HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM BÙI THANH PHONG ĐẶC ĐIỂM BỆNH LÝ CỦA DỊCH TIÊU CHẢY CẤP Ở LỢN (PORCINE EPIDEMIC DIARHEA – PED) TRÊN ĐÀN LỢN THUỘC TỈNH THÁI NGUYÊN VÀ BIỆN PHÁP ĐIỀU TRỊ Ngành: Thú y Mã số: 60.01 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Phạm Ngọc Thạch NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2017 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Bùi Thanh Phong i LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.
Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc PGS. Phạm Ngọc Thạch đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Nội chẩn – Dược – Độc chất, Khoa Thú y - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn.
Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Bùi Thanh Phong ii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục bảng. vii Danh mục hình.
viii Trích yếu luận văn. ix Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu.
Tổng quan tài liệu. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước. Tình hình nghiên cứu về PED trên thế giới. Tình hình nghiên cứu về PED tại Việt Nam.
Dịch tiêu chảy cấp ở lợn ( ped). Hình thái, cấu trúc virus. Đặc tính sinh học PEDV. Tính chất nuôi cấy.
Dịch tễ học. Cơ chế sinh bệnh. Phương thức truyền lây của virus PED. Triệu chứng lâm sàng.
Phòng và điều trị. Máu – thành phần, chức năng. Chức năng sinh lý của máu. Thành phần của máu.
Đối tượng, nội dung nguyên liệu, phương pháp nghiên cứu. Đối tượng và nội dung nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Theo dõi tỷ lệ mắc, tỷ lệ chết ở lợn mắc dịch tiêu chảy cấp (PED) trên đàn lợn ở tỉnh Thái Nguyên.
Nghiên cứu một số chỉ tiêu sinh lý, sinh hóa máu ở lợn mắc dịch tiêu chảy cấp (PED) trên đàn lợn ở tỉnh Thái Nguyên. Nghiên cứu tổn thương bệnh lý đường ruột của lợn mắc dịch tiêu chảy cấp (PED) trên đàn lợn ở tỉnh Thái Nguyên. Xây dựng phác đồ điều trị thử nghiệm. Địa điểm nghiên cứu.
Nguyên liệu nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Lấy mẫu bệnh phẩm. Xác định lợn bệnh.
Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp xử lý số liệu. Kết quả và thảo luận. Kết quả theo dõi tỷ lệ mắc, tỷ lệ chết ở lợn mắc dịch tiêu chảy cấp ( ped) trên đàn lợn thuộc tỉnh thái nguyên.
Đặc điểm bệnh lý. Những biểu hiện lâm sàng ở lợn mắc dịch tiêu chảy cấp (PED) trên đàn lợn thuộc tỉnh Thái Nguyên. Kết quả khảo sát một số chỉ tiêu sinh lý, sinh hóa máu ở lợn mắc dịch tiêu chảy cấp (PED) trên đàn lợn thuộc tỉnh Thái Nguyên. Tổn thương bệnh lý đại thể và vi thể ở lợn mắc dịch tiêu chảy cấp (ped) trên đàn lợn thuộc tỉnh thái nguyên.
Kết quả nghiên cứu bệnh tích đại thể của lợn mắc dịch tiêu chảy cấp (PED). Kết quả nghiên cứu bệnh tích vi thể của lợn mắc dịch tiêu chảy cấp (PED) trên đàn lợn thuộc tỉnh Thái Nguyên. Kết quả điều trị thực nghiệm lợn mắc dịch tiêu chảy cấp (PED) trên đàn lợn thuộc tỉnh Thái Nguyên. Kết quả kiểm tra khả năng mẫn cảm của E.coli phân lập từ lợn mắc dịch tiêu chảy cấp (PED) với một số loại kháng sinh.
Kết quả điều trị thử nghiệm ở lợn mắc dịch tiêu chảy cấp (PED) trên đàn lợn thuộc tỉnh Thái Nguyên. Kết luận và kiến nghị. 67 Tài liệu tham khảo. 69 v DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt EDV Epidemic Viral Diarhea PED Porcine Epidemic Diarrhea PEDV Porcine Epidemic Diarrhea Virus PCR Polymerase chain reaction (Phản ứng chuỗi trùng hợp) RT-PCR Reverse Transcription Polymerase chain reaction TGE Transmissible Gastro Enteritis TGEV Transmissible Gastroenteritis Enteritis Virus vi DANH MỤC BẢNG Bảng 4.
Tỷ lệ mắc, tỷ lệ chết theo lứa tuổi ở lợn mắc dịch tiêu chảy cấp (PED) trên đàn lợn thuộc tỉnh Thái Nguyên. Triệu chứng lâm sàng ở lợn mắc dịch tiêu chảy cấp (PED) trên đàn lợn thuộc tỉnh Thái Nguyên. Số lượng hồng cầu, tỷ khối hồng cầu, thể tích bình quân của hồng cầu ở lợn khoẻ và lợn mắc dịch tiêu chảy cấp (PED) trên đàn lợn thuộc tỉnh Thái Nguyên. Hàm lượng huyết sắc tố, nồng độ huyết sắc tố trung bình, lượng huyết sắc tố trung bình của hồng cầu ở lợn khoẻ và lợn mắc dịch tiêu chảy cấp (PED) trên đàn lợn thuộc tỉnh Thái Nguyên.
Kết quả kiểm tra tỷ trọng máu của lợn khỏe và lợn mắc dịch tiêu chảy cấp (PED) trên đàn lợn thuộc tỉnh Thái Nguyên). Tốc độ huyết trầm, sức kháng hồng cầu ở lợn khoẻ và lợn mắc dịch tiêu chảy cấp (PED) trên đàn lợn thuộc tỉnh Thái Nguyên. Số lượng bạch cầu, công thức bạch cầu ở lợn khoẻ và lợn mắc dịch tiêu chảy cấp (PED) trên đàn lợn thuộc tỉnh Thái Nguyên. Thăm dò chức năng trao đổi Protit của gan - phản ứng Gross, hàm lượng đường huyết ở lợn mắc dịch tiêu chảy cấp (PED) trên đàn lợn thuộc tỉnh Thái Nguyên.
Độ dự trữ kiềm trong máu và hàm lượng Natri, Kali trong huyết thanh lợn mắc dịch tiêu chảy cấp (PED) trên đàn lợn thuộc tỉnh Thái Nguyên. Bệnh tích đại thể của lợn mắc dịch tiêu chảy cấp (PED) Một số hình ảnh bệnh tích đại thể. Kết quả nghiên cứu bệnh tích vi thể ở ruột của lợn mắc tiêu chảy do virus (PED) trên đàn lợn thuộc tỉnh Thái Nguyên. Bệnh tích vi thể ở một số cơ quan của lợn con mắc dịch tiêu chảy cấp (PED) trên đàn lợn thuộc tỉnh Thái Nguyên.
Kết quả kiểm tra khả năng mẫn cảm của E.coli phân lập được ở lợn mắc dịch tiêu chảy cấp (PED) với một số loại kháng sinh. Kết quả điều trị thử nghiệm ở lợn mắc PED trên đàn lợn thuộc tỉnh Thái Nguyên. 66 vii DANH MỤC HÌNH Hình 4. Lợn sút cân gầy còm.
Lợn con nằm dồn đống. Lợn con nằm trên bụng mẹ. Lợn con nôn mửa. Phân lỏng màu vàng.
Phân màu xi măng. 31 viii TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Bùi Thanh Phong Tên Luận văn: Đặc điểm bệnh lý của dịch tiêu chảy cấp ở lợn (Porcine Epidemic Diarrhea - PED) trên đàn lợn thuộc tỉnh Thái Nguyên và biện pháp điều trị. Ngành: Thú y Mã số: 60.01 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu - Nghiên cứu các đặc điểm bệnh lý của lợn mắc bệnh tiêu chảy thành dịch (PED), hiểu rõ cơ chế gây bệnh phục vụ tốt cho công tác chẩn đoán và điều trị bệnh. - Xác định được cụ thể các biểu hiện lâm sàng ở lợn mắc dịch tiêu chảy cấp (PED).
- Xác định được các biến đổi về các chỉ tiêu sinh lý, sinh hóa máu ở lợn mắc dịch tiêu chảy cấp (PED). - Xác định được các biến đổi bệnh lý đường ruột (đại thể và vi thể ) ở lợn mắc dịch tiêu chảy cấp (PED). - Xác định được hiệu quả điều trị bệnh ở lợn mắc dịch tiêu chảy cấp (PED). Phương pháp nghiên cứu Theo dõi tỷ lệ mắc, tỷ lệ chết; lấy mẫu máu cho nghiên cứu một số chỉ tiêu sinh lý, sinh hóa máu đồng thời thu thập mẫu bệnh phẩm nghiên cứu một số tổn thương bệnh lý đại thể và vi thể của lợn mắc dịch tiêu chảy cấp (PED) bằng các phương pháp và vật liệu nghiên cứu thường quy.
Kết quả chính và kết luận Kết quả nghiên cứu của chúng tôi cho thấy sự thay đổi về một số chỉ tiêu sinh lý, sinh hóa máu ở lợn mắc dịch tiêu chảy cấp (PED) cũng như các biến đổi bệnh tích đại thể và vi thể ở lợn bệnh giúp cho quá trình chẩn đoán, hỗ trợ điều trị lợn mắc dịch tiêu chảy cấp (PED). ix THESIS ABSTRACT Master candidate: Bui Thanh Phong Thesis title: Study the pathological characteristics of pigs with Porcine Epidemic Diarrhea (PED) in Thai Nguyen province and solution of treatment. Major: Veterinary Code: 60.01 Educational organization: Vietnam National University of Agriculture (VNUA). Research Objectives - To study the pathological characteristics of porcine epidemic diarrhea (PED), to understand the disease-causing mechanism in helping of disease diagnosis and treatment.
- Identification of clinical signs of PED. - Identification of changes in physiological and biochemical characteristics of PED. - Identification of intestinal and metastatic pathological changes of PED. - Determine the treatment effect of PED.
Materials and Methods Incidence, mortality; blood sampling for some physiological and biochemical parameters studying and specimens sampling for some pathology lesions studying of PED by routine methods and materials. Main findings and conclusions Our results show that changes in some physiological and biochemical parameters of blood as well as microscopic lesions in pigs with PED have contributed to the diagnosis and treatment of PED. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI Dịch tiêu chảy ở lợn (Porcine epidemic diarrhea – PED) do một loại virus thuộc nhóm 1, giống Coronavirus gây ra. Đặc trưng của bệnh là gây tiêu chảy nhiều nước ở lợn, tỷ lệ ốm và tỷ lệ chết có thể lên đến 100%, đặc biệt là lợn con.
PEDV được xếp vào nhóm 1, giống coronavirus, họ coronavirus (Coronaviridae), cùng với TGEV, coronavirus gây bệnh cho mèo (feline coronavirus), coronavirus gây bệnh cho chó (canine coronavirus), và coronavirus gây bệnh cho người chủng 229E (human coronavirus). Dựa vào kết quả giải trình tự gen cho thấy PEDV có quan hệ gần gũi nhất với coronavirus gây bệnh cho người chủng 229E và TGEV.