CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ CHIẾN LƯỢC TÀI CHÍNH 1.1 Mét sè kh¸i niÖm vμ lý thuyÕt liªn quan ®Õn chiÕn l−îc tμi chÝnh.1 Rñi ro kinh doanh. Rñi ro kinh doanh ®−îc m« t¶ nh− lμ rñi ro liªn quan ®Õn b¶n chÊt ho¹t ®éng kinh doanh cña c«ng ty vμ rñi ro liªn quan ®Õn viÖc thùc thi c¸c chiÕn l−îc c¹nh tranh cña c«ng ty. Mét c¸ch ®¬n gi¶n ®Ó ®¸nh gi¸ rñi ro kinh doanh lμ xem xÐt c¸c rñi ro mμ c«ng ty ph¶i ®èi mÆt. Ruth Bender, Keith Ward (Corporate Financial Strategy 2nd edtion, 2002) ®· ®Ò xuÊt mét sè vÊn ®Ò cÇn quan t©m khi ph©n tÝch rñi ro kinh doanh: a.
BiÕn ®éng ë phÝa cÇu (demand): c¸c yÕu tè thÞ tr−êng, thay ®æi trong thÞ hiÕu, s¶n phÈm chu kú sèng ng¾n, hμnh ®éng cña c¸c ®èi thñ b. BiÕn ®éng trong gi¸ b¸n (selling price): c¸c yÕu tè thÞ tr−êng, cuéc chiÕn gi¸ c¶, c¸c ®iÒu kiÖn kinh tÕ, gi¸ cña c¸c s¶n phÈm thay thÕ vμ kÕt hîp, cung qu¸ nhiÒu (hoÆc qu¸ thiÕu) c. BiÕn ®éng trong chi phÝ ®Çu vμo (input cost): sè l−îng vμ kh¶ n¨ng cña nhμ cung cÊp, hiÖu qu¶, quan hÖ víi chi phÝ cho TSC§, sù tin t−ëng vμo thÞ tr−êng, møc ®é liªn quan cña chi phÝ khi thay ®æi gi¸ vμ l−îng d. BiÕn ®éng trong chi phÝ gi¸n tiÕp (expense): ®é tin cËy cña c¸c nhμ cung cÊp chÝnh, møc ®é liªn quan cña chi phÝ TSC§, chi phÝ biÕn ®éng nh− thÕ nμo theo quy m« cña doanh nghiÖp e.
Nh©n tè ph¸t triÓn (growth drivers): kh¶ n¨ng ph¸t triÓn s¶n phÈm míi, kh¶ n¨ng t×m kiÕm c¸c ph©n khóc míi ®Ó ph¸t triÓn, kh¶ n¨ng qu¶n lý hiÖn t¹i cã ®¸p øng ®−îc nhu cÇu ph¸t triÓn f. Nh÷ng chñ ®Ò quan träng kh¸c (other issues): ph©n tÝch c«ng nghiÖp (industry analysis) nh− søc m¹nh cña c¸c ®èi thñ, nhμ cung cÊp vμ kh¸ch hμng, c¬ héi gia nhËp thÞ tr−êng (c¸c ®èi thñ míi), sù s½n sμng cña s¶n phÈm thay thÕ; ph©n tÝch vÒ chÝnh trÞ, m«i tr−êng, x· héi, kü thuËt, ph¸p lÝ, kinh tÕ cã thÓ ¶nh h−ëng tíi t−¬ng lai cña doanh nghiÖp; nhu cÇu vèn; rñi ro tiÒn tÖ PHẠM HUY HẬU – K16 LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ 123doc 5 1.2 Rñi ro tμi chÝnh. Rñi ro tμi chÝnh ®−îc xem lμ rñi ro trong viÖc lùa chän cÊu tróc tμi chÝnh cña c«ng ty. Rñi ro tμi chÝnh ®−îc m« t¶ nh− lμ 02 mÆt cña mét vÊn ®Ò, do ®ã mét ®iÒu hÕt søc quan träng lμ chóng ta ph¶i biÕt ®−îc rñi ro tμi chÝnh ®ang ®−îc ph©n tÝch trªn khÝa c¹nh nμo.
B¶ng sau sÏ gióp chóng ta hiÓu râ h¬n vÒ c¸c khÝa c¹nh cña rñi ro tμi chÝnh. Rñi ro tμi chÝnh tõ c¸c khÝa c¹nh kh¸c nhau B¶ng 1. Tãm t¾t rñi ro tμi chÝnh theo c«ng cô nî vμ vèn. KhÝa c¹nh nhμ ®Çu t− KhÝa c¹nh c«ng ty (khÝa c¹nh cho m−în) (khÝa c¹nh ®i m−în) Nî - Ph¶i tr¶ l·i suÊt.
- §−îc tr¶ l·i suÊt theo hîp ®ång. - §−îc tr¶ nî gèc theo hîp ®ång. - Ph¶i tr¶ nî gèc. - Cã thÓ bÞ mÊt quyÒn së h÷u cña tμi s¶n ®em ®i thÕ chÊp.
- §©y lμ c«ng cô cã rñi ro tμi - §©y lμ c«ng cô rñi ro tμi chÝnh chÝnh thÊp cao Vèn - §−îc tr¶ cæ tøc theo ®iÒu kiÖn - Cã thÓ lùa chän tr¶ hoÆc kh«ng cña c«ng ty. - Kh«ng ®−îc tr¶ vèn gèc. - Kh«ng ph¶i tr¶ vèn gèc. - §©y lμ c«ng cô cã rñi ro tμi - §©y lμ c«ng cô cã rñi ro tμi chÝnh cao chÝnh thÊp Gi¸m ®èc tμi chÝnh sÏ ®−a ra c¸c quyÕt ®Þnh tμi chÝnh dùa trªn rñi ro tμi chÝnh nh×n tõ khÝa c¹nh c«ng ty.
Tuy nhiªn, c¸c s¶n phÈm tμi chÝnh ®−îc ®−a ra tõ vÞ gi¸m ®èc nμy sÏ ph¶i nh×n tõ khÝa c¹nh cña nhμ ®Çu t− ®Ó hy väng r»ng nã sÏ ®−îc c¸c nhμ ®Çu t− chÊp nhËn.3 ChiÕn l−îc tμi chÝnh: Nãi ®Õn chiÕn l−îc tμi chÝnh lμ nãi ®Õn khÝa c¹nh tμi chÝnh cña mét quyÕt ®Þnh chiÕn l−îc. ChiÕn l−îc tμi chÝnh ®Ò cËp ®Õn c¸c quan hÖ ë cÊp ®é vi m« cña c¸c yÕu tè trong mét doanh nghiÖp. ChiÕn l−îc tμi chÝnh cã thÓ ®−îc ®Þnh nghÜa theo 2 thμnh phÇn sau ®©y. Mét lμ huy ®éng c¸c nguån vèn theo nhu cÇu cña doanh nghiÖp theo nh÷ng c¸ch thÝch hîp.
Hai lμ qu¶n trÞ sù vËn hμnh cña c¸c nguån vèn nμy, bao gåm c¶ quyÕt ®Þnh t¸i ®Çu t− hay ph©n phèi lîi nhuËn ®¹t ®−îc cña doanh nghiÖp. PHẠM HUY HẬU – K16 LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ 123doc 6 Nãi c¸ch kh¸c, chiÕn l−îc tμi chÝnh lμ sù kÕt nèi gi÷a c¸c quyÕt ®Þnh, tõ quyÕt ®Þnh ®Çu t−, quyÕt ®Þnh huy ®éng vèn cho ®Õn quyÕt ®Þnh t¸i ®Çu t−, ph©n phèi lîi nhuËn. Cuèi cïng, chiÕn l−îc tμi chÝnh lμ nh»m t¹o ra c¸c gi¸ trÞ t¨ng thªm cho doanh nghiÖp, ®iÒu kh«ng ph¶i lu«n ®¹t ®−îc b»ng c¸ch tèi thiÓu hãa chi phÝ.4 Mét sè lý thuyÕt vÒ cÊu tróc vèn vμ chÝnh s¸ch cæ tøc. Nh− ®· tr×nh bμy ë phÇn 1.3, ta thÊy chiÕn l−îc tμi chÝnh gåm 02 phÇn quan träng lμ cÊu tróc vèn vμ chÝnh s¸ch cæ tøc.4 nμy, chóng ta sÏ tr×nh bμy mét sè lý thuyÕt nghiªn cøu vÒ cÊu tróc vèn vμ chÝnh s¸ch cæ tøc.1 Lý thuyÕt chi phÝ trung gian Lý thuyÕt nμy chØ ra c¸c vÊn ®Ò trung gian cã thÓ lμ nguyªn nh©n cho nhiÒu hay Ýt nî h¬n.
NÕu c«ng ty sö dông qu¸ nhiÒu vèn cæ phÇn th× dßng tiÒn mÆt tù do nhiÒu sÏ dÉn tíi m©u thuÉn vÒ lîi Ých gi÷a c¸c nhμ qu¶n lý vμ cæ ®«ng: nhμ qu¶n lý muèn an toμn trong khi cæ ®«ng l¹i muèn l·i nhiÒu h¬n (Jensen, 1986). Cßn nÕu c«ng ty sö dông qu¸ nhiÒu nî sÏ dÉn tíi m©u thuÉn vÒ lîi Ých gi÷a c¸c nhμ qu¶n lý vμ tr¸i chñ do tr¸i chñ lo sî c¸c kho¶n vèn cho vay cña m×nh sÏ khã thu håi víi c¸c kho¶n ®Çu t− kh«ng hiÖu qu¶ céng víi tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n cña cæ ®«ng (Jensen vμ Meckling, 1976). Tõ c¸c nguyªn nh©n trªn lμm ph¸t sinh c¸c chi phÝ trung gian ®Ó gi¸m s¸t ho¹t ®éng vμ h¹n chÕ c¸c hμnh vi kh«ng ®−îc mong muèn tõ phÝa c¸c nhμ qu¶n lý.2 Lý thuyÕt ®¸nh ®æi cña cÊu tróc vèn C¸c gi¸m ®èc tμi chÝnh th−êng coi quyÕt ®Þnh vÒ Nî - Vèn cña doanh nghiÖp nh− lμ sù ®¸nh ®æi gi÷a tÊm ch¾n thuÕ vμ chi phÝ kiÖt quÖ tμi chÝnh, thÓ hiÖn theo c«ng thøc sau: V1 = Vu + C – D – E Trong ®ã: + V1: gi¸ trÞ cña doanh nghiÖp sö dông nî. + Vu: gi¸ trÞ cña doanh nghiÖp kh«ng sö dông nî.
+ C: lîi Ých cña nî. + D: hiÖn gi¸ cña chi phÝ kiÖt quÖ tμi chÝnh. + E: hiÖn gi¸ cña chi phÝ trung gian. PHẠM HUY HẬU – K16 LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ 123doc 7 Lý thuyÕt ®¸nh ®æi thõa nhËn r»ng c¸c tû lÖ nî môc tiªu cã thÓ kh¸c nhau gi÷a c¸c doanh nghiÖp.
C¸c c«ng ty cã tμi s¶n h÷u h×nh an toμn vμ nhiÒu thu nhËp chÞu thuÕ ®Ó khÊu trõ th−êng cã tû lÖ nî cao. C¸c c«ng ty cã tμi s¶n v« h×nh nhiÒu vμ thu nhËp thÊp chñ yÕu dùa vμo vèn cæ phÇn. Lý thuyÕt ®¸nh ®æi thμnh c«ng trong viÖc gi¶i thÝch c¸c kh¸c biÖt trong cÊu tróc vèn gi÷a nhiÒu ngμnh. VÝ dô: ngμnh c«ng nghÖ cao cã tμi s¶n rñi ro cao vμ hÇu hÕt lμ v« h×nh th−êng sö dông Ýt nî.
C¸c h·ng hμng kh«ng cã thÓ vay vμ th−êng vay rÊt nhiÒu v× tμi s¶n cña hä lμ h÷u h×nh vμ t−¬ng ®èi an toμn. Lý thuyÕt ®¸nh ®æi còng cho r»ng c¸c c«ng ty cã nî vay qu¸ nhiÒu kh«ng thÓ tr¶ b»ng tiÒn mÆt ph¸t sinh néi bé trong vßng mét vμi n¨m nªn ph¸t hμnh cæ phÇn, h¹n chÕ cæ tøc hay b¸n bít tμi s¶n ®Ó huy ®éng tiÒn mÆt nh»m t¸i c©n ®èi cÊu tróc vèn.3 Lý thuyÕt trËt tù ph©n h¹ng cña tμi trî doanh nghiÖp Lý thuyÕt nμy hμm ý: + C¸c doanh nghiÖp thÝch tμi trî néi bé h¬n. + C¸c doanh nghiÖp ®iÒu chØnh c¸c tû lÖ chi tr¶ cæ tøc theo c¸c c¬ héi ®Çu t−, trong khi tr¸nh c¸c thay ®æi ®ét xuÊt trong cæ tøc. + NÕu cÇn tμi trî tõ bªn ngoμi, c¸c doanh nghiÖp sÏ ph¸t hμnh nî tr−íc, sau ®ã ®Õn chøng kho¸n ghÐp nh− tr¸i phiÕu chuyÓn ®æi, cæ phÇn th−êng lμ gi¶i ph¸p cuèi cïng.
Trong lý thuyÕt nμy, sù hÊp dÉn cña tÊm ch¾n thuÕ ®−îc coi lμ cã t¸c ®éng h¹ng nh×. Nã gi¶i thÝch c¸c doanh nghiÖp cã kh¶ n¨ng sinh lîi Ýt th−êng vay Ýt h¬n, kh«ng ph¶i v× hä cã tû lÖ nî môc tiªu thÊp mμ v× hä kh«ng cÇn tiÒn tõ bªn ngoμi. B¶ng sau ®©y sÏ tãm t¾t l¹i thø tù −a thÝch cña c¸c lo¹i vèn: Thø tù Nguån 1 Thu nhËp gi÷ l¹i 2 Vay nî trùc tiÕp 3 Nî cã thÓ chuyÓn ®æi 4 Cæ phÇn −u ®·i 5 Cæ phÇn th−êng 1.4 Mét sè chÝnh s¸ch cæ tøc. Trong thùc tiÔn, c¸c c«ng ty th−êng ¸p dông mét sè chÝnh cæ tøc nh− sau: • ChÝnh s¸ch lîi nhuËn gi÷ l¹i thô ®éng: PHẠM HUY HẬU – K16 LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ 123doc 8 ChÝnh s¸ch nμy ®Ò xuÊt r»ng doanh nghiÖp nªn gi÷ l¹i lîi nhuËn khi doanh nghiÖp cã c¸c c¬ héi ®Çu t− høa hÑn mét tû suÊt sinh lîi cao h¬n tû suÊt sinh lîi mμ c¸c nhμ ®Çu t− mong ®îi.
§iÒu nμy cã nghÜa lμ viÖc chi tr¶ cæ tøc b»ng tiÒn mÆt chØ lμ −u tiªn thø hai. • ChÝnh s¸ch cæ tøc tiÒn mÆt æn ®Þnh: ChÝnh s¸ch nμy ®Ò xuÊt doanh nghiÖp nªn tr¶ cæ tøc b»ng tiÒn mÆt æn ®Þnh trong mét thêi gian. TÝnh æn ®Þnh ®−îc thÓ hiÖn b»ng viÖc −u tiªn gi¶m l−îng tiÒn mÆt trong doanh nghiÖp ®Ó tr¶ cæ tøc tõ n¨m nμy sang n¨m kh¸c. T−¬ng tù, nh÷ng gia t¨ng trong tû lÖ cæ tøc còng th−êng bÞ tr× ho·n cho ®Õn khi c¸c gi¸m ®èc tμi chÝnh c«ng bè r»ng c¸c kho¶n lîi nhuËn trong t−¬ng lai ®ñ cao ®Õn møc ®é tháa m·n cæ tøc lín h¬n.
• ChÝnh s¸ch cæ tøc cã tû lÖ chi tr¶ kh«ng ®æi ChÝnh s¸ch nμy sÏ chi tr¶ cæ tøc theo mét tû lÖ cè ®Þnh víi lîi nhuËn cña doanh nghiÖp. Nh− vËy sè cæ tøc b»ng tiÒn mÆt chi tr¶ hμng n¨m sÏ thay ®æi theo sù thay ®æi cña lîi nhuËn. • ChÝnh s¸ch chi tr¶ mét cæ tøc nhá hμng quý céng víi cæ tøc th−ëng thªm vμo cuèi n¨m ChÝnh s¸ch nμy ®Ò xuÊt mét møc cæ tøc “b¶o ®¶m” nhá hμng quý. Khi doanh nghiÖp cã møc lîi nhuËn thÊp kh«ng thÓ tr¶ cæ tøc th−ëng thªm vμo cuèi n¨m th× nhμ ®Çu t− vÉn cã møc “b¶o ®¶m” ®Ó kh«ng buån lßng.
Cßn khi doanh nghiÖp cã lîi nhuËn cao, hä sÏ c«ng bè mét møc cæ tøc th−ëng thªm vμo cuèi n¨m ®Ó t¨ng sù hμi lßng cho cæ ®«ng.5 ChiÕn l−îc tμi chÝnh kÕt hîp víi lý thuyÕt vßng ®êi s¶n phÈm.