Tài liệu: Công tác đánh giá cán bộ quản lí trường tiểu học huyện triệu sơn

Tài liệu chuyên khảo về Công tác đánh giá cán bộ quản lí trường tiểu học huyện triệu sơn tỉnh thanh hoá thực trạng trình bày khoa học, dễ hiểu, dễ áp

• Tác giả: Quản Trọng Thể
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Viết Nhụ
• Trường học: Trường Đại học Vinh
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Công Tác Đánh Giá Cán Bộ Quản Lý Trường Tiểu Học Huyện Triệu Sơn, Tỉnh Thanh Hoá - Thực Trạng Và Đề Xuất Giải Pháp
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ khoa học
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Vinh

Tóm tắt

I. Khái niệm và tầm quan trọng của đánh giá cán bộ quản lí trường

Đánh giá cán bộ quản lí trường là một quá trình khoa học, toàn diện nhằm đánh giá năng lực, phẩm chất và hiệu quả công tác của những người đứng đầu các trường học. Theo các chỉ thị của Đảng, việc đánh giá cán bộ không chỉ là nhiệm vụ hành chính mà còn là đòi hỏi cấp bách trong bối cảnh đổi mới giáo dục. Giáo dục tiểu học, là bậc học nền tảng trong hệ thống giáo dục quốc dân, cần các hiệu trưởng có năng lực quản lý xuất sắc. Công tác đánh giá cán bộ giúp nâng cao chất lượng đội ngũ quản lý, từ đó nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực cho đất nước.

1.1. Định nghĩa đánh giá cán bộ quản lí

Đánh giá cán bộ quản lí là việc xác định mức độ hoàn thành nhiệm vụ, năng lực chuyên môn, phẩm chất đạo đức và hiệu quả quản lý của hiệu trưởng. Quá trình này dựa trên các tiêu chí, chuẩn mực cụ thể và được thực hiện bởi nhiều chủ thể khác nhau như tự đánh giá, đánh giá của đồng nghiệp, giáo viên và cơ quan quản lý trực tiếp.

1.2. Vai trò và ý nghĩa trong quản lý giáo dục

Công tác đánh giá đóng vai trò then chốt trong việc phát triển đội ngũ cán bộ quản lí trường và nâng cao hiệu quả quản lý giáo dục. Nó cung cấp cơ sở khoa học cho việc quy hoạch, bồi dưỡng, luân chuyển và sử dụng cán bộ một cách hiệu quả nhất, góp phần thực hiện mục tiêu xây dựng đội ngũ quản lí được chuẩn hoá và đảm bảo chất lượng.

II. Tiêu chí và chuẩn mực đánh giá hiệu trưởng tiểu học

Việc đánh giá cán bộ quản lí cần tuân theo những tiêu chí đánh giá khoa học, rõ ràng và toàn diện. Các tiêu chí này không chỉ đánh giá năng lực quản lí mà còn xét đến phẩm chất đạo đức, trách nhiệm xã hội và kết quả công tác thực tế. Theo các nghiên cứu, chuẩn hiệu trưởng trường tiểu học bao gồm nhiều khía cạnh: năng lực lãnh đạo, kỹ năng quản lý tài chính, khả năng phát triển giáo viên, và hiệu quả trong việc nâng cao chất lượng giáo dục. Mỗi tiêu chí cần có các mức độ cụ thể và minh chứng rõ ràng để đảm bảo tính khách quan.

2.1. Các tiêu chí chính trong đánh giá

Tiêu chí đánh giá bao gồm: (1) Năng lực chuyên môn quản lý; (2) Phẩm chất đạo đức và lối sống; (3) Hiệu quả công tác thực tế; (4) Mối quan hệ với cộng đồng; (5) Khả năng đổi mới và sáng tạo. Mỗi tiêu chí được xác định với các mức độ đánh giá cụ thể để giúp người đánh giá có cơ sở khách quan.

2.2. Minh chứng và bằng cấp chứng thực

Để đảm bảo tính khoa học của công tác đánh giá cán bộ, cần có minh chứng cụ thể cho mỗi tiêu chí. Minh chứng có thể là: kết quả kiểm định chất lượng giáo dục, phản hồi từ giáo viên và phụ huynh, các sáng kiến cải tiến, hoặc chứng chỉ quốc tế. Điều này giúp tăng độ tin cậy và công bằng trong đánh giá xếp loại hiệu trưởng.

III. Phương pháp và quy trình đánh giá cán bộ quản lí

Phương pháp đánh giá cán bộ quản lí cần đa chiều, kết hợp nhiều nguồn thông tin khác nhau. Quy trình đánh giá hiệu trưởng thường bao gồm các bước: chuẩn bị và xác định tiêu chí, thu thập dữ liệu từ nhiều chủ thể, phân tích và đánh giá kết quả, và cuối cùng là phân hạng. Các phiếu đánh giá cần được thiết kế khoa học với các mục hỏi rõ ràng, dễ hiểu. Công tác đánh giá nên được thực hiện định kỳ, thường là hàng năm, để có thể theo dõi sự tiến bộ và phát hiện những khu vực cần cải thiện. Sự tham gia của nhiều bên (tự đánh giá, cấp dưới, cấp trên) giúp đảm bảo tính công bằng và toàn diện.

3.1. Các phương pháp đánh giá chính

Phương pháp đánh giá bao gồm: (1) Tự đánh giá của hiệu trưởng; (2) Đánh giá từ cán bộ, giáo viên và nhân viên; (3) Đánh giá từ cơ quan quản lý trực tiếp; (4) Khảo sát ý kiến cộng đồng và phụ huynh. Mỗi phương pháp cung cấp những góc nhìn khác nhau, giúp tạo nên bức tranh toàn diện về hiệu quả công tác của hiệu trưởng trường tiểu học.

3.2. Quy trình thực hiện và công cụ đánh giá

Quy trình đánh giá xếp loại hiệu trưởng bao gồm: (1) Xây dựng phiếu đánh giá chuẩn hoá; (2) Phân phát và thu thập phiếu từ các chủ thể; (3) Tổng hợp kết quả từ phiếu hiệu trưởng tự đánh giá và phiếu tham gia đánh giá của nhân viên; (4) Xếp loại cuối cùng bởi Phòng Giáo dục & Đào tạo. Công cụ đánh giá phải được kiểm chứng để đảm bảo độ tin cậy.

IV. Các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác đánh giá cán bộ quản lí

Để nâng cao hiệu quả công tác đánh giá cán bộ quản lí trường, cần triển khai các giải pháp toàn diện và đồng bộ. Trước tiên, phải hoàn thiện hệ thống tiêu chí đánh giá sao cho phù hợp với bối cảnh hiện tại, phản ánh đúng yêu cầu quản lý hiện đại. Thứ hai, cần tăng cường đào tạo cho những người thực hiện công tác đánh giá để nâng cao năng lực và hiểu biết về phương pháp đánh giá khoa học. Thứ ba, phải đảm bảo tính công khai, minh bạch trong quá trình đánh giá xếp loại hiệu trưởng để tăng sự tin tưởng của cộng đồng. Cuối cùng, cần kết nối chặt chẽ công tác đánh giá với các hoạt động phát triển cán bộ như bồi dưỡng, luân chuyển và ghi nhận thành tích.

4.1. Hoàn thiện cơ chế và quy định đánh giá

Các trường, Sở Giáo dục & Đào tạo cần xây dựng và ban hành các quy chế đánh giá cán bộ rõ ràng, công bằng. Quy định phải bao gồm các nội dung: tiêu chí, phương pháp, chu kỳ đánh giá, và những hình thức ghi nhận thành tích. Các tiêu chí đánh giá nên được cập nhật thường xuyên để phù hợp với mục tiêu giáo dục phát triển.

4.2. Đảm bảo tính công bằng và minh bạch

Công tác đánh giá cần tuân theo nguyên tắc công bằng, minh bạch và khoa học. Cần công khai các tiêu chí đánh giá, quy trình, kết quả để mọi người hiểu rõ. Giáo viên và nhân viên nên được cơ hội phản ánh và tranh luận về kết quả đánh giá hiệu trưởng. Thực hiện công tác đánh giá một cách công bằng sẽ tăng động lực làm việc và phát triển chuyên môn của đội ngũ quản lí trường.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu. Chương 2: Thực trạng công tác đánh giá CBQL trường tiểu học huyện Triệu Sơn, tỉnh Thanh Hoá. 8 Chương 3: Giải pháp đánh giá CBQL trường tiểu học huyện Triệu Sơn, tỉnh Thanh Hoá. Kết luận và kiến nghị Cuối luận văn có: - Danh mục tài liệu tham khảo - Các phụ lục.

Chƣơng 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. VÀI NÉT TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU Đánh giá CBQL trường học là một công việc không thể thiếu trong quá trình quản lý giáo dục, quản lý trường học. Trong quá trình quản lý giáo dục người ta phải tiến hành đánh giá các nhà quản lý giáo dục, quản lý trường học trong đó có hiệu trưởng. Đối với mỗi cấp quản lý, mỗi đợt đánh giá CBQL trường học có những mục đích khác nhau, đánh giá để xác nhận thành tích, đề bạt, phân công 9 công tác hoặc tăng lương hay khen thưởng, đánh giá để tuyển chọn.

nhưng có chung một mục đích là đánh giá để giúp họ cải tiến công việc quản lý nhà trường tốt hơn, giúp đối tượng được đánh giá phát triển tốt hơn. Nƣớc ngoài Hiện nay công tác đánh giá CBQL đặc biệt là hiệu trưởng trường phổ thông ở Mĩ rất được quan tâm. Người ta cho rằng “Có một hệ thống đánh giá hiệu trưởng toàn diện và tốt là một cách tốt để phát triển nghề nghiệp hiệu trưởng” [54]. Công tác đánh giá hiệu trưởng ở Mĩ được quan tâm từ những năm 1980 nhưng nhìn chung vẫn còn nhiều vấn đề đang tồn tại, một trong những tồn tại là mục đích đánh giá hiệu trưởng chưa rõ ràng [53], tiêu chí đánh giá chưa đảm bảo để có thể đánh giá hiệu trưởng một cách chính xác và đầy đủ.

Tiêu chí đánh giá chưa hoàn thiện, vẫn chủ yếu đánh giá dựa vào bảng liệt kê và xếp hạng (checklist and rank). Một số nơi thì đánh giá thường kết hợp cùng với việc sử dụng văn bản tự đánh giá của hiệu trưởng và bản đánh giá của thanh tra giáo dục. Hiệp hội các hiệu trưởng trường trung học Mĩ đã xây dựng bảng (form) đánh giá các kĩ năng của nhà quản lý trường học thế kỉ 21. Bảng này có 4 lĩnh vực cần đánh giá là: 1/ Lãnh đạo giáo dục; 2/ Giải quyết những vấn đề phức tạp; 3/ Giao tiếp; 4/ Phát triển bản thân và những người khác [55].

Trong mỗi lĩnh vực này lại chia thành những yêu cầu mà nhà quản lý phải thực hiện, trong mỗi yêu cầu lại chia thành nhiều tiêu chí mà nhà quản lý phải đạt được hoặc thực hiện. Thang để chấm cho mỗi tiêu chí thuộc vào 6 loại sau: “không bao giờ”, “hiếm khi”, “thỉnh thoảng”, “thường xuyên”, “rất thường xuyên”, “không đáp ứng”. Một số bang của Mĩ và một số nước cũng đã xây dựng chuẩn hiệu trưởng:  Các chuẩn nghề nghiệp cho cán bộ quản lý trường học của bang Illinois có 6 tiêu chuẩn : - Tiêu chuẩn 1. Hỗ trợ xây dựng kế hoạch học tập - Tiêu chuẩn 2.

Nuôi dưỡng văn hoá nhà trường và phát triển chương trình giảng dạy 10 - Tiêu chuẩn 3. Tổ chức và chỉ đạo quá trình giáo dục - Tiêu chuẩn 4. Phối hợp với gia đình và cộng đồng - Tiêu chuẩn 5. Đảm bảo tính toàn vẹn, công bằng và đạo đức nghề nghiệp - Tiêu chuẩn 6.

Nhận thức và ảnh hưởng tới bối cảnh chính trị, xã hội, kinh tế, luật pháp và văn hoá.  Các chuẩn cho hiệu trưởng bang Ohio: - Tiêu chuẩn 1: Liên tục hoàn thiện - Tiêu chuẩn 2: Giáo dục - Tiêu chuẩn 4: Cộng tác - Tiêu chuẩn 5: Khuyến khích cha mẹ học sinh và cộng đồng  Chuẩn quốc gia Hiệu trưởng của Anh : Có 6 tiêu chuẩn : - Tiêu chuẩn 1. Xác định tầm nhìn và kế hoạch chiến lược của nhà trường. Quản lý việc dạy và học (Leading Learning and Teaching) - Tiêu chuẩn 3.

Tự phát triển bản thân và phối hợp công tác (Developing Self and Working with others) - Tiêu chuẩn 4. Quản lý tổ chức (Managing the Organization) - Tiêu chuẩn 5. Trách nhiệm báo cáo/ Giải trình kết quả hoạt động của nhà trường (Securing Accountability) - Tiêu chuẩn 6. Xây dựng và củng cố mối quan hệ với cộng đồng địa phương (Strengthening Community)  Chuẩn trình độ quản lý trường trung học của Trung Quốc: Thể hiện các hoạt động quản lý: * Quản lý hành chính * Quản lý giáo dục * Quản lý giáo dục đạo đức * Quản lý công chức * Quản lý giảng dạy * Quản lý tổng vụ.

Trong nƣớc Đánh giá CBQL trường học phổ thông Việt Nam nói chung và đánh giá CBQL trường tiểu học nói riêng luôn được cơ quan quản lý các cấp quan tâm chỉ 11 đạo, thực hiện cùng với các hoạt động khác trong công tác quản lý trường học. Tuy nhiên hiện nay đánh giá CBQL trường tiểu học chủ yếu là đánh giá thi đua chứ chưa hẳn là đánh giá chất lượng nghề nghiệp. Mặc dù đánh giá thi đua cũng phải đánh giá công việc của CBQL nhưng việc đánh giá này chưa chi tiết và bao quát hết những nhiệm vụ và trách nhiệm của CBQL, như vậy về thực chất chưa đánh giá được chất lượng CBQL trên cương vị công tác của họ một cách khoa học. Một số dự án đã tiến hành đánh giá CBQL nhưng chủ yếu là thống kê số lượng, trình độ chuyên môn và việc tham gia các lớp bồi dưỡng về lý luận chính trị và quản lý, chứ chưa thực sự có những đánh giá về chất lượng nghề nghiệp của họ.

Dự án hỗ trợ đổi mới giáo dục (SREM) có tiến hành khảo sát hiện trạng CBQL giáo dục trong đó có nói đến công tác đánh giá CBQL trường phổ thông hiện nay, công tác bồi dưỡng và cơ chế quản lý CBGD. nhưng cũng chưa thực sự có đánh giá về chất lượng CBQL. Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chỉ đạo xây dựng Chuẩn hiệu trưởng các cấp học phổ thông. Quy định Chuẩn hiệu trưởng trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học đã được ban hành kèm theo Thông tư số 29/2009/TT-BGD&ĐT ngày 22 tháng 10 năm 2009.

Chuẩn này có 3 tiêu chuẩn nêu lên phẩm chất đạo đức và năng lực quản lý của người hiệu trưởng trường trung học: - Tiêu chuẩn 1: Phẩm chất chính trị và đạo đức nghề nghiệp - Tiêu chuẩn 2: Năng lực chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm - Tiêu chuẩn 3: Năng lực quản lý nhà trường. Gần đây, Bộ GD&ĐT đang xây dựng “Bản đồ năng lực cán bộ quản lý giáo dục” và tháng 8 năm 2007 đã đưa ra các tiêu chí về những năng lực cần thiết cho CBQL để lấy ý kiến đông đảo của giáo viên và CBQL giáo dục [1]. 12 Luận văn thạc sĩ của Hoàng Phú (2007) – “Xây dựng nội dung và quy trình đánh giá cán bộ quản lý trường tiểu học huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An” [39]; luận án tiến sĩ của Trịnh Thị Hồng Hà (2008)- “Xây dựng quy trình đánh giá hiệu trưởng trường tiểu học Việt Nam theo hướng chuẩn hoá” [26] là những nghiên cứu đề cập đến vấn đề đánh giá CBQL, hiệu trưởng trường tiểu học. Luận văn của Hoàng Phú tập trung xây dựng nội dung và quy trình đánh giá hiệu trưởng trường tiểu học; nội dung đánh giá tập trung vào các lĩnh vực: Phẩm chất chính trị, đạo đức lối sống; kiến thức và kĩ năng quản lý giáo dục.

Quy trình đánh giá được chia làm ba giai đoạn: chuẩn bị đánh giá, tổ chức đánh giá và xử lí kết quả sau đánh giá. Luận án của Trịnh Thị Hồng Hà đưa ra bảy lĩnh vực để đánh giá nghề nghiệp hiệu trưởng trường tiểu học đó là: Quản lý trường học; lãnh đạo tổ chức nhà trường; tham gia phối hợp trong hoạt động giáo dục của địa phương; giáo dục dạy học; tư vấn cho giáo viên, phụ huynh và học sinh; học tập để phát triển nghề nghiệp và phát triển cá nhân có hiệu quả; nghiên cứu, ứng dụng, triển khai các hoạt động khoa học - công nghệ trong giáo dục. Tác giả Trịnh Thị Hồng Hà đưa ra quy trình đánh giá theo năm bước, đó là: Chuẩn bị cho đánh giá; tiến hành thu thập dữ liệu đánh giá; xử lí dữ liệu từ các nguồn đánh giá; tổng hợp kết quả xử lí dữ liệu từ các nguồn; đánh giá tổng hợp của cơ quan đánh giá. Bên cạnh đó, có một số luận văn thạc sĩ đề cập đến vấn đề quản lý từng mặt hoạt động của trường như quản lý quá trình dạy học, quản lý công tác kiểm tra, thanh tra trong trường học, quản lý từng mặt hoạt động của nhà trường.

của hiệu trưởng chứ không đi sâu vào vấn đề đánh giá CBQL, đánh giá hiệu trưởng. Một số luận án tiến sĩ có nghiên cứu liên quan đến CBQL trường tiểu học nhưng không trực tiếp nghiên cứu về đánh giá CBQL. Luận án của Nguyễn Minh Châu (2000)- “ Một số đặc điểm giao tiếp của hiệu trưởng trường tiểu học”[15] – Luận án tiến sĩ tâm lí- Trường ĐHSPHN, phân tích đặc điểm giao tiếp của hiệu trưởng trên 3 mặt: Nhu cầu giao tiếp trong quản lý; mục đích giao tiếp trong quản lý; nhận thức của hiệu trưởng trong giao tiếp. Luận án của Khăm Keo Vông Phila (1996) “Nghiên cứu phẩm chất, nhân cách người hiệu trưởng tiểu học” – 13 Luận án tiến sĩ tâm lí- Trường ĐHSP- ĐHQGHN.

Nghiên cứu phẩm chất nhân cách hiệu trưởng tiểu học trong đó xác định 3 nhóm phẩm chất: Phẩm chất đạo đức, phẩm chất tư tưởng, phẩm chất công việc. Tháng 5 năm 2007 Bộ GD&ĐT đã ban hành Qui định về Chuẩn nghề nghiệp giáo viên tiểu học [6]. Đây là cơ sở để đánh giá giáo viên tiểu học hàng năm. Chuẩn nghề nghiệp giáo viên tiểu học là hệ thống các phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống; kiến thức; kĩ năng sư phạm mà giáo viên tiểu học cần phải đạt được nhằm đáp ứng mục tiêu của giáo dục tiểu học.

MỘT SỐ KHÁI NIỆM 1. Khái niệm về quản lý 1. Khái niệm về quản lý Trong quá trình phát triển của lịch sử loài người đã trải qua năm giai đoạn phát triển (hình thái kinh tế - xã hội). Ngay từ giai đoạn đầu tiên, đã xuất hiện sự phân công lao động và từ đó hoạt động quản lý cũng dần xuất hiện theo.

Đặc biệt từ khi xã hội phân chia giai cấp thì hoạt động quản lý được thể hiện rõ hơn nhằm kết hợp những con người khác nhau trong các nhóm, các tổ chức lại với nhau để đạt được những mục tiêu chung. Bất cứ tổ chức như thế nào, cơ cấu phức tạp hay đơn giản, quy mô rộng hay hẹp, theo mục đích gì đều cần có sự quản lý.