Thực Trạng và Giải Pháp Cho Chính Sách Giảm Nghèo Bền Vững Tại Huyện Phước Sơn, Quảng Nam

Luận văn thạc sĩ phân tích thực hiện chính sách giảm nghèo bền vững ở huyện phước sơn tỉnh quảng nam hiện nay, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi cho

• Tác giả: Lê Đình Tài
• Người hướng dẫn: PGS. Vũ Hùng Cường
• Trường học: Học viện Khoa học xã hội
• Chuyên ngành: Chính sách công
• Đề tài: Thực hiện chính sách giảm nghèo bền vững tại huyện Phước Sơn, Quảng Nam: Thực trạng và giải pháp
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG
• 1.1. Một số khái niệm về nghèo, giảm nghèo bền vững
• 1.2. Khái niệm, nội dung chính sách giảm nghèo bền vững
• 1.3. Các tiêu chí đánh giá kết quả thực hiện chính sách giảm nghèo bền vững
• 1.4. Các nhân tố ảnh hưởng đến việc thực hiện chính sách giảm nghèo bền vững
• 1.5. Kinh nghiệm của một số địa phương trong nước thực hiện chính sách giảm nghèo bền vững và gợi mở cho huyện Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG Ở HUYỆN PHƯỚC SƠN, TỈNH QUẢNG NAM
• 2.1. Khái quát về chính sách giảm nghèo và tình hình thực hiện chính sách giảm nghèo ở Việt Nam
• 2.2. Khái quát điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, tình hình đói nghèo ở huyện Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam
• 2.3. Phân tích thực trạng thực hiện chính sách giảm nghèo bền vững ở huyện Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam
• 2.4. Đánh giá về thực hiện chính sách giảm nghèo ở huyện Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam dưới góc độ bền vững
• 2.5. Các nhân tố ảnh hưởng đến việc thực hiện chính sách giảm nghèo bền vững ở huyện Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG Ở HUYỆN PHƯỚC SƠN, TỈNH QUẢNG NAM
• 3.1. Mục tiêu giảm nghèo bền vững ở huyện Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam giai đoạn 2016-2020
• 3.2. Định hướng xây dựng cơ chế chính sách giảm nghèo bền vững ở huyện Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam
• 3.3. Một số giải pháp cơ bản nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách giảm nghèo bền vững ở huyện Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam trong thời gian tới
• 3.4. Một số kiến nghị
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Chính Sách Giảm Nghèo Bền Vững ở Phước Sơn

Xóa đói giảm nghèo là một chủ trương lớn, nhất quán của Đảng và Nhà nước ta. Mục tiêu là cải thiện đời sống vật chất và tinh thần cho người nghèo, thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng, địa bàn và giữa các dân tộc. Đây là một trong những biện pháp cơ bản để bảo đảm định hướng xã hội chủ nghĩa trong thời kỳ quá độ. Đối với Phước Sơn, một huyện nghèo thuộc Chương trình Nghị quyết 30a của Chính phủ, nguồn lực đầu tư của Nhà nước đã làm thay đổi đáng kể diện mạo của huyện. Đời sống nhân dân từng bước được cải thiện, tỷ lệ hộ nghèo giảm từ 64,05% năm 2010 xuống còn 31,29% năm 2018 (giảm bình quân trên 5%/năm). Tuy nhiên, Phước Sơn vẫn còn nhiều khó khăn, tiềm năng và thế mạnh của địa phương (đất và rừng) chưa được khai thác, phát huy đúng mức; công tác giảm nghèo còn nhiều thách thức, tỷ lệ hộ nghèo giảm nhưng chưa thật sự bền vững, thu nhập của hộ nghèo, hộ cận nghèo còn thấp.

1.1. Định Nghĩa Nghèo Đa Chiều và Sự Cần Thiết

Theo Tổ chức Liên hợp quốc (UN): “Nghèo là thiếu năng lực tối thiểu để tham gia hiệu quả vào các hoạt động xã hội. Nghèo có nghĩa là không có đủ ăn, đủ mặc, không được đi học, không được khám chữa bệnh, không có đất đai để trồng trọt hoặc không có nghề nghiệp để nuôi sống bản thân, không được tiếp cận tín dụng. Nghèo cũng có nghĩa là không an toàn, không có quyền, và bị loại trừ, dễ bị bạo hành, phải sống trong các điều kiện rủi ro, không tiếp cận được nước sạch và công trình vệ sinh”. Vấn đề nghèo đa chiều có thể đo bằng tiêu chí thu nhập và các tiêu chí phi thu nhập. Sự thiếu hụt cơ hội, đi kèm với tình trạng suy dinh dưỡng, thất học, bệnh tật, bất hạnh và tuyệt vọng là những nội dung được quan tâm trong khái niệm nghèo đa chiều.

1.2. Vai Trò của Chính Sách Giảm Nghèo Bền Vững

Chính sách giảm nghèo bền vững đóng vai trò then chốt trong việc cải thiện đời sống của người dân, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số. Các chính sách này không chỉ tập trung vào việc tăng thu nhập mà còn chú trọng đến việc đảm bảo tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản như y tế, giáo dục, nước sạch và vệ sinh môi trường. Việc thực hiện hiệu quả các chính sách này sẽ góp phần thu hẹp khoảng cách giàu nghèo và tạo điều kiện cho mọi người dân có cơ hội phát triển.

1.3. Mục Tiêu và Phạm Vi Nghiên Cứu Chính Sách

Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá thực trạng thực hiện các chính sách giảm nghèo bền vững tại huyện Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam trong giai đoạn 2016-2018. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các chính sách hỗ trợ đầu tư cơ sở hạ tầng giao thông, thủy lợi; chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất, nhân rộng mô hình giảm nghèo; và chính sách tín dụng ưu đãi cho người nghèo phát triển sản xuất, kinh doanh. Mục tiêu là đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện các chính sách này trong thời gian tới.

II. Thách Thức Giảm Nghèo Bền Vững ở Huyện Phước Sơn

Mặc dù đã đạt được những thành tựu đáng kể, công tác giảm nghèo ở Phước Sơn vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Tỷ lệ hộ nghèo vẫn còn cao so với bình quân của tỉnh Quảng Nam (tỷ lệ hộ nghèo bình quân của tỉnh năm 2018 là 7,57%), đặc biệt ở một số xã vùng cao, tỷ lệ hộ nghèo còn trên 50%. Cơ sở hạ tầng giao thông, thủy lợi còn hạn chế; trình độ dân trí còn thấp nên việc áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất còn khó khăn, hiệu quả thực hiện chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất còn thấp, việc nhân rộng mô hình giảm nghèo để nâng cao thu nhập cho người nghèo còn rất khiêm tốn.

2.1. Khó Khăn Về Cơ Sở Hạ Tầng và Trình Độ Dân Trí

Cơ sở hạ tầng yếu kém, đặc biệt là giao thông và thủy lợi, gây khó khăn cho việc tiếp cận thị trường và các dịch vụ công cộng. Trình độ dân trí thấp hạn chế khả năng tiếp thu và áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất, làm giảm hiệu quả của các chương trình hỗ trợ phát triển sản xuất. Điều này đòi hỏi cần có các giải pháp đồng bộ để nâng cao trình độ dân trí và cải thiện cơ sở hạ tầng.

2.2. Hiệu Quả Hạn Chế của Chính Sách Hỗ Trợ Sản Xuất

Các chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất chưa thực sự hiệu quả do nhiều nguyên nhân, bao gồm: thiếu vốn, thiếu kỹ năng, thiếu thông tin thị trường và thiếu sự liên kết giữa sản xuất và tiêu thụ. Việc nhân rộng các mô hình giảm nghèo thành công còn gặp nhiều khó khăn do điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội khác nhau giữa các địa phương. Cần có các giải pháp linh hoạt và phù hợp với từng địa phương để nâng cao hiệu quả của các chính sách này.

2.3. Thiếu Bền Vững Trong Giảm Nghèo và Thu Nhập Thấp

Tỷ lệ hộ nghèo giảm nhưng chưa thật sự bền vững, thu nhập của hộ nghèo, hộ cận nghèo còn thấp. Điều này cho thấy cần có các giải pháp toàn diện và bền vững hơn để giúp người nghèo thoát nghèo một cách bền vững và cải thiện thu nhập. Các giải pháp này cần tập trung vào việc tạo sinh kế bền vững, nâng cao năng lực cho người nghèo và tăng cường khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội.

III. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Giảm Nghèo Bền Vững Phước Sơn

Để nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách giảm nghèo bền vững ở Phước Sơn, cần có các giải pháp đồng bộ và toàn diện. Các giải pháp này cần tập trung vào việc phát huy tiềm năng và thế mạnh của địa phương, nâng cao năng lực cho người nghèo, tăng cường khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội và tạo sinh kế bền vững.

3.1. Phát Triển Kinh Tế Hộ Gia Đình và Trang Trại

Phát triển kinh tế hộ gia đình và trang trại là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao thu nhập cho người nghèo. Cần có các chính sách hỗ trợ vốn, kỹ thuật và thông tin thị trường để giúp các hộ gia đình và trang trại phát triển sản xuất, kinh doanh hiệu quả. Đồng thời, cần khuyến khích và tạo điều kiện cho các hộ gia đình và trang trại liên kết với nhau để tạo thành các chuỗi giá trị sản phẩm.

3.2. Đẩy Mạnh Phát Triển Du Lịch Cộng Đồng

Phát triển du lịch cộng đồng là một giải pháp tiềm năng để tạo sinh kế bền vững cho người nghèo, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số. Cần có các chính sách hỗ trợ phát triển cơ sở hạ tầng du lịch, đào tạo nguồn nhân lực du lịch và quảng bá các sản phẩm du lịch địa phương. Đồng thời, cần đảm bảo rằng người dân địa phương được hưởng lợi từ hoạt động du lịch.

3.3. Nâng Cao Năng Lực và Tiếp Cận Dịch Vụ Xã Hội

Nâng cao năng lực cho người nghèo thông qua đào tạo nghề, tập huấn kỹ thuật và cung cấp thông tin là rất quan trọng. Cần tăng cường khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản như y tế, giáo dục, nước sạch và vệ sinh môi trường cho người nghèo. Đồng thời, cần có các chính sách hỗ trợ đặc biệt cho các đối tượng yếu thế như người già, trẻ em và người khuyết tật.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Chính Sách Giảm Nghèo tại Phước Sơn

Việc ứng dụng thực tiễn các chính sách giảm nghèo tại Phước Sơn đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền, các tổ chức xã hội và cộng đồng. Cần có sự tham gia tích cực của người nghèo trong quá trình xây dựng và thực hiện các chính sách để đảm bảo rằng các chính sách này phù hợp với nhu cầu và nguyện vọng của họ.

4.1. Tăng Cường Sự Tham Gia của Cộng Đồng

Sự tham gia của cộng đồng, đặc biệt là người nghèo, là yếu tố then chốt để đảm bảo sự thành công của các chương trình giảm nghèo. Cần tạo điều kiện cho người nghèo tham gia vào quá trình xây dựng kế hoạch, thực hiện và giám sát các chương trình giảm nghèo. Đồng thời, cần lắng nghe ý kiến của người nghèo và điều chỉnh các chương trình cho phù hợp với nhu cầu thực tế.

4.2. Phối Hợp Giữa Các Cấp Chính Quyền và Tổ Chức

Sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền, các tổ chức xã hội và các doanh nghiệp là rất quan trọng để đảm bảo sự đồng bộ và hiệu quả của các chương trình giảm nghèo. Cần có cơ chế phối hợp rõ ràng và hiệu quả để tránh sự trùng lặp và lãng phí nguồn lực. Đồng thời, cần khuyến khích sự tham gia của các doanh nghiệp vào các hoạt động giảm nghèo.

4.3. Giám Sát và Đánh Giá Hiệu Quả Chính Sách

Việc giám sát và đánh giá hiệu quả của các chính sách giảm nghèo là rất quan trọng để đảm bảo rằng các chính sách này đạt được mục tiêu đề ra. Cần có hệ thống giám sát và đánh giá khách quan và minh bạch để theo dõi tiến độ thực hiện và đánh giá tác động của các chính sách. Đồng thời, cần sử dụng kết quả giám sát và đánh giá để điều chỉnh các chính sách cho phù hợp với tình hình thực tế.

V. Đánh Giá Hiệu Quả và Tác Động Chính Sách Giảm Nghèo

Đánh giá hiệu quả và tác động của chính sách giảm nghèo là rất quan trọng để xác định những thành công và hạn chế, từ đó có những điều chỉnh phù hợp. Cần xem xét cả tác động kinh tế, xã hội và môi trường của các chính sách để đảm bảo tính bền vững.

5.1. Tiêu Chí Đánh Giá Hiệu Quả Giảm Nghèo

Các tiêu chí đánh giá hiệu quả giảm nghèo cần bao gồm: tỷ lệ hộ nghèo giảm, thu nhập bình quân của hộ nghèo tăng, khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản của người nghèo được cải thiện, và mức độ tham gia của người nghèo vào các hoạt động kinh tế - xã hội. Đồng thời, cần xem xét cả các yếu tố định tính như sự hài lòng của người nghèo và sự thay đổi trong nhận thức và hành vi của họ.

5.2. Tác Động Kinh Tế Xã Hội và Môi Trường

Các chính sách giảm nghèo cần có tác động tích cực đến kinh tế, xã hội và môi trường. Về kinh tế, cần tạo ra các cơ hội việc làm và tăng thu nhập cho người nghèo. Về xã hội, cần cải thiện đời sống vật chất và tinh thần của người nghèo, giảm bất bình đẳng và tăng cường sự gắn kết cộng đồng. Về môi trường, cần đảm bảo rằng các hoạt động kinh tế không gây hại cho môi trường và tài nguyên thiên nhiên.

5.3. Phân Tích SWOT về Chính Sách Giảm Nghèo

Phân tích SWOT (Điểm mạnh, Điểm yếu, Cơ hội, Thách thức) về các chính sách giảm nghèo giúp xác định các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả của chính sách. Điểm mạnh cần được phát huy, điểm yếu cần được khắc phục, cơ hội cần được tận dụng và thách thức cần được đối phó. Phân tích SWOT là công cụ hữu ích để xây dựng các chiến lược giảm nghèo hiệu quả.

VI. Kết Luận và Tương Lai Chính Sách Giảm Nghèo Bền Vững

Chính sách giảm nghèo bền vững tại Phước Sơn đã đạt được những thành tựu đáng kể, nhưng vẫn còn nhiều thách thức. Để đạt được mục tiêu giảm nghèo bền vững, cần có sự đổi mới trong tư duy và hành động, sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan và sự tham gia tích cực của cộng đồng.

6.1. Bài Học Kinh Nghiệm từ Thực Tiễn Giảm Nghèo

Từ thực tiễn giảm nghèo tại Phước Sơn, có thể rút ra một số bài học kinh nghiệm quan trọng. Thứ nhất, cần có sự cam kết mạnh mẽ từ các cấp chính quyền. Thứ hai, cần có các chính sách phù hợp với điều kiện địa phương. Thứ ba, cần có sự tham gia tích cực của cộng đồng. Thứ tư, cần có sự giám sát và đánh giá hiệu quả thường xuyên.

6.2. Định Hướng Phát Triển Chính Sách Giảm Nghèo

Trong tương lai, chính sách giảm nghèo cần tập trung vào việc tạo sinh kế bền vững cho người nghèo, nâng cao năng lực cho người nghèo và tăng cường khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội. Đồng thời, cần chú trọng đến việc bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên. Chính sách giảm nghèo cần được xây dựng trên cơ sở phân tích kỹ lưỡng các yếu tố kinh tế, xã hội và môi trường.

6.3. Kiến Nghị và Giải Pháp Hoàn Thiện Chính Sách

Để hoàn thiện chính sách giảm nghèo, cần có các kiến nghị và giải pháp cụ thể. Thứ nhất, cần tăng cường đầu tư cho cơ sở hạ tầng và phát triển kinh tế - xã hội. Thứ hai, cần nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo nghề. Thứ ba, cần tăng cường khả năng tiếp cận tín dụng cho người nghèo. Thứ tư, cần có các chính sách hỗ trợ đặc biệt cho các đối tượng yếu thế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thực hiện giảm nghèo bền vững là chủ trương chiến lược xuyên suốt trong tiến trình phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam, đặc biệt tại các địa bàn miền núi có tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số cao. Huyện Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam là huyện miền núi cao thuộc diện thụ hưởng chính sách giảm nghèo nhanh và bền vững theo Nghị quyết số 30a của Chính phủ. Giai đoạn 2010 đến 2018, diện mạo nông thôn miền núi tại đây đã có những bước chuyển biến tích cực, tỷ lệ hộ nghèo giảm ấn tượng từ 64,05% năm 2010 xuống còn 45,5% năm 2016 và tiếp tục hạ xuống 31,29% vào năm 2018, đạt mức giảm bình quân trên 5% đến 7% mỗi năm.

Mặc dù đạt được những kết quả đáng khích lệ, công tác giảm nghèo tại Phước Sơn vẫn đối mặt với muôn vàn thách thức. Tỷ lệ hộ nghèo 31,29% năm 2018 vẫn cao gấp hơn 4 lần mức bình quân chung của tỉnh Quảng Nam là 7,57%, cá biệt nhiều xã vùng cao còn ghi nhận tỷ lệ nghèo vượt ngưỡng 50%. Nghiên cứu tập trung giải quyết vấn đề cốt lõi: Đánh giá thực trạng tổ chức thực thi 3 chính sách công trọng điểm gồm đầu tư cơ sở hạ tầng giao thông - thủy lợi, hỗ trợ phát triển sản xuất nhân rộng mô hình giảm nghèo và tín dụng chính sách ưu đãi. Phạm vi không gian bao quát toàn bộ 12 xã, thị trấn của huyện Phước Sơn, với dữ liệu thực chứng giai đoạn 2015-2018. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc, cung cấp luận cứ khoa học để hoàn thiện cơ chế điều hành, tối ưu hóa nguồn lực công, giúp hơn 2.025 hộ nghèo trên địa bàn thoát nghèo bền vững và hạn chế triệt để nguy cơ tái nghèo.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự tích hợp giữa lý thuyết chu trình chính sách công và lý thuyết tiếp cận nghèo đa chiều hiện đại. Lý thuyết thực thi chính sách công đóng vai trò là khung phân tích trung tâm, làm rõ cách thức chuyển hóa các quyết định quản lý nhà nước từ văn bản pháp quy thành kết quả thực tế thông qua các cơ quan chức năng, nguồn lực tài chính và sự tham gia của đối tượng thụ hưởng.

Song song với đó, cách tiếp cận nghèo đa chiều theo tinh thần Quyết định số 59/2015/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ được ứng dụng để định lượng chuẩn xác tình trạng thiếu hụt của người dân. Khung lý thuyết này phân định rõ 5 khái niệm nền tảng:

• Nghèo tuyệt đối và nghèo tương đối: Sự thiếu hụt các nhu cầu sinh tồn tối thiểu so với mức sống chuẩn của cộng đồng.
• Nghèo đa chiều: Tình trạng không được đáp ứng đồng thời về thu nhập và 5 dịch vụ xã hội cơ bản gồm y tế, giáo dục, nhà ở, nước sạch - vệ sinh và thông tin.
• Chuẩn nghèo nông thôn: Ngưỡng thu nhập 700.000 đồng một người một tháng kết hợp mức độ thiếu hụt từ 3 chỉ số dịch vụ xã hội trở lên.
• Giảm nghèo bền vững: Khả năng duy trì mức thu nhập và điều kiện sống trên chuẩn nghèo một cách ổn định, có năng lực chống chịu trước các cú sốc rủi ro thiên tai và kinh tế.
• Tái nghèo và nghèo kinh niên: Trạng thái dễ bị tổn thương trở lại sau khi đã được công nhận thoát nghèo.

Mô hình nghiên cứu phân tích mối quan hệ tương hỗ giữa 3 công cụ chính sách: Đầu tư hạ tầng tạo điều kiện nền tảng, hỗ trợ sản xuất trực tiếp cải thiện năng lực tự sinh kế, và tín dụng ưu đãi cung cấp đòn bẩy tài chính để hộ nghèo mở rộng sản xuất.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp điều tra xã hội học với cỡ mẫu khảo sát thực tế gồm 800 người dân đại diện cho các hộ nghèo và cận nghèo trên địa bàn huyện. Phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng được áp dụng tại 3 tiểu vùng địa lý đặc thù của huyện Phước Sơn:

• Tiểu vùng cao: Gồm các xã Phước Kim, Phước Công, Phước Lộc, Phước Thành.
• Tiểu vùng trung: Gồm các xã Phước Năng, Phước Mỹ, Phước Đức, thị trấn Khâm Đức.
• Tiểu vùng thấp: Gồm các xã Phước Hiệp, Phước Hòa, Phước Xuân.

Lý do lựa chọn phương pháp chọn mẫu phân tầng nhằm phản ánh trung thực sự khác biệt về địa hình hiểm trở, khả năng giao thương, trình độ dân trí và phong tục tập quán của hơn 70% đồng bào dân tộc thiểu số Bhnong. Nguồn dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua phiếu khảo sát dư luận xã hội và phỏng vấn sâu lãnh đạo các phòng ban chuyên môn. Nguồn dữ liệu thứ cấp được tổng hợp từ báo cáo định kỳ giai đoạn 2015-2018 của Ủy ban nhân dân huyện Phước Sơn, Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Phòng Kinh tế - Hạ tầng, Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội huyện.

Phương pháp thống kê mô tả, phân tích định lượng kết hợp so sánh đối chiếu được lựa chọn để lượng hóa hiệu quả đầu ra của từng chính sách. Timeline nghiên cứu được thực hiện từ năm 2016 đến 2018, số liệu đối chiếu chuẩn xác đến hết năm 2018 và hoàn thiện công trình vào năm 2019.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích dữ liệu thực tế tại huyện Phước Sơn đã mang lại 4 phát hiện quan trọng:

Thứ nhất, chính sách đầu tư cơ sở hạ tầng giao thông và thủy lợi tạo bước đột phá về năng lực sản xuất. Giai đoạn 2016-2018, huyện đã giải ngân 58,115 tỷ đồng từ nguồn vốn Chương trình 30a và Chương trình 135 để xây dựng 65 công trình giao thông với tổng chiều dài 52,818 km, chiếm 57,53% tổng vốn đầu tư phát triển. Đồng thời, 21,687 tỷ đồng được đầu tư cho 14 công trình thủy lợi (chiếm 21,4% nguồn vốn), mở rộng diện tích tưới chủ động lên 383 ha, đạt tỷ lệ 83,8% diện tích đất lúa nước. Năng suất lúa nước bình quân toàn huyện tăng từ 41 tạ/ha năm 2015 lên 44,5 tạ/ha năm 2018, giúp tổng sản lượng lúa tăng từ 3.000 tấn lên 3.565 tấn (tăng thêm 565 tấn).

Thứ hai, chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất có quy mô lớn nhưng khả năng tiếp thu công nghệ còn hạn chế. Tổng kinh phí hỗ trợ sản xuất giai đoạn 2016-2018 đạt 23,196 tỷ đồng. Kết quả điều tra 800 người dân cho thấy có 702 người (tỷ lệ 87,75%) tham gia các lớp tập huấn kỹ thuật. Tuy nhiên, có tới 295 hộ (chiếm 36,9%) thừa nhận chưa biết áp dụng khoa học kỹ thuật vào canh tác thực tế, và 13,25% số hộ phản ánh việc cấp cây keo lai tại các xã vùng cao chưa thực sự phù hợp với điều kiện vận chuyển.

Thứ ba, chính sách tín dụng ưu đãi phát huy vai trò đòn bẩy tài chính hữu hiệu. Hạn mức cho vay hộ nghèo liên tục được điều chỉnh từ 30 triệu đồng trước năm 2014 lên 50 triệu đồng giai đoạn 2014-2018 và nâng lên 100 triệu đồng từ tháng 3 năm 2019. Tỷ lệ hộ nghèo đủ điều kiện được tiếp cận vốn đạt trên 90%, nợ quá hạn được kiểm soát chặt chẽ ở mức dưới 0,3%, đáp ứng xuất sắc quy chuẩn an toàn tín dụng của tỉnh.

Thứ tư, bức tranh nghèo đa chiều bộc lộ mức độ thiếu hụt dịch vụ xã hội cơ bản còn rất cao. Năm 2018, toàn huyện có 2.025 hộ nghèo, trong đó tỷ lệ thiếu hụt công trình vệ sinh hợp chuẩn lên tới 74,12%, thiếu diện tích nhà ở chiếm 49,43%, thiếu chất lượng nhà ở chiếm 28,59%. Đáng chú ý, tại xã vùng cao Phước Lộc, tỷ lệ thiếu hụt nhà tiêu hợp vệ sinh lên tới 97,27% và thiếu tài sản phục vụ tiếp cận thông tin là 73,64%.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản của các hạn chế trên xuất phát từ điều kiện tự nhiên khắc nghiệt, địa hình đồi núi dốc đứng dễ sạt lở vào mùa mưa lũ làm hư hỏng công trình, cùng xuất phát điểm kinh tế thấp và tập quán canh tác lạc hậu. Công tác lập dự án tại một số xã còn dàn trải, chưa sát nhu cầu thực tế của người nghèo.

So sánh với kinh nghiệm thực tiễn tại huyện Tây Giang (tỷ lệ nghèo giảm từ 69,7% năm 2010 xuống 43,14% năm 2018) và huyện Nam Trà My (giảm từ 71% năm 2014 xuống 45,88% năm 2018), Phước Sơn có điều kiện thổ nhưỡng tương đồng để phát triển cây dược liệu dưới tán rừng như đẳng sâm, sa nhân tím và sâm Ngọc Linh tại các vùng cao trên 1.400 mét. Bài học thành công từ các huyện lân cận chứng minh việc gắn kết khuyến nông với giao khoán bảo vệ hơn 97.000 ha rừng tự nhiên là chìa khóa then chốt để thoát nghèo bền vững.

Dữ liệu nghiên cứu của luận văn có thể được trực quan hóa hiệu quả thông qua các biểu đồ chuyên sâu:

• Biểu đồ cột thể hiện tốc độ suy giảm tỷ lệ hộ nghèo huyện Phước Sơn qua các mốc 2010, 2016 và 2018 so với mặt bằng chung của tỉnh Quảng Nam.
• Biểu đồ tròn minh họa cơ cấu phân bổ 79,802 tỷ đồng vốn đầu tư cơ sở hạ tầng giữa giao thông (57,53%) và thủy lợi (21,4%).
• Bảng ma trận 10 chỉ số thiếu hụt dịch vụ xã hội cơ bản tại 12 xã, thị trấn giúp các nhà quản trị nhận diện chính xác các điểm nghẽn an sinh xã hội.

Đề xuất và khuyến nghị

Để nâng cao hiệu quả thực thi chính sách giảm nghèo bền vững tại huyện Phước Sơn trong giai đoạn tiếp theo, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp mang tính hành động cao:

Thứ nhất, tái cơ cấu và nâng cao chất lượng đầu tư hạ tầng giao thông - thủy lợi phục vụ trực tiếp sản xuất. Ủy ban nhân dân huyện Phước Sơn chỉ đạo Phòng Kinh tế - Hạ tầng và Ban Quản lý dự án huyện ưu tiên phân bổ tối thiểu 60% vốn đầu tư công hàng năm cho các tuyến đường vào khu sản xuất tập trung tại 7 xã trọng điểm. Nâng mức kinh phí bảo dưỡng thủy lợi từ 20 triệu đồng lên mức 50-70 triệu đồng mỗi xã một năm, phấn đấu nâng tỷ lệ diện tích lúa nước được tưới chủ động từ 83,8% lên trên 90% vào năm 2022.

Thứ hai, chuyển đổi mô hình hỗ trợ phát triển sản xuất theo chuỗi giá trị và đặc thù sinh thái tiểu vùng. Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phối hợp Trung tâm Kỹ thuật nông nghiệp huyện thiết kế các dự án sinh kế gắn với thế mạnh bản địa: Phát triển vùng nguyên liệu quế, keo tại vùng thấp và trồng cây dược liệu quý (đẳng sâm, ba kích, sâm Ngọc Linh) tại vùng cao như Phước Lộc, Phước Kim. Đặt mục tiêu 100% hộ nghèo tham gia dự án được tập huấn thực hành "cầm tay chỉ việc", giảm tỷ lệ hộ chưa biết ứng dụng khoa học kỹ thuật từ 36,9% xuống dưới 10% giai đoạn 2020-2025.

Thứ ba, mở rộng quy mô tín dụng chính sách gắn liền với phương án sản xuất khả thi. Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội huyện Phước Sơn phối hợp chặt chẽ với các tổ chức chính trị - xã hội nhận ủy thác giải ngân 100% nhu cầu vốn vay đủ điều kiện cho hộ nghèo với hạn mức lên tới 100 triệu đồng một hộ. Tăng cường kiểm tra sau giải ngân, bảo đảm 100% nguồn vốn vay được sử dụng đúng mục đích phát triển chăn nuôi bò sinh sản, heo bản địa và trồng rừng gỗ lớn.

Thứ tư, nâng cao năng lực thực thi công vụ và xóa bỏ tư tưởng trông chờ ỷ lại. Ủy ban nhân dân huyện tổ chức đào tạo nghiệp vụ quản lý dự án cho 100% cán bộ công chức phụ trách công tác giảm nghèo cấp xã. Thiết lập cơ chế ràng buộc trách nhiệm đối với hộ nhận hỗ trợ con giống, kết hợp chính sách biểu dương, khen thưởng các hộ tự nguyện làm đơn đăng ký thoát nghèo bền vững.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị thực tiễn và học thuật đa diện, là tài liệu tham khảo giá trị cho 4 nhóm đối tượng chính:

Thứ nhất, cán bộ lãnh đạo, công chức quản lý nhà nước và cơ quan hoạch định chính sách cấp huyện, tỉnh. Luận văn cung cấp bức tranh thực chứng toàn diện về quy trình thực thi chính sách giảm nghèo 30a và 135, hỗ trợ thiết thực cho quá trình xây dựng nghị quyết phát triển kinh tế - xã hội vùng dân tộc thiểu số và miền núi.

Thứ hai, hệ thống Ngân hàng Chính sách xã hội và các tổ chức tín dụng vi mô. Các đơn vị có thể ứng dụng mô hình quản lý ủy thác vốn vay qua các tổ tiết kiệm, phương thức phối hợp giữa tín dụng ưu đãi và chuyển giao kỹ thuật nhằm bảo đảm an toàn vốn với tỷ lệ nợ quá hạn dưới 0,3%.

Thứ ba, các tổ chức phi chính phủ, cơ quan phát triển quốc tế và ban quản lý dự án an sinh xã hội. Dữ liệu chi tiết về 10 chỉ số thiếu hụt nghèo đa chiều tại 12 xã giúp các tổ chức thiết kế chuẩn xác các chương trình tài trợ nước sạch, nhà tiêu hợp vệ sinh và cải thiện sinh kế cộng đồng.

Thứ tư, học viên cao học, nghiên cứu sinh và giảng viên chuyên ngành Chính sách công, Quản lý công, Kinh tế phát triển. Luận văn là hình mẫu điển hình về phương pháp luận kết hợp phân tích chính sách định tính với dữ liệu điều tra xã hội học định lượng 800 mẫu tại địa bàn khó khăn.

Câu hỏi thường gặp

Nguyên nhân căn bản nào khiến tỷ lệ hộ nghèo tại huyện Phước Sơn năm 2018 vẫn ở mức cao 31,29% so với bình quân tỉnh Quảng Nam? Xuất phát điểm kinh tế thấp, địa hình núi cao chia cắt mạnh và hơn 70% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số là những rào cản lớn. Thêm vào đó, tỷ lệ thiếu hụt dịch vụ xã hội còn rất nặng với 74,12% hộ thiếu nhà tiêu hợp vệ sinh và 36,9% hộ chưa làm chủ kỹ thuật canh tác.

Chính sách đầu tư hạ tầng thủy lợi đã tác động cụ thể ra sao đến sản xuất nông nghiệp của huyện? Với 21,687 tỷ đồng đầu tư mới 14 công trình đập dâng, tỷ lệ tưới chủ động đạt 83,8% diện tích lúa nước (383 ha). Điều này giúp nông dân tăng vụ, đưa năng suất lúa từ 41 tạ/ha năm 2015 lên 44,5 tạ/ha năm 2018, sản lượng toàn huyện tăng thêm 565 tấn.

Tại sao một số nội dung hỗ trợ sản xuất giai đoạn 2016-2018 chưa đạt hiệu quả tối ưu? Một số dự án cấp phát giống cây trồng chưa sát thực tế địa phương, ví dụ việc cấp keo lai tại vùng núi cao đường sá xa xôi khiến chi phí vận chuyển tăng cao, làm 13,25% người dân đánh giá chưa phù hợp, cùng tình trạng thiếu chế tài quản lý vật nuôi hỗ trợ.

Hạn mức vay vốn tín dụng chính sách ưu đãi cho hộ nghèo đã thay đổi thế nào qua các thời kỳ? Hạn mức tín dụng ưu đãi liên tục được cải thiện nhằm đáp ứng nhu cầu sản xuất: Mức vay tối đa đạt 30 triệu đồng/hộ trước năm 2014, nâng lên 50 triệu đồng/hộ giai đoạn 2014-2018, và chính thức tăng lên 100 triệu đồng/hộ từ ngày 01/3/2019.

Những bài học nào từ huyện Tây Giang và Nam Trà My có thể ứng dụng ngay cho Phước Sơn? Phước Sơn có thể học tập mô hình quy hoạch hạ tầng gắn với tái định cư và khai hoang lúa nước của Tây Giang, cùng cơ chế hỗ trợ trực tiếp phát triển dược liệu quý dưới tán rừng và gắn kết chặt chẽ nguồn vốn tín dụng ưu đãi của Nam Trà My.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa và làm sâu sắc thêm cơ sở lý luận về thực thi chính sách giảm nghèo bền vững theo cách tiếp cận đa chiều tại địa bàn miền núi đặc biệt khó khăn.
• Phân tích thực chứng toàn diện kết quả thực hiện 3 nhóm chính sách công trụ cột giai đoạn 2016-2018, chỉ rõ thành tựu đưa tỷ lệ nghèo giảm từ 45,5% xuống 31,29% cùng những hạn chế về chất lượng hạ tầng và chuyển giao kỹ thuật.
• Khai thác thành công nguồn dữ liệu khảo sát 800 người dân và hệ thống số liệu quản trị công, nhận diện chính xác các chiều thiếu hụt nghiêm trọng về nhà ở, vệ sinh môi trường và tiếp cận thông tin.
• Đóng góp hệ giải pháp đồng bộ gồm 4 nhóm khuyến nghị có tính khả thi cao, gắn liền lộ trình 2019-2025, định hướng khai thác 97.000 ha đất rừng và cây dược liệu bản địa để tạo sinh kế bền vững.
• Mở ra hướng nghiên cứu tiếp theo về hoàn thiện thể chế phân cấp quản lý ngân sách và đánh giá tác động biến đổi khí hậu đến tính bền vững của chính sách an sinh xã hội cấp cơ sở.

Quý độc giả, các nhà nghiên cứu và cán bộ quản lý quan tâm đến giải pháp giảm nghèo đa chiều hãy tham khảo toàn văn công trình để ứng dụng những mô hình chính sách công hiệu quả vào thực tiễn địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG 1. Một số khái niệm về nghèo, giảm nghèo bền vững 1. Khái niệm về nghèo Nghèo là một vấn đề xã hội mang tính chất toàn cầu. Nghèo không chỉ tồn tại ở các quốc gia có nền kinh tế kém phát triển, mà còn tồn tại ở cả quốc gia có nền kinh tế phát triển.

Tuy nhiên, tùy thuộc vào thể chế chính trị, điều kiện tự nhiên và điều kiện kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia mà có quan niệm nghèo của từng quốc gia có khác nhau. Trong một bản báo cáo nhanh của Chương trình phát triển liên hợp quốc với nhan đề “Khắc phục sự nghèo khổ của con người” đã đưa ra một số định nghĩa về nghèo: (i) Sự nghèo khổ của con người: thiếu những quyền cơ bản của con người như biết đọc, biết viết, tham gia vào các quyết định cộng đồng và được nuôi dưỡng tạm đủ; (ii) Sự nghèo khổ tiền tệ: thiếu thu nhập tối thiểu thích đáng và khả năng chi tiêu tối thiểu; (iii) Sự nghèo khổ cực độ: nghèo khổ, khốn cùng tức là không có khả năng thoả mãn những nhu cầu tối thiểu. Tại hội nghị bàn về xóa đói, giảm nghèo trong khu vực châu Á – Thái Bình Dương do Ủy ban Kinh tế - Xã hội châu Á – Thái Bình Dương (ESCAP) tổ chức tại Băng Cốc (Thái Lan) tháng 9 năm 1993 đã đưa ra khái niệm về nghèo như sau: Nghèo là tình trạng một bộ phận dân cư không được hưởng và thỏa mãn những nhu cầu cơ bản của con người đã được xã hội thừa nhận tùy theo trình phát triển kinh tế - xã hội và phong tục tập quán của các địa phương. Đây là khái niệm nghèo được nhiều nước trên thế giới nhất trí sử dụng, trong đó có Việt Nam [12, tr.

Theo Liên hiệp quốc, nghèo có hai dạng: nghèo tuyệt đối và nghèo tương đối. Nghèo tuyệt đối là tình trạng một bộ phận dân cư không có khả năng thỏa mãn nhu cầu tối thiểu để duy trì cuộc sống về ăn, mặc, ở, vệ sinh, y tế, giáo dục. Nghèo tương đối là tình trạng một bộ phận dân cư có mức sống dưới mức trung bình của 8 cộng đồng địa phương hay của một nước [12, tr. Ở Việt Nam, nghèo là khái niệm chỉ tình trạng một bộ phận dân cư không có hoặc ít được hưởng thụ những nhu cầu cơ bản ở mức tối thiểu trong cuộc sống và có mức sống thấp hơn mức sống trung bình của cộng đồng xét trên mọi phương diện [12, tr.

Khái niệm nghèo đa chiều Theo Tổ chức Liên hợp quốc (UN): “Nghèo là thiếu năng lực tối thiểu để tham gia hiệu quả vào các hoạt động xã hội. Nghèo có nghĩa là không có đủ ăn, đủ mặc, không được đi học, không được khám chữa bệnh, không có đất đai để trồng trọt hoặc không có nghề nghiệp để nuôi sống bản thân, không được tiếp cận tín dụng. Nghèo cũng có nghĩa là không an toàn, không có quyền, và bị loại trừ, dễ bị bạo hành, phải sống trong các điều kiện rủi ro, không tiếp cận được nước sạch và công trình vệ sinh”. Vấn đề nghèo đa chiều có thể đo bằng tiêu chí thu nhập và các tiêu chí phi thu nhập.

Sự thiếu hụt cơ hội, đi kèm với tình trạng suy dinh dưỡng, thất học, bệnh tật, bất hạnh và tuyệt vọng là những nội dung được quan tâm trong khái niệm nghèo đa chiều. Thiếu đi sự tham gia và tiếng nói về kinh tế, xã hội hay chính trị sẽ đẩy các cá nhân đến tình trạng bị loại trừ, không được thụ hưởng các lợi ích phát triển kinh tế - xã hội và do vậy bị tước đi các quyền con người cơ bản. Tuy nhiên, chuẩn nghèo đa chiều có thể là một chỉ số không liên quan đến mức thu nhập mà bao gồm các khía cạnh khác liên quan đến sự thiếu hụt các dịch vụ xã hội cơ bản. Chỉ số nghèo đa chiều của quốc tế, với ba chiều cạnh chính là: y- tế, giáo dục và điều kiện sống, hiện là một thước đo quan trọng nhằm bổ sung cho phương pháp đo lường nghèo truyền thống dựa trên thu nhập.

Các khái niệm trên cho thấy sự thống nhất cao của các quốc gia, các nhà chính trị và các học giả với quan điểm nghèo là một hiện tượng đa chiều, cần được chú ý nhìn nhận là sự thiếu hụt hoặc không được thỏa mãn các nhu cầu cơ bản của con người. Nghèo đa chiều là tình trạng con người không được đáp ứng ở mức tối thiểu các nhu cầu cơ bản trong cuộc sống. 9 Khái niệm nghèo đa chiều được đề cập ở Việt Nam từ năm 2013. Đo lường nghèo đa chiều cần được áp dụng để dựng nên một bức tranh đầy đủ và toàn diện hơn về thực trạng nghèo ở nước ta.

Dựa trên tình hình kinh tế xã hội từng thời kỳ, từng khu vực Việt Nam thực hiện đánh giá đói nghèo theo các tiêu chí theo các giai đoạn, như: Tiêu chí xác định hộ nghèo giai đoạn 2011-2015 và Chuẩn nghèo theo phương pháp tiếp cận đa chiều áp dụng cho giai đoạn 2016 – 2020. Chuẩn nghèo Chuẩn nghèo là thước đo lường của một tổ chức kinh tế, chính trị, xã hội nào đó đưa ra để đánh giá mức thu nhập bình quân đầu người của một quốc gia, vùng lãnh thổ. Nếu ai có thu nhập thấp dưới quy định đã đưa ra thì được gọi là người nghèo. Chuẩn nghèo là công cụ để phân biệt giữa người nghèo và người không nghèo.

Ngân hàng Thế giới (WB) đưa ra khuyến nghị về chuẩn nghèo đối với các nước đang phát triển là 2,25 đôla Mỹ/người/ngày và các nước nghèo là 1,25 đôla Mỹ/người/ngày (tính theo sức mua tương đương năm 2005) [12, tr. Trên cơ sở khái niệm chung về nghèo, Việt Nam đưa ra khái niệm tương xứng với hộ nghèo, từ đó quy định chuẩn nghèo phù hợp với từng thời kỳ, từng giai đoạn phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Chuẩn nghèo được hiểu là tiêu chuẩn để đo mức độ nghèo của các hộ dân và là căn cứ để thực hiện các chính sách giảm nghèo, chính sách an sinh xã hội và chính sách kinh tế, xã hội khác. Để phù hợp với mỗi giai đoạn phát triển kinh tế - xã hội của vùng miền, nhà nước ta quy định chuẩn nghèo quốc gia trong từng thời kỳ khác nhau.

Theo Quyết định số 59/2015/QĐ-TTg ngày 19/11/2015 của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành chuẩn nghèo tiếp cạnh đa chiều cho giai đoạn 2016-2020 thì việc xác định chuẩn hộ nghèo, hộ cận nghèo dựa trên hai tiêu chí, đó là: Tiêu chí về thu nhập và tiêu chí về mức độ thiếu hụt các dịch vụ xã hội cơ bản. Các dịch vụ xã hội cơ bản gồm 05 dịch vụ: y tế, giáo dục, nhà ở, nước sạch và vệ sinh, thông tin, và được vụ thể hóa thành 10 chỉ số tiếp cận, đó là: tiếp cận các dịch vụ y tế; bảo hiểm y tế; trình độ giáo dục của người lớn; tình trạng đi học của trẻ em; chất lượng nhà ở; diện tích nhà ở bình quân đầu người; nguồn nước sinh hoạt; hố xí/nhà tiêu hợp vệ 10 sinh; sử dụng dịch vụ viễn thông; tài sản phục vụ tiếp cận thông tin. Theo đó, tiêu chí để xác định chuẩn hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ có mức sống trung bình cho giai đoạn 2016-2020 như sau: Về tiêu chí xác định hộ nghèo * Khu vực nông thôn: là hộ đáp ứng một trong hai tiêu chí sau: - Có thu nhập bình quân đầu người/tháng từ đủ 700.000 đồng trở xuống; - Có thu nhập bình quân đầu người/tháng trên 700.000 đồng và thiếu hụt từ 03 chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản trở lên. * Khu vực thành thị: là hộ đáp ứng một trong hai tiêu chí sau: - Có thu nhập bình quân đầu người/tháng từ đủ 900.000 đồng trở xuống; - Có thu nhập bình quân đầu người/tháng trên 900.000 đồng và thiếu hụt từ 03 chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản trở lên.

Về tiêu chí xác định hộ cận nghèo: - Khu vực nông thôn: là hộ có thu nhập bình quân đầu người/tháng trên 700.000 đồng và thiếu hụt dưới 03 chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản. - Khu vực thành thị: là hộ có thu nhập bình quân đầu người/tháng trên 900.000 đồng và thiếu hụt dưới 03 chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản. Khái niệm về giảm nghèo bền vững “Giảm nghèo bền vững” đã được một số nghiên cứu đề cập từ những năm trước 2000. Nhưng đến năm 2008, cụm từ “giảm nghèo bền vững” được sử dụng chính thức trong văn bản hành chính ở Việt Nam, đó là: Nghị quyết số 30a/NQ-CP ngày 27/12/2008 của Chính phủ về Chương trình hỗ trợ giảm nghèo nhanh và bền vững đối với 61 huyện nghèo; Nghị quyết số 80/NQ-CP ngày 19/5/2010 của Chính phủ về định hướng giảm nghèo bền vững giai đoạn 2011-2020 và một số văn bản hành chính của Chính phủ.

Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa có một khái niệm cụ thể nào 11 về “giảm nghèo bền vững”. Do vậy, để tìm hiểu khái niệm về giảm nghèo bền vững, cần tìm hiểu một số thuật ngữ thường hay sử dụng như: Nghèo kinh niên: Là tình trạng người hay hộ nghèo được xác định là nghèo liên tục trong nhiều năm, thường là từ 3 năm trở lên [23]. Thoát nghèo: Là tình trạng một hộ trước thời điểm điều tra rà soát hộ nghèo là nghèo, nhưng tại thời điểm điều tra rà roát hộ nghèo đã có mức thu nhập bình quân cao hơn chuẩn nghèo quy định. Tái nghèo: Là tình trạng một hộ gia đình hay người nghèo đã thoát nghèo nhưng lại rơi vào nghèo sau một thời gian nhất định, thường là dưới 3 năm.

Thoát nghèo bền vững: Một hộ được gọi là thoát nghèo bền vững nếu hộ đó đang là hộ nghèo đã có thu nhập ổn định trên mức chuẩn nghèo theo quy định, họ không bị tái nghèo và có đủ kỹ năng để ứng phó với những bất lợi, rủi ro xảy ra.