ÑAÏI HOÏC QUOÁC GIA THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KHOA HOÏC XAÕ HOÄI VAØ NHAÂN VAÊN PHAN MINH THUØY CUOÄC ÑÔØI VAØ SÖÏ NGHIEÄP SAÙNG TAÙC CUÛA NHAØ VAÊN SÔN VÖÔNG LUAÄN VAÊN THAÏC SÓ KHOA HOÏC NGÖÕ VAÊN Thaønh phoá Hoà Chí Minh-2006 ÑAÏI HOÏC QUOÁC GIA THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KHOA HOÏC XAÕ HOÄI VAØ NHAÂN VAÊN PHAN MINH THUØY CUOÄC ÑÔØI VAØ SÖÏ NGHIEÄP SAÙNG TAÙC CUÛA NHAØ VAÊN SÔN VÖÔNG LUAÄN VAÊN THAÏC SÓ KHOA HOÏC NGÖÕ VAÊN CHUYEÂN NGAØNH VAÊN HOÏC VIEÄT NAM MAÕ SOÁ: 5.33 Khoùa: 2003-2006 NGÖÔØI HÖÔÙNG DAÃN: TIEÁN SÓ ÑOAØN LEÂ GIANG Thaønh phoá Hoà Chí Minh-2006 LÔØI CAÛM ÔN Toâi xin chaân thaønh caûm ôn: • Tieán só Ñoaøn Leâ Giang, Ngöôøi thaày nhieät tình höôùng daãn cho toâi, • Phoù Giaùo sö Tieán só Traàn Höõu Taù Tieán só Nguyeãn Coâng Lyù Tieán só Nguyeãn Vaên Kha Tieán Só Nguyeãn Thaønh Thi Ñaõ goùp yù tæ mæ cho toâi trong quaù trình thöïc hieän luaän vaên, • Caùc Thaày Coâ thuoäc Khoa Ngöõ Vaên vaø Baùo Chí Tröôøng Ñaïi Hoïc Khoa Hoïc Xaõ Hoäi vaø Nhaân Vaên Ñaõ daïy doã vaø khuyeán khích toâi • Ngöôøi thaân cuûa Nhaø vaên Sôn Vöông, Ñaõ cung caáp cho toâi moät soá tö lieäu • Cuøng gia ñình, baïn beø… Ñaõ ñoäng vieân, giuùp ñôõ toâi. CHAÂN DUNG NHAØ VAÊN SÔN VÖÔNG MUÏC LUÏC MÔÛ ÑAÀU. Lyù do choïn ñeà taøi. Lòch söû nghieân cöùu vaán ñeà.
Giôùi haïn nghieân cöùu vaø nhieäm vuï cuûa ñeà taøi. Phöông phaùp nghieân cöùu. Ñoùng goùp cuûa luaän vaên. Boá cuïc cuûa luaän vaên.
8 CHÖÔNG 1: CUOÄC ÑÔØI, VAÊN NGHIEÄP VAØ CAÛM HÖÙNG SAÙNG TAÙC. Töø aáu thô ñeán luùc tröôûng thaønh (1909-1933). Cuoäc soáng tuø ñaøy (1933-1968). Nhöõng naêm cuoái ñôøi.3 Caûm höùng saùng taùc.
Caûm höùng pheâ phaùn xaõ hoäi. Caûm höùng ñaïo lyù vaø öôùc mô coâng baèng xaõ hoäi. Caûm höùng yeâu nöôùc – caêm thuø aùp böùc baát coâng. 57 CHÖÔNG 2: NHAÂN VAÄT TRONG TAÙC PHAÅM CUÛA SÔN VÖÔNG.
Caùc kieåu nhaân vaät. Nhaân vaät lyù töôûng. Nhaân vaät phaûn dieän .3 Nhaân vaät bò tha hoaù. Ngheä thuaät xaây döïng nhaân vaät.
Xaây döïng nhaân vaät thoâng qua ngoaïi hình, tieåu söû. Xaây döïng nhaân vaät thoâng qua tính caùch, haønh ñoäng vaø hoaøn caûnh .3 Xaây döïng nhaân vaät thoâng qua mieâu taû taâm lyù. 94 CHÖÔNG 3: THEÅ LOAÏI, COÁT TRUYEÄN, KEÁT CAÁU, NGOÂN NGÖÕ VAØ. 96 NGHEÄ THUAÄT DAÃN TRUYEÄN TRONG TAÙC PHAÅM CUÛA SÔN VÖÔNG.
Caùc hình thöùc keát caáu. Keát caáu chöông hoài .2 Keát caáu song tuyeán. Ngheä thuaät söû duïng ngoân ngöõ. Theå hieän sinh ñoäng ngoân ngöõ haøng ngaøy cuûa Nam Boä.
Vaän duïng ca dao, thaønh ngöõ, tuïc ngöõ vaø laåy Kieàu .5 Ngheä thuaät daãn truyeän .6 Nhöõng haïn cheá veà hình thöùc ngheä thuaät. 140 TAØI LIEÄU THAM KHAÛO. Lyù do choïn ñeà taøi Cuoái theá kyû XIX, ñaàu theá kyû XX, vôùi söï ra ñôøi cuûa chöõ Quoác ngöõ vaø giao löu vaên hoùa ñoâng taây, vaên hoïc Vieät Nam ñaõ ñi ñeán böôùc ngoaët hieän ñaïi hoùa. Tröôùc heát, ôû mieàn Nam, maûnh ñaát thuoäc ñòa, ñoâ thò phaùt trieån maïnh saûn sinh ra taàng lôùp môùi laø thò daân, hình thaønh neân moät löïc löôïng coâng chuùng môùi.
Baùo chí vaø in aán phaùt trieån cuõng laø “baø ñôõ maùt tay” cho vaên hoïc. Taát caû nhöõng tieàn ñeà ñoù ñaõ taïo neân tình hình vaên hoïc soâi ñoäng ôû mieàn Nam vaøo nhöõng naêm ñaàu theá kyû hai möôi. Theá maïnh noåi troäi cuûa vaên hoïc Nam Boä giai ñoaïn naøy laø vaên xuoâi, cuï theå laø tieåu thuyeát (theo nghóa roäng bao goàm caû ñoaûn thieân, trung thieân vaø tröôøng thieân tieåu thuyeát). Coù theå noùi nhöõng nhaø vaên Nam Boä laø nhöõng ngöôøi caàm côø tieân phong môû ñöôøng cho theå loaïi tieåu thuyeát hieän ñaïi.
Trong taùc phaåm Khi nhöõng löu daân trôû laïi, Nguyeãn Vaên Xuaân coù vieát: “Taïi sao nhaéc ñeán tieåu thuyeát phoâi thai laïi khoâng ñeå taâm nghieân cöùu nhöõng taùc giaû mieàn Nam vaøo ñaàu theá kyû,… nhöõng taùc giaû thaønh coâng lôùn ôû mieàn Nam khi chính mieàn Baéc nhieàu ngöôøi chöa bieát tieåu thuyeát laø gì. Neàn tieåu thuyeát Nam Boä thaät söï nhoän nhòp vôùi nhieàu teân tuoåi môùi meû vaø sung söùc nhö Nguyeãn Troïng Quaûn, Nguyeãn Chaùnh Saét, Hoà Bieåu Chaùnh, Bieán Nguõ Nhy, Leâ Hoaèng Möu, Böûu Ñình, Taân Daân Töû, Phuù Ñöùc, Nguyeãn Böûu Moäc, Sôn Vöông… Nhöõng taùc giaû naøy ñaõ löøng danh moät thôøi, laøm say meâ haøng trieäu con tim ñoäc giaû Nam Boä. Nhöng vaên hoïc Quoác ngöõ Nam Boä ñaàu theá kyû hai möôi laø maûng ñeà taøi chöa ñöôïc khai thaùc, nghieân cöùu roäng raõi. Nhöõng thaønh töïu cuõng nhö teân tuoåi cuûa maûng vaên hoïc naøy vaãn coøn xa laï vôùi giôùi nghieân cöùu vaên hoïc vaø sinh vieân khoa vaên hieän nay.
Noùi nhö Buøi Ñöùc Tònh, ñoù laø moät haønh ñoäng “boû rôi nhöõng ñöùa con tinh thaàn”, laø moät “söï hoang phí” 2 [71,tr28] ñoái vôùi lòch söû nghieân cöùu vaên hoïc. Chính vì theá, thôøi gian gaàn ñaây, giôùi nghieân cöùu ñaõ baét ñaàu quan taâm ñeán vieäc khai khaån maûnh ñaát coøn hoang sô naøy. Sôn Vöông (teân thaät laø Tröông Vaên Thoaïi) laø moät trong nhöõng nhaø vaên vieát tieåu thuyeát vaøo thôøi kì ñaàu ôû Nam Boä. Taùc phaåm cuûa oâng raát ñöôïc quaàn chuùng yeâu thích.
OÂng cuõng coù coâng trong quaù trình caùch taân vaên xuoâi, gaây ñöôïc aûnh höôûng cho nhieàu nhaø vaên – kí giaû theá heä sau (ví duï nhö Nguyeân Huøng). Maëc duø söï nghieäp saùng taùc khaù ngaén (chæ khoaûng ba naêm), nhöng oâng ñaõ taïo laäp ñöôïc teân tuoåi. Hôn nöõa, cuoäc ñôøi ba chìm baûy noåi cuûa oâng ñaõ trôû thaønh giai thoaïi trong laøng vaên. Töø ñoù, ngöôøi vieát choïn ñeà taøi Cuoäc ñôøi vaø söï nghieäp saùng taùc cuûa nhaø vaên Sôn Vöông vôùi mong muoán goùp phaàn hoaøn chænh cho dieän maïo vaên hoïc Nam Boä giai ñoaïn ñaàu theá kyû, ñoàng thôøi cuõng muoán toû loøng tri ngoä ñoái vôùi thaønh töïu cuûa cha oâng treân maûnh ñaát queâ höông mình.
Lòch söû nghieân cöùu vaán ñeà Caùc coâng trình nghieân cöùu gaàn ñaây (baøi baùo, taïp chí, luaän aùn, saùch bieân khaûo) veà vaên hoïc Nam Boä giai ñoaïn ñaàu theá kyû chuû yeáu nghieân cöùu veà boái caûnh, tình hình chung, neáu coù ñi vaøo nghieân cöùu töøng taùc giaû thì cuõng chæ chuù yù ñeán vaøi taùc giaû noåi baät hôn caû nhö Hoà Bieåu Chaùnh, Leâ Hoaèng Möu, Nguyeãn Chaùnh Saét… trong ñoù Hoà Bieåu Chaùnh laø taùc giaû ñöôïc quan taâm nghieân cöùu nhieàu nhaát. Rieâng Sôn Vöông gaàn nhö bò laõng queân. Chæ coù moät vaøi baøi baùo, baøi vieát noùi veà tieåu söû cuûa Sôn Vöông nhö: - Quaùi kieät Sôn Vöông, ngöôøi tuø theá kyû cuûa Nguyeãn Hoàng Lam ñaêng nhieàu kyø treân baùo An ninh theá giôùi vaø An ninh traät töï, naêm 1999, 2000. Baøi baùo naøy khaù daøi, ñöôïc ñaêng laøm nhieàu kyø, noäi dung thuaät laïi tæ mæ töøng söï kieän töø lôùn ñeán nhoû trong cuoäc ñôøi nhaø vaên, goàm coù 10 phaàn ñöôïc ñaët teân theo kieåu thu huùt aán töôïng ngöôøi ñoïc: Kieáp phong söông aên quaùn nguû ñình; Giang hoà trôøi Nam gaëp löõ khaùch ñaát Baéc vaø vuï cöôùp laãy löøng; Keû caép gaëp baø giaø; 16-8, ngaøy 3 ñònh meänh; Nhöõng naêm soâi ñoäng; Thö tình ôû Coân Ñaûo; Ñaûo quoác Coân Loân vaø nhöõng tham voïng phieâu löu; Ñoái maët vôùi thaùch thöùc khoù khaên; Moät kyû luïc ngoài tuø; Nhöõng naêm cuoái ñôøi.
Baøi baùo cuûa Nguyeãn Hoàng Lam sinh ñoäng, chi tieát vaø haáp daãn, mang ñaäm tính chaát truyeän kyù. Beân caïnh vieäc taùi hieän hoaøn caûnh, tình tieát, thaäm chí caû nhöõng ñoaïn ñoái thoaïi quan troïng trong cuoäc ñôøi Sôn Vöông, Nguyeãn Hoàng Lam coøn ñöa ra nhieàu nhaän xeùt mang tính chuû quan veà tính caùch, giaù trò con ngöôøi cuûa Sôn Vöông. - Sôn Vöông tröôøng kyø gian khoå trong tuø nguïc 1933 – 1968 cuûa Baèng Giang, in trong quyeån saùch Saøi Coân coá söï cuûa oâng do Nhaø xuaát baûn Vaên hoïc xuaát baûn naêm 1999. Baøi vieát naøy khaùch quan hôn nhieàu so vôùi baøi baùo cuûa Nguyeãn Hoàng Lam.
Baèng Giang chuû yeáu söû duïng tö lieäu töø quyeån hoài kyù Maùu hoøa nöôùc maét. Beân caïnh ñoù oâng cuõng cung caáp moät soá tö lieäu chi tieát veà caùc hoaït ñoäng baùo chí, hoaït ñoäng yeâu nöôùc cuûa Sôn Vöông trong thaäp nieân hai möôi, ñaây laø ñieåm khaùc bieät noåi baät vaø coù ñoùng goùp ñaùng keå hôn so vôùi caùc tö lieäu cuûa caùc nhaø baùo, nhaø nghieân cöùu khaùc. - Sôn Vöông, moät nhaø vaên, nhaø thô ñaëc bieät, cuûa Tröông Voõ Anh Giang, ñaêng treân baùo Vaên ngheä Thaønh phoá Hoà Chí Minh, soá 10 ra ngaøy 03-04-2003. Baøi baùo naøy cuõng coù noùi veà cuoäc ñôøi Sôn Vöông (töông ñoái ngaén), coøn chuû yeáu trích ñaêng, giôùi thieäu xuaát xöù vaø phaân tích nhöõng baøi thô cuûa nhaø vaên (nhöõng baøi thô naøy seõ ñöôïc giôùi thieäu trong muïc 1.
Baøi baùo khaù daøi, nhöng thöïc chaát chæ laø trích ñaêng hoài kyù cuûa Sôn Vöông moät caùch coù choïn loïc, khoâng coù phaùt hieän, ñoùng goùp môùi. - Sôn Vöông bò ñe doaï tính maïng do caâu ñoái ngöôõng moä Hoà Chuû Tòch cuûa Tröông Voõ Anh Giang, ñaêng treân baùo Vaên ngheä Thaønh phoá Hoà Chí Minh, ra ngaøy 24-4-2003. Baøi baùo naøy ñaêng caâu ñoái cuûa Sôn Vöông toû yù ngöôõng moä Chuû tòch Hoà Chí Minh, ñöôïc Sôn Vöông vieát ñeå chaøo möøng ngaøy thoáng nhaát ñaát nöôùc 30-04-1975. Sau khi caâu ñoái ñöôïc treo leân, moät soá phaàn töû 4 phaûn ñoäng ñaõ göûi thö ñe doïa tính maïng cuûa Sôn Vöông, baét buoäc oâng phaûi xeù boû caâu ñoái.
Sôn Vöông ñaõ toû thaùi ñoä kieân cöôøng baát phuïc tröôùc lôøi ñe doïa ñoù. Baøi baùo cuõng ñaêng taûi nhöõng lôøi taâm söï cuûa Sôn Vöông baøy toû tình caûm ñoái vôùi Chuû tòch Hoà Chí Minh noùi rieâng vaø ñoái vôùi hai cuoäc khaùng chieán cuûa daân toäc ta noùi chung. - Gaàn ñaây nhaát laø coâng trình Tieåu thuyeát Nam boä cuoái theá kæ XIX ñaàu theá kyû XX, do Nguyeãn Kim Anh chuû bieân, laø moät taäp bieân khaûo toång quaùt veà haàu heát caùc taùc giaû vaø taùc phaåm cuûa maûng vaên hoïc naøy, trong ñoù coù chöông Sôn Vöông do Haø Thanh Vaân thöïc hieän ñaõ trình baøy sô löôïc tieåu söû Sôn Vöông vaø toùm taét moät soá taùc phaåm cuûa Sôn Vöông. Phaàn tieåu söû chuû yeáu döïa vaøo tö lieäu cuûa ngöôøi ñi tröôùc.
Ñoùng goùp ñaùng keå laø phaàn toùm taét taùc phaåm, beân caïnh coù ñaùnh giaù khaùi quaùt veà caùc taùc phaåm. Do tính chaát cuûa coâng trình laø nhaém vaøo dieän roäng cuûa caû giai ñoaïn vaên hoïc, neân söï trình baøy veà nhaø vaên Sôn Vöông coù phaàn vaén taét, ngaén goïn. - Ngoaøi ra, coøn coù coâng trình cuûa Cao Xuaân Myõ söu taàm, Mai Quoác Lieân giôùi thieäu, quyeån Vaên xuoâi Nam Boä nöûa ñaàu theá kyû XX, taäp 1, trong ñoù cuõng trình baøy raát vaén taét veà tieåu söû cuûa Sôn Vöông (chæ neâu ra moät vaøi söï kieän noåi baät coù tính quyeát ñònh), vaø tuyeån in hai taùc phaåm cuûa oâng: Baïc traéng loøng ñen, Phaûn baïn vì tình.