CHƯƠNG I CƠ SỞ LÝ LUẬN VE HIEU QUA SAN XUẤT KINH DOANH 1. Khái niệm hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh: Hiệu quả sản xuất kinh doanh là phạm trù kinh tế, gắn với cơ chế thị trường có quan hệ với tat cả các yêu tô trong quá trình sản xuất kinh doanh như: lao động, vốn, máy móc, nguyên vật liệu. nên doanh nghiệp chỉ có thé đạt hiệu quả cao khi việc sử dụng các yêu tố cơ bản của quá trình kinh doanh có hiệu quả. Khi dé cập đến hiệu quả kinh doanh nhà kinh tế dựa vào từng góc độ xem xét dé đưa ra các định nghĩa khác nhau.
Đối với các doanh nghiệp dé đạt được mục tiêu sản xuất kinh doanh cần phải chú trọng đến điều kiện nội tại, phát huy năng lực hiệu qua của các yếu tố sản xuất và tiết kiệm mọi chi phí yêu cầu của việc nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh là phải sử dụng các yếu tố đầu vào hợp lý nhằm dat được kết quả tối đa và chi phí tối thiểu. Tuy nhiên dé hiểu rõ bản chất của hiệu qua cũng cần phân biệt khái niệm hiệu quả va kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh. Ta có thé rút ra khái niệm về hiệu quả như sau: “ Hiéw quả là sự so sánh kết quả dau ra và yếu tổ nguồn lực dau vào”. Sự so sánh đó có thê là sự so sánh tương đối và so sánh tuyệt đối.
Kết quả đầu ra thường được biểu hiện bằng GTTSL, DT, LN Yét tố nguồn lực đầu vào là lao động, chi phi, tài sản và nguồn vốn Bên cạnh đó người ta cũng cho rằng “ Hiệu quả kinh doanh là phạm trù kinh tế theo chiều sâu, phản ánh trình độ khai thác các nguôn lực và trình độ chỉ phí nguồn lực đó trong quá trình tái sản xuất nhằm thực hiện mục tiêu kinh doanh”. Hiệu quả sản xuất kinh doanh ngày nay càng trở lên quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế và là chỗ dựa cơ ban dé đánh giá việc thực hiện mục tiêu kinh tế của doanh nghiệp trong từng thời kỳ. Hiệu quả tuyệt đối được xác định như sau: A=K-C Trong đó: A: Hiệu quả sản xuất kinh doanh K: Kết quả thu được C: Nguồn lực đầu vào Nếu căn cứ vào nguồn lực bỏ ra dé thu kết quả thì chỉ tiêu hiệu quả tương đối được xác định: Ta có thé hiểu: Kết quả đầu ra được đo băng các chỉ tiêu sau: GTTSL, Tổng DT, LN. Nguồn lực đầu vào bao gồm: Lao động, chỉ phí, vốn, thiết bị , máy móc.
Phân biệt giữa kết quả và hiệu quả sản xuất kinh doanh: Từ những khái niệm trên ta có thể hiểu hiệu quả sản xuất kinh đoanh là một phạm trù kinh tế phản ánh trình độ sử dụng các nguồn lực (lao động thiết bi máy móc, nguyên nhiên liệu và tiền vốn) nhằm đạt được mục tiêu, mong muốn mà doanh nghiệp đề ra. Hiệu quả sản xuất kinh doanh phản ánh trình độ tô chức và được xác định bằng tỷ số giữa kết quả đạt được và chi hpi bỏ ra dé đạt được kết quả đó. Nó là thước do ngày càng quan trọng của sự tăng trưởng kinh tế và là chỗ dựa cơ bản dé đánh giá việc thực hiện mục tiêu sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp trong từng thời kỳ. Hiệu quả sản xuất kinh doanh càn cao càng có điệu kiện mở mang và phát triển đầu tơ mua sắm máy móc thiết bi, nâng cao đời sống cho người lao động, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ với nha nước.
Ngoai ra chúng ta cần phân biệt sự khác nhau và mối quan hệ giữa hiệu qua kinh doanh và kết quả kinh doanh. Kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh là những gì mà doanh nghiệp đạt được sau quá trình sản xuất kinh doanh nhất định. Trong quá trình kinh doanh thì kết quả cần đạt được bao giờ cũng là mục tiêu cần thiết của doanh nghiệp. kết quả băng chỉ tiêu định tính như số lượng sản phẩm tiêu thụ, doanh thu lợi nhuận.
và cũng có thể phản ánh bằng chỉ tiêu định lượng như uy tín, chất lượng sản phẩm Về hình thức Hiệu quả kinh doanh luôn là luôn là phạm trù so sánh thé hiện moi tương quan giữa kết qua dat được và nguồn lực bỏ ra. Kết quả chỉ là cái cần thiết để tính toán và phân tích hiệu quả, muốn đánh giá được hiệu quả sản xuất kinh doanh phải dựa trên kết quả từng lĩnh vực. Vì vậy hai khái niệm này độc lập khác nhau nhưng lại có mối liên hệ mật thiết với nhau. Sự cần thiết và ý nghĩa của việc nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh: * Sự cần thiết phải nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh: - Sự cần thiết khách quan: Trong điều kiện sản xuất kinh doanh theo cơ chế thị trường, dé tồn tại và phát triển đòi hỏi các doanh nghiệp phải có lãi.
Dé đạt được kết quả cao nhất trong sản xuất kinh doanh, các doanh nghiệp cần xác định phương hướng muctiéu trong đầu tư. Muốn vậy cần nắm được các nhân tố ảnh hưởng, mức độ và su hướng của từng nhân tố đến kết quả kinh doanh. Điều này chỉ thực hiện trên cơ sở phân tích kinh doanh. - Thời kỳ chủ nghĩa dé quéc, sự tích tu co ban dẫn đến so tích tụ sản xuất, các Công ty ra đời sản xuất phát triển cực kỳ nhanh chóng cả về quy mô lẫn hiệu quả, Với sợ cạnh tranh gay gắt và khốc liệt.
Để chiến thắng trong cạnh tranh, đảm bảo quản lý tốt các hoạt động của Công ty đề ra phương án giải pháp kinh doanh có hiệu quả, nhà tư bản nhận thông tin từ nhiều nguồn, nhiều loại và yêu cầu độ chính xác cao. Với đòi hỏi này công tác hạch toán không thê đáp ứng được vì vậy cần phải có môn khoa học phân tích kinh tế độc lập với nội dung phương pháp nghiên cứu phong phú. - Ngày nay với những thành tự to lớn về sự phát triển kinh tế — Văn hoá, trình độ khoa học kỹ thuật cao thì phân tích hiệu quả càng trở lên quan trọng trong quá trình quản lý doanh nghiệp bởi nó giúp nhà quả lý tìm ra phương án kinh doanh có hiệu quả nhất về Kinh tế0- Xã hội — Môi trường. - Trong nền kinh tế thị trường dé có chiến thang đòi hỏi các doanh nghiệp phải thường xuyên áp dụng các tiến bộ khoa học, cải tiền phương thức hoạt động, cải tiến tô chức quản lý sản xuất và kinh doanh nhằm nâng cao năng suất chất lượng và hiệu quả.
Tóm lại: Phan tích hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh giúp cho nhà quản lý đưa ra những quyết định về sự thay đôi đó, dé ra những biệt pháp sát thực dé tăng cường hoạt động kinh tế và quả lý doanh nghiệp nhằm huy động mọi khả năng tiềm tàng về vốn, lao động, đất đai. vào quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. * ý nghĩa của việc nâng cao hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh: - Đối với nền kinh tế quốc dân: hiệu quả kinh doanh là phạm trù kinh tế quan trọng, phản ánh yêu cầu quy luật tiết kiệm thời gian phản án trình độ sử dụng các nhuồn lực, trình độ sản xuất và mức độ hoàn thiện của quan hệ sản xuất trong cơ chế thị trường. Trình độ phát triển của lực lượng sản xuất ngày càng cao, quan hệ sản xuất càng hoàn thiện, càng nâng cao hiệu quả.
Tóm lại hiệu quả sản xuất kinh doanh đem lại cho quốc gia sự phân bó, sử dụng các nguồn lực ngày càng hợp lý và đem lại hiệu quả cao cho doanh nghiệp. -Đối với bản thân doanh nghiệp: Hiệu quả kinh doanh xét về mặt tuyệt đối chính là lợi nhuận thu được. Nó là cơ sở đẻ tái sản xuất mở rộng, cải thiện đời sống cán bộ công nhân viên. Đối với mỗi doanh nghiệp đặc biệt là các doanh nghiệp hoạt động trong cơ chế thị trường thì việc nâng cao hieu quả kinh doanh đóng vai trò quan trọng trong sự tồn tại va sự phát triển của doanh nghiệp.
Ngoài ra nó còn giúp doanh nghiệp cạnh tranh trên thị trường, đầu tư, mở rộng, cải tạo, hiện đại hoá cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ cho việc sản xuất kinh doanh. - Đối với người lao động: Hiệu quả sản xuất kinh doanh là động lực thúc đây kích tích người lao động hăng say sản xuất, luôn quan tâm đến kết quả lao động của mình. Nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh đồng nghĩa với việc nâng cao đời sống lao động thúc day tăng năng suất lao động và góp phan nâng cao hiệu quả kinh doanh. Bản chất và phân loại hiệu quả sản xuất kinh doanh: * Bản chất của hiệu quả: - Theo nghĩa tổng quát thì hiệu quả kinh tế là phạm trù phản ánh trình độ quản ly, đảm bảo thực hiện có kết qua cao về nhiệm vụ kinh tế xã hội đặt ra với chi phí nhỏ nhất.
- Phạm trù kinh tế được hiểu trên hai góc độ đó là địng tính và định lượng. + Về định lượng: Hiệu quả kinh tế của việc thực hiện mỗi nhiệm vụ kinh tế xã hội biểu hiện mối tương quan giữa kết quả thu được với chỉ phí bỏ ra. Nếu xét tổng hợp thì người ta chỉ thu lại được hiệu quả kinh tế khi kết quả thu về lớn hơn chỉ phí bỏ ra, chênh lệch càng lớn thì hiệu quả càng cao. + Về mặt định tính: Mức độ hiệu quả kinh tế thu được phản ánh trình độ năng lực quản lý sản xuất kinh doanh.
Hai mặt định tính và định lượng của hiệu quả kinh doanh không được tách rời nhau. - Hiệu quả kinh tế không đồng nhất với kết quả kinh tế. Kết quả kinh tế là phạm trù so sánh, thé hiện mối quan tâm giữa cái bỏ ra và cái thu về. Kết qua chỉ là yếu tố cần thiết dé phân tích đánh giá hiệu quả tự bản thân mình, kết quả chưa thé hiện được nó tạo ra ở mức độ nào và chi phí nào, có nghĩa riêng kết quả chưa thể hiện được chất lượng tạo ra nó.
Bản chất hiệu quả kinh tế là thể hiện mục tiêu phát triển kinh tế và các hoạt động sản xuất kinh doanh , tức là thoả mãn tốt hơn nhu cầu của thị trường. Vì vậy nói đến hiệu quả là nói đến mức độ thoả mãn nhu cầu với việc lựa chọn và sử dụng các nguồn lực có giới hạn tức là nói đến kết quả kinh tế trong việc thoả mãn nhu cầu. Tóm lại: Vẫn đề nâng cao hiệu quả kinh tế của sản xuất xã hội và toàn bộ hoạt động sản xuất kinh doanh khác là một yêu cầu cơ bản nhất của mục tiêu phát trién.