Luận văn thạc sĩ luật học nhập tài sản riêng vào tài sản chung của vợ chồng theo pháp luật hôn nhân và gia đình việt nam

Luận văn thạc sĩ luật học nghiên cứu nhập tài sản riêng vào tài sản chung của vợ chồng theo pháp luật hôn nhân và gia đình việt nam, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề

• Tác giả: Nguyen Thi My Linh
• Người hướng dẫn: TS. Bui Minh Hong
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật dân sự và tố tụng dân sự
• Đề tài: Chế độ tài sản chung và riêng của vợ chồng theo pháp luật Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ QUY ĐỊNH VỀ NHẬP TÀI SẢN RIÊNG VÀO TÀI SẢN CHUNG CỦA VỢ CHỒNG THEO PHÁP LUẬT HÔN NHÂN VÀ GIA ĐÌNH VIỆT NAM
• 1.1. Những vấn đề lý luận về nhập tài sản riêng vào tài sản chung của vợ chồng
• 1.2. Quyền sở hữu của vợ chồng đối với tài sản riêng
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TIỄN ÁP DỤNG QUY ĐỊNH VỀ NHẬP TÀI SẢN RIÊNG VÀO TÀI SẢN CHUNG CỦA VỢ CHỒNG VÀ MỘT SỐ KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT
• 2.1. Thực tiễn áp dụng quy định nhập tài sản riêng vào tài sản chung của vợ chồng
• 2.2. Những bất cập và vướng mắc trong áp dụng pháp luật về việc nhập tài sản riêng vào tài sản chung của vợ chồng
• 2.3. Kiến nghị hoàn thiện quy định pháp luật về nhập tài sản riêng vào tài sản chung của vợ chồng
• 2.4. Giải pháp khác nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật về nhập tài sản riêng vào tài sản chung của vợ chồng
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Những vấn đề lý luận về nhập tài sản riêng vào tài sản chung của vợ chồng

Trong bối cảnh pháp luật hôn nhân và gia đình Việt Nam, việc nhập tài sản riêng vào tài sản chung của vợ chồng là một vấn đề pháp lý quan trọng. Quyền sở hữu tài sản được ghi nhận trong Hiến pháp năm 2013, cụ thể là Điều 32, quy định rằng mọi người có quyền sở hữu tài sản hợp pháp. Điều này được cụ thể hóa trong Bộ luật dân sự năm 2015, xác định quyền sở hữu bao gồm quyền chiếm hữu, quyền sử dụng và quyền định đoạt. Luật Hôn nhân và Gia đình (HN&GD) năm 2014 đã ghi nhận quyền sở hữu tài sản riêng của vợ chồng, cho phép họ tự do thỏa thuận về tài sản. Tài sản riêng của vợ chồng được xác định dựa trên chế độ tài sản mà họ lựa chọn, có thể là theo thỏa thuận hoặc theo luật định. Theo Điều 43 của Luật HN&GD, tài sản riêng bao gồm tài sản mà mỗi bên có trước khi kết hôn. Việc xác định rõ tài sản riêng và tài sản chung là cần thiết để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên trong mối quan hệ hôn nhân. Điều này không chỉ có ý nghĩa pháp lý mà còn ảnh hưởng đến sự ổn định và phát triển của gia đình, đảm bảo quyền lợi cho các thành viên trong gia đình.

II. Quy định về việc nhập tài sản riêng vào tài sản chung của vợ chồng theo Luật HN GD năm 2014

Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 đã đưa ra những quy định cụ thể về việc nhập tài sản riêng vào tài sản chung của vợ chồng. Theo quy định này, vợ chồng có quyền thỏa thuận về việc nhập tài sản riêng vào tài sản chung, điều này thể hiện sự tôn trọng quyền tự do định đoạt của các bên trong mối quan hệ hôn nhân. Luật cũng quy định rõ về điều kiện và hình thức để việc nhập tài sản này có giá trị pháp lý. Điều này nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên và các bên thứ ba trong giao dịch tài sản. Việc quy định rõ ràng các điều kiện về nội dung và hình thức không chỉ giúp các cặp vợ chồng dễ dàng thực hiện quyền của mình mà còn giảm thiểu rủi ro pháp lý có thể xảy ra trong quá trình thực hiện. Ngoài ra, quy định này còn góp phần nâng cao ý thức pháp luật của các cặp vợ chồng, khuyến khích họ tham gia vào các hoạt động kinh tế chung, từ đó tạo điều kiện cho sự phát triển bền vững của gia đình.

III. Hậu quả pháp lý của việc nhập tài sản riêng vào tài sản chung

Việc nhập tài sản riêng vào tài sản chung của vợ chồng không chỉ có ý nghĩa về mặt pháp lý mà còn có những hậu quả pháp lý quan trọng. Khi tài sản riêng được chuyển vào tài sản chung, quyền sở hữu của các bên sẽ thay đổi, dẫn đến việc xác định quyền và nghĩa vụ tài sản trong mối quan hệ hôn nhân. Hậu quả này có thể ảnh hưởng đến việc phân chia tài sản trong trường hợp ly hôn, cũng như trong các giao dịch với bên thứ ba. Việc hiểu rõ hậu quả pháp lý này là rất cần thiết để các cặp vợ chồng có thể đưa ra quyết định đúng đắn về tài sản của mình. Hơn nữa, việc nhập tài sản riêng vào tài sản chung cũng có thể tạo ra sự ổn định trong quan hệ hôn nhân, giúp các cặp vợ chồng cùng nhau phát triển kinh tế và xây dựng gia đình hạnh phúc. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng việc này cũng có thể dẫn đến những rủi ro nếu không được thực hiện đúng quy định pháp luật, do đó, việc tư vấn pháp lý là rất quan trọng.

IV. Thực tiễn áp dụng quy định về nhập tài sản riêng vào tài sản chung của vợ chồng

Thực tiễn áp dụng quy định về việc nhập tài sản riêng vào tài sản chung của vợ chồng tại Việt Nam hiện nay cho thấy nhiều bất cập và khó khăn. Mặc dù Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 đã cung cấp khung pháp lý rõ ràng, nhưng trong thực tế, nhiều cặp vợ chồng vẫn gặp khó khăn trong việc thực hiện quyền này. Nguyên nhân chủ yếu là do thiếu hiểu biết về quy định pháp luật, cũng như sự phức tạp trong việc thực hiện các thủ tục pháp lý liên quan. Hơn nữa, một số văn phòng công chứng và cơ quan chức năng cũng chưa thực sự tạo điều kiện thuận lợi cho các cặp vợ chồng trong việc thực hiện quyền nhập tài sản. Điều này dẫn đến tình trạng nhiều cặp vợ chồng không thể xác định rõ tài sản chung và tài sản riêng, gây ra những tranh chấp không đáng có. Để nâng cao hiệu quả áp dụng quy định này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và sự hỗ trợ từ các tổ chức xã hội trong việc tuyên truyền, giáo dục pháp luật cho người dân.

V. Kiến nghị hoàn thiện quy định pháp luật về nhập tài sản riêng vào tài sản chung

Để nâng cao hiệu quả áp dụng quy định về nhập tài sản riêng vào tài sản chung của vợ chồng, cần có những kiến nghị hoàn thiện pháp luật. Đầu tiên, cần cụ thể hóa các quy định về điều kiện và hình thức nhập tài sản để giảm thiểu sự mơ hồ trong việc thực hiện. Thứ hai, cần tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật cho các cặp vợ chồng về quyền và nghĩa vụ liên quan đến tài sản. Điều này sẽ giúp họ nhận thức rõ hơn về quyền lợi của mình và thực hiện đúng quy định pháp luật. Thứ ba, cần có sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng và các tổ chức xã hội trong việc hỗ trợ người dân thực hiện các thủ tục pháp lý liên quan đến nhập tài sản. Cuối cùng, việc cải cách quy trình công chứng và các thủ tục hành chính liên quan cũng là rất cần thiết để tạo điều kiện thuận lợi cho các cặp vợ chồng trong việc thực hiện quyền của mình. Những kiến nghị này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật mà còn góp phần xây dựng một xã hội công bằng và văn minh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh xã hội hiện đại, quan hệ tài sản giữa vợ chồng ngày càng trở nên phức tạp và đa dạng, đặc biệt là việc nhập tài sản riêng vào tài sản chung của vợ chồng. Theo báo cáo của ngành, số lượng hồ sơ công chứng sáp nhập tài sản riêng vào tài sản chung tại các tỉnh như Khánh Hòa và Hòa Bình lần lượt đạt 481 và 320 hồ sơ trong giai đoạn 2018-2022, cho thấy nhu cầu thực tiễn về vấn đề này ngày càng tăng. Luật Hôn nhân và Gia đình (HN&GD) năm 2014 đã có những quy định cụ thể nhằm điều chỉnh và bảo vệ quyền lợi của các bên trong quan hệ tài sản vợ chồng, tuy nhiên, việc áp dụng pháp luật trong thực tế vẫn còn nhiều khó khăn và bất cập.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là làm rõ các vấn đề lý luận và thực tiễn về việc nhập tài sản riêng vào tài sản chung của vợ chồng theo pháp luật Việt Nam, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thi hành. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các quy định của Luật HN&GD năm 2014 và các văn bản pháp luật liên quan, áp dụng trong bối cảnh Việt Nam hiện nay. Ý nghĩa của nghiên cứu không chỉ góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật về tài sản vợ chồng mà còn hỗ trợ các cơ quan thực thi pháp luật, văn phòng công chứng và các cá nhân trong việc xác lập, quản lý và bảo vệ quyền tài sản trong gia đình.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai lý thuyết chính: lý thuyết quyền sở hữu tài sản và lý thuyết giao dịch dân sự. Lý thuyết quyền sở hữu tài sản được thể hiện qua ba quyền năng cơ bản: chiếm hữu, sử dụng và định đoạt, được quy định trong Bộ luật Dân sự năm 2015 và Luật HN&GD năm 2014. Lý thuyết giao dịch dân sự giúp phân tích bản chất pháp lý của việc nhập tài sản riêng vào tài sản chung, coi đây là một giao dịch dân sự dựa trên sự thỏa thuận tự nguyện giữa các bên.

Các khái niệm chính bao gồm: tài sản riêng, tài sản chung, quyền nhập tài sản riêng vào tài sản chung, thỏa thuận nhập tài sản riêng, và hiệu lực pháp lý của giao dịch dân sự. Ngoài ra, luận văn còn vận dụng quan điểm pháp luật về quyền và nghĩa vụ của vợ chồng trong chế độ tài sản, cũng như các quy định về hình thức và nội dung của thỏa thuận nhập tài sản riêng vào tài sản chung.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu tổng hợp và phân tích pháp lý dựa trên các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành như Luật HN&GD 2014, Bộ luật Dân sự 2015, Nghị định 126/2014/NĐ-CP và các văn bản hướng dẫn thi hành. Phương pháp so sánh được áp dụng để đối chiếu các quy định pháp luật qua các thời kỳ và so sánh với thực tiễn áp dụng tại một số địa phương.

Nguồn dữ liệu chính bao gồm số liệu thống kê từ các văn phòng công chứng tại tỉnh Khánh Hòa và Hòa Bình, báo cáo của ngành tòa án về số lượng vụ án Hôn nhân và Gia đình trong 5 năm gần đây, cùng các án lệ và ví dụ thực tế từ các vụ tranh chấp tài sản vợ chồng. Cỡ mẫu nghiên cứu là toàn bộ hồ sơ công chứng liên quan đến việc nhập tài sản riêng vào tài sản chung trong giai đoạn 2018-2022 tại hai tỉnh nêu trên. Phương pháp phân tích dữ liệu định tính và định lượng được sử dụng để đánh giá hiệu quả thi hành pháp luật và nhận diện các bất cập.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Quyền tự định đoạt tài sản riêng của vợ chồng được pháp luật bảo vệ rõ ràng: Khoản 1 Điều 44 Luật HN&GD năm 2014 quy định vợ, chồng có quyền chiếm hữu, sử dụng, định đoạt tài sản riêng và quyền nhập hoặc không nhập tài sản riêng vào tài sản chung. Tuy nhiên, quyền này không phải là tuyệt đối khi có nhu cầu thiết yếu của gia đình (khoản 2 Điều 30).

2. Hình thức thỏa thuận nhập tài sản riêng vào tài sản chung còn nhiều bất cập: Luật cho phép thỏa thuận bằng lời nói, hành vi hoặc văn bản, nhưng không bắt buộc công chứng, chứng thực trừ trường hợp tài sản có giá trị lớn. Thực tế, số lượng hồ sơ công chứng tăng dần qua các năm, ví dụ tại Khánh Hòa từ 30 hồ sơ năm 2018 lên 160 hồ sơ năm 2022, cho thấy sự chuyển biến tích cực trong việc tuân thủ hình thức pháp lý.

3. Việc xác định tài sản riêng và tài sản chung gặp khó khăn do sự trộn lẫn tài sản trong thực tế: Nhiều trường hợp vợ chồng sử dụng tài sản riêng cho mục đích chung mà không có thỏa thuận rõ ràng, dẫn đến tranh chấp khi ly hôn hoặc chia tài sản. Ví dụ vụ án tại thành phố H, tranh chấp về quyền sử dụng đất do mẹ vợ tặng cho riêng nhưng giấy tờ đứng tên chung, gây khó khăn trong phân định tài sản.

4. Số lượng vụ án Hôn nhân và Gia đình chiếm tỷ lệ cao trong tổng số vụ án dân sự: Năm 2018, có 499.131 vụ án dân sự được thụ lý, trong đó vụ án Hôn nhân và Gia đình chiếm 55,91%. Mặc dù tranh chấp về nhập tài sản riêng vào tài sản chung không được tách riêng, nhưng đây là một phần quan trọng trong các vụ án chia tài sản chung.

Thảo luận kết quả

Việc pháp luật Việt Nam ghi nhận quyền nhập tài sản riêng vào tài sản chung thể hiện sự tôn trọng quyền tự định đoạt của công dân, đồng thời đáp ứng nhu cầu thực tiễn của các gia đình trong bối cảnh kinh tế thị trường phát triển. Tuy nhiên, sự thiếu rõ ràng về hình thức thỏa thuận và việc thiếu thống kê riêng biệt về các giao dịch nhập tài sản riêng vào tài sản chung gây khó khăn cho việc quản lý và giải quyết tranh chấp.

So với các nghiên cứu trước đây, luận văn đã đi sâu phân tích các quy định pháp luật hiện hành và thực tiễn áp dụng tại các địa phương, đồng thời cung cấp số liệu cụ thể về hồ sơ công chứng, góp phần làm rõ hơn bức tranh thực trạng. Việc sử dụng biểu đồ thể hiện số lượng hồ sơ công chứng qua các năm sẽ giúp minh họa xu hướng tăng trưởng và nhận thức pháp luật của người dân.

Ý nghĩa của kết quả nghiên cứu là làm rõ vai trò của pháp luật trong việc điều chỉnh quan hệ tài sản vợ chồng, bảo vệ quyền lợi các bên và người thứ ba, đồng thời đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thi hành.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện quy định pháp luật về hình thức thỏa thuận nhập tài sản riêng vào tài sản chung: Cần bổ sung quy định bắt buộc công chứng, chứng thực đối với các thỏa thuận nhập tài sản riêng có giá trị lớn như nhà đất, quyền sử dụng đất, phương tiện giao thông. Mục tiêu là tăng tính minh bạch và bảo vệ quyền lợi các bên, dự kiến thực hiện trong vòng 1-2 năm, do Bộ Tư pháp chủ trì phối hợp với Bộ Tài nguyên và Môi trường.

2. Xây dựng hệ thống thống kê riêng biệt về các giao dịch nhập tài sản riêng vào tài sản chung: Cơ quan quản lý nhà nước cần phối hợp với các văn phòng công chứng và tòa án để thu thập, phân loại và báo cáo số liệu chi tiết nhằm phục vụ công tác quản lý và nghiên cứu. Thời gian triển khai trong 2 năm, do Bộ Tư pháp và Tổng cục Thống kê thực hiện.

3. Tăng cường tuyên truyền, phổ biến pháp luật về quyền và nghĩa vụ tài sản vợ chồng: Đẩy mạnh các chương trình đào tạo, hội thảo, truyền thông nhằm nâng cao nhận thức của người dân về quyền nhập tài sản riêng vào tài sản chung, tránh tranh chấp phát sinh. Chủ thể thực hiện là các Sở Tư pháp, Hội Luật gia, trong vòng 3 năm.

4. Nâng cao năng lực cho cán bộ công chứng và tòa án trong giải quyết các tranh chấp liên quan đến tài sản vợ chồng: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về pháp luật HN&GD và kỹ năng xử lý vụ việc phức tạp, đảm bảo giải quyết nhanh chóng, chính xác. Thời gian thực hiện 1-2 năm, do Bộ Tư pháp và Tòa án nhân dân tối cao phối hợp thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Sinh viên, nghiên cứu sinh ngành Luật: Luận văn cung cấp hệ thống kiến thức toàn diện về chế độ tài sản vợ chồng, đặc biệt là quyền nhập tài sản riêng vào tài sản chung, giúp nâng cao hiểu biết và phục vụ nghiên cứu chuyên sâu.

2. Cán bộ công chứng và tư pháp: Tài liệu hữu ích trong việc hướng dẫn, áp dụng pháp luật và xử lý các hồ sơ, giao dịch liên quan đến tài sản vợ chồng, đảm bảo tính pháp lý và quyền lợi các bên.

3. Luật sư và chuyên gia pháp lý: Cung cấp cơ sở pháp lý và phân tích thực tiễn để tư vấn, hỗ trợ khách hàng trong các vụ việc liên quan đến tài sản hôn nhân, góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ pháp lý.

4. Các cặp vợ chồng và cá nhân quan tâm đến quyền tài sản trong hôn nhân: Giúp hiểu rõ quyền và nghĩa vụ của mình, từ đó chủ động trong việc thỏa thuận, quản lý tài sản chung và riêng, hạn chế tranh chấp phát sinh.

Câu hỏi thường gặp

1. Việc nhập tài sản riêng vào tài sản chung có bắt buộc phải công chứng không?
   Theo quy định hiện hành, việc công chứng, chứng thực thỏa thuận nhập tài sản riêng vào tài sản chung chỉ bắt buộc đối với các tài sản có giá trị lớn như nhà đất, quyền sử dụng đất. Đối với tài sản khác, thỏa thuận có thể được thực hiện bằng lời nói hoặc hành vi, tuy nhiên công chứng giúp tăng tính pháp lý và bảo vệ quyền lợi các bên.

2. Nếu một bên không đồng ý nhập tài sản riêng vào tài sản chung thì sao?
   Quyền nhập tài sản riêng vào tài sản chung là quyền định đoạt của chủ sở hữu tài sản riêng. Một bên không thể bị ép buộc nhập tài sản riêng của mình vào tài sản chung, trừ trường hợp pháp luật quy định về nghĩa vụ đóng góp tài sản riêng để đáp ứng nhu cầu thiết yếu của gia đình.

3. Làm thế nào để phân biệt tài sản riêng và tài sản chung của vợ chồng?
   Tài sản riêng bao gồm tài sản có trước khi kết hôn, tài sản được thừa kế hoặc tặng cho riêng trong thời kỳ hôn nhân, tài sản phục vụ nhu cầu thiết yếu cá nhân và tài sản được chia khi chia tài sản chung. Tài sản chung là tài sản do vợ chồng tạo lập hoặc thỏa thuận là tài sản chung. Việc phân biệt dựa trên các quy định pháp luật và thỏa thuận của vợ chồng.

4. Việc nhập tài sản riêng vào tài sản chung có ảnh hưởng đến quyền lợi của người thứ ba không?
   Việc nhập tài sản riêng vào tài sản chung phải tuân thủ các quy định pháp luật nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người thứ ba. Ví dụ, nếu việc nhập tài sản nhằm trốn tránh nghĩa vụ với người thứ ba thì thỏa thuận đó có thể bị tuyên vô hiệu.

5. Có thể rút lại thỏa thuận nhập tài sản riêng vào tài sản chung không?
   Thỏa thuận nhập tài sản riêng vào tài sản chung là giao dịch dân sự có hiệu lực pháp luật. Việc rút lại thỏa thuận phải được sự đồng ý của các bên và tuân thủ các quy định về giao dịch dân sự. Nếu không có thỏa thuận khác, tài sản đã nhập vào tài sản chung sẽ được coi là tài sản chung.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa các quy định pháp luật về nhập tài sản riêng vào tài sản chung của vợ chồng theo Luật HN&GD năm 2014, làm rõ quyền và nghĩa vụ của các bên.
• Phân tích thực tiễn áp dụng tại các địa phương cho thấy sự gia tăng về số lượng hồ sơ công chứng, phản ánh nhận thức pháp luật ngày càng nâng cao.
• Những bất cập về hình thức thỏa thuận và khó khăn trong phân định tài sản riêng, tài sản chung vẫn tồn tại, cần được hoàn thiện pháp luật và nâng cao năng lực thực thi.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện quy định pháp luật, tăng cường tuyên truyền và nâng cao năng lực cán bộ công chứng, tòa án.
• Luận văn là tài liệu tham khảo quý giá cho các nhà nghiên cứu, cán bộ thực thi pháp luật và các cá nhân quan tâm đến quyền tài sản trong hôn nhân.

Next steps: Triển khai các đề xuất hoàn thiện pháp luật và tổ chức các khóa đào tạo, đồng thời xây dựng hệ thống thống kê chi tiết về giao dịch nhập tài sản riêng vào tài sản chung.

Các cơ quan chức năng, học giả và thực tiễn pháp luật cần phối hợp chặt chẽ để nâng cao hiệu quả áp dụng quy định, góp phần xây dựng gia đình Việt Nam hạnh phúc, bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Những van dé lý luận và quy định về nhập tài sản riêng vào tài sản chung của vợ chông theo pháp luật hôn nhân và gia đình Việt Nam Chương 2: Thực tiễn áp dụng quy định về nhập tài sản riêng vào tai san chung của vợ chong và một số kiến nghị hoàn thiện pháp luật. NHUNG VAN DE LÝ LUẬN VÀ QUY ĐỊNH VE NHẬP TAI SAN RIÊNG VÀO TÀI SAN CHUNG CUA VO CHONG THEO PHÁP LUAT HON NHÂN VA GIA ĐÌNH VIỆT NAM 1. Những vấn đề lý luận về nhập tài sản riêng vào tài sản chung của vợ chồng 1. Quyền sở hữu của vợ chong doi với tài sản riêng Sở hữu tải sản là quyền cơ bản của công dân đã được ghi nhận tại Điều 32 Hiến pháp năm 2013 của nước ta, cụ thê như sau: “Mọi người có quyên sở hữu về thu nhập hợp pháp, của cải dé dành, nhà ở, tư liệu sinh họat, tư liệu sản xuất, phần vốn góp trong doanh nghiệp hoặc trong các tổ chức kinh tế khác ” [S].

Cụ thê hóa nội dung về quyền sở hữu của công dân, Nhà nước ta đã ban hành BLDS năm 2015 để quy định một cách bao quát, chung nhất về tài sản, quyền tài sản của công dân, theo đó, quyền sở hữu được thê hiện bởi ba quyền năng là: quyền chiếm hữu, quyền sử dụng và quyền định đoạt. Trên cơ sở đó, Luật HN&GD cũng đã ghi nhận về chế độ tài sản của vợ chồng, theo đó, pháp luật HN&GD cho phép và ghi nhận vợ, chồng có quyền sở hữu tài sản riêng. Việc xác định đâu là tài sản riêng, đâu là tài sản chung vợ chồng sẽ khác nhau tùy thuộc vào chế độ tài sản mà vợ chồng lựa chọn là chế độ tai sản theo thỏa thuận hay chế độ tai sản theo luật định, việc xác định tài san chung, tài sản riêng. Về nguyên tắc, trường hợp vợ chồng lựa chọn áp dụng chế độ tài sản theo thỏa thuận thì tài sản riêng của vợ, chồng được xác định theo thỏa thuận của vợ chồng: con trường vợ chồng lựa chọn áp dụng chê độ tải sản theo luật định thì tài sản riêng của vợ, chông bao gôm: - Một là, tài sản mỗi bên vợ chong có được từ trước khi kết hôn: Theo quy định tại Điều 43 Luật HN&GD năm 2014: “Tài sản riêng của vợ, chong gom tài sản mà mỗi người có trước khi kết hôn ” [14].

Sự kiện kết hôn hay thời kỳ hôn nhân là một trong những căn cứ quan trọng dé xác định tài sản là tài sản chung hay tài sản riêng, vợ chồng. Theo quy định của pháp luật hiện hành, thời kỳ hôn nhân được hiểu là khoảng thời gian tồn tại quan hệ vợ, chồng được tính từ ngày đăng ký kết hôn được ghi nhận trong giấy chứng nhận đăng ký kết hôn hoặc kể từ ngày được công nhận quan hệ hôn nhân do co quan nhà nước có thâm quyền cấp. Kê từ thời điểm này, quan hệ hôn nhân được pháp luật bảo vệ, vợ, chồng có quyền và nghĩa vụ yêu thương, tôn trọng, chăm sóc lẫn nhau theo quy định của pháp luật. Đồng thời, quan hệ tải sản vợ, chồng sẽ phải chịu sự điều chỉnh của Luật HN&GĐ.

Trước ngày đăng ký kết hôn, tài sản của mỗi bên vợ, chồng theo nguyên tắc xác định quyền sở hữu sẽ là tài sản riêng của mỗi bên vợ, chồng nếu hai vợ chồng không có thỏa thuận nhập tài sản riêng vào tài sản chung. Sau khi đăng ký kết hôn, họ sẽ bắt đầu cuộc sống chung và cùng nhau tạo lập ra tai sản chung. Việc pháp luật HN&GD ghi nhận tài san ma mỗi bên vợ, chồng có được trước khi kết hôn là tài sản riêng đã góp phan bảo vệ quyên lợi của mỗi bên vợ, chồng, bảo vệ quyền sở hữu của họ đối với tài sản của mình, việc quy định trên cũng là căn cứ pháp lý quan trọng khi phải xác định tài sản của vợ chồng khi xảy ra tranh chấp. - Hai là, tài sản của vợ, chồng được thừa kế riêng, được tặng cho riêng trong thời kỳ hôn nhân Theo quy định của Luật HN&GD năm 2014 thì tài sản riêng vợ, chồng là tài sản vợ, chồng được thừa kế riêng, được tặng cho riêng trong thời kỳ hôn nhân.

Khi chủ sở hữu tài sản để lại di sản thừa kế hay tặng cho tài sản của 10 mình cho một bên vợ, chồng thì quyền sở hữu sẽ được xác lập với mỗi bên vợ, chồng. Ý chí của chủ sở hữu tài sản khi đó là nhằm mục đích chuyền dịch quyền sở hữu cho từng cá nhân chứ không phải cho cả hai vợ chồng. Do đó, để đảm bảo quyền tự định đoạt của chủ sở hữu đối với tài sản của mình trong viéc chuyén dich tai san, phap luat hién hanh da ghi nhan kha nang xac lap quyền sở hữu hay quyền sử dung riêng đối với tai sản mà vợ, chồng được thừa kế, tặng cho riêng. Trong thực tế đời sống, chủ sở hữu thường sẽ đề lại thừa kế riêng hoặc tặng cho riêng đối với những người thân trong gia đình, họ hàng hay bạn bè thân quen của mỗi bên vợ, chồng.

Việc này được thực hiện theo ý chí tự nguyện của chủ sở hữu mà không bị ai ép buộc. Mỗi bên vợ, chồng khi nhận được tài sản đó có thé xác lập quyền sở hữu riêng cho minh. Ngoài ra, trên thực tế còn có trường hợp chủ sở hữu tuyên bồ tặng cho chung dé lại thừa kế chung cho cả hai vợ, chồng nhưng lại xác định riêng tỷ lệ giá trị tài sản mà vợ, chồng sẽ được hưởng. Theo nguyên tắc, phần được xác định riêng đó sẽ thuộc tài sản riêng của vợ, chồng mà không được nhập vào tài sản chung, tai sản đó chỉ trở thành tài sản chung khi hai vợ, chồng tự nguyện nhập vào tài sản chung hoặc thỏa thuận tài sản đó là tài sản chung.

- Ba là, tai sản phục vụ nhu cầu thiết yếu cua vo, chồng Nhu cầu thiết yếu được giải thích tại khoản 20 Điều 3 Luật HN&GD năm 2014 như sau: “Nhu câu thiết yếu là nhu cầu sinh hoạt thông thường về ăn, mặc, ở, học tập, khám bệnh, chữa bệnh và nhu cau sinh hoạt thông thường khác không thể thiếu cho cuộc song của mỗi người, mỗi gia đình” [14]. Đây là điểm mới trong quy định của Luật HN&GD năm 2014 mang ý nghĩa mở rộng so với khái niệm tài sản riêng chỉ bao gồm “do ding, tu trang cá nhân ” của vợ, chồng theo Luật HN&GD năm 2000. Mặc dù đã được giải thích cụ thê như trên, tuy nhiên, việc xác định tai san là nhu câu thiệt yêu của 11 vo, chồng trên thực tế vẫn phát sinh một sỐ vướng mặc nhất định. Bởi lẽ, đối với mỗi gia đình khác nhau, hoàn cảnh sống khác nhau, điều kiện kinh tế khác nhau thì những nhu cầu được coi là thiết yếu cũng sẽ khác nhau.

Có thé với một số gia đình thì nhu cầu thiết yếu chỉ là những đồ dùng sinh hoạt hàng ngày như quan, áo, giày, đép,. nhưng đối với một số gia đình khác thì nhu cầu thiết yêu phải bao gồm cả những tiện nghi khác như ô tô, máy tính hay những vật dụng có giá trị lớn khác. Thông thường, khi có tranh chấp xảy ra, cơ quan nhà nước có thâm quyền sẽ dựa vào điều kiện, hoàn cảnh cụ thé của từng gia đình để nhận định một cách linh hoạt. - Bốn là, tài sản mà vợ chồng được chia khi chia tài sản chung trong thời kỳ hôn nhân Điều 29 Luật HN&GD năm 2000 chỉ cho phép vợ, chồng chia tài sản chung trong thời kỳ hôn nhân trong ba trường hợp, bao gồm: chia tài sản chung trong thời kỳ hôn nhân dé đầu tư kinh doanh riêng; dé thực hiện nghĩa vụ riêng hoặc trong trường hợp có lý do chính đáng khác.

Tuy nhiên, không chỉ trong những trường hợp trên mà còn nhiều trường hợp khác vợ, chồng muốn chia tài sản chung trong thời kỳ hôn nhân, vi dụ: nhiều trường hợp vợ, chồng có mâu thuẫn với nhau nhưng không muốn ly hôn vì nhiều lý do ràng buộc khác mà vẫn muốn chia tài sản chung. Quy định trên có phần làm hạn chế quyền tự định đoạt về tài sản của vợ chồng, không còn đáp ứng được nhu cầu thực tế của xã hội. Do đó, Luật HN&GD năm 2014 đã bỏ quy định này, cho phép vợ chồng được quyên thỏa thuận việc chia tài sản chung trong thời kỳ hôn nhân mà không cần đáp ứng điều kiện về mục đích của việc chia tài sản chung trong thời kỳ hôn nhân theo quy định định của Luật HN&GD năm 2000. Tuy nhiên, thỏa thuận chia tài sản chung trong thời kỳ hôn nhân giữa hai vợ, chồng cần đáp ứng các điều kiện về hình thức về nội dung được quy định từ Điều 38 đến Điều 40 Luật HN&GD năm 2014, cụ thé: về hình thức, 12 thỏa thuận chia tài sản chung của vợ chồng phải lập thành văn bản có công chứng, về nội dung của thỏa thuận không được trái quy định của pháp luật và đặc biệt không được làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến lợi ích của gia đình, quyên, lợi ích hợp pháp của con chưa thành niên, con đã thành niên mat năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình hoặc nhằm trốn tránh nghĩa vụ với người khác.

Trường hợp một trong hai bên vợ, chồng muốn chia tài sản chung trong thời kỳ hôn nhân nhưng không thỏa thuận được với nhau thì có thể yêu cầu Tòa án giải quyết. Theo đó, sau khi chia tài sản chung vợ, chồng trong thời kỳ hôn nhân thì tài sản được chia, hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sản riêng của mỗi bên sau khi chia tài sản chung được xác định là tài sản riêng của vợ, chồng (Điều 40Luật HN&GD năm 2014). - Năm là, tài sản khác mà theo quy định của pháp luật thuộc sở hữu riêng của vo, chồng.