Chính Sách Giải Quyết Việc Làm Cho Người Lao Động Tại Bình Dương Giai Đoạn 2010-2014

Đảng bộ tỉnh Bình Dương đã triển khai nhiều chính sách giải quyết việc làm cho người lao động giai đoạn 2010-2014, góp phần phát triển kinh tế.

• Tác giả: Nguyễn Thị Bé
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Đình Cả
• Trường học: Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam
• Đề tài: Chính Sách Giải Quyết Việc Làm Tại Bình Dương Giai Đoạn 2010-2014
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ - XÃ HỘI VÀ THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH GIẢI QUYẾT VIỆC LÀM Ở BÌNH DƯƠNG TRƯỚC 2010
• 1.1. Điều kiện tự nhiên - lịch sử hình thành
• 1.1.1. Vị trí địa lý, địa hình, đất đai, khoáng sản, khí hậu
• 1.1.2. Lịch sử hình thành và phát triển
• 1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 1.2.1. Dân số và lao động
• 1.2.2. Chính sách an sinh xã hội
• 1.3. Chính sách giải quyết việc làm trước năm 2010
• 1.3.1. Khái quát các chủ trương giải quyết việc làm
• 1.3.2. Một số kết quả của chính sách giải quyết việc làm trước năm 2010
• 1.4. Tiểu kết chương I
• 2. CHƯƠNG 2: QUÁ TRÌNH LÃNH ĐẠO THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH GIẢI QUYẾT VIỆC LÀM CHO NGƯỜI LAO ĐỘNG TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH GIAI ĐOẠN 2010-2014
• 2.1. Những nhận thức về chính sách giải quyết việc làm
• 2.1.1. Một số khái niệm liên quan
• 2.1.2. Quan điểm, chủ trương của Đảng Cộng sản Việt Nam về chính sách giải quyết việc làm
• 2.1.3. Quan điểm, chủ trương của Đảng bộ tỉnh Bình Dương về chính sách giải quyết việc làm
• 2.2. Quá trình triển khai chính sách giải quyết việc làm cho người lao động từ 2010-2014
• 2.2.1. Công tác thông tin thị trường lao động và giải quyết việc làm
• 2.2.2. Công tác đào tạo nghề
• 2.2.3. Chính sách tài chính hỗ trợ giải quyết việc làm
• 2.3. Tiểu kết chương II
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ MỘT SỐ KINH NGHIỆM, KIẾN NGHỊ NHẰM TĂNG CƯỜNG SỰ LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG BỘ BÌNH DƯƠNG ĐỐI VỚI CHÍNH SÁCH GIẢI QUYẾT VIỆC LÀM CHO NGƯỜI LAO ĐỘNG GIAI ĐOẠN 2010 – 2014
• 3.1. Kết quả thực hiện chính sách giải quyết việc làm giai đoạn 2010 - 2014
• 3.1.1. Một số thành công
• 3.1.2. Những hạn chế
• 3.2. Một số kinh nghiệm
• 3.2.1. Hoàn thiện chủ trương, chính sách tạo môi trường thuận lợi để thu hút vốn và các nguồn lực khác nhằm phát triển lực lượng lao động phù hợp với đặc thù tỉnh Bình Dương
• 3.2.2. Đánh giá đúng thực trạng nguồn lao động trên địa bàn tỉnh về số lượng lẫn chất lượng để từ đó đưa ra các chủ trương phù hợp, hiệu quả
• 3.2.3. Huy động các nguồn lực xã hội để giải quyết sự bất cập giữa việc ứng dụng khoa học công nghệ cao với trình độ của người lao động
• 3.2.4. Thực hiện các chương trình hành động nhằm tạo điều kiện hỗ trợ việc làm cho người lao động trên địa bàn tỉnh
• 3.3. Tiểu kết chương III
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Chính Sách Giải Quyết Việc Làm Bình Dương 2010 2014

Bình Dương, một tỉnh thuộc vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, đã có những bước tiến vượt bậc trong phát triển kinh tế - xã hội sau khi tái lập tỉnh năm 1997. Từ một tỉnh nghèo, Bình Dương đã trở thành điểm đến hấp dẫn cho các doanh nghiệp trong và ngoài nước, đặc biệt là trong lĩnh vực công nghiệp. Điều này kéo theo sự gia tăng nhanh chóng của lực lượng lao động từ khắp cả nước. Tuy nhiên, tình trạng "thừa thầy thiếu thợ" và những khó khăn trong tuyển dụng lao động phổ thông vẫn là những thách thức đặt ra. Do đó, chính sách giải quyết việc làm Bình Dương giai đoạn 2010-2014 đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo sự phát triển bền vững của tỉnh. Đảng bộ và chính quyền tỉnh đã có những nỗ lực đáng kể trong việc tạo điều kiện cho người lao động có việc làm ổn định, góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Theo Văn kiện Đại hội XI, Đảng ta luôn quan tâm đến việc tạo môi trường và điều kiện để mọi người lao động có việc làm và thu nhập tốt hơn. Hiến pháp 2013 cũng quy định Nhà nước khuyến khích, tạo điều kiện để tổ chức, cá nhân tạo việc làm cho người lao động.

1.1. Vai trò của thị trường lao động Bình Dương

Thị trường lao động Bình Dương đóng vai trò quan trọng trong việc thu hút và phân bổ nguồn nhân lực cho các khu công nghiệp và doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh. Sự phát triển của thị trường lao động Bình Dương không chỉ tạo ra cơ hội việc làm cho người dân địa phương mà còn thu hút lao động từ các tỉnh thành khác đến làm việc và sinh sống. Điều này góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và phát triển xã hội của tỉnh. Tuy nhiên, thị trường lao động Bình Dương cũng đối mặt với nhiều thách thức, bao gồm sự cạnh tranh gay gắt về nguồn nhân lực, sự thiếu hụt lao động có kỹ năng và trình độ chuyên môn cao, và sự biến động của thị trường lao động do ảnh hưởng của các yếu tố kinh tế và xã hội. Do đó, việc phát triển và quản lý thị trường lao động Bình Dương một cách hiệu quả là rất quan trọng để đảm bảo sự phát triển bền vững của tỉnh.

1.2. Chương trình việc làm Bình Dương giai đoạn 2010 2014

Chương trình việc làm Bình Dương giai đoạn 2010-2014 được xây dựng và triển khai nhằm giải quyết các vấn đề về lao động và việc làm trên địa bàn tỉnh. Chương trình này tập trung vào việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, tạo điều kiện cho người lao động có việc làm ổn định và thu nhập tốt, và giảm tỷ lệ thất nghiệp. Các hoạt động chính của chương trình bao gồm đào tạo nghề, tư vấn việc làm, hỗ trợ tìm kiếm việc làm, và tạo điều kiện cho các doanh nghiệp tuyển dụng lao động. Chương trình cũng chú trọng đến việc hỗ trợ các đối tượng yếu thế trên thị trường lao động, như người khuyết tật, người nghèo, và người dân tộc thiểu số. Thông qua việc triển khai chương trình này, Bình Dương đã đạt được những kết quả đáng kể trong việc giải quyết việc làm và nâng cao đời sống của người lao động.

II. Thách Thức Giải Quyết Việc Làm Tại Bình Dương 2010 2014

Giai đoạn 2010-2014, Bình Dương đối mặt với nhiều thách thức trong công tác giải quyết việc làm. Mặc dù doanh nghiệp hồi phục và tuyển dụng lao động ồ ạt, nhưng vẫn tồn tại tình trạng thiếu lao động phổ thông do mức lương chưa hấp dẫn, công việc không ổn định, và nguồn nhân lực chưa đáp ứng được nhu cầu của doanh nghiệp. Một số doanh nghiệp phải ngưng hoạt động do thu hẹp sản xuất, dẫn đến tình trạng người lao động thiếu việc làm. Bên cạnh đó, sự bất cập giữa ứng dụng khoa học công nghệ cao và trình độ của người lao động cũng là một vấn đề cần giải quyết. Theo Tỉnh ủy Bình Dương (2015), cần nhìn nhận lại một cách khái quát quá trình phát triển của tỉnh để rút ra những bài học kinh nghiệm, đánh giá đúng đắn những thành tựu, hạn chế. Từ đó định hướng cho một quá trình phát triển mới.

2.1. Tỷ lệ thất nghiệp Bình Dương giai đoạn 2010 2014

Tỷ lệ thất nghiệp Bình Dương giai đoạn 2010-2014 là một trong những chỉ số quan trọng phản ánh tình hình lao động và việc làm trên địa bàn tỉnh. Mặc dù Bình Dương là một trong những tỉnh có tốc độ phát triển kinh tế nhanh chóng, nhưng tỷ lệ thất nghiệp vẫn còn ở mức cao so với các tỉnh thành khác trong khu vực. Điều này cho thấy rằng việc tạo ra việc làm mới và giải quyết việc làm cho người lao động vẫn là một thách thức lớn đối với tỉnh. Các yếu tố ảnh hưởng đến tỷ lệ thất nghiệp bao gồm sự biến động của thị trường lao động, sự thiếu hụt lao động có kỹ năng và trình độ chuyên môn cao, và sự cạnh tranh gay gắt về nguồn nhân lực. Do đó, việc giảm tỷ lệ thất nghiệp là một trong những mục tiêu quan trọng của chính sách giải quyết việc làm của tỉnh.

2.2. Cung cầu lao động Bình Dương và sự mất cân đối

Sự mất cân đối giữa cung và cầu lao động là một trong những vấn đề nổi cộm trên thị trường lao động Bình Dương. Trong khi một số ngành nghề và lĩnh vực kinh tế thiếu hụt lao động có kỹ năng và trình độ chuyên môn cao, thì lại có một số lượng lớn lao động phổ thông không có việc làm hoặc làm việc trong các công việc không ổn định. Điều này cho thấy rằng hệ thống đào tạo nghề và giáo dục của tỉnh chưa đáp ứng được nhu cầu của thị trường lao động. Ngoài ra, sự thiếu thông tin về thị trường lao động cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến sự mất cân đối giữa cung và cầu lao động. Do đó, việc cải thiện hệ thống đào tạo nghề, tăng cường thông tin về thị trường lao động, và tạo điều kiện cho người lao động tiếp cận với các cơ hội việc làm là rất quan trọng để giải quyết vấn đề này.

III. Giải Pháp Chính Sách Tạo Việc Làm Mới Tại Bình Dương

Để giải quyết những thách thức trên, Đảng bộ và chính quyền tỉnh Bình Dương đã triển khai nhiều giải pháp chính sách tạo việc làm mới. Chương trình số 20-CTHĐ/TU ngày 20/7/2011 về “Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực giai đoạn 2011 - 2015” là một ví dụ điển hình. Chương trình này không chỉ tập trung vào đào tạo cán bộ, công chức, viên chức mà còn định hướng cho các doanh nghiệp trong việc tuyển dụng, đào tạo, bồi dưỡng người lao động. Đồng thời, chương trình cũng khuyến khích người lao động nâng cao kiến thức, tay nghề. Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Bình Dương (2009), cần tập hợp các tài liệu phản ánh sâu sắc về tình hình kinh tế - xã hội của tỉnh để giúp người đọc biết được những thế mạnh của vùng đất Bình Dương.

3.1. Chính sách hỗ trợ doanh nghiệp tạo việc làm Bình Dương

Chính sách hỗ trợ doanh nghiệp tạo việc làm Bình Dương đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và giải quyết việc làm cho người lao động. Chính sách này bao gồm các biện pháp như giảm thuế, hỗ trợ vốn vay, và tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp đầu tư và phát triển sản xuất kinh doanh. Ngoài ra, chính sách cũng chú trọng đến việc hỗ trợ các doanh nghiệp vừa và nhỏ, các doanh nghiệp khởi nghiệp, và các doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực kinh tế trọng điểm của tỉnh. Thông qua việc triển khai chính sách này, Bình Dương đã tạo ra một môi trường kinh doanh thuận lợi, thu hút được nhiều doanh nghiệp đến đầu tư và tạo ra nhiều việc làm mới cho người lao động.

3.2. Đào tạo nghề Bình Dương đáp ứng nhu cầu thị trường

Đào tạo nghề Bình Dương đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động. Hệ thống đào tạo nghề của tỉnh bao gồm các trường cao đẳng nghề, trung cấp nghề, và các trung tâm dạy nghề. Các chương trình đào tạo nghề được thiết kế dựa trên nhu cầu thực tế của thị trường lao động, và chú trọng đến việc trang bị cho người học các kỹ năng và kiến thức cần thiết để làm việc trong các ngành nghề khác nhau. Ngoài ra, tỉnh cũng khuyến khích các doanh nghiệp tham gia vào quá trình đào tạo nghề, bằng cách cung cấp cơ sở vật chất, trang thiết bị, và đội ngũ giảng viên. Thông qua việc cải thiện hệ thống đào tạo nghề, Bình Dương đã nâng cao được chất lượng nguồn nhân lực và đáp ứng được nhu cầu của thị trường lao động.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Chính Sách Việc Làm Bình Dương 2010 2014

Chính sách giải quyết việc làm tại Bình Dương giai đoạn 2010-2014 đã được ứng dụng rộng rãi trong thực tiễn, mang lại nhiều kết quả tích cực. Các trung tâm giới thiệu việc làm Bình Dương đã đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối người lao động và doanh nghiệp. Các sàn giao dịch việc làm được tổ chức thường xuyên, tạo cơ hội cho người lao động tìm kiếm việc làm phù hợp. Bên cạnh đó, công tác thông tin thị trường lao động được đẩy mạnh, giúp người lao động và doanh nghiệp có được thông tin chính xác và kịp thời về tình hình lao động và việc làm. Theo Ủy ban nhân dân tỉnh Bình Dương (2010), cần giới thiệu một cách có hệ thống và sâu sắc về những vấn đề cơ bản về vùng đất và con người Bình Dương, về cơ cấu kinh tế, dạng thức văn hóa và thiết chế xã hội.

4.1. Trung tâm giới thiệu việc làm Bình Dương và vai trò

Trung tâm giới thiệu việc làm Bình Dương đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối người lao động và doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh. Trung tâm cung cấp các dịch vụ như tư vấn việc làm, giới thiệu việc làm, đào tạo nghề, và cung cấp thông tin về thị trường lao động. Ngoài ra, trung tâm cũng tổ chức các sàn giao dịch việc làm, các hội chợ việc làm, và các chương trình tư vấn hướng nghiệp. Thông qua các hoạt động này, trung tâm đã giúp nhiều người lao động tìm được việc làm phù hợp và giúp các doanh nghiệp tuyển dụng được lao động có chất lượng. Trung tâm cũng đóng vai trò quan trọng trong việc thu thập và phân tích thông tin về thị trường lao động, giúp tỉnh đưa ra các quyết định chính sách phù hợp.

4.2. Khu công nghiệp Bình Dương và cơ hội việc làm

Các khu công nghiệp Bình Dương là nơi tập trung nhiều doanh nghiệp sản xuất kinh doanh, tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho người lao động. Các khu công nghiệp này thu hút lao động từ khắp cả nước đến làm việc và sinh sống. Các ngành nghề phổ biến trong các khu công nghiệp bao gồm dệt may, da giày, điện tử, cơ khí, và chế biến thực phẩm. Ngoài ra, các khu công nghiệp cũng tạo ra nhiều cơ hội việc làm trong các lĩnh vực dịch vụ như vận tải, kho bãi, và bảo vệ. Tuy nhiên, các khu công nghiệp cũng đối mặt với nhiều thách thức, bao gồm sự cạnh tranh gay gắt về nguồn nhân lực, sự thiếu hụt lao động có kỹ năng và trình độ chuyên môn cao, và các vấn đề về môi trường và an toàn lao động.

V. Đánh Giá Hiệu Quả Chính Sách Giải Quyết Việc Làm Bình Dương

Chính sách giải quyết việc làm tại Bình Dương giai đoạn 2010-2014 đã đạt được nhiều thành công đáng kể. Tỷ lệ thất nghiệp giảm, số lượng việc làm mới tăng lên, và chất lượng nguồn nhân lực được nâng cao. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại một số hạn chế cần khắc phục, như sự mất cân đối giữa cung và cầu lao động, sự thiếu hụt lao động có kỹ năng và trình độ chuyên môn cao, và sự bất bình đẳng trong cơ hội việc làm. Theo Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Bình Dương (2011), cần tái hiện và phản ánh chân thực những chặng đường lịch sử hào hùng của Đảng bộ và nhân dân tỉnh Bình Dương.

5.1. Thành công và hạn chế của chính sách việc làm

Chính sách việc làm của tỉnh Bình Dương đã đạt được nhiều thành công đáng kể trong việc tạo ra việc làm mới, giảm tỷ lệ thất nghiệp, và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Tuy nhiên, chính sách cũng còn tồn tại một số hạn chế, bao gồm sự mất cân đối giữa cung và cầu lao động, sự thiếu hụt lao động có kỹ năng và trình độ chuyên môn cao, và sự bất bình đẳng trong cơ hội việc làm. Ngoài ra, chính sách cũng chưa chú trọng đến việc hỗ trợ các đối tượng yếu thế trên thị trường lao động, như người khuyết tật, người nghèo, và người dân tộc thiểu số. Do đó, việc hoàn thiện chính sách việc làm là rất quan trọng để đảm bảo sự phát triển bền vững của tỉnh.

5.2. Kinh nghiệm rút ra từ giai đoạn 2010 2014

Giai đoạn 2010-2014 đã mang lại nhiều kinh nghiệm quý báu cho tỉnh Bình Dương trong việc xây dựng và triển khai chính sách việc làm. Kinh nghiệm cho thấy rằng việc xây dựng chính sách cần dựa trên nhu cầu thực tế của thị trường lao động, và cần có sự tham gia của các bên liên quan, bao gồm doanh nghiệp, người lao động, và các tổ chức xã hội. Ngoài ra, việc triển khai chính sách cần được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả, và cần có sự giám sát và đánh giá thường xuyên. Kinh nghiệm cũng cho thấy rằng việc đầu tư vào đào tạo nghề và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực là rất quan trọng để đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động.

VI. Định Hướng Phát Triển Chính Sách Việc Làm Bình Dương Tương Lai

Trong tương lai, chính sách giải quyết việc làm tại Bình Dương cần tập trung vào việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, tạo điều kiện cho người lao động tiếp cận với các cơ hội việc làm tốt hơn, và giảm thiểu tình trạng bất bình đẳng trong cơ hội việc làm. Cần có những giải pháp đồng bộ để giải quyết sự mất cân đối giữa cung và cầu lao động, và tạo ra một môi trường làm việc an toàn và thân thiện. Theo tác giả Chu Viết Luân (2008), cần khái quát về quá trình phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Bình Dương trong thời kỳ đổi mới dưới sự lãnh đạo Đảng bộ và chính quyền địa phương.

6.1. Phát triển nguồn nhân lực Bình Dương chất lượng cao

Phát triển nguồn nhân lực Bình Dương chất lượng cao là một trong những mục tiêu quan trọng của chính sách việc làm trong tương lai. Để đạt được mục tiêu này, tỉnh cần đầu tư vào giáo dục và đào tạo, đặc biệt là đào tạo nghề, và cần tạo điều kiện cho người lao động tiếp cận với các chương trình đào tạo chất lượng cao. Ngoài ra, tỉnh cũng cần khuyến khích các doanh nghiệp tham gia vào quá trình đào tạo nghề, bằng cách cung cấp cơ sở vật chất, trang thiết bị, và đội ngũ giảng viên. Thông qua việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, Bình Dương sẽ có thể đáp ứng được nhu cầu của thị trường lao động và thu hút được nhiều doanh nghiệp đến đầu tư.

6.2. Chính sách lao động Bình Dương và hội nhập quốc tế

Chính sách lao động Bình Dương cần được điều chỉnh để phù hợp với quá trình hội nhập quốc tế. Điều này đòi hỏi tỉnh phải tuân thủ các tiêu chuẩn lao động quốc tế, và cần tạo điều kiện cho người lao động tiếp cận với các cơ hội việc làm trong các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Ngoài ra, tỉnh cũng cần khuyến khích các doanh nghiệp trong nước nâng cao năng lực cạnh tranh, để có thể tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu. Thông qua việc điều chỉnh chính sách lao động, Bình Dương sẽ có thể tận dụng được các cơ hội do hội nhập quốc tế mang lại, và sẽ có thể phát triển kinh tế một cách bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong tiến trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước, tỉnh Bình Dương nổi lên như một điểm sáng kinh tế vượt bậc tại vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Tính đến năm 2014, quy mô dân số của tỉnh đã vượt mốc 2 triệu người với mật độ dân số đạt 695 người/km2, trong đó tỷ lệ đô thị hóa đạt mức ấn tượng 76,79%, cao hơn gấp đôi mức bình quân khoảng 35% của cả nước. Sự phát triển mạnh mẽ của 28 khu công nghiệp tập trung đã kéo theo dòng dịch chuyển lao động cơ học khổng lồ, với tốc độ gia tăng dân số trung bình 8,28%/năm và tỷ lệ lao động nhập cư chiếm tới 84,9% tổng lực lượng lao động mới.

Tuy nhiên, áp lực chuyển dịch cơ cấu kinh tế thần tốc đã đặt ra nhiều thách thức gay gắt cho thị trường lao động địa phương. Tình trạng mất cân đối cung - cầu, nghịch lý thừa thầy thiếu thợ, cùng việc 81,7% lực lượng lao động trực tiếp vẫn là lao động phổ thông chưa qua đào tạo nghề chuyên sâu đã tạo nên rào cản lớn đối với mục tiêu nâng cao năng suất. Trước bối cảnh đó, Đảng bộ tỉnh Bình Dương đã ban hành và chỉ đạo triển khai hệ thống chủ trương đồng bộ nhằm giải quyết việc làm bền vững cho người lao động.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam của tác giả Nguyễn Thị Bé, dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Nguyễn Đình Cả tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, tập trung nghiên cứu toàn diện quá trình lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Bình Dương đối với chính sách giải quyết việc làm giai đoạn 2010 - 2014. Mục tiêu nghiên cứu nhằm làm rõ nhận thức, chủ trương, tiến trình tổ chức thực hiện và đánh giá những chuyển biến thực tế trong công tác giải quyết việc làm.

Công trình mang ý nghĩa khoa học và thực tiễn sâu sắc, cung cấp hệ thống luận cứ xác đáng về bài học kinh nghiệm duy trì tỷ lệ lao động có việc làm ổn định, nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo lên 66,4% vào cuối năm 2014 và thiết lập mạng lưới an sinh xã hội vững chắc cho hàng trăm nghìn lao động nhập cư.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng nền tảng thế giới quan và phương pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lênin cùng tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò quyết định của người lao động trong lực lượng sản xuất. Đồng thời, nghiên cứu tích hợp lý thuyết kinh tế chính trị về thị trường sức lao động, quan hệ cung - cầu và an sinh xã hội trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

Khung lý thuyết của công trình bám sát các quan điểm chỉ đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam tại Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI về mục tiêu tạo môi trường và điều kiện thuận lợi để mọi người lao động có việc làm và thu nhập tốt hơn, kết hợp với các quy định pháp lý tiến bộ trong Hiến pháp năm 2013 và Bộ luật Lao động. Bên cạnh đó, luận văn làm sâu sắc hệ thống khái niệm chuyên ngành then chốt:

• Việc làm và giải quyết việc làm: Được xác định là mọi hoạt động lao động tạo ra thu nhập hợp pháp, là phương thức cơ bản để tái sản xuất sức lao động và đảm bảo quyền con người.
• Thị trường lao động công nghiệp: Không gian kết nối giữa nhu cầu tuyển dụng của hơn 25.170 doanh nghiệp trong nước cùng 2.818 dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài với lực lượng lao động đa dạng từ khắp các vùng miền.
• Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực: Trọng tâm chiến lược theo Chương trình số 20-CTHĐ/TU ngày 20/7/2011 của Tỉnh ủy Bình Dương, định hướng chuyển dịch cơ cấu lao động từ 60,6% nhóm tuổi trẻ 15 - 40 tuổi sang lực lượng có kỹ thuật chuyên sâu.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu sơ cấp và thứ cấp phong phú, chuẩn xác, được thu thập từ các văn kiện Đại hội Đảng bộ tỉnh Bình Dương, các nghị quyết chuyên đề, báo cáo định kỳ giai đoạn 2010 - 2014 của Sở Lao động - Thương binh và Xã hội tỉnh Bình Dương, Trung tâm Dịch vụ việc làm, cùng hệ thống Niên giám thống kê tỉnh Bình Dương từ năm 2010 đến năm 2014.

Về phương pháp cụ thể:

• Cỡ mẫu và phạm vi khảo sát: Bao quát toàn bộ cơ sở dữ liệu quản lý của hơn 820.000 lao động đang làm việc trong các thành phần kinh tế trên địa bàn 9 đơn vị hành chính cấp huyện của tỉnh.
• Phương pháp chọn mẫu: Áp dụng phương pháp thống kê chọn mẫu phân tầng kết hợp tổng kiểm kê dữ liệu hành chính từ các sàn giao dịch việc làm định kỳ và báo cáo biến động nhân sự của các khu công nghiệp trọng điểm.
• Lý do lựa chọn phương pháp phân tích: Tác giả kết hợp chặt chẽ giữa phương pháp lịch sử và phương pháp logic. Phương pháp lịch sử giúp tái hiện chân thực, liên tục tiến trình chỉ đạo của Đảng bộ tỉnh qua từng năm trong giai đoạn 2010 - 2014. Phương pháp logic cho phép phân tích bản chất, đánh giá mối quan hệ biện chứng giữa chính sách kinh tế và chính sách xã hội, từ đó đúc kết những quy luật vận động mang tính phổ quát.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình khảo sát thực chứng của luận văn đã chỉ ra 4 phát hiện quan trọng về thành tựu giải quyết việc làm tại Bình Dương giai đoạn 2010 - 2014:

Thứ nhất, giải quyết việc làm với quy mô lớn, tiếp nhận luồng lao động di cư vượt bậc. Trong 5 năm, tổng quy mô lực lượng lao động trên địa bàn tỉnh đã tăng thêm 202.600 người, từ 692.773 người lên 895.373 người. Đáng chú ý, tỷ lệ lao động nhập cư bình quân luôn duy trì ở mức cao 84,9%, khẳng định vai trò trung tâm thu hút việc làm của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

Thứ hai, bước tiến rõ rệt trong công tác đào tạo và nâng cao tay nghề. Tỷ lệ lao động qua đào tạo của tỉnh có sự bứt phá vượt bậc: từ mức 38% giai đoạn 2001 - 2005 đã tăng lên 60% vào năm 2010 và đạt 66,4% vào cuối năm 2014. Bình quân mỗi năm, hệ thống các trường đại học, cao đẳng và cơ sở dạy nghề trên địa bàn đã đào tạo và cung ứng khoảng 30.443 lao động có trình độ chuyên môn cho thị trường.

Thứ ba, sự phân hóa và chuyển dịch tích cực theo thành phần kinh tế. Khối doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài FDI ghi nhận mức tăng trưởng sử dụng lao động cao nhất, đạt bình quân 11,4%/năm, thu hút 538.324 công nhân vào năm 2014. Khu vực kinh tế ngoài nhà nước tiếp tục giữ vai trò trụ cột khi thu hút 609.256 lao động, trong khi khu vực nhà nước duy trì ổn định với 69.856 lao động.

Thứ tư, chính sách việc làm gắn liền với mục tiêu xóa đói giảm nghèo và nâng cao mức sống. Thu nhập bình quân của người lao động tăng gấp 4 lần, từ mức 1.000.000 đồng/tháng năm 2004 lên 4.000.000 đồng/tháng vào cuối năm 2013. Tỉnh đã 9 lần chủ động nâng mức chuẩn nghèo cao hơn chuẩn quốc gia và trở thành địa phương sớm hoàn thành mục tiêu không còn hộ nghèo theo tiêu chí Trung ương.

Thảo luận kết quả

Thành công của chính sách giải quyết việc làm tại Bình Dương bắt nguồn từ tư duy đổi mới, dám nghĩ dám làm của Đảng bộ tỉnh, thể hiện qua chủ trương trải thảm đỏ đón nhà đầu tư và mô hình quy hoạch khu công nghiệp gắn liền với khu đô thị dịch vụ hiện đại. Việc chủ động ban hành Chương trình số 20-CTHĐ/TU đã tạo bước đột phá trong liên kết đào tạo giữa nhà trường và doanh nghiệp.

Khi so sánh với các đô thị công nghiệp lân cận như Đồng Nai hay Thành phố Hồ Chí Minh, Bình Dương có tốc độ đô thị hóa nhanh hơn hẳn (76,79%), nhưng cũng đối mặt với tỷ lệ biến động nhân sự phức tạp hơn do dòng lao động ngoại tỉnh thường xuyên thay đổi theo mùa vụ và tiền lương.

Các phát hiện này có thể được trực quan hóa sinh động thông qua hệ thống bảng biểu so sánh cơ cấu thành phần kinh tế và biểu đồ cột thể hiện tốc độ tăng trưởng lao động FDI (11,4%/năm) vượt trội so với khu vực nội địa (4,8%/năm). Đồng thời, biểu đồ tròn phân bổ trình độ tay nghề phản ánh rõ nét tỷ trọng 81,7% lao động phổ thông, giải thích vì sao thị trường vẫn tồn tại sự khát khao nguồn nhân lực kỹ thuật bậc cao dù tổng số chỗ làm việc mới liên tục gia tăng.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực tiễn giai đoạn 2010 - 2014, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm nâng cao hiệu quả lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Bình Dương:

• Hoàn thiện cơ chế thu hút đầu tư có chọn lọc: Chuyển dịch mạnh mẽ từ thu hút công nghiệp thâm dụng lao động sang các ngành công nghiệp công nghệ cao, tự động hóa và dịch vụ chất lượng cao. Mục tiêu phấn đấu nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt trên 75% vào năm 2020. Chủ thể thực hiện: Tỉnh ủy và Ủy ban nhân dân tỉnh Bình Dương. Lộ trình thực hiện: Giai đoạn 2015 - 2020.
• Đổi mới và hiện đại hóa hệ thống thông tin thị trường lao động: Mở rộng quy mô hoạt động của Sàn giao dịch việc làm định kỳ, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin để kết nối trực tuyến cung - cầu lao động liên tỉnh. Target cụ thể: Tư vấn và giới thiệu việc làm thành công cho trên 45.000 lượt lao động mỗi năm, duy trì tỷ lệ thất nghiệp đô thị dưới mức 2,5%. Chủ thể thực hiện: Sở Lao động - Thương binh và Xã hội phối hợp Trung tâm Dịch vụ việc làm. Lộ trình: Triển khai thường niên.
• Đẩy mạnh chương trình phát triển nhà ở xã hội và thiết chế văn hóa: Mở rộng các đề án an sinh, xây dựng nhà trẻ, bệnh viện và khu vui chơi giải trí phục vụ công nhân tại các khu công nghiệp tập trung như VSIP, Mỹ Phước, Sóng Thần. Chỉ tiêu: Hoàn thành hơn 60.000 căn hộ nhà ở an sinh xã hội cho người lao động có thu nhập thấp. Chủ thể thực hiện: Ủy ban nhân dân tỉnh kết hợp cùng Tổng công ty Becamex IDC và Liên đoàn Lao động tỉnh. Thời gian: 2016 - 2020.
• Thiết lập liên minh đào tạo nhân lực ba nhà chặt chẽ: Tăng cường hợp tác giữa Nhà nước - Cơ sở đào tạo (như Trường Đại học Thủ Dầu Một, Đại học Quốc tế Miền Đông) - Doanh nghiệp sử dụng lao động. Mục tiêu: Đảm bảo 100% học viên tốt nghiệp các chương trình dạy nghề trọng điểm có việc làm đúng chuyên môn trong vòng 6 tháng sau khi tốt nghiệp. Chủ thể: Các cơ sở giáo dục nghề nghiệp và Hiệp hội doanh nghiệp tỉnh. Lộ trình: Đánh giá định kỳ hàng năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị học thuật và thực tiễn cao, đặc biệt hữu ích cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm sau:

• Cán bộ lãnh đạo, quản lý và chuyên viên hoạch định chính sách: Cung cấp bài học kinh nghiệm sâu sắc về cách thức tổ chức, quản lý và ban hành các nghị quyết phát triển việc làm, an sinh xã hội trong bối cảnh quản lý hơn 820.000 lao động công nghiệp.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học: Là tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp nghiên cứu Lịch sử Đảng, phân tích chính sách công và kinh tế lao động, với hệ thống số liệu thực chứng chi tiết giai đoạn 2010 - 2014.
• Lãnh đạo doanh nghiệp và giám đốc nhân sự tại các khu công nghiệp: Giúp thấu hiểu sâu sắc đặc điểm tâm lý, nguồn gốc và trình độ của lực lượng lao động nhập cư chiếm tới 84,9%, từ đó xây dựng chính sách tuyển dụng, giữ chân nhân tài và đào tạo nội bộ phù hợp.
• Cán bộ công đoàn và các tổ chức xã hội: Cung cấp cơ sở khoa học để thiết kế các chương trình trợ giúp pháp lý, nâng cao đời sống văn hóa tinh thần và bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho đội ngũ công nhân lao động trực tiếp.

Câu hỏi thường gặp

• Đặc điểm nổi bật nhất của thị trường lao động Bình Dương giai đoạn 2010 - 2014 là gì? Thị trường mang tính dung nạp lớn với lực lượng lao động nhập cư chiếm tới 84,9% tổng nguồn nhân lực bổ sung hàng năm. Lao động có tuổi đời rất trẻ, trong đó nhóm tuổi từ 15 đến 40 tuổi chiếm tới 60,6% tổng lực lượng lao động.

• Tỷ lệ lao động qua đào tạo tại Bình Dương chuyển biến như thế nào qua các thời kỳ? Chất lượng lao động có sự gia tăng rõ rệt, từ mức 38% giai đoạn 2001 - 2005 lên 60% vào năm 2010 và đạt 66,4% vào cuối năm 2014, nhờ chính sách phát triển mạng lưới trường đại học và cơ sở dạy nghề đồng bộ.

• Nghịch lý lớn nhất trong công tác giải quyết việc làm thời kỳ này là gì? Tình trạng mất cân đối cơ cấu tay nghề: lực lượng lao động phổ thông chưa qua đào tạo chính quy vẫn chiếm 81,7%, trong khi lao động có trình độ đại học, cao đẳng chỉ chiếm 6,3%, tạo ra sự khan hiếm nhân lực kỹ thuật cao tại các doanh nghiệp FDI.

• Văn kiện quan trọng nào của Tỉnh ủy Bình Dương định hướng công tác nhân lực giai đoạn 2011 - 2015? Đó là Chương trình số 20-CTHĐ/TU ban hành ngày 20/7/2011 về Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực giai đoạn 2011 - 2015, tập trung đào tạo gắn kết với nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp.

• Chính sách giải quyết việc làm đóng góp gì vào công tác xóa đói giảm nghèo của tỉnh? Nhờ tạo việc làm liên tục cho hàng chục nghìn người mỗi năm, thu nhập bình quân tăng lên 4.000.000 đồng/tháng vào năm 2013, giúp tỉnh 9 lần nâng chuẩn nghèo và xóa bỏ hoàn toàn hộ nghèo theo tiêu chí quốc gia.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và chủ trương của Đảng bộ tỉnh Bình Dương về giải quyết việc làm cho người lao động trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa.
• Tái hiện sinh động bức tranh phát triển thị trường lao động giai đoạn 2010 - 2014 với những bước tiến ấn tượng về quy mô tiếp nhận hơn 202.600 lao động mới và nâng tỷ lệ qua đào tạo lên 66,4%.
• Chỉ rõ những hạn chế mang tính lịch sử về cơ cấu lao động phổ thông chiếm 81,7% và sự biến động cơ học liên tục của thị trường lao động ngoại tỉnh.
• Đúc kết 4 bài học kinh nghiệm sâu sắc về kết hợp phát triển kinh tế với an sinh xã hội, quy hoạch khu công nghiệp gắn liền đô thị và liên kết đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.
• Đề xuất các giải pháp định hướng mang tầm nhìn chiến lược cho giai đoạn phát triển tiếp theo của tỉnh Bình Dương hướng tới đô thị thông minh và trung tâm công nghiệp công nghệ cao.

Công trình là nguồn tư liệu học thuật giá trị cao, đóng góp thiết thực cho kho tàng nghiên cứu Lịch sử Đảng bộ địa phương và khoa học chính sách xã hội. Độc giả quan tâm và các nhà nghiên cứu hãy tham khảo toàn văn luận văn thạc sĩ của tác giả Nguyễn Thị Bé để có thêm góc nhìn toàn diện, sâu sắc về thực tiễn quản lý và phát triển nguồn nhân lực tại vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I: ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ - XÃ HỘI VÀ THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH GIẢI QUYẾT VIỆC LÀM Ở BÌNH DƯƠNG TRƯỚC 2010 1.Điều kiện tự nhiên - lịch sử hình thành 1. Vị trí địa lý, địa hình, đất đai, khoáng sản, khí hậu Bình Dương thuộc vùng Đông Nam Bộ, theo quyết định số 44/1998/QĐ-CP ngày 23-2-1998 của Thủ tướng Chính phủ, Bình Dương thuộc vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, được chia tách và tái lập từ tỉnh Sông Bé từ ngày 01/01/1997, có diện tích tự nhiên 2.694,44 km2 với dân số 685 ngàn người. Bình Dương với tọa độ địa lý 10o51' 46" – 11o30' Vĩ độ Bắc, 106o20' – 106o58' kinh độ Đông; phía Bắc giáp tỉnh Bình Phước; phía Nam giáp Thành phố Hồ Chí Minh; phía Đông giáp tỉnh Đồng Nai; phía Tây giáp tỉnh Tây Ninh và Thành phố Hồ Chí Minh.Bình Dương là cửa ngõ giao thương với thành phố Hồ Chí Minh, trung tâm kinh tế – văn hóa của cả nước. Sau nhiều lần điều chỉnh về địa giới, đơn vị hành chính cấp huyện và cấp xã, hiện nay tỉnh Bình Dương có 09 đơn vị hành chính huyện gồm 01 thành phố, 04 thị xã, 04 huyện với 91 đơn vị hành chính cấp xã (48 xã, 41 phường, 02 thị trấn).

Trong đó Thành phố Thủ Dầu Một là trung tâm kinh tế - chính trị- văn hóa đã được công nhận là đô thị loại 2 năm 2014. Đến nay, dân số Bình Dương khoảng hơn 2 triệu người (trong đó tạm trú khoảng 50%), mật độ dân số khoảng 669 người/km2 [3, tr. Bình Dương nằm chuyển tiếp giữa cao nguyên Nam Trung Bộ với đồng bằng sông Cửu Long nên địa hình chủ yếu là những đồi thấp, thế đất bằng phẳng, nền địa chất ổn định, vững chắc, phổ biến là những dãy đồi phù sa cổ nối tiếp nhau với độ cao từ 20-25m so với mặt biển, độ dốc 2-5 độ và độ chịu nén 2kg/cm2. Nhìn tổng thể, địa hình tỉnh Bình Dương có dạng thoải thấp dần theo hướng từ Bắc xuống Nam.

Bề mặt địa hình có độ cao trung bình từ 60 mét đến 40 mét ở phía Bắc, hạ thấp xuống 30 mét đến 10 mét ở phía Nam. Dựa vào độ cao và đặc điểm hình thái, có thể chia diện tích tỉnh Bình Dương ra 4 kiểu địa hình chính: 13 Vùng địa hình núi sót và đồi núi thấp: Địa hình núi sót có diện tích hạn chế, phân bố rải rác trong diện tích tỉnh, gặp ở khu vực phía Nam thị xã Dĩ An. Đặc trưng cơ bản của địa hình này là gồm các đỉnh núi đơn độc nổi lên giữa bề mặt đồng bằng, tạo nên các cảnh quan thiên nhiên khá thơ mộng. Các ngọn núi có độ cao không lớn như núi Ông (284 m), núi Tha La (198 m), núi Đất (115 m), núi Châu Thới (82 m), kiểu địa hình này chiếm diện tích không đáng kể.

Vùng địa hình đồi núi thấp có lượn sóng yếu: Phân bố trên diện tích rộng lớn chủ yếu thuộc các huyện, thị Phú Giáo, Tân Uyên, ở phía Đông - Đông bắc Bình Dương, từ nông trường Phước Sang qua Phước Vĩnh đến Tân Thành, chiếm khoảng 40% diện tích toàn tỉnh. Vùng địa hình bằng phẳng: Chiếm phần lớn diện tích tỉnh Bình Dương, khoảng 55% diện tích toàn tỉnh, phân bố chủ yếu ở các huyện, thị xã Dầu Tiếng, Bến Cát, Thủ Dầu Một, Dĩ An, một phần huyện Phú Giáo, Tân Uyên, từ khu vực Minh Tân huyện Dầu Tiếng qua thị xã Bến Cát đến thị xã Dĩ An. Vùng địa hình thung lũng bãi bồi: Phân bố hạn chế, chỉ chiếm khoảng 5% diện tích toàn tỉnh, chúng tạo nên các dải hẹp dọc ven các sông Đồng Nai, sông Bé, sông Sài Gòn, sông Thị Tính, và các suối lớn như suốt Cát, Rạch Rạt, Mã Đà. Khí hậu Bình Dương mang đặc điểm nhiệt đới gió mùa, nóng ẩm với 2 mùa rõ rệt: mùa mưa, từ tháng 5 - 11, mùa khô từ khoảng tháng 12 năm trước đến tháng 4 năm sau, lượng mưa trung bình hàng năm 1800mm-2000mm với số ngày có mưa là 120 ngày.Tháng mưa nhiều nhất là tháng 9, trung bình 335 mm, năm cao nhất có khi lên đến 500 mm, tháng ít mưa nhất là tháng 1, trung bình dưới 50mm và nhiều năm trong tháng này không có mưa Nhiệt độ trung bình hằng năm là 26,5oC, nhiệt độ trung bình tháng cao nhất 29oC ( tháng 4), tháng thấp nhất là 24oC ( tháng 1).

Tổng nhiệt độ hoạt động hàng năm khoảng 9.000oC, số giờ nắng trung bình 2.400 giờ, có năm lên đến 2. Chế độ gió tương đối ổn định, không chịu ảnh hưởng trực tiếp của bão và áp thấp nhiệt đới. Về mùa khô gió thịnh hành là hướng Đông, Đông Bắc; về mùa mưa gió thịnh hành là hướng 14 Tây, Tây Nam. Chế độ không khí ẩm tương đối cao, trung bình 80-90% và biến đổi theo mùa.

Độ ẩm được mang lại chủ yếu do gió mùa Tây Nam trong mùa mưa, do đó độ ẩm thấp nhất thường xảy ra vào giữa mùa khô và cao nhất vào giữa mùa mưa. Giống như độ ẩm không khí, độ ẩm trong năm ít khi biến động. Với khí hậu nhiệt đới mang tính chất cận xích đạo, nền nhiệt độ cao quanh năm, ẩm độ cao và nguồn ánh sáng dồi dào, rất thuận lợi cho phát triển kinh tế. Nói chung khí hậu Bình Dương tương đối hài hòa, ít thiên tai như bão, lụt.

Bình Dương cũng là tỉnh có đất đai và khoáng sản đa dạng và phong phú về chủng loại. Các loại đất chủ yếu ở đây như đất xám trên phù sa cổ, có diện tích 200.000 ha phân bổ trên các huyện Dầu Tiếng, Tx. Bến Cát, Thuận An, Thủ Dầu Một, đất nâu vàng trên phù sa cổ, có khoảng 35.206 ha nằm trên các vùng đồi thấp thoải xuống, thuộc các vùng Thị xã Tân Uyên, huyện Phú Giáo, khu vực Thủ Dầu Một, Thuận An và một ít chạy dọc quốc lộ 13. Đất phù sa Glay(đất dốc tụ), chủ yếu là đất dốc tụ trên phù sa cổ, nằm ở phía bắc huyện Tân Uyên, Phú Giáo, Bến Cát, Dầu Tiếng, Thuận An, thị xã Dĩ An, đất thấp mùn Glay có khoảng 7.900ha nằm rải rác tại những vùng trũng ven sông, rạch, suối.

Bình Dương còn là vùng đất được thiên nhiên ưu đãi chứa đựng nhiều khoáng sản phong phú tiềm ẩn dưới lòng đất như: đất cao lãnh, đất sét trắng, đất sét màu, sạn trắng, đá xanh, đá ong nằm rải rác ở nhiều nơi, nhưng tập trung nhất ở các huyện như Dĩ An, thị xã Tân Uyên, Thuận An, thành phố Thủ Dầu Một. Lịch sử hình thành và phát triển Vùng đất Bình Dương ngày nay, thưở xa xưa là một nơi hoang vu, núi rừng rậm rạp. Qua các di chỉ khảo cổ được khai quật tại Vườn Dũ, Gò Đá, Cù Lao Rùa thuộc Tân Uyên các nhà khảo cổ đã phát hiện từ thời kỳ đồ đá mới đến thời kỳ đồ đồng. Vùng đất Bình Dương ngày nay đã từng là địa bàn sinh tụ của tộc người Anhđônêdiên cổ đại, tổ tiên của người Stiêng, Châu Ro, Châu Mạ, Mơ Nông… ngày nay.

Từ đó các nhóm dân tộc bản địa Stiêng, Châu Ro, Châu Mạ, Mơ Nông… từng bước được hình thành, quy tụ, khai phá đất đai và sinh sống ở đây [59, tr. 15 Đại bộ phận cư dân Bình Dương bất kể xuất phát từ đâu tới đều là người lao động nghèo khổ, cùng cảnh ngộ, bị phong kiến, thực dân, đế quốc áp bức bóc lột. Trải qua nhiều thế hệ tiếp nối nhau, nhu cầu tồn tại, làm chủ thiên nhiên và đấu tranh chống ngoại xâm đã gắn bó họ thành một khối có tinh thần yêu thương, đùm bọc lẫn nhau. Nét độc đáo của dân cư Bình Dương là sự quy tụ cư dân từ bốn phương trong cả nước cùng với các dân tộc bản địa.

Trong quá trình xây dựng cuộc sống biết bao thế hệ đã cùng nhau vun đắp, bảo vệ mảnh đất này. Có thể nói, đây là hình ảnh thu nhỏ những tính chất, sắc thái của đại gia đình các dân tộc Việt Nam. Sau ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, do yêu cầu phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội, chính trị, quốc phòng, ngày 02/7/1976 Quốc hội nước Cộng Hoà Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam quyết định sát nhập các tỉnh Thủ Dầu Một, Bình Phước và 4 xã An Bình, Bình An, Đông Hoà, Tân Đông Hiệp thuộc huyện Thủ Đức thành tỉnh Sông Bé, tỉnh lỵ đặt tại thị xã Thủ Dầu Một. Tỉnh Sông Bé có diện tích quá rộng, với nhiều vùng có đặc trưng kinh tế- xã hội rất khác nhau; trong đó, vùng đồng bào các dân tộc thiểu số, biên giới cần được Nhà nước quan tâm đầu tư bằng những chính sách ưu đãi đặc biệt.

Trong 20 năm tồn tại của tỉnh Sông Bé, những chính sách ưu đãi đặc biệt đó chưa có điều kiện để phát huy tác dụng. Trong khi đó, những vùng có tiềm năng phát triển công nghiệp, đô thị ở phía Nam của tỉnh lại không thể tập trung đầu tư để tạo sự phát triển đột phá như những đầu tàu phát triển vì phải đầu tư dàn trải cho nhiều vùng của tỉnh. Kết quả là trong 20 năm tồn tại, tỉnh Sông Bé không thể tạo được những chuyển biến đáng kể trong phát triển dù Đảng bộ và nhân dân đã có rất nhiều cố gắng. Thực hiện chỉ thị 03-CT/TW của Bộ Chính trị và Nghị quyết kỳ họp thứ X của quốc hội khóa IX về việc chia tách tỉnh, ngày 26/11/1996, ban thường vụ tỉnh ủy Sông Bé ban hành Nghị quyết số 13/NQ-TU về việc chia tách tỉnh Sông Bé thành hai tỉnh Bình Dương và Bình Phước.

Sau đó, Tỉnh ủy Sông Bé thành lập ban chỉ đạo, tiến hành các bước chia tách tỉnh. Ngày 01/01/1997, tỉnh 16 Bình Dương chính thức được tái lập với 4 đơn vi hành chính cấp huyện (Thị xã Thủ Dầu Một và 3 huyện: Tân Uyên, Bến Cát, Thuận An) và 77 xã, phường, thị trấn. Diện tích tự nhiên của tỉnh sau khi tái lập là 2.718,50 km2, dân số 648. Cơ cấu hành chính của tỉnh gồm: thị xã Thủ Dầu Một, các huyện Thuận An, Tân Uyên, Bến Cát với 77 xã, phường, thị trấn.

Đồng thời với việc tái lập tỉnh Bình Dương, ngày 12/12/1996 Bộ chính trị ban hành Quyết định số 118- QĐNS/TW thành lập Đảng bộ Bình Dương và chỉ định Ban Chấp hành Đảng bộ lâm thời gồm 37 đồng chí, trong đó Ban Thường vụ lâm thời có 11 đồng chí. Khi thành lập, Đảng bộ tỉnh có 9 đảng bộ trực thuộc, 303 chi bộ, Đảng bộ cơ sở Đảng với hơn 9.000 đảng viên [ 3 , tr. Đến cuối tháng 8/1999, Chính phủ quyết định thành lập thêm 3 huyện: Dĩ An, Dầu Tiếng, Phú Giáo và các xã Định Thành thuộc huyện Dầu Tiếng, xã Bình An thuộc huyện Dĩ An.