CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ HOẠCH ĐỊNH CHIẾN LƯỢC KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP 1. Khái niệm về chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp: 1.1 Định nghĩa về chiến lược kinh doanh: Chiến lược kinh doanh là một khái niệm được xây d ựng lâu dài bằng những mức độ khác nhau, nh ằm định ngh ĩa cho hoạt động hoạch định tương lai của tổ chức. Qua quá trình lâu dài, những định ngh ĩa này cơ bản đáp ứng giải thích đầy đủ nh ất làm sáng tỏ các khái niệm về kinh t ế, dưới đây là một số định ngh ĩa tiêu bi ểu: - Theo Fred R.David định nghĩa: “Chiến lược kinh doanh có thể được định nghĩa như là nghệ thuật v à khoa học thiết lập, thực hiện và đánh giá các quyết định liên quan nhiều chức năng cho phép một tổ chức đạt được những mục tiêu đề ra”. Porter, giáo sư của Đại học Harvard cho rằng: “Chiến lược kinh doanh là s ự sáng tạo ra vị thế giá trị và độc đáo bao gồm các hoạt động khác biệt.
Chiến lược kinh doanh là sự lựa chọn, đánh đổi trong cạnh tranh, chiến lược kinh doanh là tạo ra sự ph ù h ợp giữa tất cả các hoạt động của công ty”. Arnold và Boby R. Bizzell: “Quản lý chiến lược là quá trình nghiên cứu các môi trường hiện tại cũng như tương lai, hoạch định các mục tiêu của tổ chức; đề ra, thực hiện và kiểm tra việc thực hiện các quyết định nhằm đạt được các mục tiêu đó trong môi trường hiện tại cũng như tương lai”. Qu ản trị chiến lược là quá trình nghiên cứu các yế u tố môi trường hiện tại cũng như tương lai, hoạch định các m ục tiêu của tổ chức; đề ra, th ực hiện và kiểm tra việc thự c hiện các quyết định để đạt được các m ục tiêu đó trong môi trường hiện tại cũng như nhằm tăng thế lực cho doanh nghiệp trước vận hộ i mới.
Điều này cho phép xác định các mục tiêu dài h ạn và ngắn h ạn của công ty và trên cơ sở đó hướ ng tổ chức vươn tới. Dẫu vậy, điều kiện môi trường luôn thay đổ i, quản trị chiến lược là liên tụ c kiểm soát đánh giá những thay đổ i bên trong và bên ngoài để có th ể thự c hiện nh ững điều ch ỉnh thích hợp, môi trường thay đổ i, các doanh nghiệp ph ải thích nghi được v ới nh ững thay đổi đó, sự thay đổ i liên tục làm thích nghi với hoàn cảnh để -10- LUẬN VĂN CAO HỌC tồn tạ i qua biến động và phát triể n là yêu c ầu cao nhấ t cho h ọat độ ng quản trị chiến lược.2 Phân loại chiến lược: Căn cứ vào những khái niệm và đặc điểm trên củ a chiến lược kinh doanh, việc phân lo ại chiến lược có thể được phân theo các tiêu th ức như sau: Căn cứ vào phạm vi, chiến lược kinh doanh được chia làm 2 loại: + Loạ i thứ nhất: Chiến lược chung hay còn gọ i là chi ến lượ c tổng quát, chiến lược chung của doanh nghiệp thường đượ c đề cập tới những vấn đề quan trọng nhất, bao trùm nh ất và có ý ngh ĩa lâu dài có tính quyết định những vấn đề sống còn của doanh nghi ệp + Lo ại thứ hai: Chiến lược bộ ph ận, đây là chiến lượ c cấp hai. Lọ ai chiến lượ c bộ ph ận này gồm: Chi ến lược s ản phẩm, chiến lược giá cả, chiến lược phân phối và chiến lược giao tiếp và khu ếch trương. Căn cứ vào hướng tiếp cận, chiến lược kinh doanh được chia làm 4 loại: + Loạ i thứ nhất: Chiến lược t ập trung vào những nhân tố then chốt.
Việc hoạch định chiến lược ở đây là không dàn trải các nguồn lực, chỉ tập trung cho những ho ạt độ ng có ý n gh ĩ a quyết định trong s ản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. + Loạ i thứ hai: Chiến lược dự a trên ưu th ế tương đố i. Bắt đầu từ sự phân tích, so sánh sản ph ẩm hay dịch vụ của doanh n g h i ệ p mình so với đối thủ cạnh tranh, tìm ra những điểm đặc trưng của mình làm chỗ d ựa cho chiến lược kinh doanh. + Lo ại th ứ ba: Ch iến lược sáng tạo tấn công.
Việc xây dựng được tiếp cận theo cách luôn tập t r u n g những vấn đề vẫn được coi là phổ biến, khó làm khác được để đặt câu hỏi “ tại sao?”, nhằm xét lại những điều tưởng như đã kết luận. + Loại thứ tư: Chiến lược khai thác các mức độ tự do. Là cách xây dựng chiến lượ c không nhằm vào nhân tố then chố t mà nhằm vào khai thác khả năng có th ể có củ a các nhân tố bao quanh nhân tố then chốt. -11- LUẬN VĂN CAO HỌC 1.
Các giai đoạ n và mô hình quản trị chiến lược: + Các giai đoạ n quản trị chiến lược Giai đoạn hình thành chiến lược: Hình thành chiến lược là quá trình thiết lập sứ m ạng kinh doanh. Thông qua thự c hiện đ iều tra nghiên cứu môi trường và tổ chức để xác định các m ặt mạnh và mặt yếu bên trong củ a tổ chứ c và các cơ hộ i, nguy cơ bên ngoài tổ chứ c mang lại, đề ra các m ục tiêu dài hạn, xây d ựng những chiến lược phát triển của tổ chức cũng như những chiến lược thay thế cúa t ổ chứ c khi tình hình có thể thay đổi ngoài dự báo. Trong giai đoạn hình thành chiến lược, tổ ch ức ph ải tập h ợp được đầy đủ các cơ s ở, đ iều kiện để có th ể xác định đượ c mụ c tiêu cụ th ể trong tương lai c ủa tổ chứ c và xây d ựng kế ho ạch chiến lược kh ả thi để hướ ng đến mụ c tiêu đó. Giai đoạn thực hiện chiến lược: Các ho ạt động cơ bản của thự c hiện chiến lược là thiết lập các mụ c tiêu ngắn hạn, đưa ra các chính sách và phân phố i các nguồn tài nguyên.
Việc th ực hiện chiến lượ c bao gồm việc p hát triển các nguồn l ực, các nguồn vốn chiến lượ c, các chương trình, môi trường văn hoá và đồng thời kết hợp vớ i việ c động viên nhân viên bằng các chính sách đãi ngộ, chính sách khen thưở ng và cách xác định m ụ c tiêu dài hạn cùng với m ụ c tiêu hàng năm. Vấn đề lớn nh ất là động viên các nhà qu ản trị và nhân viên trong tổ ch ức cùng thấu đạt được tinh thần hướng đ ích củ a tổ chứ c, làm việc nhiệt tình, hăng say nh ằm đạt được mụ c tiêu đ ã đề ra thông qua kết quả hoạt động từng ngày. Việc th ực thi chiến lược còn bao gồm hoạt động marketing, nghiên cứu - phát triển và bảo vệ môi trường. GIAI ĐOẠ N HO ẠT ĐỘNG Thự c hiện nghiên cứu Hợp nhất trực Đưa ra Hình thành giác và phân quyết định chiến lược tích Thiế t lập mục Phân phố i Thự c thi chiến Đề ra các chính tiêu ngắn hạn các ngu ồn lược sách lực -12- LUẬN VĂN CAO HỌC Xem xét lại Thự c hiện Đánh giá chiến các yếu tố bên So sánh kết qu ả điều chỉnh lươc trong và bên với tiêu chuẩn ngoài Hình 1.1 Các giai đoạn và các ho ạt động trong quá trình quản trị chiến lược (Nguồn: Fred David.
Concepts of strategic manament. MP company) Đánh giá kiểm tra chiến lược Việc thực hiện đánh giá kiểm tra chiến lược nhằm xem xét hoạt động quản trị chiến lược của tổ chức, đo lường kết quả đạt được, đánh giá lại các yếu tố cơ sở của chiến lược hiện tại và thực hiện các hoạt động điều chỉnh chiến lược, việc kiểm tra chiến lược sẽ cho phép tổ chức có đầy đủ hình ảnh về những thành tựu và những khiếm khuyết m à tổ chức đang gặp phải. Điều đó cho phép tổ chức nhận diện đầy đủ vị thế của tổ chức trong bối cảnh chung và nh ững nhiệm vụ m à tổ chức phải giải quyết để hướng đến mục tiêu của tổ chức hay nhằm xây dựng mục tiêu ở tầm mức mới của tổ chức. Sự phát hiện các mặt yếu kém của tổ chức trong kết hợp của guồng máy phấn đấu vì mục tiêu có tác động to lớn làm cho guồng máy vận hành nhịp nhàng hơn, tốt hơn và như vậy góp phần làm giảm thời gian đạt được mục tiêu của tổ chức.
+ Mô hình quản trị chiến lược toàn diện Thông tin phản hồi Thực hiện việc nghiên Thiết Thiết lập cứu môi trường để xác lập mục mục tiêu định các cơ hội và đe tiêu dài ngắn hạn dọa chủ yếu hạn Xem xét sứ mạng Xác định sứ mạng Phân Đo (mission) (mission) phối các lường và mục tiêu và nguồn đánh giá chiến lược lực kết quả hiện tại Phân tích nội bộ để Xây ựng và lựa chọnd các chiến Đề ra các nhận diện những điểm lược để thực chính sách mạnh, yếu hiện Thông tin phản hồi Hình thành chiến lược Thự c thi chiến lược Đ/G chiến lược -13- LUẬN VĂN CAO HỌC Hình 1.2: Mô hình quản trị chiến lượ c toàn diện (Nguồn: Fred David. Concepts of strategic manament. MP company) + Quản trị chiến lược (Strategic Management) Qu ản trị chiến lược có thể có ở nhiều tầm mứ c khác nhau trong tổ chứ c, thông thường có 3 cấp độ : Chiến lược cấp công ty: Là mộ t kiể u mẫu được thiết lập ở cấp công ty, vạch rõ mụ c đích, các mụ c tiêu của công ty, xác định các ho ạt động kinh doanh của công ty theo đuổ i cũng như phân phối các nguồn lực giữa các hoạt động kinh doanh đó, tạo ra các chính sách và các kế hoạch cơ bản để đạt m ụ c tiêu của công ty -Phân tích môi trường -Xác định nhiệm vụ và m ục tiêu Cấ p Công ty -Phân tích/chọn lựa chiến lược -Thực hiện -Kiểm soát Thông tin -Phân tích môi trường -Xác định nhiệm vụ và m ục tiêu Cấ p kinh doanh -Phân tích/chọ n lựa chiến lược -Thực hiện -Kiểm soát Thông tin -Phân tích môi trường -Xác định nhiệm vụ và m ục tiêu Cấ p chức năng -Phân tích/chọ n lựa chi ến lược -Thực hiện -Kiểm soát Hình 1.3 Mô hình cấ p chiến lược: (Tài liệu từ Dr. Richard Kernochan và MBA.
Hoàng Trọng Hùng) Chiến lược cấp kinh doanh (SBU): Chiến lược cấp đơn vị kinh doanh xác định cách th ứ c mỗi đơn vị kinh doanh s ẽ cố gắng hoàn thành mụ c tiêu củ a nó để đóng góp vào hoàn thành mụ c tiêu cấp công ty.