Cơ Chế Quản Lý Tài Chính Đối Với Hệ Thống Nhà Khách Thuộc Cơ Quan Quản Lý Nhà Nước Ở Việt Nam

Khám phá cơ chế quản lý tài chính cho hệ thống nhà khách thuộc cơ quan quản lý nhà nước ở Việt Nam, đảm bảo hiệu quả và minh bạch.

• Tác giả: Nguyễn Sỹ Tá
• Người hướng dẫn: PGS. Lê Chi Mai
• Trường học: Học viện Hành chính Quốc gia
• Chuyên ngành: Quản lý hành chính công
• Đề tài: Cơ Chế Quản Lý Tài Chính Đối Với Hệ Thống Nhà Khách Thuộc Cơ Quan Quản Lý Nhà Nước Ở Việt Nam
• Loại tài liệu: luận án tiến sỹ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CỦA LUẬN ÁN
• 0.1. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 0.1.1. Các nghiên cứu về cơ chế quản lý tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp công nói chung
• 0.1.2. Các công trình nghiên cứu về cơ chế tự chủ tự chịu trách nhiệm đối với các đơn vị sự nghiệp công lập trong các lĩnh vực cụ thể
• 0.1.3. Nhận xét chung về các công trình nghiên cứu
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CỦA LUẬN ÁN
• 1.1. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 1.1.1. Các nghiên cứu về cơ chế quản lý tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp công nói chung
• 1.1.2. Các công trình nghiên cứu về cơ chế tự chủ tự chịu trách nhiệm đối với các đơn vị sự nghiệp công lập trong các lĩnh vực cụ thể
• 1.1.3. Nhận xét chung về các công trình nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ CƠ CHẾ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH ĐỐI VỚI HỆ THỐNG NHÀ KHÁCH THUỘC CƠ QUAN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC Ở VIỆT NAM
• 2.1. Tổng quan về cơ chế quản lý tài chính đối với hệ thống nhà khách thuộc cơ quan quản lý nhà nước ở Việt Nam - một loại hình đơn vị sự nghiệp công lập
• 2.2. Những vấn đề chung về đơn vị sự nghiệp công lập
• 2.3. Nhà khách thuộc các cơ quan quản lý nhà nước – một loại đơn vị sự nghiệp công đặc thù
• 2.4. Cơ chế quản lý tài chính đối với hệ thống nhà khách thuộc cơ quan quản lý nhà nước
• 2.4.1. Khái niệm cơ chế quản lý tài chính đối với các nhà khách thuộc cơ quan quản lý nhà nước
• 2.4.2. Cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm về tài chính đối với nhà khách thuộc cơ quan quản lý nhà nước
• 2.4.3. Nội dung cơ chế tự chủ tài chính trong các đơn vị sự nghiệp công lập
• 2.5. Các nhân tố ảnh hưởng đến cơ chế quản lý tài chính của các đơn vị sự nghiệp công lập
• 2.5.1. Kinh nghiệm một số nước về cơ chế quản lý tài chính đối với hệ thống các nhà khách thuộc cơ quan quản lý nhà nước
• 2.5.2. Giới thiệu về các nhà khách của các chính phủ trên thế giới và cơ chế quản lý tài chính của Nhà khách
• 2.5.3. Kinh nghiệm quản lý theo kết quả đầu ra đối với các tổ chức trong khu vực công
• 2.5.4. Những bài học kinh nghiệm về cơ chế quản lý tài chính đối với nhà khách thuộc cơ quan QLNN ở Việt Nam
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG VỀ CƠ CHẾ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH ĐỐI VỚI HỆ THỐNG NHÀ KHÁCH THUỘC CƠ QUAN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC Ở VIỆT NAM
• 3.1. Khái quát về hệ thống nhà khách và kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của hệ thống nhà khách thuộc cơ quan quản lý nhà nước ở Việt Nam
• 3.2. Quá trình hình thành và phát triển hệ thống nhà khách thuộc cơ quan quản lý nhà nước ở Việt Nam
• 3.3. Chức năng, nhiệm vụ chủ yếu của hệ thống nhà khách
• 3.4. Mô hình tổ chức hệ thống nhà khách các cơ quan nhà nước ở Việt Nam
• 3.5. Khái quát về tình hình và kết quả hoạt động sản xuất- kinh doanh của hệ thống nhà khách thuộc cơ quan nhà nước ở Việt Nam
• 3.6. Thuận lợi và khó khăn trong hoạt động của các nhà khách
• 3.7. Thực trạng cơ chế quản lý tài chính của hệ thống nhà khách thuộc cơ quan quản lý nhà nước ở Việt Nam giai đoạn 2004 – 2015
• 3.7.1. Tình hình lập dự toán, chấp hành dự toán, kế toán và quyết toán thu, chi tài chính của hệ thống nhà khách thuộc cơ quan quản lý nhà nước
• 3.7.2. Thực trạng về cơ chế quản lý tài chính đối với hệ thống nhà khách thuộc cơ quan QLNN
• 3.7.3. Đánh giá chung về cơ chế quản lý tài chính đối với hệ thống nhà khách thuộc cơ quan quản lý nhà nước ở Việt Nam những năm qua
• 3.7.4. Những hạn chế về cơ chế quản lý tài chính đối với hệ thống nhà khách thuộc cơ quan quản lý nhà nước
• 3.7.4.1. Nguyên nhân những hạn chế về cơ chế quản lý tài chính đối với hệ thống nhà khách thuộc cơ quan quản lý nhà nước
• 4. CHƯƠNG 4: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP ĐỔI MỚI CƠ CHẾ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH ĐỐI VỚI HỆ THỐNG NHÀ KHÁCH THUỘC CƠ QUAN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC Ở VIỆT NAM
• 4.1. Phương hướng đổi mới hoạt động cơ chế quản lý tài chính đối với hệ thống nhà khách thuộc cơ quan quản lý nhà nước ở Việt Nam
• 4.2. Phương hướng, mục tiêu đổi mới cơ chế quản lý tài chính
• 4.2.1. Mục tiêu đổi mới cơ chế quản lý tài chính đối với hệ thống nhà khách
• 4.3. Hệ thống giải pháp đổi mới cơ chế quản lý tài chính đối với hệ thống nhà khách thuộc cơ quan quản lý nhà nước ở Việt Nam
• 4.3.1. Hoàn thiện khung pháp luật về cơ chế quản lý tài chính đối với hệ thống nhà khách thuộc cơ quan quản lý nhà nước
• 4.3.2. Đổi mới nhận thức hệ thống nhà khách quản lý về vấn đề tự chủ tài chính
• 4.3.3. Đổi mới phương thức quản lý tài chính, tách bạch giữa quản lý nhà nước và quản lý của nhà nước với tư cách là chủ sở hữu
• 4.3.4. Hoàn thiện quy trình xây dựng và nội dung quy chế chi tiêu nội bộ tại các nhà khách thuộc cơ quan QLNN
• 4.3.5. Đa dạng hoá các nguồn tài chính đối với hệ thống nhà khách thuộc cơ quan QLNN
• 4.3.6. Hoàn thiện công tác quản lý tài chính kế toán và quản lý tài sản tại hệ thống nhà khách thuộc cơ quan QLNN
• 4.3.7. Tăng cường công tác thanh kiểm tra tài chính và kiểm toán nội bộ các nhà khách thuộc cơ quan QLNN
• 4.3.8. Hoàn thiện tổ chức bộ máy và nhân sự quản lý tài chính tại các nhà khách
• 4.3.9. Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và tin học hoá trong quản lý tài chính tại nhà khách
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC KÝ HIỆU CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Tổng Quan Cơ Chế Quản Lý Tài Chính Nhà Khách Việt Nam

Cơ chế quản lý tài chính nhà khách thuộc cơ quan nhà nước tại Việt Nam là một vấn đề cấp thiết trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Thế kỷ XXI với sự phát triển của công nghệ thông tin và toàn cầu hóa đòi hỏi các quốc gia phải cải cách để phát triển. Việt Nam đã có những chương trình lớn để chuẩn bị cho hội nhập, trong đó có chương trình tổng thể cải cách hành chính quốc gia, đặc biệt Nghị quyết 30c/NQ-CP về cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2011-2020. Trong sáu nội dung quan trọng, cải cách tài chính công đóng vai trò then chốt.

1.1. Vai trò nhà khách trong hệ thống cơ quan nhà nước

Các nhà khách đóng vai trò quan trọng, phục vụ nhiệm vụ chính trị của Đảng, nhà nước, chính phủ. Phục vụ việc ăn, nghỉ, đi lại của đại biểu dự các kỳ họp quốc hội, hội nghị của Đảng, nhà nước, HĐND, UBND các tỉnh thành. Nhà khách còn tận dụng cơ sở vật chất, nhận dịch vụ cho các hội nghị của các tổ chức trong và ngoài nước. Vì vậy, việc quản lý tài chính hiệu quả cho các đơn vị này là vô cùng quan trọng. Ngân sách nhà nước cần được sử dụng hiệu quả.

1.2. Sự cần thiết đổi mới cơ chế tài chính công

Việc xây dựng một cơ chế quản lý tài chính phù hợp với hệ thống nhà khách thuộc cơ quan quản lý nhà nước ở Việt Nam là hết sức cần thiết và cấp bách. Hiện tại, vẫn còn nhiều tồn tại cần giải quyết. Các đơn vị sự nghiệp công lập phải từng bước tự chủ, tự chịu trách nhiệm một cách toàn diện về hoạt động của mình, từng bước nâng cao chất lượng dịch vụ, vươn lên đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của xã hội. Cơ chế tài chính cần được đổi mới để phù hợp với tình hình mới.

II. Thách Thức Quản Lý Tài Chính Nhà Khách Cần Giải Quyết

Cơ chế quản lý tài chính đối với nhà khách thuộc cơ quan nhà nước là yếu tố quan trọng, ảnh hưởng lớn đến hiệu quả hoạt động. Cần cân đối giữa việc hình thành, tạo lập và sử dụng các nguồn lực tài chính để đáp ứng yêu cầu hoạt động. Do đó, cơ chế phải phù hợp với loại hình hoạt động của đơn vị, tăng cường và tập trung nguồn lực tài chính, đảm bảo sự linh hoạt, chủ động. Tuy nhiên, hiện nay việc chuyển sang cơ chế tài chính mới đang gặp một số khó khăn nhất định.

2.1. Tâm lý bao cấp và ý thức tiết kiệm hạn chế

Một số cán bộ, viên chức vẫn quen cơ chế bao cấp, mang tâm lý dùng “tiền chùa” nên chưa thực sự có ý thức tiết kiệm. Cần thay đổi tư duy và nâng cao ý thức trách nhiệm của cán bộ, viên chức trong việc sử dụng ngân sách nhà nước. Kiểm soát nội bộ cần được tăng cường.

2.2. Khó khăn trong việc huy động vốn và tìm kiếm nguồn thu

Nguồn thu của các nhà khách thuộc cơ quan nhà nước đã tăng nhưng tỷ lệ chưa cao. Nghị định 43/2006/NĐ-CP cho phép vay vốn, huy động vốn, nhưng chưa có cơ chế quản lý rõ ràng. Các nhà khách chưa dám thực hiện vì chưa có cơ chế quản lý rõ ràng. Quy định pháp luật cần được hoàn thiện để tạo điều kiện thuận lợi cho việc huy động vốn.

2.3. Bộ máy quản lý tài chính còn yếu và tư duy cũ

Các nhà khách thuộc cơ quan nhà nước vẫn chưa quen với tư duy mới. Hoạt động sự nghiệp có tính chất tương tự như hoạt động sản xuất kinh doanh, phải cân nhắc, tính toán đến hiệu quả kinh tế. Bộ máy quản lý tài chính còn thiếu, yếu và vẫn theo nếp tư duy cũ. Quản lý doanh thu cần được chú trọng.

III. Giải Pháp Đổi Mới Quản Lý Tài Chính Nhà Khách Như Thế Nào

Để nâng cao hiệu quả quản lý tài chính nhà khách, cần đổi mới tư duy và phương pháp quản lý. Điều này bao gồm việc xây dựng khung pháp lý hoàn chỉnh, tăng cường tính tự chủ và trách nhiệm giải trình, cũng như đa dạng hóa các nguồn thu. Việc công khai minh bạch tài chính cũng là một yếu tố then chốt.

3.1. Hoàn thiện khung pháp luật và quy định về tài chính

Cần rà soát và hoàn thiện khung pháp luật về cơ chế tài chính đối với nhà khách thuộc cơ quan nhà nước. Xây dựng các văn bản hướng dẫn chi tiết, rõ ràng, tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho hoạt động tài chính. Thông tư hướng dẫn cần được ban hành kịp thời.

3.2. Tăng cường tính tự chủ và trách nhiệm giải trình

Trao quyền tự chủ lớn hơn cho các nhà khách trong việc quản lý tài chính, đồng thời tăng cường trách nhiệm giải trình. Xây dựng hệ thống đánh giá hiệu quả hoạt động dựa trên các tiêu chí rõ ràng, minh bạch. Đánh giá hiệu quả hoạt động cần được thực hiện thường xuyên.

3.3. Đa dạng hóa nguồn thu và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn

Khuyến khích các nhà khách chủ động tìm kiếm các nguồn thu khác ngoài ngân sách nhà nước, như cung cấp dịch vụ cho các tổ chức, cá nhân. Nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, tránh lãng phí, thất thoát. Đầu tư phát triển nhà khách cần được xem xét kỹ lưỡng.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Quản Lý Tài Chính Bài Học Kinh Nghiệm

Việc áp dụng các giải pháp đổi mới quản lý tài chính cần được thực hiện linh hoạt, phù hợp với điều kiện thực tế của từng nhà khách. Cần học hỏi kinh nghiệm từ các mô hình quản lý thành công trong và ngoài nước. Việc kiểm toán và thanh tra tài chính cần được thực hiện thường xuyên.

4.1. Học hỏi kinh nghiệm quốc tế về quản lý nhà khách

Nghiên cứu kinh nghiệm của các nước phát triển về cơ chế quản lý tài chính đối với nhà khách, đặc biệt là các mô hình tự chủ, tự chịu trách nhiệm. Áp dụng những bài học phù hợp với điều kiện của Việt Nam. Nghị định về tài chính cần được tham khảo từ các nước tiên tiến.

4.2. Tăng cường kiểm tra giám sát và đánh giá hiệu quả

Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát việc sử dụng ngân sách nhà nước và các nguồn thu khác tại các nhà khách. Đánh giá hiệu quả hoạt động dựa trên các tiêu chí khách quan, minh bạch. Rủi ro tài chính cần được dự đoán và phòng ngừa.

4.3. Phân cấp quản lý và tăng quyền tự chủ cho địa phương

Cần có sự phân cấp cụ thể trong cơ chế quản lý tài chính, trao quyền tự chủ cho các nhà khách ở địa phương để chủ động trong việc sử dụng nguồn vốn và phát triển dịch vụ. Phân bổ ngân sách cần hợp lý và công bằng.

V. Kết Luận Tương Lai Quản Lý Tài Chính Nhà Khách Hướng Tới

Đổi mới cơ chế quản lý tài chính đối với nhà khách thuộc cơ quan nhà nước là một quá trình liên tục, đòi hỏi sự kiên trì và quyết tâm cao. Cần xây dựng một hệ thống quản lý hiệu quả, minh bạch, đảm bảo sự phát triển bền vững của các nhà khách trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Việc này góp phần vào sự phát triển của nền tài chính công Việt Nam.

5.1. Xây dựng hệ thống quản lý tài chính minh bạch và hiệu quả

Cần xây dựng hệ thống quản lý tài chính minh bạch, hiệu quả, dựa trên công nghệ thông tin và các chuẩn mực quốc tế. Đảm bảo sự công khai, minh bạch trong mọi hoạt động tài chính. Báo cáo tài chính cần được công bố rộng rãi.

5.2. Nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ quản lý tài chính

Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ quản lý tài chính tại các nhà khách. Trang bị kiến thức, kỹ năng cần thiết để đáp ứng yêu cầu công việc trong tình hình mới. Quản lý nhân sự cần được chú trọng.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Công trình nghiên cứu "Cơ chế quản lý tài chính đối với hệ thống nhà khách thuộc cơ quan quản lý nhà nước ở Việt Nam" được thực hiện bởi nghiên cứu sinh Nguyễn Sỹ Tá, thuộc chuyên ngành Quản lý hành chính công (mã số đào tạo: 62 34 82 01) tại Học viện Hành chính Quốc gia, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Lê Chi Mai và GS. Đinh Văn Tiến, hoàn thành năm 2018 tại Hà Nội.

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Quá trình cải cách nền hành chính quốc gia tại Việt Nam gắn liền với chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2011–2020 theo Nghị quyết 30c/NQ-CP ngày 08/11/2011, trong đó cải cách tài chính công là một nội dung trọng tâm. Đối với khu vực sự nghiệp công lập, Chính phủ đã từng bước ban hành các văn bản điều chỉnh cơ chế tài chính như Quyết định 192/2001/QĐ-TTg, Nghị định 10/2002/NĐ-CP, Nghị định 43/2006/NĐ-CP và Nghị định 16/2015/NĐ-CP nhằm trao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, biên chế và tài chính.

Hệ thống nhà khách thuộc cơ quan quản lý nhà nước (QLNN) giữ vai trò là cơ sở vật chất phục vụ các nhiệm vụ chính trị, đối ngoại của Đảng, Nhà nước, Quốc hội, Chính phủ, Hội đồng nhân dân (HĐND) và Ủy ban nhân dân (UBND) các cấp, đồng thời tận dụng năng lực dư thừa để kinh doanh dịch vụ. Mặc dù đã có chuyển biến sau thời gian thực hiện cơ chế tự chủ, hoạt động quản lý tài chính tại hệ thống này bộc lộ nhiều vướng mắc:

• Tâm lý bao cấp, trông chờ vào ngân sách nhà nước và thói quen chi tiêu chưa triệt để tiết kiệm vẫn tồn tại ở một bộ phận viên chức, người lao động.
• Nguồn thu từ hoạt động dịch vụ có tăng nhưng tỷ trọng chưa cao; quy định cho phép vay vốn tín dụng, huy động vốn viên chức theo Nghị định 43/2006/NĐ-CP chưa có cơ chế thực hiện cụ thể nên các nhà khách chưa triển khai.
• Bộ máy quản lý tài chính còn hạn chế về năng lực tham mưu kinh tế; quy định trích lập 40% nguồn thu để cải cách tiền lương gây ràng buộc nguồn lực chi tiêu.
• Đơn vị vẫn phải thực hiện nhiệm vụ chính trị đột xuất do cấp trên giao nhưng không được bố trí kinh phí kịp thời, gây ảnh hưởng đến khả năng tự chủ tài chính.

Trước bối cảnh trên, việc nghiên cứu có hệ thống nhằm xây dựng cơ chế quản lý tài chính phù hợp cho hệ thống nhà khách thuộc cơ quan QLNN là một đòi hỏi cấp bách từ thực tiễn.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục tiêu tổng quát của luận án là đề xuất các giải pháp hoàn thiện cơ chế quản lý tài chính đối với hệ thống nhà khách thuộc các cơ quan QLNN ở Trung ương và địa phương theo hướng bảo đảm tự chủ và tự chịu trách nhiệm.

Để thực hiện mục tiêu này, luận án xác định 3 nhiệm vụ cụ thể:

1. Hệ thống hóa cơ sở khoa học về cơ chế quản lý tài chính đối với đơn vị sự nghiệp công lập nói chung và nhà khách thuộc cơ quan QLNN nói riêng.
2. Phân tích, đánh giá thực trạng cơ chế quản lý tài chính của hệ thống nhà khách công vụ thuộc các cơ quan QLNN ở Trung ương và địa phương giai đoạn 2004–2015, chỉ rõ các ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân.
3. Đề xuất phương hướng, mục tiêu và hệ thống giải pháp đổi mới cơ chế quản lý tài chính đối với hệ thống nhà khách thuộc cơ quan QLNN đến năm 2025.

Luận án tập trung giải quyết 3 câu hỏi nghiên cứu:

• Câu hỏi 1: Đâu là cơ sở lý luận làm căn cứ cho việc đổi mới cơ chế quản lý tài chính đối với hệ thống nhà khách thuộc cơ quan QLNN ở Việt Nam?
• Câu hỏi 2: Thực trạng cơ chế quản lý tài chính đối với hệ thống nhà khách thuộc cơ quan QLNN trong giai đoạn 2004–2015 diễn ra như thế nào?
• Câu hỏi 3: Đâu là những giải pháp cơ bản để hoàn thiện cơ chế quản lý tài chính đối với hệ thống nhà khách thuộc cơ quan QLNN trong giai đoạn tiếp theo?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Cơ chế quản lý tài chính đối với hệ thống các nhà khách công vụ thuộc các cơ quan QLNN ở Trung ương và địa phương.
• Khách thể nghiên cứu: Toàn bộ các đơn vị nhà khách thuộc cơ quan QLNN (thuộc Văn phòng Chính phủ, các Bộ, ngành và UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương).
• Phạm vi nội dung: Tập trung vào cơ sở khoa học, nội dung định hình cơ chế quản lý tài chính và các khâu quản lý tài chính (lập dự toán, chấp hành dự toán, hạch toán kế toán, quyết toán, quản lý tài sản, cơ chế tự chủ).
• Phạm vi không gian: Hệ thống nhà khách thuộc cơ quan QLNN trên phạm vi cả nước.
• Phạm vi thời gian: Thu thập dữ liệu và đánh giá thực trạng giai đoạn 2004–2015, định hướng giải pháp với tầm nhìn đến năm 2025.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án đã tổng thuật và phân loại các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến cơ chế tài chính của khu vực công theo các nhóm chủ đề chính:

Các nghiên cứu về cơ chế quản lý tài chính đơn vị sự nghiệp công lập nói chung

• Luận án tiến sĩ kinh tế của Phạm Chí Thanh tiếp cận tài chính đơn vị sự nghiệp công qua các mối quan hệ kinh tế giữa đơn vị với Nhà nước, nhà cung cấp và người sử dụng dịch vụ, chỉ ra yêu cầu hạch toán chi phí và định hướng xoá bỏ bao cấp theo kết quả hoạt động.
• Đề tài khoa học của Lưu Thái Bình (2015) đánh giá tác động của Nghị định 43/2006/NĐ-CP trong việc tạo quyền chủ động quản lý chi tiêu và huy động nguồn lực xã hội cho các đơn vị sự nghiệp công.
• Bài viết của Mai Thị Thu và nhóm nghiên cứu (2015) phân tích những bất cập trong cơ chế tài chính đối với dịch vụ sự nghiệp công và đề xuất phương thức phân bổ nguồn lực công.
• Bài viết của Vương Đình Huệ (2012) trên Tạp chí Cộng sản nhấn mạnh yêu cầu cải cách tài chính khu vực dịch vụ công hướng tới chất lượng, công bằng và hiệu quả.
• Đề tài nghiên cứu của nhóm tác giả do PGS. Trần Văn Giao chủ nhiệm và đề tài của Cục Công sản – Bộ Tài chính (2013) nghiên cứu cơ chế quản lý, khai thác tài sản nhà nước tại các cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp theo các phương thức cho thuê, liên doanh, liên kết.
• Các bài viết học thuật của Yên Thanh (2013), Tấn Lực (2012), Đức Minh (2012), Thúy Hồng (2012), Xuân Vương (2013) phản ánh tình hình triển khai cơ chế tự chủ tài chính tại các địa phương và việc thực hiện Kết luận số 37-TB/TW, Nghị quyết số 40/NQ-CP của Chính phủ.

Các nghiên cứu về cơ chế tự chủ trong các lĩnh vực chuyên ngành

• Lĩnh vực giáo dục đại học: Luận án tiến sĩ của Trần Đức Cân (2012) xây dựng tiêu chí đánh giá mức độ tự chủ tài chính của các trường đại học công lập; đề tài của Nguyễn Kim Dung và Trần Quốc Toản (2010), đề tài cấp Bộ của Trường Đại học Tài chính – Marketing phân tích chính sách xã hội hóa và tự chủ đại học; các công trình quốc tế của Hayden và Thiep (2006, 2007) bàn về quyền tự trị thể chế của giáo dục đại học Việt Nam.
• Lĩnh vực khoa học và công nghệ: Đề tài cấp Bộ của Vụ Tài chính Hành chính – Sự nghiệp (Bộ Tài chính), Đề án chuyển đổi Viện Kỹ thuật Biển (2009) theo Nghị định 115/2005/NĐ-CP, cùng các nghiên cứu của Lưu Đức Tuyên (2016), Bùi Tiến Dũng (2014), Đoàn Trọng Đức (2014) khảo sát cơ chế khoán chi và những bất cập trong lộ trình tự chủ của các tổ chức khoa học công nghệ.
• Lĩnh vực y tế công lập: Đề án năm 2008 của Bộ Y tế tổng kết thực trạng tài chính y tế, cơ chế viện phí, bảo hiểm y tế và phương thức tự chủ tài chính tại các bệnh viện công lập.

Khoảng trống nghiên cứu được luận án lựa chọn giải quyết

Mặc dù các nghiên cứu đi trước đã cung cấp nền tảng lý luận phong phú về tự chủ tài chính khu vực công, các công trình này chủ yếu tập trung vào các lĩnh vực phổ biến như giáo dục, y tế, khoa học công nghệ. Chưa có công trình khoa học nào nghiên cứu toàn diện và có hệ thống về cơ chế quản lý tài chính áp dụng riêng cho hệ thống nhà khách thuộc cơ quan QLNN ở Việt Nam – một mô hình đơn vị sự nghiệp công lập vừa thực hiện nhiệm vụ chính trị, công vụ phi lợi nhuận, vừa tham gia cung ứng dịch vụ lưu trú, ăn uống trên thị trường.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết và hệ thống khái niệm

Luận án vận dụng lý thuyết về quản lý hành chính công và tài chính công:

• Đơn vị sự nghiệp công lập (ĐVSNCL): Là tổ chức do cơ quan nhà nước thành lập nhằm cung cấp dịch vụ sự nghiệp, dịch vụ công ích phục vụ xã hội, hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận thuần túy, có tư cách pháp nhân, con dấu và tài khoản riêng.
• Dịch vụ công và hàng hóa công cộng: Phân định 3 loại hình dịch vụ công: (i) Dịch vụ hành chính công do cơ quan nhà nước thực hiện; (ii) Dịch vụ sự nghiệp (y tế, giáo dục, văn hóa, khoa học) có thể ủy thác hoặc xã hội hóa; (iii) Dịch vụ công ích đáp ứng nhu cầu hạ tầng kỹ thuật thiết yếu. Đặc tính hàng hóa công cộng của sản phẩm sự nghiệp gồm tính "không loại trừ" và "không cạnh tranh".
• Nhà khách thuộc cơ quan QLNN: Là đơn vị sự nghiệp công đặc thù, có chức năng tổ chức ăn, nghỉ, đưa đón đại biểu tham dự các hội nghị của Đảng, Nhà nước, Quốc hội, Chính phủ, HĐND, UBND các cấp; tiếp đón khách công vụ và phục vụ khách xã hội khi có công suất phòng trống.
• Cơ chế quản lý tài chính: Tập hợp các nguyên tắc, công cụ, quy chế và phương pháp quản lý việc tạo lập, phân phối và sử dụng các quỹ tiền tệ nhằm bảo đảm mục tiêu chính trị và hiệu quả kinh tế của đơn vị.
• Cơ chế tự chủ tài chính: Thể hiện qua thẩm quyền tự quyết định của đơn vị đối với các nguồn thu, nhiệm vụ chi, phân phối kết quả tài chính gắn liền với trách nhiệm giải trình trước cơ quan cấp trên và pháp luật. Phân loại mức độ tự chủ theo Nghị định 16/2015/NĐ-CP gồm 4 nhóm:
  1. Tự bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư;
  2. Tự bảo đảm chi thường xuyên;
  3. Tự bảo đảm một phần chi thường xuyên;
  4. Nhà nước bảo đảm toàn bộ chi thường xuyên và chi đầu tư.
• Kinh nghiệm quốc tế: Luận án tổng hợp mô hình quản lý nhà khách công vụ tại một số quốc gia (Nga, Trung Quốc) và tiếp cận xu hướng quản lý tài chính công theo kết quả đầu ra.

Tiêu chí so sánh	Khách sạn thương mại thuần túy	Nhà khách thuộc cơ quan QLNN
Mục tiêu hoạt động	Tối đa hóa lợi nhuận kinh doanh	Phục vụ nhiệm vụ chính trị, công vụ là ưu tiên; kết hợp kinh doanh bù đắp chi phí
Chủ sở hữu và vốn	Tư nhân hoặc công ty cổ phần	Nhà nước đầu tư cơ sở vật chất, giao tài sản công
Đối tượng phục vụ	Khách du lịch, khách thương mại trên thị trường	Đại biểu Quốc hội, đại biểu hội nghị Đảng/Nhà nước, khách công vụ và khách vãng lai
Cơ chế tài chính	Tự chủ hoàn toàn theo Luật Doanh nghiệp	Áp dụng cơ chế tự chủ ĐVSNCL (Nghị định 43/2006/NĐ-CP, Nghị định 16/2015/NĐ-CP)
Bộ máy nhân sự	Hợp đồng lao động linh hoạt theo thị trường	Viên chức và lao động hợp đồng chịu sự quản lý hành chính nhà nước

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sinh sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng kết hợp hệ thống các phương pháp nghiên cứu cụ thể:

• Phương pháp khảo sát thực tế và phân tích đánh giá: Thu thập dữ liệu thứ cấp và sơ cấp về tổ chức bộ máy, cơ chế thu chi, dự toán và quyết toán tại hệ thống nhà khách thuộc Văn phòng Chính phủ, các Bộ và UBND các tỉnh.
• Phương pháp phân tích tổng hợp: Hệ thống hóa các văn bản quy phạm pháp luật, chỉ thị, nghị định của Chính phủ để xây dựng cơ sở lý luận và đối chiếu với thực tiễn hoạt động.
• Phương pháp thống kê: Xử lý và tổng hợp chuỗi số liệu tài chính giai đoạn 2004–2015 của hệ thống nhà khách để đánh giá xu hướng thu, chi và khả năng tự cân đối.
• Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia: Trao đổi, phỏng vấn các nhà quản lý hành chính, cán bộ quản lý tài chính tại Văn phòng Chính phủ, các Bộ và lãnh đạo các nhà khách nhằm kiểm chứng độ tin cậy của các giải pháp đề xuất.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu của luận án

Chương 1 hệ thống hóa các tài liệu khoa học trong nước và quốc tế liên quan đến đổi mới cơ chế quản lý tài chính đơn vị sự nghiệp công lập, cơ chế tự chủ trong các lĩnh vực giáo dục, y tế, khoa học công nghệ và công tác quản lý tài sản công. Luận án phân tích những kết quả đạt được của các công trình trước đó, đồng thời làm rõ sự thiếu vắng các nghiên cứu chuyên sâu về hệ thống nhà khách cơ quan QLNN, từ đó xác lập tính cấp thiết, mục tiêu, đối tượng, phạm vi và 3 câu hỏi nghiên cứu của đề tài.

Chương 2: Cơ sở khoa học về cơ chế quản lý tài chính đối với hệ thống nhà khách thuộc cơ quan quản lý nhà nước ở Việt Nam

Chương 2 luận giải các vấn đề lý luận về ĐVSNCL và bản chất của nhà khách thuộc cơ quan QLNN. Tác giả phân tích:

• Khái niệm, vai trò, đặc điểm của ĐVSNCL và phân loại đơn vị sự nghiệp theo lĩnh vực, cơ quan quản lý, cấp hành chính, cấp dự toán và cơ cấu nguồn kinh phí.
• Khái niệm và đặc thù của hệ thống nhà khách: Vị trí địa lý đắc địa, tài sản thuộc sở hữu nhà nước, nguồn thu kép (ngân sách nhà nước cấp và kinh doanh dịch vụ), nhân lực hình thành từ cán bộ, công chức, viên chức.
• Cơ chế quản lý tài chính tự chủ, tự chịu trách nhiệm theo tiến trình pháp lý: Nghị định 10/2002/NĐ-CP (bước đầu khoán chi và khai thác nguồn thu), Nghị định 43/2006/NĐ-CP (mở rộng tự chủ toàn diện về nhiệm vụ, tổ chức, biên chế, tài chính) và Nghị định 16/2015/NĐ-CP (phân loại mức độ tự chủ theo chi thường xuyên và chi đầu tư).
• Tổng hợp bài học kinh nghiệm quốc tế về quản lý nhà khách chính phủ và mô hình quản lý theo kết quả đầu ra trong khu vực công.

Chương 3: Thực trạng về cơ chế quản lý tài chính đối với hệ thống nhà khách thuộc cơ quan quản lý nhà nước ở Việt Nam

Chương 3 tập trung phân tích thực trạng tổ chức và hoạt động tài chính của hệ thống nhà khách giai đoạn 2004–2015:

• Khái quát quá trình hình thành, chức năng, nhiệm vụ và mô hình tổ chức của hệ thống nhà khách thuộc Văn phòng Chính phủ (ví dụ: Nhà khách 37 Hùng Vương, Nhà khách Tao Đàn, Dinh Độc Lập), nhà khách các Bộ và nhà khách thuộc UBND các tỉnh, thành phố.
• Tình hình lập, chấp hành dự toán, hạch toán kế toán và quyết toán thu chi tài chính: Đánh giá cơ cấu nguồn thu từ ngân sách cấp cho nhiệm vụ chính trị và nguồn thu từ hoạt động dịch vụ lưu trú, hội nghị.
• Đánh giá mặt tích cực: Bước đầu phát huy quyền tự chủ, ban hành quy chế chi tiêu nội bộ, tăng cường ý thức tiết kiệm và cải thiện thu nhập cho người lao động.
• Chỉ rõ các hạn chế và nguyên nhân:
  • Hạn chế: Nguồn thu dịch vụ chưa ổn định; việc vay vốn đầu tư nâng cấp tài sản chưa thực hiện được; bộ máy kế toán chưa đáp ứng yêu cầu quản trị kinh doanh dịch vụ; việc phân bổ kinh phí phục vụ nhiệm vụ chính trị còn bất cập.
  • Nguyên nhân: Khung pháp lý chưa đồng bộ giữa quản lý đơn vị sự nghiệp và quản lý kinh doanh; tư duy bao cấp kéo dài; sự chồng chéo trong chỉ đạo điều hành của cơ quan chủ quản.

Chương 4: Phương hướng và giải pháp đổi mới cơ chế quản lý tài chính đối với hệ thống nhà khách thuộc cơ quan quản lý nhà nước ở Việt Nam

Chương 4 đề xuất phương hướng, mục tiêu và 9 nhóm giải pháp nhằm hoàn thiện cơ chế quản lý tài chính đối với hệ thống nhà khách đến năm 2025:

1. Hoàn thiện khung pháp luật về cơ chế quản lý tài chính đối với hệ thống nhà khách thuộc cơ quan QLNN.
2. Đổi mới nhận thức của cấp quản lý và cán bộ nhân viên hệ thống nhà khách về vấn đề tự chủ tài chính.
3. Đổi mới phương thức quản lý tài chính, tách bạch giữa chức năng quản lý nhà nước và chức năng quản lý của Nhà nước với tư cách là chủ sở hữu.
4. Hoàn thiện quy trình xây dựng và nội dung quy chế chi tiêu nội bộ tại các nhà khách thuộc cơ quan QLNN.
5. Đa dạng hoá các nguồn tài chính đối với hệ thống nhà khách (khai thác dịch vụ, huy động vốn liên kết).
6. Hoàn thiện công tác quản lý tài chính kế toán và quản lý tài sản công tại hệ thống nhà khách.
7. Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra tài chính và kiểm toán nội bộ.
8. Hoàn thiện tổ chức bộ máy và phát triển nhân sự quản lý tài chính.
9. Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và tin học hoá trong quản lý tài chính tại các nhà khách.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp về mặt lý luận

• Luận án góp phần làm sáng tỏ cơ sở lý luận về cơ chế quản lý tài chính đối với một loại hình ĐVSNCL mang tính đặc thù là hệ thống nhà khách công vụ thuộc cơ quan QLNN.
• Làm rõ bản chất của tự chủ tài chính trong điều kiện vừa thực hiện nhiệm vụ chính trị theo kế hoạch của Nhà nước, vừa hoạt động cung ứng dịch vụ theo cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.
• Bổ sung luận cứ khoa học hành chính về sự cần thiết phải phân định ranh giới giữa chức năng quản lý nhà nước với chức năng đại diện chủ sở hữu tài sản nhà nước tại các đơn vị sự nghiệp có thu.

Đóng góp về mặt thực tiễn

• Cung cấp bức tranh tổng thể và dữ liệu thực chứng về thực trạng quản lý thu, chi, tài sản và thực hiện quyền tự chủ tài chính tại hệ thống nhà khách thuộc Văn phòng Chính phủ, các Bộ và các địa phương giai đoạn 2004–2015.
• Đề xuất hệ thống 9 nhóm giải pháp đồng bộ, cụ thể, có khả năng áp dụng trực tiếp vào công tác quản lý tài chính của hệ thống nhà khách công vụ tại Việt Nam.

Nhóm giải pháp	Nội dung trọng tâm
Thể chế & Khung pháp luật	Ban hành hướng dẫn cơ chế tự chủ tài chính đặc thù cho nhà khách; quy định rõ cơ chế vay vốn, liên kết và sử dụng tài sản công
Phương thức quản lý	Tách bạch giữa quản lý nhà nước và đại diện chủ sở hữu; chuyển sang phương thức Nhà nước đặt hàng, giao nhiệm vụ gắn với kinh phí
Nội bộ đơn vị	Xây dựng quy chế chi tiêu nội bộ minh bạch; đa dạng hóa dịch vụ; kiện toàn bộ máy kế toán; ứng dụng phần mềm quản lý tài chính
Kiểm tra & Giám sát	Nâng cao hiệu quả kiểm toán nội bộ; tăng cường công tác thanh tra, giám sát từ cơ quan chủ quản và cơ quan tài chính

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Dữ liệu khảo sát thực chứng của luận án tập trung chủ yếu trong giai đoạn 2004–2015, thời điểm Nghị định 16/2015/NĐ-CP mới bắt đầu được ban hành và triển khai, do đó các phân tích về tác động thực tế của Nghị định 16 đối với toàn bộ hệ thống nhà khách cần tiếp tục được theo dõi.
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Đánh giá tác động của các văn bản pháp lý mới hơn về cơ chế tự chủ của đơn vị sự nghiệp công lập đối với hệ thống nhà khách sau năm 2015.
  • Nghiên cứu các mô hình hợp tác công tư (PPP), liên doanh, liên kết trong quản lý, khai thác tài sản công tại hệ thống nhà khách công vụ.
  • Đánh giá hiệu quả ứng dụng chuyển đổi số và công nghệ thông tin toàn diện trong quản lý doanh thu, chi phí và định mức tiêu hao tại các nhà khách.

---

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo khoa học có giá trị đối với:

• Cơ quan quản lý nhà nước: Văn phòng Chính phủ, Bộ Tài chính, Bộ Nội vụ và UBND các tỉnh, thành phố có thêm cơ sở khoa học để rà soát, sửa đổi quy chế tài chính, phân bổ dự toán và giao quyền tự chủ cho các nhà khách trực thuộc.
• Ban giám đốc và bộ phận tài vụ nhà khách: Áp dụng quy trình xây dựng quy chế chi tiêu nội bộ, quản lý tài sản công, phân bổ quỹ và định mức chi tiêu hợp lý nhằm tăng thu nhập cho cán bộ, nhân viên.
• Cơ sở nghiên cứu và đào tạo: Cung cấp tài liệu tham khảo cho giảng viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản lý hành chính công, Quản trị công, Tài chính công tại Học viện Hành chính Quốc gia và các trường đại học khối kinh tế - luật.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Nhà khách thuộc cơ quan quản lý nhà nước có điểm gì khác biệt so với các đơn vị sự nghiệp công lập khác?

Hệ thống nhà khách vừa là cơ sở phục vụ nhiệm vụ chính trị, đối ngoại, nơi ăn, nghỉ, hội họp của đại biểu Quốc hội, Trung ương Đảng, Chính phủ, HĐND và UBND các cấp, vừa tham gia cung ứng dịch vụ lưu trú, ăn uống trên thị trường. Do đó, đơn vị phải giải quyết đồng thời mục tiêu bảo đảm yêu cầu công vụ phi lợi nhuận và mục tiêu hạch toán kinh tế bù đắp chi phí.

2. Giai đoạn 2004–2015, cơ chế quản lý tài chính nhà khách bộc lộ những điểm nghẽn chính nào?

Những điểm nghẽn chính gồm: tâm lý ỷ lại vào ngân sách bao cấp; nguồn thu dịch vụ chưa cao; chưa có cơ chế rõ ràng để vay vốn tín dụng hay huy động vốn theo Nghị định 43/2006/NĐ-CP; quy định trích 40% nguồn thu cho cải cách tiền lương gây bó buộc chi tiêu; tình trạng cấp trên giao nhiệm vụ chính trị đột xuất nhưng chưa bố trí đủ kinh phí; năng lực bộ máy quản lý tài chính còn hạn chế.

3. Các văn bản pháp lý nền tảng nào quy định cơ chế tự chủ tài chính được phân tích trong luận án?

Luận án phân tích tiến trình đổi mới thể chế quản lý tài chính công qua các văn bản: Quyết định số 192/2001/QĐ-TTg, Nghị định số 10/2002/NĐ-CP, Nghị định số 43/2006/NĐ-CP (kèm Thông tư số 71/2006/TT-BTC) và Nghị định số 16/2015/NĐ-CP của Chính phủ.

4. Luận án đề xuất những giải pháp cốt lõi nào để đổi mới cơ chế quản lý tài chính hệ thống nhà khách?

Luận án đề xuất 9 nhóm giải pháp: hoàn thiện khung pháp luật; đổi mới nhận thức về tự chủ tài chính; tách bạch quản lý nhà nước và quản lý của chủ sở hữu; hoàn thiện quy chế chi tiêu nội bộ; đa dạng hóa nguồn tài chính; hoàn thiện kế toán và quản lý tài sản công; tăng cường thanh tra, kiểm toán nội bộ; hoàn thiện tổ chức bộ máy, nhân sự; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin.

---

Kết luận

Luận án của tác giả Nguyễn Sỹ Tá đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về cơ chế quản lý tài chính đối với ĐVSNCL và làm rõ tính chất đặc thù của hệ thống nhà khách thuộc cơ quan QLNN ở Việt Nam. Trên cơ sở phân tích thực trạng giai đoạn 2004–2015, công trình đã chỉ ra các thành tựu bước đầu cũng như những rào cản về cơ chế, nhận thức và tổ chức thực hiện tự chủ tài chính. Hệ thống 9 nhóm giải pháp được đề xuất trong luận án cung cấp căn cứ khoa học và thực tiễn nhằm đổi mới phương thức quản lý tài chính, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản công và chất lượng dịch vụ của hệ thống nhà khách công vụ đến năm 2025.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CỦA LUẬN ÁN 1. Tình hình nghiên cứu trong nước: 1. Các nghiên cứu về cơ chế quản lý tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp công nói chung Luận án tiến sỹ kinh tế“ Đổi mới chính sách tài chính đối với khu vực sự nghiệp công ở Việt Nam”, chuyên ngành: Kinh tế chính trị, tác giả Phạm Chí Thanh. Luận án đã tiếp cận nghiên cứu tài chính của đơn vị sự nghiệp công theo các mối quan hệ của đơn vị với các chủ thể (Nhà nước, các chủ thể cung cấp đầu vào cho đơn vị, các chủ thể sử dụng dịch vụ của đơn vị sự nghiệp và người lao động làm việc trong các đơn vị) trong quá trình hình thành và sử dụng các quỹ tiền tệ ở đơn vị sự nghiệp công; qua đó đã làm rõ bản chất tài chính của đơn vị sự nghiệp công trong nền kinh tế thị trường, cần tuân thủ các qui luật của thị trường: thực hiện hạch toán đầy đủ chi phí hoạt động (bao gồm cả chi phí khấu hao tài sản), giá dịch vụ theo cơ chế cạnh tranh trong việc cung cấp dịch vụ… từ đó hình thành những yêu cầu về cơ chế quản lý, cách thức điều tiết, can thiệp của Nhà nước.

Đây là cơ sở lý luận để hình thành các chính sách tài chính đối với khu vực sự nghiệp công. Qua phân tích mối quan hệ tài chính giữa đơn vị sự nghiệp công với Nhà nước: đã làm rõ kinh phí do ngân sách Nhà nước cấp để thực hiện nhiệm vụ Nhà nước giao, chính là Nhà nước mua dịch vụ của đơn vị sự nghiệp; do vậy chi ngân sách Nhà nước đã tạo ra thu nhập của đơn vị sự nghiệp để bù đắp chi phí trong quá trình hoạt động, đơn vị được quyền quyết định trong việc quản lý, sử dụng kinh phí này. Bởi vậy chính sách tài chính đối với khu vực sự nghiệp công cần đổi mới theo hướng xoá bỏ bao cấp, thực hiện tự chủ, tự chịu trách nhiệm về tài chính và hoạt động của đơn vị sự nghiệp công. Đổi mới chính sách tài chính đối với khu vực sự nghiệp công được luận giải là một quá 8 trình liên tục, hướng đến mục tiêu quản lý chi ngân sách Nhà nước cho các đơn vị sự nghiệp theo kết quả hoạt động.

Đề tài “Đổi mới cơ chế quản lý tài chính đơn vị sự nghiệp công, nâng cao chất lượng dịch vụ công đến năm 2020”, TS. Lưu Thái Bình, Trưởng phòng Kế hoạch - Tài vụ, Học viện Chính trị khu vực I, ngày 10 tháng 8 năm 2015. Trong giai đoạn 2006 - 2015, công tác quản lý tài chính đơn vị sự nghiệp công ở Việt Nam đã từng bước được cải cách và đổi mới trên nhiều phương diện. Mọi người dân Việt Nam đều được hưởng những dịch vụ công với chất lượng tốt hơn và công bằng hơn.

Đổi mới thể chế chính sách và cơ chế quản lý tài chính đơn vị sự nghiệp công lập là điều kiện then chốt để các đơn vị này nâng cao chất lượng dịch vụ công cũng như hiệu quả đầu tư công. Quá trình thực hiện Nghị định số 43/2006/NĐ-CP ngày 25/4/2006 của Chính phủ, đã tạo ra quyền chủ động cho các đơn vị sự nghiệp công trong: Quản lý chi tiêu tài chính hiệu quả; Huy động được sự đóng góp của cộng đồng xã hội cho phát triển hoạt động sự nghiệp; Thúc đẩy các đơn vị chủ động năng động và sáng tạo hơn trong các hoạt động quản lý và cung cấp dịch vụ công; đa dạng hóa các loại hình dịch vụ công và nâng cao chất lượng dịch vụ công. Bài viết “Đổi mới cơ chế tài chính đối với dịch vụ sự nghiệp công”, đăng tại trang Web của Viện chiến lược và chính sách tài chính, tác giả Mai Thị Thu, Giám đốc Trung tâm TT&DB KTXH quốc gia và Nhóm nghiên cứu, ngày 31/12/2015. Chủ trương xã hội hóa dịch vụ công đã được nêu rất rõ trong các văn kiện của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và đã được thực hiện từ nhiều năm nay, theo đó đã đạt được những kết quả đáng khích lệ, thu hút được sự tham gia của nhiều chủ thể trong xã hội, mở rộng và nâng cao chất lượng dịch vụ công.

Tuy nhiên, cơ chế quản lý nói chung và cơ chế tài chính nói riêng đối với loại dịch vụ này còn nhiều bất cập. Bài viết này tập trung phân tích những mặt còn hạn chế của cơ chế tài chính đối với dịch vụ sự nghiệp công và đề xuất giải pháp đổi mới nhằm phân bổ hợp lý nguồn lực của 9 Nhà nước, huy động nguồn vốn từ các chủ thể khác cùng tham gia cung ứng dịch vụ cũng như bảo đảm sự tiếp cận dịch vụ cho các đối tượng thụ hưởng. Bài viết “Đổi mới cơ chế tài chính trong cung cấp dịch vụ công hướng tới mục tiêu chất lượng, công bằng và hiệu quả” 17/12/2012 , Vương Đình Huệ, Tạp chí cộng sản.Theo tác giả, thực hiện lộ trình cải cách nền hành chính, Việt Nam đang đẩy mạnh công cuộc cải cách khu vực dịch vụ công, trong đó đổi mới cơ chế quản lý của Nhà nước đối với các tổ chức sự nghiệp công luôn là một ưu tiên. Mục đích chính yếu là bảo đảm cho mọi người dân Việt Nam ngày càng được thụ hưởng những dịch vụ công tốt hơn, công bằng hơn.

Đề tài: “Quản lý tài sản công trong các cơ quan hành chính – sự nghiệp hiện nay ở Việt Nam”, của nhóm tác giả do PGS.Trần Văn Giao chủ nhiệm đề tài, nội dung của đề tài: Làm rõ những vấn đề lý luận cơ bản về tài sản công và kinh nghiệm quản lý của các nước trên thế giới. Đánh giá thực trạng việc quản lý, sử dụng tài sản công; tập trung vào tài sản công tại khu vực hành chính sự nghiệp ở nước ta từ năm 1995 đến nay. Đề xuất những giải pháp nhằm quản lý, khai thác, sử dụng tài sản công trong các cơ quan hành chính và đơn vị sự nghiệp thời gian tới. - “Đổi mới cơ chế quản lý tài sản nhà nước tại đơn vị sự nghiệp công lập” (04/05/2013), Cục Công sản Bộ Tài chính, ngày 16/4/2013.

Trướcyêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước với tốc độ tăng trưởng nhanh và bền vững đòi hỏi phải phát huy cao độ và sử dụng có hiệu quả mọi nguồn lực của đất nước, trong đó TSNN (tài sản nhà nước) là nguồn lực to lớn và đầy tiềm năng, cùng với quá trình phát triển kinh tế - xã hội của đất nước và sự chuyển dịch cơ chế quản lý sang kinh tế thị trường có sự quản lý của nhà nước đòi hỏi cần có sự đổi mới trong cơ chế quản lý đối với các đơn vị sự nghiệp công lập, đề tài nghiên cứu đã tập trung phân tích, đánh giá đề xuất nhiều giải pháp đổi mới công tác quản lý TSNN tại đơn vị sự nghiệp với mục tiêu: trao quyền tự chủ cho các ĐVSN công lập để phát triển các hoạt động sự 10 nghiệp, thực hiện xã hội hoá, giảm sức ép chi từ ngân sách nhà nước, trên cơ sở thực hiện thông qua các phương thức: đi thuê và cho thuê tài sản; cho phép sử dụng TSNN để sản xuất kinh doanh dịch vụ, liên doanh, liên kết. Theo đó, cơ chế quản lý tài chính đối với một số lĩnh vực, một số đối tượng đã có những thay đổi quan trọng (như chính sách tài chính khuyến khích xã hội hoá, khuyến khích huy động nguồn lực)… Bài viết “Sắp xếp lại các đơn vị sự nghiệp công lập theo hướng tự chủ, tự chịu trách nhiệm”, ngày 16/07/2013 của tác giả Yên Thanh. Tác giả cho biết những năm qua, công tác quản lý nhà nước về tổ chức bộ máy và biên chế cán bộ, công chức, viên chức trên địa bàn tỉnh có nhiều chuyển biến tích cực, tổ chức bộ máy các cơ quan từ tỉnh đến huyện được kiện toàn, củng cố theo các quy định pháp luật, góp phần ổn định hoạt động và tăng cường chủ động trong tham mưu, đề xuất cơ chế, chính sách theo ngành, lĩnh vực, thúc đẩy kinh tế - xã hội của tỉnh tăng trưởng ổn định đúng hướng. Công tác tuyển dụng, sử dụng quản lý CCVC đã bám sát các chủ trương nghị quyết của Đảng và pháp luật của nhà nước, góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, CCVC.

- “Đổi mới cơ chế hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập thêm một bước đột phá về cơ chế tài chính” ngày 22/03/2012, của tác giả Tấn Lực - nguồn thông tin bộ Tài chính. Theo bài viết, đổi mới cơ chế quản lý, đặc biệt là quản lý tài chính đối với đơn vị sự nghiệp công lập là một chủ trương lớn của Đảng và nhà nước ta, là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của bộ Tài chính. Tại kết luận số 37- TB/TW ngày 26/5/2011 của Bộ Chính trị, Đảng ta đã thể hiện quyết tâm chính trị mạnh mẽ: “Đổi mới cơ chế hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập, đẩy mạnh xã hội hóa một số loại hình dịch vụ sự nghiệp công”, đây được coi là một trong những nhiệm vụ then chốt, góp phần hoàn thiện thể chế của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, thực hiện mục tiêu đến năm 2020 đưa nước ta cơ bản trở thành nước công 11 nghiệp theo hướng hiện đại. Những năm qua, cơ chế chính sách của nhà nước đối với lĩnh vực sự nghiệp công đã từng bước đổi mới.

- “Thực hiện cơ chế tự chủ về tài chính trong các đơn vị sự nghiệp công lập”, ngày 27/09/2012, của tác giả Đức Minh. Bài viết cho biết, ngay sau khi Nghị định của Chính phủ và các thông tư hướng dẫn có hiệu lực thi hành, đầu năm 2007 UBND tỉnh Phú Thọ đã có văn bản chỉ đạo các cấp ngành liên quan triển khai thực hiện, theo đó, trong tổng số 147 đơn vị sự nghiệp công lập cấp tỉnh thuộc đối tượng điều chỉnh của Nghị định có 136 đơn vị được giao quyền tự chủ, đạt 93%; còn lại 11 đơn vị chưa có phương án, chưa có quyết định được giao quyền tự chủ, chiếm 11% ở các lĩnh vực.