Nghiên Cứu Chuyển Thể Tiểu Thuyết "Bến Không Chồng" Sang Phim "Thương Nhớ Ở Ai"

Khám phá hành trình từ tiểu thuyết "Bến không chồng" đến phim truyền hình "Thương nhớ ở ai" qua góc nhìn của Lưu Trọng Ninh và Bùi Thọ Thịnh.

• Tác giả: Đinh Thị Kim Dung
• Người hướng dẫn: PGS. Phạm Thị Phương Thái
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Văn học Việt Nam
• Đề tài: Chuyển Thể Tiểu Thuyết "Bến Không Chồng" Sang Phim "Thương Nhớ Ở Ai"
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thái Nguyên

Tóm tắt

I. Tổng Quan Chuyển Thể Bến Không Chồng Sang Thương Nhớ Ở Ai

Tiểu thuyết Bến Không Chồng của Dương Hướng là một tác phẩm gây tiếng vang lớn, khắc họa bi kịch hậu chiến. Tác phẩm này tiếp tục được chú ý khi được chuyển thể thành cả phim điện ảnh và phim truyền hình Thương Nhớ Ở Ai, đều do đạo diễn Lưu Trọng Ninh thực hiện. Phim điện ảnh Bến Không Chồng đã chuyển thể tương đối trung thành với nguyên tác. Tuy nhiên, đạo diễn Lưu Trọng Ninh vẫn muốn khai thác sâu hơn những thông điệp về số phận con người, đặc biệt là số phận người phụ nữ Việt Nam trong chiến tranh và hòa bình, cũng như những hủ tục làng quê. Thương Nhớ Ở Ai có thể chưa phải là một tác phẩm điện ảnh xuất sắc, nhưng lại là một trong những tác phẩm đáng xem và đáng suy ngẫm, bởi câu chuyện về những mảnh đời gắn liền với lịch sử đất nước. Bi kịch của người phụ nữ và lối tự sự bằng âm nhạc dân gian tạo nên sức cuốn hút đặc biệt. Việc tìm hiểu và nghiên cứu những chất liệu văn học trong tiểu thuyết Bến Không Chồng và phim Thương Nhớ Ở Ai là một hành trình thú vị.

1.1. Tiểu Thuyết Bến Không Chồng Bi Kịch Hậu Chiến

Tiểu thuyết Bến Không Chồng khắc họa một cách chân thực và sâu sắc những bi kịch mà người dân Việt Nam phải gánh chịu sau chiến tranh. Tác phẩm tập trung vào số phận người phụ nữ ở làng quê, những người phải đối mặt với sự mất mát, cô đơn và những hủ tục lạc hậu. Nhà văn Dương Hướng đã xây dựng nên một bức tranh làng quê Việt Nam đầy ám ảnh và xót xa, nơi những vết thương chiến tranh vẫn còn âm ỉ. Tác phẩm này đã gây được tiếng vang lớn trong dư luận và trở thành một trong những tác phẩm tiêu biểu của văn học Việt Nam thời kỳ đổi mới.

1.2. Phim Thương Nhớ Ở Ai Góc Nhìn Mới Về Bến Không Chồng

Phim truyền hình Thương Nhớ Ở Ai là một nỗ lực của đạo diễn Lưu Trọng Ninh để tái hiện lại câu chuyện của Bến Không Chồng trên màn ảnh nhỏ. Tuy nhiên, bộ phim không chỉ đơn thuần là một bản chuyển thể, mà còn là một góc nhìn mới, một sự khai thác sâu hơn về những vấn đề mà tiểu thuyết đã đặt ra. Phim tập trung vào số phận người phụ nữ, những người phải đối mặt với những khó khăn và thử thách trong cuộc sống. Đồng thời, bộ phim cũng phản ánh những hủ tục lạc hậu của làng quê Việt Nam và những biến đổi của xã hội sau chiến tranh.

II. Thách Thức Chuyển Thể Văn Học Thành Phim Điện Ảnh Truyền Hình

Chuyển thể văn học thành phim là một quá trình đầy thách thức. Việc chuyển tải tinh thần, nội dung và phong cách của một tác phẩm văn học sang ngôn ngữ điện ảnh đòi hỏi sự sáng tạo, khéo léo và am hiểu sâu sắc cả hai loại hình nghệ thuật. Một trong những thách thức lớn nhất là làm sao để giữ được cái hồn của tác phẩm gốc, đồng thời tạo ra một tác phẩm điện ảnh hấp dẫn, phù hợp với thị hiếu của khán giả. Sự khác biệt về ngôn ngữ, hình thức biểu đạt và cách kể chuyện giữa văn học và điện ảnh cũng đặt ra những khó khăn không nhỏ cho quá trình chuyển thể. Đôi khi, việc lược bỏ hoặc thay đổi một số chi tiết trong tác phẩm gốc là cần thiết để phù hợp với thời lượng và tính chất của phim. Tuy nhiên, điều này có thể gây ra những tranh cãi và phản ứng trái chiều từ phía khán giả và giới phê bình.

2.1. Giữ Gìn Tinh Thần Của Tác Phẩm Gốc

Một trong những thách thức lớn nhất của việc chuyển thể văn học thành phim là làm sao để giữ được tinh thần của tác phẩm gốc. Điều này đòi hỏi người chuyển thể phải hiểu sâu sắc về ý nghĩa, thông điệp và phong cách của tác phẩm. Đồng thời, người chuyển thể cũng phải có khả năng sáng tạo để chuyển tải những yếu tố này sang ngôn ngữ điện ảnh một cách hiệu quả. Việc giữ gìn tinh thần của tác phẩm gốc là yếu tố quan trọng để đảm bảo rằng bộ phim không chỉ là một bản sao chép đơn thuần, mà còn là một tác phẩm nghệ thuật độc lập, có giá trị riêng.

2.2. Tạo Ra Một Tác Phẩm Điện Ảnh Hấp Dẫn

Bên cạnh việc giữ gìn tinh thần của tác phẩm gốc, người chuyển thể cũng phải tạo ra một tác phẩm điện ảnh hấp dẫn, phù hợp với thị hiếu của khán giả. Điều này đòi hỏi người chuyển thể phải có khả năng kể chuyện lôi cuốn, xây dựng nhân vật sống động và tạo ra những tình huống kịch tính. Đồng thời, người chuyển thể cũng phải biết cách sử dụng các yếu tố điện ảnh như hình ảnh, âm thanh và âm nhạc để tăng cường hiệu quả biểu đạt của bộ phim. Việc tạo ra một tác phẩm điện ảnh hấp dẫn là yếu tố quan trọng để đảm bảo rằng bộ phim sẽ được khán giả đón nhận và yêu thích.

III. Cách Chuyển Thể Cốt Truyện Bến Không Chồng Trong Thương Nhớ

Việc chuyển thể cốt truyện từ tiểu thuyết Bến Không Chồng sang phim Thương Nhớ Ở Ai là một quá trình sáng tạo, trong đó đạo diễn Lưu Trọng Ninh đã có những tiếp thu và sáng tạo đáng chú ý. Mạch truyện chính vẫn được giữ nguyên, xoay quanh cuộc sống của những người phụ nữ ở một làng quê Việt Nam sau chiến tranh. Tuy nhiên, đạo diễn đã thêm vào một số chi tiết mới, mở rộng một số tuyến nhân vật và thay đổi một số tình tiết để phù hợp với thời lượng và tính chất của phim truyền hình. Thời gian và không gian nghệ thuật cũng được điều chỉnh để tạo ra một không khí phù hợp với câu chuyện. Nghệ thuật mở đầu và kết thúc phim cũng có những thay đổi so với tiểu thuyết, tạo ra một ấn tượng riêng cho bộ phim.

3.1. Tiếp Thu Và Sáng Tạo Trong Mạch Truyện

Trong quá trình chuyển thể cốt truyện, đạo diễn Lưu Trọng Ninh đã có những tiếp thu và sáng tạo đáng chú ý. Mạch truyện chính vẫn được giữ nguyên, xoay quanh cuộc sống của những người phụ nữ ở một làng quê Việt Nam sau chiến tranh. Tuy nhiên, đạo diễn đã thêm vào một số chi tiết mới, mở rộng một số tuyến nhân vật và thay đổi một số tình tiết để phù hợp với thời lượng và tính chất của phim truyền hình. Những thay đổi này không chỉ giúp cho bộ phim trở nên hấp dẫn hơn, mà còn giúp cho khán giả hiểu sâu hơn về những vấn đề mà tiểu thuyết đã đặt ra.

3.2. Thay Đổi Thời Gian Và Không Gian Nghệ Thuật

Thời gian và không gian nghệ thuật cũng được điều chỉnh để tạo ra một không khí phù hợp với câu chuyện. Trong tiểu thuyết, thời gian và không gian được miêu tả một cách chi tiết và tỉ mỉ, tạo ra một cảm giác chân thực và sống động. Tuy nhiên, trong phim, thời gian và không gian được rút gọn và tập trung vào những yếu tố quan trọng nhất. Điều này giúp cho bộ phim trở nên cô đọng và súc tích hơn, đồng thời tạo ra một không khí u ám và buồn bã, phù hợp với chủ đề của câu chuyện.

IV. Phân Tích Thế Giới Nhân Vật Trong Bến Không Chồng Và Phim

Thế giới nhân vật trong tiểu thuyết Bến Không Chồng và phim Thương Nhớ Ở Ai là một trong những yếu tố quan trọng tạo nên sức hấp dẫn của cả hai tác phẩm. Trong tiểu thuyết, Dương Hướng đã xây dựng nên một hệ thống nhân vật đa dạng và phong phú, mỗi nhân vật đều có một số phận và tính cách riêng. Trong phim, đạo diễn Lưu Trọng Ninh đã giữ lại một số nhân vật quan trọng, đồng thời tạo ra một số nhân vật mới để làm phong phú thêm câu chuyện. Các nhân vật như Hạnh, Vạn, Nghĩa, Thành đều được khắc họa một cách sâu sắc và chân thực, thể hiện những phẩm chất tốt đẹp của người phụ nữ Việt Nam trong chiến tranh và hòa bình.

4.1. Nhân Vật Hạnh Biểu Tượng Cho Số Phận Phụ Nữ

Nhân vật Hạnh là một trong những nhân vật trung tâm của cả tiểu thuyết Bến Không Chồng và phim Thương Nhớ Ở Ai. Hạnh là một người phụ nữ xinh đẹp, đảm đang và giàu lòng trắc ẩn. Tuy nhiên, cuộc đời của Hạnh lại đầy những bất hạnh và khổ đau. Hạnh phải chịu đựng sự mất mát người thân, sự cô đơn và những hủ tục lạc hậu của làng quê. Mặc dù vậy, Hạnh vẫn luôn giữ vững phẩm chất tốt đẹp của mình và trở thành một biểu tượng cho số phận người phụ nữ Việt Nam trong chiến tranh và hòa bình.

4.2. Nhân Vật Vạn Người Lính Trở Về Từ Chiến Tranh

Nhân vật Vạn là một người lính trở về từ chiến tranh với những vết thương cả về thể xác lẫn tinh thần. Vạn phải đối mặt với sự khó khăn trong việc hòa nhập lại với cuộc sống đời thường và những ám ảnh của quá khứ. Mặc dù vậy, Vạn vẫn luôn cố gắng để vượt qua những khó khăn này và tìm kiếm một cuộc sống tốt đẹp hơn. Nhân vật Vạn là một biểu tượng cho số phận người lính Việt Nam sau chiến tranh, những người phải đối mặt với những khó khăn và thử thách trong cuộc sống.

V. Ngôn Ngữ Văn Học Và Điện Ảnh Trong Bến Không Chồng Thương Nhớ

Ngôn ngữ là một yếu tố quan trọng trong cả tiểu thuyết Bến Không Chồng và phim Thương Nhớ Ở Ai. Trong tiểu thuyết, Dương Hướng đã sử dụng một ngôn ngữ giàu chất thơ, miêu tả sinh động cảnh vật và con người ở làng quê Việt Nam. Ngôn ngữ nhân vật cũng được xây dựng một cách chân thực và phù hợp với tính cách của từng người. Trong phim, đạo diễn Lưu Trọng Ninh đã sử dụng ngôn ngữ hình ảnh, âm thanh và âm nhạc để tạo ra một không khí phù hợp với câu chuyện. Nghệ thuật dựng phim cũng được sử dụng một cách hiệu quả để tăng cường hiệu quả biểu đạt của bộ phim.

5.1. Ngôn Ngữ Miêu Tả Giàu Chất Thơ Trong Tiểu Thuyết

Trong tiểu thuyết Bến Không Chồng, Dương Hướng đã sử dụng một ngôn ngữ miêu tả giàu chất thơ, tạo ra một bức tranh làng quê Việt Nam đầy màu sắc và cảm xúc. Những hình ảnh về cánh đồng lúa, dòng sông, con người và những phong tục tập quán được miêu tả một cách chi tiết và tỉ mỉ, tạo ra một cảm giác chân thực và sống động. Ngôn ngữ miêu tả giàu chất thơ là một trong những yếu tố quan trọng tạo nên sức hấp dẫn của tiểu thuyết.

5.2. Ngôn Ngữ Hình Ảnh Trong Phim Thương Nhớ Ở Ai

Trong phim Thương Nhớ Ở Ai, đạo diễn Lưu Trọng Ninh đã sử dụng ngôn ngữ hình ảnh một cách hiệu quả để tạo ra một không khí phù hợp với câu chuyện. Những hình ảnh về làng quê Việt Nam, những con người và những phong tục tập quán được tái hiện một cách chân thực và sống động. Ngôn ngữ hình ảnh không chỉ giúp cho khán giả hiểu rõ hơn về câu chuyện, mà còn tạo ra những cảm xúc sâu sắc và ám ảnh.

VI. So Sánh Bến Không Chồng Và Thương Nhớ Ở Ai Thành Công Hạn Chế

Việc so sánh tiểu thuyết Bến Không Chồng và phim Thương Nhớ Ở Ai giúp chúng ta hiểu rõ hơn về những thành công và hạn chế của quá trình chuyển thể văn học thành phim. Cả hai tác phẩm đều có những giá trị nghệ thuật riêng và đóng góp quan trọng vào văn học và điện ảnh Việt Nam. Tiểu thuyết Bến Không Chồng là một tác phẩm văn học xuất sắc, khắc họa một cách chân thực và sâu sắc những bi kịch của người dân Việt Nam sau chiến tranh. Phim Thương Nhớ Ở Ai là một nỗ lực đáng ghi nhận của đạo diễn Lưu Trọng Ninh trong việc tái hiện lại câu chuyện của Bến Không Chồng trên màn ảnh nhỏ. Tuy nhiên, bộ phim vẫn còn một số hạn chế so với tiểu thuyết, đặc biệt là trong việc khai thác sâu sắc những vấn đề mà tiểu thuyết đã đặt ra.

6.1. Thành Công Của Tiểu Thuyết Bến Không Chồng

Tiểu thuyết Bến Không Chồng là một tác phẩm văn học xuất sắc, được đánh giá cao về nội dung và nghệ thuật. Tác phẩm đã khắc họa một cách chân thực và sâu sắc những bi kịch của người dân Việt Nam sau chiến tranh, đặc biệt là số phận người phụ nữ ở làng quê. Đồng thời, tác phẩm cũng phản ánh những hủ tục lạc hậu của làng quê Việt Nam và những biến đổi của xã hội sau chiến tranh. Ngôn ngữ miêu tả giàu chất thơ và hệ thống nhân vật đa dạng và phong phú là những yếu tố quan trọng tạo nên sức hấp dẫn của tiểu thuyết.

6.2. Hạn Chế Của Phim Thương Nhớ Ở Ai

Mặc dù là một nỗ lực đáng ghi nhận, phim Thương Nhớ Ở Ai vẫn còn một số hạn chế so với tiểu thuyết Bến Không Chồng. Một trong những hạn chế lớn nhất là việc khai thác chưa sâu sắc những vấn đề mà tiểu thuyết đã đặt ra. Do thời lượng có hạn, bộ phim không thể đi sâu vào tất cả các khía cạnh của câu chuyện và một số nhân vật không được phát triển đầy đủ. Đồng thời, một số chi tiết trong tiểu thuyết đã bị lược bỏ hoặc thay đổi để phù hợp với thời lượng và tính chất của phim truyền hình.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần Mở đầu, Kết luận và Tài liệu tham khảo, luận văn triển khai thành 3 chƣơng: - Chƣơng 1: Cốt truyện trong Bến không chồng của Dƣơng Hƣớng và phim truyền hình Thƣơng nhớ ở ai của Lƣu Trọng Ninh và Bùi Thọ Thịnh. - Chƣơng 2: Thế giới nhân vật trong tiểu thuyết Bến không chồng và phim Thƣơng nhớ ở ai. 15 - Chƣơng 3: Ngôn ngữ văn học trong Bến không chồng và ngôn ngữ điện ảnh trong phim Thƣơng nhớ ở ai. Đóng góp của luận văn Luận văn là công trình nghiên cứu đầu tiên về chuyển thể tiểu thuyết Bến không chồng và phim truyền hình Thƣơng nhớ ở ai với mong muốn đánh giá đƣợc sự kế thừa, điểm tƣơng đồng và sự sáng tạo của nghệ thuật chuyển thể.

Từ đó nhấn mạnh những đóng góp của Dƣơng Hƣớng đối với nền văn học; sự lựa chọn sáng tạo, xây dựng thành công của nhà biên kịch, đạo diễn Lƣu Trọng Ninh cùng Bùi Thọ Thịnh trong nền điện ảnh của Việt Nam với phim truyền hình Thƣơng nhớ ở ai; đồng thời, thêm một lần nữa làm sáng tỏ quan niệm văn học là nguồn tƣ liệu, là mảnh đất màu mỡ cho điện ảnh và chính điện ảnh cũng có những ảnh hƣởng không nhỏ đến tác phẩm văn học đem đến cái nhìn mới mẻ cho công chúng. Trong một chừng mực nhất định, luận văn có thể xem nhƣ là những gợi dẫn nhỏ trong cách tiếp cận tác phẩm văn học, giảng dạy văn chƣơng trong nhà trƣờng qua góc độ điện ảnh. 16 NỘI DUNG Chƣơng 1 CỐT TRUYỆN BẾN KHÔNG CHỒNG CỦA DƢƠNG HƢỚNG VÀ PHIM TRUYỀN HÌNH THƢƠNG NHỚ Ở AI CỦA LƢU TRỌNG NINH, BÙI THỌ THỊNH 1. Cốt truyện trong tiểu thuyết Bến không chồng và phim Thương nhớ ở ai 1.

Khái niệm cốt truyện trong văn học và điện ảnh 1. Khái niệm cốt truyện trong văn học Cốt truyện đóng vai trò vô cùng quan trọng trong các tác phẩm tự sự truyền thống. Cốt truyện luôn là mối quan tâm hàng đầu của các nhà văn, nó góp phần tạo nên sự thành bại cho tác phẩm. Gớt đã từng nhấn mạnh vị trí và vai trò của cốt truyện: “Còn gì quan trọng hơn cốt truyện và nếu thiếu nó thì cả nền lý luận nghệ thuật còn ra gì nữa? Nếu cốt truyện không dùng đƣợc thì tài năng ta cũng lãng phí vô ích ”.

Ta có thể nhận thấy cốt truyện đảm bảo nhiều vai trò, chức năng trong tác phẩm văn học nhƣ giúp cho nhân vật bộc lộ tính cách, phản ánh đƣợc các xung đột của xã hội, thời đại, đồng thời thể hiện đƣợc phong cách và tài năng của nhà văn. Ngành Tự sự học đã khẳng định cốt truyện trong phần lớn các truyện kể là một trong số những yếu tố cơ bản để tìm ra cấu trúc và kết cấu của các tác phẩm văn xuôi. Theo Aristote, cốt truyện không thể thiếu đƣợc trong các tác phẩm tự sự và kịch. Có thể khẳng định chính Aristote là ngƣời mở đƣờng cho lý thuyết nghiên cứu cốt truyện.

Trong tác phẩm Nghệ thuật thi ca - Văn tâm điêu long tác giả cho rằng: “Sự mô phỏng hành động là cốt truyện. Cốt truyện là sự kết hợp các sự kiện, tính cách là cái cho ta biết tính cách nhân 17 vật hành động, còn tƣ tƣởng là cái mà qua đó ngƣời nói muốn chứng minh một điều gì đó, hay đơn thuần là bày tỏ ý kiến của mình ” [1, tr. Có thể nói các nhà nghiên cứu trên thế giới từ cổ điển đến hiện đại đều nhấn mạnh để chiếm lĩnh đƣợc tác phẩm phải đi từ cốt truyện. Từ cốt truyện sẽ định hình đƣợc phong cách của các nhà văn.

Các công trình nghiên cứu đã đƣợc dịch của A. đã khái quát đƣ ợc cách tiếp cận và nghiên cứu cốt truyện.Timofeep việc bố trí các thành phần cốt truyện phụ thuộc vào sự hiểu biết của nhà văn về cuộc sống và kinh nghiệm để thể hiện và phát triển nó, biểu đạt nó. Pospelov trong công trình Dẫn luận nghiên cứu văn học cũng cho rằng cốt truyện đƣợc hình thành chủ yếu là nhờ hành động của nhân vật. Cốt truyện đƣợc triển khai dựa trên nền của những xung đột căng thẳng, chức năng quan trọng nhất của cốt truyện là bộc lộ các mâu thuẫn đời sống, phản ánh đời sống và thời đại.

Nhƣ vậy những nhà nghiên cứu trên đã đƣa yếu tố cốt truyện vào khảo sát và đề cập trên rất nhiều mức độ và phƣơng diện khác nhau. Ở Việt Nam đã có rất nhiều công trình nghiên cứu đề cập đến yếu tố cốt truyện. Từ điển Thuật ngữ văn học (Lê Bá Hán chủ biên) đƣa ra định nghĩa: “Cốt truyện là hệ thống sự kiện cụ thể đƣợc tổ chức theo yêu cầu tƣ tƣởng và nghệ thuật nhất định, tạo thành bộ phận cơ bản, quan trọng nhất trong hình thức động của tác phẩm văn học thuộc các thể loại tự sự và kịch. Cốt truyện không phải là yếu tố tất yếu của mọi loại tác phẩm văn học.

Trong các loại tác phẩm trữ tình, cốt truyện (với ý nghĩa chặt chẽ nhất của khái niệm này) không tồn tại vì ở đây tác giả biểu hiện sự diễn biến của tình cảm, tâm trạng ” [13, tr. Định nghĩa nhấn mạnh cốt truyện tạo nên tƣ tƣởng, nghệ thuật và thể hiện tình cảm của nhà văn. 18 Giáo trình Lý luận văn học do Phƣơng Lựu chủ biên cũng đã nêu: “Cốt truyện thực chất là cái lõi diễn biến của truyện từ xảy ra cho đến kết thúc ” [22, tr. Tác giả cũng đã khẳng định cấu trúc cốt truyện phụ thuộc vào quan hệ thẩm mĩ của tác giả đối với hiện thực.

Yếu tố quan trọng làm nên cốt truyện chính là hệ thống sự kiện. Trong cuốn Lý luận văn học, GS. Hà Minh Đức cũng đã khái quát: “ Cốt truyện là một hệ thống các sự kiện phản ánh những diễn biến của cuộc sống, và nhất là những xung đột xã hội một cách nghệ thuật, qua đó, các tính cách hình thành và phát triển trong những mối quan hệ qua lại của chúng nhằm làm sáng tỏ tƣ tƣởng và chủ đề của tác phẩm ” [11, tr. Mỗi một cốt truyện đều có sự sắp xếp riêng, dựa vào dụng ý của nhà văn để phản ánh xung đột của xã hội nhằm thể hiện tƣ tƣởng, giá trị thẩm mĩ tạo nên sự hấp dẫn đối với ngƣời đọc.

Trong những tác phẩm tự sự, cốt truyện và kết cấu có mối liên hệ mật thiết với nhau. Cốt truyện thƣờng thể hiện nội dung, tƣ tƣởng, cảm xúc của tác giả. Sự kiện là yếu tố then chốt nhất tạo nên cốt truyện. Giáo trình của GS Trần Đình Sử chủ biên, tập 2, phần “Tác phẩm và thể loại văn học” đã đƣa ra định nghĩa khá chi tiết về cốt truyện: “Cốt truyện là một chuỗi các sự kiện đƣợc tạo dựng trong tác phẩm tự sự, kịch.

Một số văn bản trữ tình cũng có yếu tố cốt truyện. Khái niệm cốt truyện nhằm tách truyện thành hai phần: một phần là chuỗi các sự kiện rất đặc trƣng cho thể loại tự sự và kịch, và một phần khác quan trọng không kém là các yếu tố miêu tả, lời kể, lời bình. Thiếu các yếu tố này thì truyện không thể thành truyện ” [26, tr. Qua một số công trình nghiên cứu cùng với những cách định nghĩa khác nhau về cốt truyện ta vẫn thấy có những điểm chung: ở mỗi cốt truyện đều có các sự kiện.

Sự kiện có những biến đổi và tác động tới hệ thống nhân 19 vật. Sự kiện một mặt phản ánh những quan hệ, xung đột xã hội của nhân vật, mặt khác có các chức năng kết cấu làm cho nhân vật gần nhau, xa nhau, chống nhau. Cốt truyện thƣờng có mở đầu phát triển và kết thúc. Cốt truyện còn thể hiện đƣợc những sự kiện, mâu thuẫn trong đời sống.

Nhƣ vậy cốt truyện luôn đƣợc hình thành từ sự kiện và hoạt động. Hầu hết quan điểm thời hiện đại trên thế giới và Việt Nam đều đã khẳng định coi sự kiện là cốt lõi của cốt truyện. Nói đến cốt truyện ngƣời ta thƣờng nhắc đến các tình tiết, sự kiện và biến cố. Những yếu tố ấy có liên quan mật thiết với nhau, tác động hình thành lên tính cách của nhân vật nhằm thể hiện dụng ý nghệ thuật của nhà văn.

Tác giả Phƣơng Lựu trong giáo trình Lý luận văn học đã khẳng định : “Cốt truyện là hình thức sơ đẳng nhất của truyện. Bất cứ truyện lớn, nhỏ, cốt truyện nói chung bao gồm các thành phần chính : Thắt nút, phát triển, cao trào, mở nút ” [ 22. Tuy nhiên không phải tác phẩm văn học nào cũng gồm có các thành phần trên. Tác phẩm văn học luôn đƣợc tổ chức và sắp xếp một cách linh hoạt về kết cấu đặc biệt trong truyện ngắn và tiểu thuyết hiện đại.

Vì thế khi phân tích cốt truyện, ta nên đi sâu vào các chặng đƣờng thúc đẩy sự phát triển của các nhân vật chính và các yếu tố quyết định tới số phận của nhân vật và tƣ tƣởng của nhà văn. Có thể nói cùng với sự tồn tại và phát triển của thời gian, quan niệm về ý nghĩa của cốt truyện cũng có nhiều thay đổi. Tuy nhiên có thể khẳng định cốt truyện vẫn giữ một vị trí vai trò quan trọng trong các tác phẩm văn xuôi tự sự. Cốt truyện hay luôn mang lại sự thành công cho những sáng tác văn xuôi.

Đặc biệt trong nghệ thuật chuyển thể từ văn học sang điện ảnh thì cốt truyện vẫn luôn là đối tƣợng, tạo sự hấp dẫn, hứng thú cho các nhà làm phim. Khái niệm Cốt truyện trong điện ảnh Nghệ thuật điện ảnh mặc dù ra đời muộn hơn các loại hình nghệ thuật khác song nhờ sự phát triển nhanh chóng điện ảnh cũng dựa trên các phƣơng 20 pháp nghiên cứu, khái niệm từ đặc trƣng của văn học. Có thể nói khái niệm cốt truyện phim rất gần với khái niệm cốt truyện trong tác phẩm văn học. Cốt truyện trong văn học chủ yếu đƣợc dùng trong các tác phẩm tự sự, nó đƣợc hiểu là một chuỗi các sự kiện, tình tiết đƣợc tổ chức theo ý đồ tƣ tƣởng của nhà văn và mục đích của tác giả thì cốt truyện của phim cũng là một “chuỗi những sự kiện trong một mối liên hệ nhân quả xảy ra trong không gian và thời gian ” [3, tr.

Nhƣ vậy, có thể thấy nó bao gồm các sự kiện của câu chuyện đƣợc mô tả trong phim và cả các tài liệu nằm ngoài truyện kể nhƣ hệ thống các diễn viên, đạo diễn và các yếu tố khác nhƣ âm nhạc, màu sắc, ánh sáng, âm thanh, tiếng động… đƣợc xuất hiện trong phim. Các sự kiện trong phim thƣờng đƣợc xác định trong các mối quan hệ thời gian, không gian, nguyên nhân và hệ quả.