LỜI MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Bối cảnh nền kinh tế Việt Nam năm 2014 đã bắt đầu có những dấu hiệu phục hồi sau thời gian dài khủng hoảng, nhƣng sự phục hồi này vẫn rất chậm, những khó khăn thách thức vẫn còn rất lớn nhƣ vấn đề nợ công, thừa tiền thiếu vốn. Tuy nhiên, với kết quả đạt đƣơc 12/15 chỉ tiêu kế hoạch, có thể thấy nền kinh tế đã có sự cải thiện rõ rệt, tạo tiền đề cho sự phục hồi năm 2015. Trƣớc tình hình kinh tế còn nhiều khó khăn, ngành bảo hiểm Việt Nam cũng đã cố gắng vƣơn lên nằm trong top đầu các ngành kinh tế về tốc độ tăng trƣởng.
Theo nhận định từ phía các chuyên gia nƣớc ngoài, thị trƣờng bảo hiểm Việt Nam vẫn rất hấp dẫn và nhiều tiềm năng, do đó các doanh nghiệp trong ngành đang nỗ lực khai thác thị trƣờng giàu tiềm năng này làm cho thị trƣờng bảo hiểm Việt Nam ngày càng sôi động và cạnh tranh gay gắt. Vì vậy, việc xác định mục tiêu kinh doanh để đề ra các chiến lƣợc kinh doanh đúng đắn là yếu tố quyết định cho sự thành công của các doanh nghiệp bảo hiểm. Chiến lƣợc kinh doanh là cơ sở, là kim chỉ nam cho mọi hoạt động của doanh nghiệp, trong điều kiện môi trƣờng kinh doanh thay đổi và phát triển nhanh chóng, chiến lƣợc kinh doanh sẽ tạo điều kiện cho doanh nghiệp nắm bắt và tận dụng các cơ hội kinh doanh, đồng thời tìm đƣợc các giải pháp khắc phục và vƣợt qua những nguy cơ trên thƣơng trƣờng cạnh tranh. Ngoài ra, chiến lƣợc kinh doanh còn góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng các nguồn lực và tăng cƣờng vị thế cạnh tranh đảm bảo cho sự phát triển bền vững của doanh nghiệp.
Thực tiễn ngành bảo hiểm cũng cho thấy, nếu doanh nghiệp bảo hiểm có chiến lƣợc kinh doanh đúng đắn, có tầm nhìn rộng, tạo đƣợc tƣ duy hành động, nhằm hƣớng tới mục tiêu chiến lƣợc cụ thể, thì doanh nghiệp bảo hiểm sẽ đứng vững và thành công trong thị trƣờng cạnh tranh hiện nay. Là doanh nghiệp mới trong ngành bảo hiểm, Tổng công ty cổ phần bảo hiểm Xuân Thành đƣợc thành lập ngày 21/12/2009, là một doanh nghiệp trẻ, Xuân Thành gặp không ít thách thức khi nền kinh tế toàn cầu biến động và suy thoái, môi trƣờng 2 kinh doanh trong nƣớc cũng nhƣ quốc tế nhiều khó khăn, đặc biệt là sự cạnh tranh với các DNBH lớn trong nƣớc và nƣớc ngoài. Tuy nhiên, trong bốn năm hoạt động, với thông điệp “Hơn cả sự cam kết”, bảo hiểm Xuân Thành cũng đã có những vị trí nhất định trên thị trƣờng. Bƣớc sang năm thứ năm, với mục tiêu kinh doanh hiệu quả, phát triển an toàn, Tổng công ty cần có định hƣớng phát triển lâu dài thông qua một chiến lƣợc kinh doanh đúng đắn đƣợc xây dựng tƣơng thích với khả năng, vị thế của Tổng công ty, phù hợp với bối cảnh thị trƣờng nhiều biến động và cạnh tranh ngày càng mạnh mẽ, sôi động nhƣ hiện nay.
Bản thân tôi là một nhân viên của Tổng công ty, tôi mong muốn có thể xây dựng một chiến lƣợc xác định mục tiêu kinh doanh, định hƣớng phát triển phù hợp cho Tổng công ty cổ phần bảo hiểm Xuân Thành trong thời gian tới. Do đó, tôi chọn đề tài: “ĐỊNH HƢỚNG CHIẾN LƢỢC KINH DOANH CỦA TỔNG CÔNG TY CỔ PHẦN BẢO HIỂM XUÂN THÀNH” để làm đề tài luận văn tốt nghiệp thạc sĩ kinh tế. Tổng quan nghiên cứu Để phục vụ cho việc nghiên cứu đề tài, tác giả đã đọc và tìm hiểu các tài liệu, công trình nghiên cứu cũng nhƣ các bài viết về chiến lƣợc kinh doanh bảo hiểm nhƣ: - Đề tài “Phân tích, đánh giá và đề xuất giải pháp hoàn thiện chiến lược kinh doanh của công ty bảo hiểm Châu Á (IAI) giai đoạn 2010-2015” (2010) luận văn thạc sỹ quản trị kinh doanh của tác giả Nguyễn Bá Huy, Đại học quốc gia Hà Nội. Trong đề tài này, tác giả đã đánh giá đƣợc việc thực hiện chiến lƣợc kinh doanh của doanh nghiệp, đồng thời dựa trên phân tích môi trƣờng bên trong bên ngoài doanh nghiệp để cũng nhƣ các mô hình phân tích nhƣ ma trận EFE, IFE, SWOT, mô hình Delta… để đƣa ra các giải pháp hoàn thiện chiến lƣợc kinh doanh cho doanh nghiệp.
- Đề tài “Xây dựng định hướng chiến lược kinh doanh của công ty cổ phần bảo hiểm LaneXang Lào” (2012) luận văn thạc sỹ của tác giả Hoàng Mạnh Huyên, Đại học kinh tế quốc dân. Với đề tài này, tác giả dựa trên phân tích SWOT để đƣa 3 ra những định hƣớng chiến lƣợc cho doanh nghiệp và với từng giai đoạn cụ thể xác định những chiến lƣợc phù hợp với giai đoạn đó. Tuy nhiên, tác giả chƣa đi sâu vào phân tích môi trƣờng bên trong doanh nghiệp, do đó chiến lƣợc tác giả đƣa ra không gắn với nguồn lực doanh nghiệp. - Đề tài “Chiến lược phát triển Tổng công ty cổ phần Bảo Minh đến năm 2015” (2006) luận văn thạc sỹ của tác giả Nguyễn Lê Thủy Tiên, Đại học kinh tế thành phố Hồ Chí Minh.
Qua luận văn này, tác giả đã phân tích chi tiết môi trƣờng bên trong bên ngoài doanh nghiệp để xây dựng ma trân EFE và IFE, trên cơ sở đó xây dựng ma trận SWOT và ma trận QSPM để lựa chọn chiến lƣợc kinh doanh phù hợp với doanh nghiệp. Tuy nhiên, trong quá trình xây dựng chiến lƣợc mới, tác giả chƣa đánh giá đƣợc việc doanh nghiệp thực hiện các chiến lƣợc cũ để rút ra các bài học kinh nghiệm cho việc xây dựng các chiến lƣợc mới của mình. Nhìn chung, các đề tài trên đã xác định đƣợc chiến lƣợc kinh doanh cho các công ty bảo hiểm cho từng giai đoạn cụ thể, tuy nhiên các chiến lƣợc đƣa ra chƣa gắn với nguồn lực của doanh nghiệp. Đề tài “Định hướng chiến lược kinh doanh của Tổng công ty cổ phần bảo hiểm Xuân Thành” là một đề tài tƣơng đối mới, hiện chƣa đƣợc nghiên cứu tại Tổng công ty Xuân Thành, tác giả đã chọn đề tài này để thực hiện nghiên cứu cho luận văn Thạc sĩ kinh tế - Chuyên ngành Kế hoạch phát triển nhằm lựa chọn cho Tổng công ty Xuân Thành những chiến lƣợc kinh doanh tận dụng đƣợc nguồn lực doanh nghiệp và phù hợp với môi trƣờng kinh doanh.
Mục tiêu nghiên cứu Trên cơ sở khái quát những vấn đề lý luận và phƣơng pháp xây dựng định hƣớng chiến lƣợc kinh doanh cho doanh nghiệp bảo hiểm, luận văn xác định điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội, thách thức của Tổng công ty bảo hiểm Xuân Thành, từ đó đề xuất định hƣớng chiến lƣợc kinh doanh cho Tổng công ty giai đoạn 2015-2020. Để thực hiện đƣợc mục tiêu đó, luận văn cần trả lời đƣợc các câu hỏi sau đây: - Điểm mạnh, điểm yếu của Tổng công ty là gì? 4 - Cơ hội, thách thức nào Tổng công ty sẽ gặp phải trong thời gian tới? - Tầm nhìn, sứ mệnh, mục tiêu, định hƣớng chiến lƣợc kinh doanh của Tổng công ty đến năm 2020 là gì? - Hoạt động của Tổng công ty thực hiện theo phƣơng hƣớng nào? - Những giải pháp cần có để Tổng công ty thực hiện đƣợc định hƣớng đó là gì? 4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu Đối tƣợng nghiên cứu: Hoạt động kinh doanh bảo hiểm của Tổng công ty cổ phần bảo hiểm Xuân Thành. Phạm vi nghiên cứu: + Về không gian: Tổng công ty cổ phần bảo hiểm Xuân Thành và thị trƣờng bảo hiểm Việt Nam.
+ Về thời gian: Thời gian khảo sát là từ năm 2009- 2014. Thời gian định hƣớng chiến lƣợc là từ năm 2015-2020. Phƣơng pháp nghiên cứu - Luận văn trƣớc tiên sử dụng những phƣơng pháp truyền thống nhƣ phân tích, tổng hợp, so sánh, diễn giải và quy nạp… - Bên cạnh đó, luận văn sử dụng phƣơng pháp phân tích SWOT, phỏng vấn chuyên gia, xử lý, thống kê kết quả và rút ra nhận định. Quy trình tổ chức phỏng vấn chuyên gia: - Đối tƣợng phỏng vấn là các chuyên gia trong ngành bảo hiểm Việt Nam đến từ bảo hiểm Xuân Thành, các DNBH trong nƣớc và các cơ quan quản lý là Cục giám sát bảo hiểm, Cục thuế thành phố Hà Nội.
- Mục đích để xây dựng ma trận EFE và ma trận IFE. - Mẫu điều tra: 50 ngƣời 5 - Xây dựng phiếu hỏi - Tổ chức phỏng vấn: phát ra 50 phiếu hỏi, số phiếu thu về 50, số phiếu hợp lệ 50 - Xử lý kết quả phỏng vấn: dùng phƣơng pháp tính trung bình để tính trọng số và số điểm của ma trận. Bố cục luận văn Luận văn đƣợc chia làm 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về định hƣớng chiến lƣợc kinh doanh của doanh nghiệp bảo hiểm. Chƣơng 2: Phân tích môi trƣờng kinh doanh dịch vụ bảo hiểm của Tổng công ty Xuân Thành.
Chƣơng 3: Định hƣớng chiến lƣợc kinh doanh cho Tổng công ty cổ phần bảo hiểm Xuân Thành đến năm 2020. 6 Chƣơng I CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐỊNH HƢỚNG CHIẾN LƢỢC KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP BẢO HIỂM 1. Dịch vụ bảo hiểm và kinh doanh dịch vụ bảo hiểm 1. Khái niệm chung về bảo hiểm và sản phẩm bảo hiểm 1.
Khái niệm Hoạt động bảo hiểm đã ra đời từ thời trung cổ với sự hình thành các quy tắc về bảo hiểm hàng hải, song đến thế kỷ XIX, bảo hiểm mới phát triển toàn diện, mạnh mẽ kéo theo sự ra đời của các loại hình bảo hiểm: bảo hiểm thƣơng mại, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, …Và cho đến nay cũng đã có rất nhiều định nghĩa về bảo hiểm: Theo Dennis Kessler: “Bảo hiểm là sự đóng góp số đông vào sự bất hạnh của số ít” ( Bảo hiểm trong kinh doanh – GS. Hoàng Văn Châu – NXB Lao động xã hội – 2006 ). Theo Monique Gaullier: “Bảo hiểm là một nghiệp vụ qua đó, một bên là người được bảo hiểm cam đoan trả một khoản tiền gọi là phí bảo hiểm thực hiện mong muốn để cho mình hoặc người thứ ba trong trường hợp xảy ra rủi ro sẽ nhận được một khoản đền bù các tổn thất được trả bởi một bên khác: đó là người bảo hiểm. Người bảo hiểm nhận trách nhiệm đối với toàn bộ rủi ro và đền bù các thiệt hại theo phương pháp của thống kê” ( Bảo hiểm trong kinh doanh – GS.
Hoàng Văn Châu – NXB Lao động xã hội – 2006 ).