Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về thông tin chống tiêu cực trên báo chí. Chương 2: Thực trạng thông tin về chống tiêu cực trong kỳ thi THPT 2018 trên các báo được chọn khảo sát. Chương 3: Những vấn đề đặt ra và giải pháp nâng cao chất lượng thông tin về chống tiêu cực trong kỳ thi THPT ở Việt Nam hiện nay. 18 CHUONG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THUC TIEN VE THONG TIN CHONG TIEU CUC TREN BAO CHÍ 1.
Một số khái niệm liên quan đến đề tài 1. Báo in Báo in là một trong những loại hình của báo chí, là phương tiện truyền thông không thé thiếu của đời sống xã hội. Báo in có lịch sử phát triển lâu đời nhất trong các loại hình báo chí ở Việt Nam cũng như trên thế giới, đến nay, có rất nhiều quan niệm khác nhau về báo in. Theo Luật báo chí, báo in bao gồm: báo, tạp chí, bản tin thời sự, bản tin thông tấn.
Nghị định số 51/2002/NĐ-CP, ngày 26 tháng 4 năm 2002 quy định chi tiết thi hành Luật Báo chí, luật sửa đồi, bổ sung một số điều của Luật Báo chí định nghĩa “Báo in: là tên gọi loại hình bao chí được thực hiện bằng phương tiện in (báo, tap chi, bản tin thời sự, bản tin thông tan) ”, Luật Báo chí 2016 định nghĩa “báo in là loại hình báo chí sử dụng chữ viết, tranh, ảnh, thực hiện bằng phương tiện in dé phát hành đến bạn đọc, gồm báo in, tạp chí in” [22, tr. Như vậy, có thé hiểu Báo in là loại hình báo chi mang tính định kỳ chuyển tải nội dung thông tin mang tính thời sự qua hình thức văn bản, chữ viết, ký tự, hình ảnh được thực hiện bằng phương tiện in và được phát hành rộng rãi trong xã hội. Trong trường hop này, thuật ngữ báo in dùng dé chỉ hai bộ phận: báo và tạp chí. Tính thời sự trong nội dung thông tin của báo được hiểu là sự phản ánh nhanh những sự kiện, vấn đề mới nảy sinh hoặc vừa mới được phát hiện trong xã hội và thiên nhiên.
Đây cũng là những van dé, sự kiện có ý nghĩa xã hội, được cả xã hội quan tâm. Sản phẩm báo được phát hành rộng rãi trong xã hội, song đối với từng loại báo, từng tờ báo, tạp chí vẫn có đối tượng xác định riêng. 19 Căn cứ vào định kỳ xuất bản, tính chất nội dung thông tin, hiện nay báo in ở nước ta có các loại: báo hàng ngày (là những tờ phát hành mỗi ngày một kỳ vào buổi sáng hoặc buổi chiều); báo nhiều kỳ trong tuần (là tờ báo phát hành khoảng từ 5 - 6 kỳ trong một tuần); báo một số kỳ trong tuần (là những tờ báo có số kỳ xuất bản từ 2 - 4 kỳ trong tuần); báo tuần (là những tờ báo xuất bản định kỳ 1 kỳ/một tuần); báo nửa tháng hay hàng tháng (chủ yếu là những ấn phẩm phụ xuất bản giữa tháng hoặc cuối tháng của các tờ báo hằng ngày, các tờ báo nhiều kỳ, một số kỳ trong tuần hoặc tuần báo). Tạp chí là những ấn phẩm định kỳ có nội dung chuyên sâu vào một hay một số vấn đè, lĩnh vực về đời sống xã hội, khoa học, kỹ thuật.
Định kỳ xuất bản của tạp chí có thê là một tuần, nửa tháng, 1 tháng, 2 tháng. Cũng có tạp chí xuất bản 3, 4, 5 hoặc 6 tháng/ ky. Ngoài hai thành phố lớn là Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh tập trung nhiều cơ quan báo chí Trung ương, tất cả các tỉnh, thành phố còn lại đều có báo, tạp chí riêng. Báo in có các ưu điểm như: báo in có thé thông tin, phân tích, giải thích và giải đáp những van đề phức tạp một cách hệ thống, sâu sắc với độ tin cậy cao; người đọc hoàn toàn chủ động về không gian, thời gian và tư thế trong tiếp cận thông tin; thông tin có độ tin cậy, chính xác và tính tư liệu cao; có thể dé dàng chuyên tay nhau các ấn phâm báo in, do đó công chúng trực tiếp có khả năng lây lan kết nối với công chúng gián tiếp, hình thành dư luận xã hội bên vững hơn.
Bên cạnh đó, loại hình này cũng có các hạn chế như: tính cập nhật thời sự và độ nhanh của báo in còn hạn chế, sự đơn điệu và khả năng giải mã thông tin có thé làm cho việc đọc báo in bị giảm sự hứng thú nếu nội dung thông tin không tạo được chú ý. Thêm vào đó chỉ những người biết chữ mới có thé đọc được báo. 20 Việc phát hành báo in được thực hiện theo hình thức trao tay, vì thế báo in đến với người đọc sớm hay muộn còn phụ thuộc vào trình độ phát triển giao thông và các phương tiện chuyên chở, phân phối báo. Báo điện tw Báo điện tử là phương tiện truyền thông đại chúng ra đời muộn hơn truyền hình, báo in, phát thanh.
Trước đây, khi một sự kiện xảy ra thi “phat thanh đưa tin, truyền hình minh hoa, báo in minh hoa và giải thích”. Nhưng giờ đây báo điện tử có thể đảm đương nhiệm vụ của cả phát thanh, truyền hình lẫn báo in một cách dễ dàng. Báo điện tử trở thành kênh truyền thông vô cùng hiệu quả, đặt các PTTTĐC truyền thống vào một cuộc đua quyết liệt. Báo điện tử có nhiều ưu thế vượt trội so với các PTTTĐC khác ở khả năng tương tác, tương tác qua lại giữa báo chí - công chúng và giữa công chúng với nhau qua nhiều kênh thu nhận, tạo điều kiện thuận lợi nhất tạo lên diễn đàn báo chí; khả năng đa phương tiện; tính thời sự với khả năng cập nhật thông tin nhanh mới, nóng và nằm ở tâm điểm - tính thời sự của báo mạng điện tử đạt đến tính phi định kỳ; ngoài ra báo mạng điện tử còn có khả năng lưu giữ, tìm kiếm và truy xuất thông tin nhanh nhất.
Trên thế giới loại hình có nhiều tên gọi khác nhau như online newspaper (báo chí trên mạng/ trực tuyến), e- journal (electronic journal- báo chí điện tử), e - zine (electronic magazine- tạp chí điện tử).Ở Việt Nam, thuật ngữ báo điện tử được sử dụng khá pho bién, chang han báo Nhân Dân điện tử, Lao Động điện tử. Ngoài ra, còn nhiều người gọi chúng băng cái tên khác như: báo mạng, báo chí Internet, báo trực tuyến. Báo điện tử là khái niệm thông dụng nhất ở nước ta. Luật Báo chí 2016 định nghĩa: “Báo điện tw là loại hình báo chí sử dụng chữ viết, hình ảnh, âm thanh, được truyền dẫn trên môi trường mạng, gom báo điện tử va tạp chí điện tứ” (22, tr.
Trong luận văn này, tác giả sử dụng khái niệm báo điện tử được dẫn theo khái niệm của tác giả Nguyễn Thị Trường Giang (Báo mạng điện tử - Những 21 van đề cơ bản): “Báo điện tử là một loại hình báo chí được xây dựng dưới hình thức của một trang web và phát hành trên mạng internet” [9, tr. Ở Việt Nam hiện nay, báo điện tử trở thành phương tiện công cụ đặc biệt hiệu quả trong việc đưa tiếng nói của Đảng, nhà nước và Việt kiều bè bạn năm châu. Báo điện tử đang cùng các PTTTĐC xây dựng củng cố và hoàn thiện hình ảnh đất nước con người và văn hoá dân tộc Việt Nam trên trường quốc tế. Báo điện tử có tác dụng và tiện ích hơn hắn các loại hình báo chí truyền thống, dung lượng thông tin rất lớn, tương tác thông tin nhanh, phát hành không bị trở ngại về không gian, thời gian, biên giới quốc gia.
Từ khi ra đời, báo điện tử nước ta đã góp phan quan trọng vào việc phổ biến, tuyên truyền chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; mở rộng hiệu quả thông tin đối ngoại; nâng cao dân trí và thỏa mãn nhu cầu thông tin, hưởng thụ văn hóa của nhân dân. Tuy nhiên, các báo điện tử của nước ta còn một số hạn chế, yếu kém. Tính tư tưởng, tính định hướng chính trị, tính chiến đấu, tính khoa học, tính chuyên nghiệp ở một số tờ báo điện tử chưa cao. Một số báo thiếu cân nhắc khi đưa tin, bài về các vấn đề trong nước và thiếu chọn lọc khi khai thác tư liệu, bài viết ở bên ngoài; một số tin, bài chạy theo thị hiếu tầm thường, giật gân, câu khách.
Ở một số cơ sở dịch vụ Internet, còn để xảy ra tình trạng lưu hành, phát tán các thông tin phản động, đổi trụy, vu khống, bôi nhọ danh dự cá nhân, gây bất bình trong nhân dân. Chưa có biện pháp hữu hiệu để ngăn ngừa các thế lực thù địch, phản động, cơ hội chính trị ở trong và ngoài nước lợi dụng mạng Internet và báo điện tử dé chống phá cách mạng nước ta. Thông tin, thông tin báo chi - Thông tin Trong quá trình phát triển của lịch sử lý luận, đến nay đã có rất nhiều khái niệm khác nhau về thông tin. Từ điển Oxford English Dictionary cho 22 rằng thông tin là "điều mà người ta đánh giá hoặc nói đến; là tri thức, tin tức".
Một số từ điển khác thì đơn giản đồng nhất thông tin với kiến thức: "Thông tin là điều mà người ta biết" hoặc "thông tin là sự chuyền giao tri thức làm tăng thêm sự hiểu biết của con người". Theo quan niệm của triết học, thông tin là một hiện tượng vốn có của vật chất, là thuộc tính khách quan của thế giới Vật chất. Nội dung của thông tin chính là những thuộc tính, tính chất vốn có của sự vật với các sự kiện, hiện tượng được bộc lộ ra, thể hiện thông qua sự tác động qua lại giữa các sự vật. Thông tin luôn gắn với quá trình phản ánh.
Những dấu ấn để lại chính là những thông tin của hệ thống vật chất này đối với những hệ thống vật chất khác. Phản ánh của vật chất là phản ánh của thông tin, không có thông tin chung chung mà chỉ có thông tin là thông tin về sự vật này đối với sự vật khác. Ví dụ: Một chiếc áo thì có thông tin là làm băng chất liệu gì? Màu gì? Được sử dụng khi nào? Giá tiền là bao nhiêu?. Theo đại từ điển tiếng Việt, thông tin là: (1) tin tức được truyền đi cho nhau biết; (2) tin tức về các sự kiện diễn ra trong thế giới xung quanh.
Ví dụ như thông tin về thời tiết, thông tin về dịch bệnh, thông tin về giá vàng, thông tin về tình hình an toan giao thông trong ngày hoặc trong tuần, trong thang. Theo cuốn “Thudt ngữ báo chí - truyền thông”, “Thông tin có tiếng Anh là “Information”, từ nguyên gốc Latinh là “Information” có nghĩa là quan niệm, hình ảnh, sự lý giải; “informare” có nghĩa là sự tạo hình thức phản ánh.