Luận văn thạc sĩ về chính sách phát triển kinh tế nông nghiệp tại tỉnh Hưng Yên

Luận văn thạc sĩ kinh tế phân tích thực hiện chính sách phát triển kinh tế nông nghiệp tại tỉnh hưng yên, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi cho thực

• Trường học: Trường Đại Học Nông Nghiệp
• Chuyên ngành: Kinh Tế Nông Nghiệp
• Đề tài: Chính Sách Phát Triển Kinh Tế Nông Nghiệp Tại Hưng Yên: Thực Trạng Và Giải Pháp
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hưng Yên

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN KINH TẾ NÔNG NGHIỆP
• 1.1. Khái niệm nông nghiệp và kinh tế nông nghiệp
• 1.2. Chính sách phát triển kinh tế nông nghiệp
• 1.3. Nội dung của chính sách phát triển kinh tế nông nghiệp

Tóm tắt

I. Tổng quan về chính sách phát triển kinh tế nông nghiệp tại Hưng Yên

Chính sách phát triển kinh tế nông nghiệp tại Hưng Yên đã được xác định là một trong những ưu tiên hàng đầu trong chiến lược phát triển kinh tế của tỉnh. Nông nghiệp không chỉ là ngành sản xuất vật chất chủ yếu mà còn là nền tảng cho sự phát triển bền vững của xã hội. Theo Nghị quyết Đại hội lần thứ X của Đảng, việc phát triển nông nghiệp, nông thôn là một trong những nội dung cơ bản của công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Điều này cho thấy tầm quan trọng của chính sách nông nghiệp trong việc nâng cao đời sống nhân dân và phát triển kinh tế địa phương.

1.1. Khái niệm và vai trò của chính sách nông nghiệp

Chính sách phát triển kinh tế nông nghiệp là sự tác động của nhà nước nhằm tổ chức và điều chỉnh quá trình phát triển nông nghiệp. Chính sách này không chỉ bảo vệ lợi ích của nhà nước mà còn đảm bảo quyền lợi hợp pháp của các tổ chức, cá nhân trong lĩnh vực nông nghiệp. Nông nghiệp đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp lương thực, thực phẩm và nguyên liệu cho công nghiệp.

1.2. Lịch sử phát triển nông nghiệp tại Hưng Yên

Hưng Yên có truyền thống phát triển nông nghiệp từ xa xưa. Qua các giai đoạn lịch sử, nông nghiệp luôn giữ vị trí quan trọng trong nền kinh tế của tỉnh. Đặc biệt, trong thời kỳ đổi mới, chính sách phát triển nông nghiệp đã được chú trọng, góp phần nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp.

II. Thực trạng phát triển kinh tế nông nghiệp tại Hưng Yên hiện nay

Mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu trong phát triển kinh tế nông nghiệp, nhưng Hưng Yên vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Các vấn đề như trình độ chuyên môn thấp, ứng dụng công nghệ trong sản xuất còn hạn chế, và cơ sở hạ tầng yếu kém đang cản trở sự phát triển bền vững của ngành nông nghiệp. Đặc biệt, thị trường tiêu thụ nông sản còn gặp nhiều khó khăn, ảnh hưởng đến thu nhập của nông dân.

2.1. Những thành tựu đạt được trong phát triển nông nghiệp

Trong những năm qua, Hưng Yên đã có nhiều chính sách hỗ trợ nông dân, từ đó nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp. Các mô hình sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao đã được triển khai, giúp tăng giá trị gia tăng cho sản phẩm nông sản.

2.2. Những thách thức trong phát triển kinh tế nông nghiệp

Kinh tế nông nghiệp Hưng Yên vẫn còn nhiều tồn tại như chưa khai thác hiệu quả tài nguyên thiên nhiên, trình độ tay nghề của nông dân còn thấp, và cơ cấu kinh tế nông nghiệp chậm chuyển dịch. Những yếu kém này cần được khắc phục để đảm bảo sự phát triển bền vững.

III. Giải pháp phát triển kinh tế nông nghiệp tại Hưng Yên

Để phát triển kinh tế nông nghiệp bền vững, Hưng Yên cần triển khai đồng bộ các giải pháp. Việc nâng cao trình độ chuyên môn cho nông dân, ứng dụng công nghệ mới trong sản xuất, và cải thiện cơ sở hạ tầng là những yếu tố quan trọng. Đồng thời, cần có chính sách hỗ trợ thị trường tiêu thụ nông sản để đảm bảo đầu ra cho sản phẩm.

3.1. Nâng cao trình độ chuyên môn cho nông dân

Đào tạo và bồi dưỡng kỹ năng cho nông dân là cần thiết để nâng cao năng suất lao động. Các chương trình đào tạo cần được thiết kế phù hợp với nhu cầu thực tế của thị trường và xu hướng phát triển nông nghiệp hiện đại.

3.2. Ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất nông nghiệp

Việc áp dụng công nghệ cao trong sản xuất nông nghiệp sẽ giúp tăng năng suất và chất lượng sản phẩm. Hưng Yên cần khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ mới, đồng thời hỗ trợ nông dân trong việc tiếp cận công nghệ.

3.3. Cải thiện cơ sở hạ tầng phục vụ sản xuất

Cơ sở hạ tầng yếu kém là một trong những rào cản lớn đối với phát triển nông nghiệp. Hưng Yên cần đầu tư nâng cấp hệ thống giao thông, thủy lợi và các cơ sở chế biến nông sản để tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất và tiêu thụ.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về phát triển nông nghiệp

Các nghiên cứu về phát triển kinh tế nông nghiệp tại Hưng Yên đã chỉ ra rằng việc áp dụng các chính sách hợp lý có thể mang lại hiệu quả cao. Những mô hình sản xuất nông nghiệp bền vững đã được triển khai và đạt được kết quả tích cực, góp phần nâng cao đời sống của nông dân và phát triển kinh tế địa phương.

4.1. Mô hình sản xuất nông nghiệp bền vững

Các mô hình sản xuất nông nghiệp bền vững đã được áp dụng tại Hưng Yên, giúp tăng năng suất và bảo vệ môi trường. Những mô hình này không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần bảo tồn tài nguyên thiên nhiên.

4.2. Kết quả từ các chính sách hỗ trợ nông dân

Chính sách hỗ trợ nông dân đã giúp cải thiện thu nhập và đời sống của người dân. Các chương trình hỗ trợ về vốn, kỹ thuật và thị trường đã tạo ra những chuyển biến tích cực trong sản xuất nông nghiệp.

V. Kết luận và triển vọng phát triển kinh tế nông nghiệp tại Hưng Yên

Kết luận, chính sách phát triển kinh tế nông nghiệp tại Hưng Yên cần được tiếp tục hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững. Việc khắc phục những tồn tại hiện tại và triển khai các giải pháp đồng bộ sẽ giúp Hưng Yên phát triển kinh tế nông nghiệp một cách hiệu quả hơn trong tương lai.

5.1. Tầm quan trọng của chính sách phát triển nông nghiệp

Chính sách phát triển nông nghiệp không chỉ ảnh hưởng đến kinh tế mà còn tác động đến đời sống xã hội. Việc xây dựng chính sách hợp lý sẽ tạo ra nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững của tỉnh.

5.2. Triển vọng phát triển kinh tế nông nghiệp trong tương lai

Với những nỗ lực hiện tại, Hưng Yên có tiềm năng lớn để phát triển kinh tế nông nghiệp. Việc đầu tư vào công nghệ, nâng cao trình độ cho nông dân và cải thiện cơ sở hạ tầng sẽ là những yếu tố quyết định cho sự thành công trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nông nghiệp từ lâu đã được xác định là ngành sản xuất vật chất chủ yếu, đóng vai trò nền tảng trong sự tồn tại và phát triển của xã hội loài người. Theo ước tính, nông nghiệp không chỉ cung cấp lương thực, thực phẩm mà còn là nguồn nguyên liệu thiết yếu cho công nghiệp, góp phần tích lũy ban đầu cho công nghiệp hóa – hiện đại hóa (CNH – HĐH), đặc biệt quan trọng đối với các nước đang phát triển như Việt Nam. Tại tỉnh Hưng Yên, nông nghiệp giữ vị trí trọng yếu trong nền kinh tế quốc dân với truyền thống lâu đời và tiềm năng phát triển đa dạng. Tuy nhiên, thực tế từ năm 2015 đến nay cho thấy kinh tế nông nghiệp tỉnh còn nhiều hạn chế như khai thác tài nguyên chưa hiệu quả, trình độ ứng dụng khoa học công nghệ thấp, cơ cấu kinh tế nông nghiệp chuyển dịch chậm, thị trường tiêu thụ gặp khó khăn và cơ sở hạ tầng còn yếu kém.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích thực trạng thực hiện chính sách phát triển kinh tế nông nghiệp tại tỉnh Hưng Yên từ năm 2015 đến nay, đánh giá ưu điểm, hạn chế và đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực thi chính sách trong giai đoạn tiếp theo. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào địa bàn tỉnh Hưng Yên, với đối tượng là quá trình thực hiện chính sách phát triển kinh tế nông nghiệp, bao gồm các cơ quan quản lý nhà nước và các chủ thể sản xuất kinh doanh nông nghiệp. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để hoàn thiện chính sách phát triển kinh tế nông nghiệp, góp phần thúc đẩy CNH – HĐH nông nghiệp, nâng cao đời sống nhân dân và phát triển bền vững kinh tế nông thôn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các quan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về phát triển kinh tế nông nghiệp, đồng thời vận dụng các chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước Việt Nam về phát triển kinh tế nông nghiệp trong bối cảnh CNH – HĐH. Khung lý thuyết tập trung vào:

• Khái niệm nông nghiệp và kinh tế nông nghiệp: Nông nghiệp được hiểu là ngành sản xuất – kinh doanh thực phẩm nông sản, bao gồm sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp và phân phối sản phẩm. Hệ thống kinh tế nông nghiệp là tổng thể các quan hệ sản xuất, tiêu dùng, trao đổi, phân phối và quản lý nhà nước trong lĩnh vực này.

• Chính sách phát triển kinh tế nông nghiệp: Là sự tác động, điều chỉnh của Nhà nước thông qua các công cụ pháp luật, kế hoạch, chính sách nhằm tạo môi trường thuận lợi cho phát triển kinh tế nông nghiệp, bảo vệ lợi ích nhà nước và các chủ thể sản xuất kinh doanh.

• Các nội dung chính sách: Bao gồm quy hoạch phát triển, pháp luật điều chỉnh hoạt động kinh tế nông nghiệp, chính sách hỗ trợ về đất đai, tài chính, khoa học công nghệ, lao động, thị trường và phát triển kinh tế tập thể.

• Quy trình thực hiện chính sách: Từ xây dựng, ban hành đến tổ chức thực hiện và giám sát, đánh giá chính sách nhằm đảm bảo hiệu quả và phù hợp với thực tiễn.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn áp dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, kết hợp các phương pháp nghiên cứu cụ thể:

• Phân tích – tổng hợp: Hệ thống hóa lý luận và tổng hợp các kết quả nghiên cứu liên quan đến chính sách phát triển kinh tế nông nghiệp.

• Phương pháp logic – lịch sử: Đánh giá sự phát triển và biến đổi của chính sách qua các giai đoạn lịch sử.

• Phương pháp tiếp cận hệ thống: Xem xét các yếu tố tác động và mối quan hệ giữa các chủ thể trong quá trình thực hiện chính sách.

• Phương pháp thống kê và thu thập số liệu: Sử dụng số liệu thống kê từ năm 2015 đến nay về sản xuất nông nghiệp, chăn nuôi, cơ cấu tổ chức sản xuất và các chính sách thực hiện tại tỉnh Hưng Yên.

• Phân tích định lượng và định tính: Đánh giá thực trạng, ưu điểm, hạn chế và đề xuất giải pháp dựa trên số liệu thực tế và phân tích chuyên sâu.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm số liệu thống kê toàn tỉnh, các báo cáo chính sách, phỏng vấn các cán bộ quản lý và nông dân tại địa phương. Phương pháp chọn mẫu dựa trên tiêu chí đại diện cho các vùng sản xuất trọng điểm và các hình thức tổ chức sản xuất đa dạng. Thời gian nghiên cứu từ năm 2015 đến nay, phù hợp với giai đoạn thực hiện các chính sách phát triển kinh tế nông nghiệp tại Hưng Yên.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Chuyển dịch cơ cấu cây trồng và sản lượng nông sản: Diện tích gieo trồng cây hàng năm giảm 5,44% so với năm 2017, trong khi diện tích cây lâu năm tăng 14,58% năm 2019 so với 2018. Sản lượng lúa giảm 3%, nhưng sản lượng nhãn tăng 37,66%, cam tăng 7,13%, chuối tăng 8,35%, bưởi tăng 25,17%. Điều này cho thấy xu hướng chuyển đổi từ cây hàng năm sang cây ăn quả lâu năm, tập trung tại các huyện Văn Giang, Khoái Châu, Kim Động và thành phố Hưng Yên.

2. Chăn nuôi ổn định và phát triển: Đàn lợn giảm 12,92% do dịch bệnh, nhưng đàn gia cầm và bò có xu hướng tăng. Sản lượng thịt lợn hơi xuất chuồng năm 2019 đạt 112.830 tấn, tăng nhẹ so với năm 2015. Sản lượng thịt bò và trứng cũng tăng lần lượt 364 tấn và 52.214 nghìn quả trong giai đoạn 2015-2019.

3. Phát triển các hình thức tổ chức sản xuất đa dạng: Số lượng trang trại tăng từ 754 năm 2015 lên 921 năm 2019, trong đó 98% là trang trại chăn nuôi. Hợp tác xã và tổ hợp tác phát triển với trên 370 HTX, doanh thu bình quân 1,2 tỷ đồng/năm, tạo việc làm cho nhiều lao động địa phương. Mô hình sản xuất theo chuỗi và ứng dụng công nghệ cao được triển khai với 62 mô hình, trong đó 47 mô hình liên kết an toàn thực phẩm.

4. Hiệu quả chính sách phát triển kinh tế nông nghiệp: Tỉnh đã thực hiện dồn đổi ruộng đất trên diện tích gần 29 nghìn ha, giảm số thửa bình quân từ 3,2 xuống 1,6 thửa/hộ, tạo điều kiện tích tụ ruộng đất và phát triển sản xuất hàng hóa quy mô lớn. Tốc độ tăng trưởng ngành nông nghiệp đạt gần 3%/năm, giá trị sản xuất trên mỗi héc-ta canh tác đạt hơn 192 triệu đồng/năm.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy chính sách phát triển kinh tế nông nghiệp tại Hưng Yên đã tạo ra những chuyển biến tích cực trong cơ cấu sản xuất, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Việc chuyển đổi từ cây hàng năm sang cây lâu năm và phát triển chăn nuôi theo hướng công nghiệp đã góp phần tăng giá trị gia tăng và thu nhập cho nông dân. Sự đa dạng hóa hình thức tổ chức sản xuất, đặc biệt là phát triển hợp tác xã và trang trại, đã thúc đẩy liên kết sản xuất và tiêu thụ, nâng cao hiệu quả kinh tế.

Tuy nhiên, vẫn tồn tại những hạn chế như quy mô sản xuất nhỏ lẻ, tích tụ đất đai chậm, ứng dụng khoa học công nghệ chưa đồng đều, và thị trường tiêu thụ chưa ổn định. Các chính sách về đất đai, tài chính tín dụng còn bất cập, thủ tục phức tạp, chưa đáp ứng kịp thời nhu cầu vốn của nông dân và doanh nghiệp. Việc kiểm tra, giám sát thực hiện chính sách chưa chặt chẽ dẫn đến hiệu quả chưa cao ở một số địa phương.

So sánh với các nghiên cứu trong ngành, kết quả này phù hợp với xu hướng phát triển nông nghiệp hàng hóa và hiện đại hóa nông thôn tại các tỉnh đồng bằng Bắc Bộ. Việc xây dựng các vùng sản xuất chuyên canh, áp dụng công nghệ cao và phát triển chuỗi giá trị là hướng đi đúng đắn để nâng cao sức cạnh tranh của nông sản Việt Nam trên thị trường trong nước và quốc tế.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ thể hiện sự biến động diện tích cây trồng, sản lượng nông sản, số lượng trang trại và hợp tác xã qua các năm, cũng như bảng tổng hợp các chính sách và kết quả thực hiện để minh họa rõ nét hơn các phát hiện.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường hoàn thiện chính sách đất đai: Rà soát, sửa đổi các quy định về giao đất, cho thuê, chuyển quyền sử dụng đất nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho tích tụ, tập trung ruộng đất, phát triển sản xuất quy mô lớn. Thời gian thực hiện trong 2 năm tới, chủ thể là UBND tỉnh và các sở ngành liên quan.

2. Đẩy mạnh hỗ trợ tài chính, tín dụng ưu đãi: Đơn giản hóa thủ tục vay vốn, tăng nguồn vốn ưu đãi cho các hộ sản xuất, trang trại và hợp tác xã, đặc biệt trong lĩnh vực ứng dụng công nghệ cao và phát triển chuỗi giá trị. Thực hiện liên tục trong 3 năm, do Ngân hàng Chính sách xã hội phối hợp với Sở Tài chính và Nông nghiệp.

3. Phát triển khoa học công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực: Tăng cường đầu tư cho nghiên cứu, chuyển giao công nghệ sinh học, công nghệ sau thu hoạch; tổ chức các lớp đào tạo, tập huấn nâng cao trình độ kỹ thuật và quản lý cho nông dân và cán bộ kỹ thuật. Thời gian 3 năm, do Sở Nông nghiệp phối hợp với các viện nghiên cứu và trường đại học.

4. Xây dựng và phát triển thị trường tiêu thụ nông sản: Tổ chức các hội chợ, xúc tiến thương mại, xây dựng thương hiệu, chỉ dẫn địa lý cho sản phẩm chủ lực; thúc đẩy liên kết giữa nhà sản xuất, doanh nghiệp và người tiêu dùng. Thực hiện trong 2 năm, do Sở Công Thương và Sở Nông nghiệp chủ trì.

5. Tăng cường kiểm tra, giám sát và đánh giá chính sách: Thiết lập hệ thống giám sát thực hiện chính sách tại các cấp, đánh giá định kỳ hiệu quả và điều chỉnh kịp thời. Thời gian thực hiện liên tục, do các cơ quan quản lý nhà nước và chính quyền địa phương đảm nhiệm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Lãnh đạo và cán bộ quản lý nhà nước các cấp: Nhận diện thực trạng, ưu nhược điểm trong thực hiện chính sách phát triển kinh tế nông nghiệp, từ đó xây dựng và điều chỉnh chính sách phù hợp với điều kiện địa phương.

2. Các nhà nghiên cứu và giảng viên trong lĩnh vực nông nghiệp, chính sách công: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn để phát triển các đề tài nghiên cứu, giảng dạy về quản lý nhà nước và phát triển kinh tế nông nghiệp.

3. Doanh nghiệp, hợp tác xã và các chủ thể sản xuất nông nghiệp: Hiểu rõ các chính sách hỗ trợ, cơ chế vận hành và các giải pháp phát triển bền vững, từ đó nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh.

4. Sinh viên và học viên cao học chuyên ngành kinh tế nông nghiệp, quản lý công: Tài liệu tham khảo bổ ích cho việc học tập, nghiên cứu và thực hành trong lĩnh vực phát triển kinh tế nông nghiệp và chính sách công.

Câu hỏi thường gặp

1. Chính sách phát triển kinh tế nông nghiệp tại Hưng Yên có những điểm mạnh gì?
   Chính sách đã tạo điều kiện tích tụ ruộng đất trên diện tích gần 29 nghìn ha, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu cây trồng, phát triển các vùng sản xuất chuyên canh và ứng dụng khoa học công nghệ, góp phần tăng trưởng ngành nông nghiệp gần 3%/năm.

2. Những khó khăn chính trong thực hiện chính sách là gì?
   Bao gồm thủ tục vay vốn phức tạp, nguồn vốn hạn chế, quy hoạch đất đai chưa đồng bộ, ứng dụng công nghệ còn thấp, thị trường tiêu thụ chưa ổn định và kiểm tra giám sát chưa chặt chẽ.

3. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả ứng dụng khoa học công nghệ trong nông nghiệp?
   Cần tăng cường đầu tư nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, tổ chức đào tạo kỹ thuật cho nông dân, đồng thời hỗ trợ phát triển công nghiệp phụ trợ và cơ sở hạ tầng phục vụ sản xuất.

4. Vai trò của hợp tác xã trong phát triển kinh tế nông nghiệp tại Hưng Yên?
   Hợp tác xã giúp liên kết các hộ sản xuất, tạo điều kiện tiếp cận vốn, kỹ thuật và thị trường, nâng cao hiệu quả sản xuất và tiêu thụ sản phẩm, góp phần phát triển kinh tế tập thể bền vững.

5. Chính sách tín dụng ưu đãi đã hỗ trợ như thế nào cho nông dân?
   Chính sách tín dụng ưu đãi giúp nông dân tiếp cận vốn với lãi suất thấp để đầu tư máy móc, giống mới, xây dựng trang trại, tuy nhiên còn hạn chế về quy mô và thủ tục cần được cải thiện.

Kết luận

• Nông nghiệp tỉnh Hưng Yên giữ vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế địa phương với nhiều chuyển biến tích cực về cơ cấu cây trồng, chăn nuôi và tổ chức sản xuất.
• Chính sách phát triển kinh tế nông nghiệp đã góp phần thúc đẩy tích tụ ruộng đất, ứng dụng khoa học công nghệ và phát triển các mô hình sản xuất hàng hóa quy mô lớn.
• Vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế về chính sách đất đai, tài chính tín dụng, ứng dụng công nghệ và thị trường tiêu thụ cần được khắc phục.
• Đề xuất các giải pháp hoàn thiện chính sách, tăng cường hỗ trợ tài chính, phát triển khoa học công nghệ và xây dựng thị trường nhằm nâng cao hiệu quả phát triển kinh tế nông nghiệp.
• Tiếp tục nghiên cứu, giám sát và đánh giá chính sách để điều chỉnh phù hợp, góp phần thực hiện thành công CNH – HĐH nông nghiệp, nâng cao đời sống người dân và phát triển bền vững nông thôn tỉnh Hưng Yên.

Call-to-action: Các cơ quan quản lý, nhà nghiên cứu và chủ thể sản xuất cần phối hợp chặt chẽ để triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục theo dõi, đánh giá để hoàn thiện chính sách phát triển kinh tế nông nghiệp trong thời gian tới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN KINH TẾ NÔNG NGHIỆP 1.1 Khái niệm nông nghiệp và kinh tế nông nghiệp Trước đây, nông nghiệp được hiểu là ngành sản xuất vật chất sử dụng đất đai và sinh vật làm ra sản phẩm nông nghiệp. Cách hiểu này chỉ dừng lại ở sản xuất nông nghiệp truyền thống. Hiện nay, nền kinh tế càng phát triển thì yêu cầu của xã hội với nông nghiệp càng cao. Nông nghiệp không chỉ đơn thuần là sản xuất ra các sản phẩm tươi sống mà còn bao gồm cả khâu chế biến, marketing và tiêu thụ nông sản.

Do vậy, sản phẩm cuối cùng của nông nghiệp không đơn thuần là nông sản mà là thực phẩm nông sản, vì vậy mà nông nghiệp cần được định nghĩa ở phạm vi rộng hơn. Nông nghiệp là ngành sản xuất - kinh doanh làm ra thực phẩm nông sản, bao gồm cả sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp và phân phối các thực phẩm nông sản. Từ đó có thể, hệ thống kinh tế nông nghiệp là tổng thể quan hệ sản xuất trong nông nghiệp, biểu hiện bằng những hình thức sở hữu tư liệu sản xuất, những hình thức tiêu dùng các sản phẩm sản xuất ra với những hình thức tổ chức sản xuất, trao đổi, phân phối và cơ chế quản lý tương ứng của Nhà nước đối với toàn bộ nền nông nghiệp. Nói cách khác, hệ thống kinh tế nông nghiệp là tổng thể các quan hệ kinh tế trong nông nghiệp.1 Chính sách phát triển kinh tế nông nghiệp Chính sách phát triển kinh tế nông nghiệp là sự tác động, tổ chức và điều chỉnh bằng quyền lực nhà nước đối với quá trình phát triển kinh tế nông nghiệp, do hệ thống các cơ quan quản lý nhà nước thực hiện nhằm bảo đảm trật tự pháp luật trên lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn, bảo vệ lợi ích của nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của các tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh nông nghiệp.

Nói cách khác, chính sách phát triển kinh tế nông nghiệp là quản lý vĩ mô của nhà nước đối nông nghiệp thông qua các công cụ kế hoạch, pháp luật và các chính sách để tạo điều kiện và tiền đề, môi trường thuận lợi cho các hoạt động 6 sản xuất - kinh doanh nông nghiệp hướng tới mục tiêu chung của toàn bộ nền kinh tế. Chính sách về kinh tế nông nghiệp bao gồm cả việc xử lý những việc ngoài khả năng tự giải quyết của đơn vị kinh tế trong quá trình hoạt động kinh tế trên tất cả các lĩnh vực sản xuất, lưu thông, phân phối, tiêu dùng các sản phẩm nông nghiệp; điều tiết các lợi ích giữa các vùng, các ngành, sản phẩm nông nghiệp, giữa nông nghiệp với toàn bộ nền kinh tế; thực hiện sự kiểm soát đối với tất cả các hoạt động trong nền nông nghiệp và kinh tế nông thôn làm ổn định và lành mạnh hóa mọi quan hệ kinh tế và xã hội… 1.2 Nội dung của chính sách phát triển kinh tế nông nghiệp Chính sách Nhà nước về kinh tế trong nông nghiệp bắt nguồn từ sự cần thiết phải phối hợp các hoạt động lao động chung trên cơ sở xã hội hoá sản xuất và phát triển kinh tế nông nghiệp. Khi lực lượng sản xuất và trình độ phát triển sản xuất hàng hoá càng cao thì càng cần thiết phải thực hiện vai trò này một cách chặt chẽ và nghiêm ngặt. Tuỳ theo trình độ phát triển của lực lượng sản xuất của kinh tế nông nghiệp trong từng giai đoạn nhất định mà giữa các phân ngành nông, lâm nghiệp và thuỷ sản cũng như các yếu tố kinh tế của toàn ngành nông nghiệp có những mối quan hệ tỷ lệ phù hợp đảm bảo khai thác hợp lý các nguồn lực và phát triển.

Sự phát triển không ngừng của lực lương sản xuất, sự tác động thường xuyên hay biến động của các yếu tố tự nhiên, kinh tế, chính trị, xã hội trong nước cũng như quốc tế luôn là những nguyên nhân phá vỡ những mối quan hệ tỷ lệ nói trên. Trước tình hình đó. Nhà nước là người nhận thức đúng các quy luật vận động phát triển, nắm vững và dự báo được các yếu tố tự nhiên, kinh tế, chính trị xã hội trong nước và quốc tế để vạch ra các chiến lược và kế hoạch phát triển, thể chế hoá các chủ trương đường lối phát triển nông nghiệp thành các quy chế, luật lệ để hướng dẫn và sử dụng các kích thích kinh tế nhằm định hướng phát triển các vùng nông nghiệp các thành phần kinh tế các loại hình doanh nghiệp, hoạt động ở nông thôn v. phát triển đúng hướng và có hiệu quả.

Có thể coi cơ sở khách quan và sâu xa của vai trò quản lý Nhà nước 7 về kinh tế trong nông nghiệp bắt đầu yêu cầu cân đối trong quá trình phát triển; do vậy phải phối hợp mọi hoạt động của kinh tế nông nghiệp dựa trên trình độ xã hội hoá ngày càng cao. Trong nền nông nghiệp hàng hóa vận hành theo cơ chế thị trường XHCN ở nước ta hiện nay cơ sở khách quan và sâu xa nói trên đòi hỏi việc quản lý Nhà nước đối với ngành này phải xử lý những vấn đề chủ yếu sau đây: Thứ nhất, quá trình phát triển của kinh tế nông nghiệp và nông thôn luôn gắn chặt với hoạt động quản lý nhà nước. Kinh tế nông nghiệp nông thôn trong cơ chế thị trường là vấn đề rộng lớn, phức tạp, chịu ảnh hưởng và tác động bởi nhiều yếu tố khác nhau như: đất đai, vốn, thị trường, khoa học công nghệ, vệ sinh an toàn thực phẩm, quan hệ thương mại quốc tế.Những vấn đề vượt ra khỏi phạm vi khả năng của các chủ thể kinh tế (chủ hộ, chủ trang trại. Vì thế cần có sự quản lý của nhà nước thông qua các công cụ pháp luật và chính sách để tác động đến các loại hình sản xuất, định hướng, hỗ trợ sự phát triển của các loại hình kinh tế nông nghiệp.

Thứ hai, sự vụ lợi cá nhân chạy theo lợi ích nảy sinh trong quá trình phát triển. Nền nông nghiệp nước ta dựa trên sự đa dạng hình thức sở hữu và tương ứng với nhiều hình thức tổ chức sản xuất thì tất yếu nảy sinh sự quan tâm lợi ích cá nhân ở đây các cá nhân và lợi ích cá nhân được hiểu theo nghĩa rộng nhất bao gồm các chủ thể sản xuất - kinh doanh như các hộ, các trang trại, các tổ hợp tác, hợp tác xã, các nhà máy chế biến nông sản v. các địa phương hay các vùng khác nhau trên lãnh thổ nông nghiệp cả nước; hoặc cũng có thể là ngành nông nghiệp trong nền kinh tế quốc dân. Trong khi theo đuổi những lợi ích riêng, các đơn vị sản xuất - kinh doanh, các vùng các địa phương hoặc bản thân ngành nông nghiệp có thể không nhìn thấy lợi ích của đơn vị, của vùng hay của ngành khác, ở mức độ cao hơn, nếu vì lợi ích cá nhân đến mức vi phạm lợi ích người khác; vì lợi ích hiện tại mà làm ảnh hưởng đến lợi ích tương lai thì xuất hiện sự vụ lợi cá nhân.

Biểu hiện của xu hướng này là các hoạt động kinh tế chồng chéo không hiệu quả thậm chí triệt tiêu lẫn nhau, tình trạng khai thác bừa bãi đất đai, 8 tài nguyên và các nguồn lực khác, tình trạng phân tán địa phương chủ nghĩa trong các hoạt động kinh tế… hậu quả của xu hướng này là phá vỡ cân đối cần thiết trong quá trình phát phiển của nông nghiệp và tất yếu nảy sinh các vấn đề xấu về chính trị xã hội ở nông thôn. Để khắc phục những nhược điểm nói trên trong quá trình phát triển nông nghiệp, cần thiết có bộ phận điều hành vĩ mô bằng việc hoạch định các chương trình, kế hoạch phát triển liên quan đến từng vùng từng địa phương, từng thành phần kinh tế, từng loại hình doanh nghiệp nông nghiệp; điều tiết các mối quan hệ lợi ích trong quá trình phát triển bằng việc ban hành và việc thực hiện các chính sách phù hợp, ban hành và thực hiên các luật lệ để xử phạt những đối tượng vi phạm khi tham gia vào các hoạt động kinh tế ở nông nghiệp và nông thôn v. Như vậy, nếu như không có sự quản lý Nhà nước thì không thể khắc phục được những khuyết tật do thị trường tạo ra trong quá trình phát triển nông nghiệp nông thôn nước ta. Thứ ba, bảo đảm môi trường thuận lợi và an ninh cho sự phát triển kinh tế nông nghiệp và nông thôn.

Nền nông nghiệp trong cơ chế thị trường chỉ có thể phát triển ổn định trong môi trường kinh tế, chính trị xã hội, đối ngoại thuận lợi và ổn định. Các quan hệ thị trường trong nông nghiệp muốn phát triển được phải trong môi trường ổn định, nhưng mặt trái của cơ chế thị trường lại sinh ra những yếu tố làm cản trở hay phủ định chính bản thân nó như: vì chạy theo lợi nhuận dẫn đến việc huy động và sử dụng nguồn lực không hợp lý, vì lợi ích cá nhân mà chà đạp lợi ích chung dẫn tới huỷ hoại môi trường sống; tình trạng phân hoá giàu nghèo, sự chênh lệch về trình độ phát triển giữa các vùng nông thôn, các khu vực nông nghiệp có xu hướng ngày càng lớn, tình trạng lũng loạn thị trường bằng việc buôn lậu, hàng giả, kém chất lượng đối với cả vật tư hàng hoá đầu vào cho sản xuất và sản phẩm đầu ra làm ảnh hường tới cả người sản xuất và người tiêu dùng nông sản, thực phẩm trong nước và xuất khẩu v. Ngoài ra còn rất nhiều yếu tố liên quan đến môi trường cho phát triển nông nghiệp, nông thôn như diễn biến bất thường của thời tiết, các loại dịch bệnh, sự kém ổn định chính trị ở các vùng 9 sâu, vùng xa, vùng biên giới v. Tất cả những diễn biến phức tạp về môi trường phát triển của nông nghiệp, nông thôn nói trên chỉ có thể được khống chế những mặt tiêu cực, duy trì và phát huy những mặt tích cực thuận lợi nhờ có Nhà nước.

Thứ tư, Nhà nước đảm nhận những mặt những khâu hay một số hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp nông thôn bằng thực lực của nền kinh tế Nhà nước. Vai trò quản lý vĩ mô của Nhà nước đối với kinh tế nông nghiệp không chỉ ở sự điều tiết, khống chế định hướng bằng pháp luật, bằng các chính sách và bằng đòn bẩy kinh tế mà còn bằng chính thực lực của kinh tế Nhà nước. Trong kinh tế nông nghiệp và nông thôn, có nhiều lĩnh vực, nhiều hoạt động mà các tổ chức kinh tế không được phép làm hoặc không làm được.