI TÔI TRỮ TÌNH CỦA CÁC NHÀ THƠ CHIẾN SĨ THỜI CHỐNG MỸ CỨU NƢỚC (QUA NGUYỄN ĐỨC MẬU, ANH NGỌC, VƢƠNG TRỌNG) LUẬN VĂN THẠC SĨ Chuyên ngành: Lý luận văn học Hà Nội – 11/2010 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC Xà HỘI VÀ NHÂN VĂN NGUYỄN TƢỜNG ANH ĐẶC ĐIỂM CÁI TÔI TRỮ TÌNH CỦA CÁC NHÀ THƠ CHIẾN SĨ THỜI CHỐNG MỸ CỨU NƢỚC (QUA NGUYỄN ĐỨC MẬU, ANH NGỌC, VƢƠNG TRỌNG) LUẬN VĂN THẠC SĨ Chuyên ngành: Lý luận văn học Mã số: 60.32 Ngƣời hƣớng dẫn: PGS.TS Đoàn Đức Phƣơng Hà Nội – 11/2010 Môc lôc! Lêi c¶m ¬n.4 Ch-¬ng 1: Bèi c¶nh thêi ®¹i vµ sù xuÊt hiÖn cña c¸c nhµ th¬ chiÕn sÜ. Bèi c¶nh thêi ®¹i.Bèi c¶nh lÞch sö - x· héi. §Æc ®iÓm th¬ ca giai ®o¹n chèng Mü. Cuéc ®êi vµ sù nghiÖp cña ba nhµ th¬- chiÕn sÜ.Sù h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn ®éi ngò s¸ng t¸c s¸ng t¸c. Cuéc ®êi vµ sù nghiÖp ba nhµ th¬ - chiÕn sÜ. Nhµ th¬ Anh Ngäc. Nhµ th¬ NguyÔn §øc MËu.Nhµ th¬ V-¬ng Träng.31 Ch-¬ng 2: C¸i t«i c«ng d©n cña ba nhµ th¬ Anh Ngäc, V-¬ng Träng, NguyÔn §øc MËu. H×nh ¶nh ng-êi lÝnh qua c¶m nhËn cña ba nhµ th¬-chiÕn sÜ Anh Ngäc, V-¬ng Träng, NguyÔn §øc MËu. H×nh ¶nh ng-êi lÝnh chiÕn ®Êu ë chiÕn tr-êng.1 G-¬ng mÆt vµ téi ¸c cña kÎ thï. H×nh ¶nh ng-êi lÝnh trong chiÕn ®Êu.Nh÷ng gi©y phót b×nh yªn cña ng-êi lÝnh. T©m t- ng-êi lÝnh. T×nh yªu quª h-¬ng ®Êt n-íc qua l¨ng kÝnh cña ba nhµ th¬ Anh Ngäc, V-¬ng Träng, NguyÔn §øc MËu. Søc sèng m·nh liÖt cña quª h-¬ng. VÎ ®Ñp con ng-êi.75 Ch-¬ng 3: C¸i t«i thÕ sù - ®êi t- cña ba nhµ th¬ Anh Ngäc, V-¬ng Träng, NguyÔn §øc MËu. Anh Ngäc – c¸i t«i s©u l¾ng nhiÒu tr¨n trë. V-¬ng Träng – c¸i t«i ®»m th¾m ©n t×nh. NguyÔn §øc MËu-c¸i t«i nång hËu, kháe kho¾n.124 Tµi liÖu tham kh¶o.127 2 Lêi c¶m ¬n! T«i xin ch©n thµnh c¶m ¬n thÇy gi¸o, PGS.TS §oµn §øc Ph-¬ng ®· tËn t×nh chØ b¶o, h-íng dÉn t«i trong suèt thêi gian hoµn thµnh luËn v¨n nµy. T«i xin ch©n thµnh c¶m ¬n gia ®×nh, bÌ b¹n, ®ång nghiÖp ®· ®éng viªn, chia sÎ vµ gióp ®ì t«i trong qu¸ tr×nh hoµn thµnh luËn v¨n nµy Hµ Néi ngµy 29 th¸ng 9 n¨m2010 Ng-êi thùc hiÖn NguyÔn T-êng Anh. Lý do chän ®Ò tµi Th¬ lµ “v­¬ng quèc cña chñ quan”, lµ “biÓu hiÖn vµ c¶m thô cña chñ thÓ” (Heghen). S¸ng t¹o th¬ lµ mét hµnh ®éng chñ quan, c¸i chñ quan tån t¹i vµ trë thµnh trung t©m quy tô mäi yÕu tè kh¸c. C¶ ba nhµ th¬ NguyÔn §øc MËu, Anh Ngäc, V-¬ng Träng trong cuéc ®êi cÇm bót cña m×nh ®· thÓ hiÖn ®-îc nh÷ng c¸ tÝnh s¸ng t¹o nghÖ thuËt riªng. Lín lªn vµ tr-ëng thµnh trong giai ®o¹n ®Êt n-íc ®ang diÔn ra cuéc chiÕn tranh chèng ®Õ quèc Mü, c¶ ba nhµ th¬ ®Òu lªn ®-êng nhËp ngò theo tiÕng gäi cña quª h-¬ng, ®Êt n-íc, cïng l¨n lén nhiÒu n¨m ë c¸c chiÕn tr-êng, c¸c mÆt trËn nãng báng, “®«i tay cÇm sóng, b¶n th¶o trªn l­ng”. Th¬ ca cña hä ph¶n ¸nh ch©n thùc vµ s©u s¾c hiÖn thùc cuéc chiÕn tranh, ®ång thêi gãp mét “nèt cao” trong mét dµn ®ång ca cæ vò tinh thÇn cña toµn thÓ d©n téc chiÕn ®Êu vµ chiÕn th¾ng giÆc ngo¹i x©m. Bªn c¹nh ®ã, c¶ ba nhµ th¬ nãi trªn kh«ng chØ lµ nh÷ng ng-êi cÇm bót mµ cßn lµ nh÷ng ng-êi chiÕn sÜ trong chiÕn ®Êu khi ®Êt n-íc ®ang ë thêi kú bom löa chiÕn tranh v« cïng ¸c liÖt.Trùc tiÕp tr¶i nghiÖm mäi khèc liÖt cña chiÕn tr-êng, ®øng gi÷a ranh giíi cña sù sèng vµ c¸i chÕt, ®ång thêi cã thÓ c¶m nhËn ®-îc mét c¸ch toµn diÖn vÒ cuéc sèng n¬i ®¹n bom - d-íi con m¾t kh«ng chØ cña ng-êi lÝnh mµ cßn d-íi l¨ng kÝnh cña mét nhµ th¬. Ch¾c h¼n, sù hßa quyÖn chÊt lÝnh, chÊt th¬ cña nh÷ng t©m hån tµi hoa nghÖ sÜ sÏ ®em ®Õn cho ng-êi ®äc nh÷ng c¶m nhËn ch©n thùc, tinh tÕ, ®a d¹ng, phong phó cña ba nhµ th¬ mÆc ¸o lÝnh vÒ ©m h-ëng hµo hïng cña mét thêi ®· ghi dÊu Ên trong lÞch sö n-íc nhµ. Cïng chiÕn ®Êu vµ cïng cÇm bót s¸ng t¸c trong giai ®o¹n chèng Mü cøu n-íc, th¬ cña ba nhµ th¬ Anh Ngäc, V-¬ng Träng, NguyÔn §øc MËu cã nh÷ng nÐt chung vµ cã c¶ nh÷ng nÐt riªng. §· cã nhiÒu nh÷ng c«ng tr×nh nghiªn cøu vÒ t¸c phÈm cña ba nhµ th¬ nµy, nh-ng phÇn lín c¸c ®Ò tµi nghiªn cøu ®Òu ®i s©u 4 nghiªn cøu tõng t¸c gi¶ riªng rÏ. Do vËy, trong luËn v¨n §Æc ®iÓm c¸i t«i tr÷ t×nh cña c¸c nhµ th¬ chiÕn sÜ thêi chèng Mü cøu n-íc (qua NguyÔn §øc MËu, Anh Ngäc, V-¬ng Träng), ng-êi viÕt muèn chØ ra nh÷ng nÐt chung cña ba nhµ th¬ trong thêi kú ®Çy oanh liÖt hµo hïng ®ång thêi chØ ra nh÷ng nÐt kh¸c biÖt t¹o nªn c¸i riªng cña mçi ng-êi. LÞch sö vÊn ®Ò Ch-a bao giê lÞch sö v¨n häc ViÖt Nam l¹i cã sù ph¸t triÓn m¹nh mÏ vµ ®ång ®Òu cña nhiÒu thÓ lo¹i nh- trong giai ®o¹n kh¸ng chiÕn chèng Mü cøu n-íc. TruyÖn ng¾n, truyÖn võa, truyÖn dµi vµ tiÓu thuyÕt, phãng sù, tïy bót, bót ký, th¬ tr÷ t×nh, th¬ chÝnh luËn, th¬ ng¾n, th¬ dµi, tr-êng ca.tÊt c¶ ®Òu ®-îc huy ®éng ®Ó phôc vô cho sù nghiÖp chèng Mü cøu n-íc. Cã thÓ nãi r»ng ë thêi kú nµy, th¬ ®-îc coi lµ binh chñng mòi nhän, cã tÝnh xung kÝch nhÊt, lªn tiÕng kÞp thêi ph¶n ¸nh tr-íc mäi biÕn cè dï lín dï nhá cña cuéc kh¸ng chiÕn thÇn th¸nh. Th¬ b¸m s¸t t×nh h×nh thêi sù nhanh gÇn nh- thÓ ký. Ph¶n ¸nh ch©n thùc lÞch sö - nh÷ng bµi th¬ vÒ NguyÔn V¨n Trçi ®· xuÊt hiÖn trªn mÆt b¸o ngay sau h«m anh bÞ hµnh h×nh (15- 10 – 1964), nh÷ng bµi th¬ nh- Cuéc chia ly mµu ®á (NguyÔn Mü), D¸ng ®øng ViÖt Nam (Lª Anh Xu©n), NÊm mé vµ c©y trÇm (NguyÔn §øc MËu). ®· t¸i hiÖn nh÷ng chi tiÕt sèng cña thùc t¹i, ®· kh¾c s©u trong t©m hån nh÷ng con ViÖt Nam mét søc m¹nh, mét ý chÝ kiªn c-êng cæ vò con ng-êi chiÕn ®Êu cho quª h-¬ng, ®Êt n-íc, cho nh÷ng ng-êi ®· ng· xuèng v× ®éc lËp tù do. Th¬ kh«ng chØ ph¶n ¸nh hiÖn thùc chiÕn tranh ®Çy gian khæ hi sinh mµ cßn ph¶n ¸nh nh÷ng suy nghÜ vµ t×nh c¶m con ng-êi trong cuéc sèng. Th¬ tr÷ t×nh lµ tiÕng nãi trùc tiÕp cña c«ng chóng - lµ chÊt men ®Ó con ng-êi göi g¾m mäi niÒm vui, nçi buån. Kh¸c víi th¬ chèng Ph¸p, th¬ giai ®o¹n chèng Mü lµ mét nÒn th¬ x· héi chñ nghÜa ®· tr-ëng thµnh sau hai m-¬i n¨m D©n chñ Céng hßa. §éi ngò s¸ng t¸c th¬ giê ®©y ngoµi nh÷ng nhµ c¸ch m¹ng lµm th¬ vµ nh÷ng nhµ th¬ ®i 5 theo c¸ch m¹ng, cßn cã thªm c¸c nhµ th¬ lín lªn trong kh¸ng chiÕn chèng Ph¸p vµ nh÷ng nhµ th¬ sinh ra vµ lín lªn d-íi m¸i tr-êng x· héi chñ nghÜa. Cã thÓ thÊy r»ng, trong giai ®o¹n nµy ®éi ngò s¸ng t¸c ngµy cµng ®«ng, sè l-îng th¬ xuÊt b¶n ngµy cµng nhiÒu vµ tÇm ho¹t ®éng còng ngµy cµng më réng. Kh¸ng chiÕn chèng Mü lµ giai ®o¹n lÞch sö hµo hïng cña d©n téc ViÖt Nam. TÊt c¶ nh÷ng ng-êi con cña Tæ Quèc ®Òu cÇm sóng vµ ra trËn theo tiÕng gäi cña con tim. Trong nh÷ng con ng-êi Êy, cã nh÷ng nhµ th¬ mµ cuéc ®êi cña hä, sù nghiÖp cña hä lµ cuéc ®êi vµ sù nghiÖp cña mét thi nh©n, nh-ng khi ®Êt n-íc cÇn, hä vÉn s½n sµng lªn ®-êng chiÕn ®Êu. ChÊt lÝnh trong nh÷ng n¨m th¸ng chiÕn tranh cïng víi mét t©m hån nghÖ sÜ ®· t¹o nªn diÖn m¹o cña c¸c nhµ th¬ chiÕn sÜ. Trong sè v« vµn nh÷ng nhµ th¬ Êy, cã nh÷ng ng-êi ®· ®Ó l¹i dÊu Ên s©u s¾c trong lßng ng-êi ®äc nh- Anh Ngäc, NguyÔn §øc MËu, V-¬ng Träng. ViÖc nghiªn cøu th¬ cña ba nhµ th¬ ë “nhµ sè 4, phè nhµ binh” lµ viÖc lµm cÇn thiÕt ®Ó tõ ®ã h×nh dung ra phÇn nµo diÖn m¹o, t©m hån cña ng-êi lÝnh cô Hå vµ nh÷ng ®Æc tr-ng thÈm mü th¬ ca giai ®o¹n nµy. Môc ®Ých, ph¹m vi, ®èi t-îng nghiªn cøu. C¶ cuéc ®êi g¾n bã víi sù nghiÖp v¨n ch-¬ng ba nhµ th¬ Anh Ngäc, V-¬ng Träng, NguyÔn §øc MËu ®· cho ra ®êi rÊt nhiÒu c¸c t¸c phÈm cã gi¸ trÞ trªn c¸c thÓ lo¹i nh- th¬ ca, tr-êng ca.Tuy nhiªn trong ph¹m vi luËn v¨n nµy, ng-êi viÕt chØ tËp trung chñ yÕu vµo thÓ lo¹i th¬ cña ba nhµ th¬ nãi trªn vµ cô thÓ h¬n lµ th¬ ca thêi kú kh¸ng chiÕn chèng Mü. Nh- chóng ta ®· biÕt nghiªn cøu, t×m hiÓu th¬ ca lµ mét m¶ng ®Ò tµi kh¸ réng vµ ®ßi hái nhiÒu c«ng phu.Tuy nhiªn, th¬ ca ®-îc cÊt lªn - tÊt c¶ ®Òu th«ng qua mét chñ thÓ nhÊt ®Þnh nµo ®ã vµ mçi chñ thÓ ®ã lµ mét thÕ giíi riªng - lµ ng-êi duy nhÊt mang néi dung. Qua ®ã ®Ó thÊy r»ng, c¸i T«i cña mçi nhµ th¬ hay nãi c¸ch kh¸c c¸i T«i tr÷ t×nh lµ mét nh©n tè khëi sù vµ hoµn tÊt cña s¸ng t¹o. 6 ChÝnh v× vËy, b¶n th©n ng-êi viÕt muèn tiÕp cËn, ®i s©u t×m hiÓu ®Æc ®iÓm c¸i T«i tr÷ t×nh cña ba nhµ th¬ ®Ó thÊy ®-îc nh÷ng c¶m nhËn, nh÷ng suy nghÜ cña hä vÒ cuéc sèng, con ng-êi, ®ång thêi thÊy ®-îc ®Æc tr-ng c¬ b¶n cña th¬ ca c¸ch m¹ng trong mét giai ®o¹n lÞch sö hµo hïng cña d©n téc ViÖt Nam. Ph-¬ng ph¸p nghiªn cøu LuËn v¨n chñ yÕu sö dông c¸c ph-¬ng ph¸p nghiªn cøu nh- ph©n tÝch, so s¸nh, tæng hîp ®Ó x¸c ®Þnh c¸c luËn ®iÓm, luËn cø. Ph©n tÝch ®Ó kh¸m ph¸ nh÷ng biÓu hiÖn, so s¸nh ®Ó thÊy ®-îc ®iÓm gièng nhau vµ kh¸c biÖt gi÷a ba nhµ th¬, ¸p dông mét sè vÊn ®Ò lý luËn míi vÒ ph-¬ng ph¸p nghiªn cøu ®Ó cã c¸i nh×n ®a chiÒu, phong phó, tæng qu¸t h¬n vÒ ba nhµ th¬ còng nh- toµn bé th¬ ca cña thêi kú chèng Mü cøu n-íc.CÊu tróc luËn v¨n Ngoµi phÇn Më ®Çu vµ KÕt luËn, luËn v¨n gåm ba ch-¬ng: Ch-¬ng 1: Bèi c¶nh thêi ®¹i vµ sù xuÊt hiÖn cña c¸c nhµ th¬ chiÕn sÜ. Ch-¬ng 2: C¸i t«i c«ng d©n cña ba nhµ th¬ Anh Ngäc,V-¬ng Träng, NguyÔn §øc MËu. Ch-¬ng 3: C¸i «i thÕ sù, ®êi t- cña ba nhµ th¬ Anh Ngäc,V-¬ng Träng, NguyÔn §øc MËu. CH¦¥NG 1 7 BèI C¶NH THêI §¹I Vµ Sù XUÊT HIÖN CñA BA NHµ TH¥ CHIÕN SÜ §Êt n-íc ta cã truyÒn thèng yªu n-íc tù ngµn ®êi. KhÝ thÕ hµo hïng, ý chÝ vµ lßng c¨m thï qu©n x©m l­îc lµ dßng ch¶y bÊt tËn cña nh÷ng ng­êi “con L¹c ch¸u Rång”. Khi Tæ Quèc bÞ ngo¹i x©m, tÊt c¶ con d©n ®Êt ViÖt ®Òu lªn ®-êng ®¸nh giÆc, thÕ hÖ nµy nèi tiÕp thÕ hÖ kh¸c ®· t¹o nªn nh÷ng chiÕn c«ng lõng lÉy kh¾p ®Þa cÇu.