CHƯƠNG 1: TỰ DO HOÁ THƯƠNG MẠI DỊCH VỤ TRONG KHUÔN KHỎ HIỆP ĐỊNH RCEP 11. Kháiquátvề thương maidichvu 1. Dinh nghĩa, đặc điểm của thương mại địchvụ * Dinh ngiãa Khái niém “thương mai” được hiểu theo nghiia rộng, có nội ham đông ngiĩa với khái niém “kinh doanh”.! Quan hệ thương mại được hình thành giữa các thương nhân cùng quốc tịch, lãnh thô hoặc có sự khác biệt về quốc tịch, lãnh tho.” Luật mẫu vệ trong tài thương mai quốc té của UNCITRAL thông qua ngày 21/6/1985 coi thương mai “bao gồm nhưng không giới han bởi các giao dich dé cưng cấp hay trao đối hàng hoá, dich vụ các hop đồng phan phối. chỉ nhánh hoặc đại điện thương mai, đại li, cho thuế, gia công tư vấn, sở hữn công nghiệp, đâu tư, tài chính ngân hàng bảo hiểm, khai thác, tô nhương liên doanh hoặc các hình thức khác cha hop tác công nghiệp hoặc kinh đoanh".
3 GATS không có định nghĩa cụ thể về địch vụ Dé xác định hành vi hoặc hoạt đông nao là dich vụ, các nước phải tuân thủ theo quy định của Liên hợp quốc về dich vụ, đặc biệt phải tuân theo quy định tại Bảng phân loại các dich vụ cơ bản của Liên hợp quéc (Danh mục PCPC/CPC). Bất cứ hành vị hoặc hoạt động nào được liệt kê vào, được mô tả và được ma hoá trong Danh mục PCPC/CPC nói trên thì hành vi hoặc hoạt động do được thừa nhận là dich vụ trong giao dịch thương mại quốc tế Ý 1 Trường Daihoc Luật Ha Nội (2017), ''Giáo ninh Luật Thương mại Viet Nem Tập ï' Nhà xuất bản Tưpháp Hà Nội,tr. : * Trường Đai học Luật Hà Nội (2017), Giáo traử: Luật Thương mai Việt Nam Tap 7), Nhà mất bin Từ pháp Hà Nội,tr 13 : Điều 1 Luật mẫu ve trong tii throng mai quốc tế của UNCITRAL. + Trường Đai học Luật Hà Nội (2017), “Gido trinh Tuật Thương mại quốc té”, Nhà xuất bin Công An Nhân Din, tr.
9 Căn cứ quy đính tại khoản 2 Điều 1 Hiệp định chung về thương mại dịch vụ (GATS), đính nghĩa về thương mai dich vụ dua trên bồn phương thức cung cap dịch vụ: từ lãnh thé của một Thành viên dén lãnh thô của bat ky một Thanh viên nào khác, trên lãnh thé của một Thành viên cho người tiêu dùng dich vụ của bất ky Thành viên nào khác, bởi một người cung cap dich vụ của một Thành viên, thông qua sự hiện diện thương mai trên lãnh thô của bat ky Thành viên nao khác, bởi một người cung cap dich vụ của mot Thành viên thông qua sự hiện điện thé nhân trên lãnh thé của bat kỳ Thành viên nào khác Như vậy, có thé liểu thương mại dich vụ chính là hoạt đông thương mai có đôi tượng là địch vu, điển ra giữa bên cung ứng dich vụ và bên sử dung địch vụ. Đây là quá trình liên hoàn bao gồm nhiều khâu có liên quan mật thiệt với nhau. Do đổi tương của thương mại dich vụ là dich vụ nên việc định nghĩa về thương mai dich vụ thường không đông nhật. * Đặc diém Hiên nay vẫn chưa có một giải thích thông nhật về thương mại dịch vụ, nhưng có thể nêu một số đặc điểm của thương mại dịch vụ như sau: Thứ nhất, đôi tương của thương mai dịch vụ là dịch vụ với tính chất vô hình, không nhìn thay được nhung lại được cảm nhận qua tiêu dùng trực tiệp của khách hang.
Quá trình sản xuất và tiêu ding sản phẩm dich vụ diễn ra đông thời, nhưng hiệu quả của dich vụ đổi với người tiêu dùng lại rat khác nhau. Do đó, việc đánh giá hiéu quả thương mai dich vụ phức tạp hơn so với thương mai hàng hoa. Thứ hai, thương mại địch vụ có phạm vi hoạt động rất rộng, từ dich vụ cho tiêu ding cá nhân dén dich vụ sẵn xuất, kinh doanh, quản lý trong tat cả các ngành của nên kinh tê quốc dan. Vi thé cũng thu hút đông đảo người tham gia với trình độ cũng rất khác nhau, từ lao đông đơn giản đến lao động chất xám có trình độ cao.
Do đó đây là một lính vực có nhiêu cơ hội phát triển và tạo được nhiêu công ăn việc làm. Thứ ba, thương mai dich vụ hiện nay đang có su lan töa rat lớn, ngoài tác dung trực tiếp của ban thân dich vụ, nó còn có vai trò trung gian đối với sản xuất và thương 10 mai hàng hóa, nên phát trién thương mai địch vụ có ảnh hưởng gián tiép lên tat ca các ngành của nên kinh tê quốc dân, do đó tác dụng của thương mai dich vụ là rat lon Thứ tư, thương mei dich vụ khi lưu thông qua biên giới gắn với tùng con người cụ thể, chiu tác động bởi tâm lý, tập quán, truyền thông văn hóa, ngôn ngữ và cá tính của người cung cập và người tiêu dùng địch vụ. Vi thé ma thương mại dich vụ phải doi mat nhiéu hon với những hàng rào thương mai so với thương mai hàng hoa. Các cuộc thương lượngđể đạt được tự do hóa thương mai dich vụ thường gặp nhiều khó khăn hơn tự do hóathương mai hàng hóa, nó con phụ thuộc vào tinh hình chính trị, kinh tê — xã hội, văn.
hóa của nước cung cấp và nước tiếp nhận dịch vụ đó. Vai trò của thương maidichvu Trong thời đại ngày nay, thương mai dich vụ có một vị trí ngày cảng quan trọng trong buôn bán toàn câu và trong cơ câu kinh tế của các quốc gia, đặc biệt là các quốc ga phát triển Ở nhiều nước, một số ngành địch vụ được xem là ngành kinh tế có vị trí mũi nhọn, ngành công nghiệp không ông khói. Theo thống kê của WTO, tổng giá trị thương mại dịch vụ của những năm dau thê kỹ XI đá tăng gap 4 lân so với tổng giá trị thương mại địch vụ năm 1980. Dịch vụ chiém 68,5% tổng sản phẩm quốc nôi (GDP) của thé giới.
Từ mức đưới 1/10 thương mai toàn câu vào nấm 1970, dich vu ngày nay chiém hon 1/5 và tỷ trong này có khả năng tăng lên 1/3 thương mai thé giới vào năm 2040 (WHO, 2019) 5 Vai trò của thương mại dịch vụ được tiêu luận ở những mặt sau: Thứ nhất, địch vụ là một yêu tổ không thé thiêu của quá trình sản xuất. Bằng việc cung ứng đầu vào và gaiquyết đầu ra cho sẵn xuất, thương mai địch vụ có thể làm ga tăng vòng quay của các chu trình sẵn xuất và tăng hiệu quả của nên kinh sô nói chung. Bản thân việc sẵn xuất và cung ứng dịch vụ cũng là một ngành công nghiệp đem lại giá * Hồ Văn Tĩnh (2006), *'Thương mại địch vụ- Một sổ vấn để tí luận và tực tiễn",›bftps /Arungtstusrto waitin tuc/37‹-thuơng nui dichva-~ -mot-so-van-de-ly-hun-va-thuc-tien, Tạp chi Công sin số 108 nim 2006 tray cập lân. * World Bank, “Trade in Services (%of GDP)”, hits /idata vrorldbank arg/avlicator/8G GSE NFSV.GD ZS, truy cập lin cuôingày 16/03/2024 11 trị gia tăng cho nên kinh tế cũng nlu các ngành công nghiệp khác? Tinh chung năm 2023, tông mức bán 1é hang hóa và doanh thu dich vụ tiêu ding theo giá hién hành ước đạt 6.231,8 nghìn tỷ dong, tăng 9,6% so với năm trước (năm 2022 tăng 20%), nêu loại trừ yêu tổ giá tăng 7,1% (năm 2022 tang 15,8%) Ê Thứ hai, thương mai dich vụ có vai trò thúc đây tăng trưởng kinh tê, đóng góp vào GNP của nên kinh tê các quốc gia.
Vai trỏ của thương mai dich vụ với tăng trưởng kinh tê không những thể hiên ở sự tăng trưởng nhanh chóng của ban thân những ngành. dich vụ ma vai trò nay còn thể hiện ở việc thúc day, hỗ trợ các ngành kinh tế khác trong nên kinh tế quốc đân, đặc biệt là vai trò của các ngành địch vụ như bưu chính - viễn thông, tài chính- ngân hàng, giao thông - van tai. Voi khả năng thúc day tăng trưởng kinh tế đó, những đóng góp của thương mai dich vụ vào GNP cũng ngày càng được khẳng đính. Giai đoạn 2005-2019, xuất khẩu vànhập khẩu thương mai địch vụ các tước ASEAN có tốc dé tăng trưởng bình quân 8,3% Ê Thứ ba, trong khi nguyên liêu chính cho các ngành công nghiệp khác là các nguén tài nguyên không tái tạo thì nguyên liệu chính của ngành dich vụ là kỹ năng, kiến thức và kinh nghiệm của những người trực tiép tham gia cung ứng dich vụ.
Chính vì vậy mà việc sản xuất và cùng ung dich vụ không dan dén sự cạn kiệt tài nguyên thiên nhiên hay nan 6 nhiễm môi trường. Thứ te, thương mai dich vụ có vai trò tăng cường hội nhập khu vực va quốc tế, cải thiện cán cân thương mai của các quốc gia. Xu thé tự do hóa thương mai không chi còn diễn ra ở lĩnh vực thương mai hàng hóa, ma tự do hóa thương mai dich vụ cũng dang tùng bước m ở ra. Hiện nay, các nước phát triển đang chú trọng vào phát triển và tìm cơ ` Hồ Văn Tĩnh (2006), "Tương mại dich vụ- Mét số vấn để tí luận và tực nến” , /nmgtamvrto https vzvti- tac /37-1-thuơng nui dich: vu---mot-so-van-de-ly-hun-va-thuc-tien, Tạp chí Công sẵn số 108 nim 2006,truy cập lân.
* Tổng cục thông kè, ''#áo cáo tinh hành kinh tế - xã hội quo’ IV và năm 2023), bttpslhmmx. vibsi- top/2023/22/b20-cao-tinh-hinh-kanh-te-x9-hoi-quy-iv-va-nam- 2023/H:~ text=HoME1M BAM A 120% C4%9 1% EIN BBS 20d%E1% BBM SBch% 20v%E1% BBM AS &t 2xt= TW C3% ADnh% 20chamng% 201% C4% 83m9 202023% 2C% 2NMEI NBEO Sng 2022% 201% C4%S3ng% 201 5% 208% 25), truy cập ngày 18/3/2024. ” ADB Briefs (2022), “Liberatizing service race in the regional comprehensive economic peatmership: Status and wens forwend?” tr. 12 hội xuất khâu ở các ngành địch vụ như tai chính, viễn thông, y tế và giáo dục.
Các nước này thường thu được lợi ich rat cao nhờ vào những ngành dich vụ và thường gây sức ép đời hỏi các nước mỡ cửa hơn đôi với thị trường này. Mặc đủ các nước đang phát triển va chậm phát triển thường có nhiéu bất lợi khi mở cửa thi trường dich vụ, song họ cũng đang khai thác những lợi thé so sánh của minh dé hôi nhập và cải thiện cán cân thương mai thông qua các ngành dich vụ nhy du lịch, xuất khẩu lao đông. Thứ năm, thương mai dich vụ làm gia tăng phúc lợi xã hội. Một mặt, quy mô của Tĩnh vực dich vụ ngày càng được mở rộng sẽ dem lại công ăn việc lam ngày cảng nhiều cho xã hội.
Mặt khác, đối với một số ngành địch vụ, sự phát triển nó sé dem lai số lượng công ăn việc lam mới cả về số tương đố: và tuyệt đối. Đây là những lĩnh vực địch vụ có câu tạo hữu cơ mà việc sử dụng lao đông sống có xu hướng tăng nhanh hơn lao đông vật hoa.