PHẦN MỞ ĐẦU I1. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài. Gia đình 1a tế bào của xã hội, là tổ ấm của mỗi người, là môi trường quan trọng giáo duc nếp sống và hình thành nhân cách con người mới, góp phần vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói "Gia đình tốt thì xã hội mới tốt, xã hội tốt thì gia đình càng tt”.
Cùng với quan điểm của Triết học và chính trị học, Luật học nghiên cứu vấn để hôn nhân và gia đình như một thực tế xã hội, là cơ sở, nền tảng của sự nghiệp phát triển xã hội văn minh ma trong đó, lợi ích của mỗi cá nhân va lợi ích của toàn xã hội kết hợp hài hòa và chặt chẽ. Với vai trò là cơ sở và nên tang của sự phát triển xã hội, với vị trí vừa là động lực, vừa là mục tiêu của Cách mạng Xã hội chủ nghĩa, góp phần giải phóng phụ nữ, thực hiện đân chủ và bình đẳng xã hội, vì mục tiêu đân giầu, nước manh. xã hội công bang, văn minh, việc nghiên cứu vấn để hôn nhân và gia đình dang được đặt ra như một tất yếu trong giai đoạn Cách mạng hiện nay và được nhiều ngành khoa học xã hội quan tâm. Quan hệ gia đình là tổng hòa của các quan hệ nhân thân và quan liệ tài sản, các quan hệ nay có sự ràng buộc, lệ thuộc lẫn nhau và tác động qua lại một cách hài hòa.
Trong khung cảnh một gia đình thực sự bền vững và hạnh phúc, trone đó mỗi con người đều tìm thấy và thỏa mãn nhu cầu tình cảm của mình mà cơ sở vật chất cho sự thỏa mãn đó là tài sản và ngược lại, quan hệ tài sản giữa vợ chồng lại bất nguồn từ quan hệ nhân thân giữa hai con người đó với đặc trưng là sự phat sinh các quyền và nghĩa vụ khi họ kết hôn. Thực trạng của quan hệ hôn nhân và gia đình không chỉ phát triển theo chiều hướng thuận như ý tưởng và mong muốn của chúng ta, sự tan vỡ của những £* Hồ Chi Minh Toàn lập, lập 3- NXBST; Hà nội - 1988, T. Trang Ì gia đình cũng là hiện tượng thực tế của xã hội đặt ra một chiều hướng ngược lại ma mọi ngành khoa học xã hội, trong đó có ngành khoa học Luật học phải nghiên cứu. Việc chia tay của nhiều cặp vợ chồng bang ly hôn vì nguyên nhân nào đó đã trở thành những trở ngại lớn cho sự nghiệp phát triển chung của xã hội, làm tổn hai trực tiếp tới mỗi con người, đặc biệt là ảnh hưởng tới sự phát triển bình thường của con trẻ vì không đủ điều kiện để đảm bảo về đời sống tỉnh thần và vật chất cho chúng.
Việc thiết lập gia đình bất đầu bằng hôn nhân và hôn nhân đã trở thành hiện tượng xã hội mang tính tất yếu khách quan. Nếu kết hôn là hiện tượng xã hội bình thường của quan hệ hôn nhân thì ly hôn là mặt trái của quan hệ hôn nhân, nhưng lại không thể thiếu được khi quan hệ hôn nhân đã tan vỡ. Ly hôn được coi là biện pháp giải phóng cá nhân khỏi quan hệ vợ chồng để họ thoát khỏi những xung đột trong quan hệ hôn nhân khi đã thực sự tan vỡ, đây cũng là biện pháp nhằm loại bổ các quan hệ hôn nhân không còn sức sống, không còn lành mạnh: để góp phần củng cố các quan hệ gia đình trên cơ sở vững chắc hơn. Hau quả của ly hôn không chỉ là việc chấm dứt quan hệ nhân thân, tình cam giữa hai con người (vợ và chồng) mà còn làm phát sinh hàng loạt những vấn dé về tài sẵn, về con cái, về cấp đưỡng,.
tất cả những vấn dé đó đều có tác động và phần nào ảnh hưởng đến sự ổn định xã hội; đo đó, nếu không có sự điều chỉnh tuột cách chính xác, hợp tình, hợp lý của các chế định pháp luật, mà cụ thể là luật Hôn nhân và gia đình, thì tình trạng ly hôn hiện nay sé ảnh hưởng lớn đến sự ồn định và phát triển chung của xã hội. Ly hôn - là sự ly tán gia đình, vợ, chồng mỗi người mỗi ngả, con cái chỉ có thể sống với cha hoặc với mẹ. Điều đó thường đem lại sự hụt hãng, trống trải cho mỗi (hành viên của gia đình. Ly hôn gây ra những mất mát về tình cảm, có trường hợp làm cho vợ hoặc chồng thiếu tự tin trong cuộc sống, suy sụp về thể chat lẫn tỉnh thần, khó khăn về kinh tế mà chủ yếu là phụ nữ và trẻ em.
Thành viên trong gia đình chịu nhiều bất hạnh đo ly hôn gây ra vẫn là con cái, dac biệt là con chưa thành niên, bởi vì chúng đang cần sự chăm sóc đầy du Trang 2 không chỉ về vat chất mà còn về tinh thần của cả bố lẫn mẹ. Bố me bo nhau là một cơn sốc mạnh trong tâm hồn non nớt của đứa trẻ. Vì sau đó là những ngày tháng thiếu vắng bóng đáng của người cha hoặc người mẹ. Có những trường hợp bố mẹ bỏ nhau và mỗi bên đi tìm hôn nhân mới, đứa trẻ bị bỏ rơi, thiếu thốn về tình cảm, thiếu sự chăm sóc, nuôi dưỡng, nhân cách của đứa trẻ sẽ phát triển không bình thường, nhiều đứa trẻ đã rơi vào tình trạng lang thang, cơ nhỡ, thậm chí có trường hợp chúng trở nên hư hỏng, dấn thân vào con đường tội lỗi.
Ly hôn cũng là việc chấm đứt một đơn vị kính tế gia đình vì nó kéo theo sự phân chia khối tài sản chung của vợ chồng mà sự phân chia này không phải lúc nào cũng suôn xẻ. Vì khi tình cảm không còn vợ, chồng trở nên so đo, tính toán † một cách chi ly với nhau và nhiều khi trở thành tranh chấp về tài sản. Thực tế trong mấy năm qua ở Việt nam, tình trạng ly hôn có chiều hướng gia tăng đã làm ảnh hưởng nghiêm trong tới mục đích xây dựng gia đình dân chủ, hòa thuận, hạnh phúc và bền vững. Theo số liệu thống kê chưa đầy đủ của Tòa án Nhân dân Tối cao, trong năm 1996, Toà án các cấp trong cả nước đã thụ lý giải quyết 49.711 vụ về hôn nhân gia dinh (tăng 34,45% so với cùng kỳ năm trước).
Với số liệu thống kê như vậy, chúng ta thấy vấn đề ly hôn không chỉ chiếm một tỷ lệ lớn, mà còn thể hiện tính phức tap của vấn dé này. Trong tình trạng hiện nay, khi các quan hệ xã hội nói chung, quan hệ hôn nhân và gia đình nói riêng có nhiều biến đổi, đặc biệt là tinh trạng ly hôn ngày mot gia tăng. dang thu hút sự quan tâm của toàn xã hội mà trước hết đòi hỏi các ngành khoa học liên quan trong đó có ngành khoa học luật phải nghiên cứu. Ly hôn không còn là đề tài mới mẻ, xong ly hôn là vấn đề phức tạp đòi hỏi phải có quá trình nghiên cứu lâu dai và sâu rộng về nhiều mặt, đặc biệt là chế định pháp lý về ly hôn.
Dé chế định về ly hôn phù hợp với thực tiễn cuộc sống trong diều kiện kinh tế, xã hội hiện nay và thống nhất với các quy dịnh khác của pháp luật, Nhà nước ta đang tiến hành soạn thảo Luật Hôn nhân va Gia đình (sửa đổi); tất cả những vấn dé được phân tích trên đây nói lên tính cấp thiết của việc nghiên cứu chế định ly hôn ở Việt nam hiện nay. Tình hình nghiên cứu đề tài. Có thể nói rằng dé tài về chế định ly hôn được nhiều người quan tâm, thế nhưng cho đến thời điểm hiện nay chưa có một công tĩnh khoa học nào nghiên cứu một cách sâu sắc và có hệ thống về đề tài này. Trong các tạp chí luật học cững nhu trong các sách báo pháp lý chỉ có những bài viết về một vấn dé nào đó của hiện tượng ly hôn như nguyên nhân ly hôn, hậu quả pháp lý của ly hôn hay những bài viết tìm hiểu một hoặc một số quy định của pháp luật về ly hôn và những han chế của chúng.
Do vậy, có thể cho rằng đây là luận án thạc sỹ luật học đấu tiên về để tài này. Muc đích và phạm vi nghiên ctu đề tài. 4 Mục đích của việc nghiên cứu dé tài nay là làm rõ được bức tranh toàn cảnh của pháp luật Việt nam về chế định ly hôn từ năm 1945 đến nay. Trên cơ sở đó làm rõ khái niệm và bản chất của ly hôn.
Bằng việc phân tích các quy định của Luật Hôn nhân va gia đình năm 1986 và nghiên cứu thực tiễn giải quyết ly hôn của TAND trong thời gian qua, sẽ có những kiến nghị cố cơ sở lý luận và thực tiễn nhằm hoàn thiện chế định ly hôn. Với mục đích đặt ra như vậy, phạm vi nghiên cứu của luận án là: - Lam rõ một số vấn dé chung về ly hôn, như sự phát triển của chế định ly hôn trong pháp luật Việt nam; bản chất pháp lý của ly hôn; thực trạng và các nguyên nhân ly hôn ở Việt nam; thủ tục giải quyết ly hôn tại TAND. - Nghiên cứu những quy định của Luật Hôn nhân và gia đình năm 1986 về ly hôn; - Nghiên cứu thực tiễn giải quyết ly hôn của Tòa án nhân dân và trên cơ sở đó đưa ra những kiến nghị hoàn thiện chế định ly hôn. Cơ sở phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu.
Trang 4 Cơ sở phương pháp luận của việc nghiên cứu đề tài là đựa trên phép biện chứng duy vật và lịch sử của chủ nghĩa Mác Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh. các quan điểm của Đẳng ta và các nguyên tac lý luận cơ bản của khoa học pháp lý về van để ly hôn. Nghiên cứu lý luận từ thực tiễn, lấy thực tiễn làm sáng tỏ lý luận. Phương pháp nghiên cứu dé tài bao gồm phương pháp lịch sử, thống kê, phân tích tổng hợp, so sánh, logic, khảo sát thực tiễn.
Điểm mới va ý nghĩa thực tiên của luận án. Luận án về dé tài “Ché định ly hôn theo quy định của pháp luật Việt nam” được thể hiện theo hệ thống nhận thức một cách khoa học và khách quan hiện tượng ly hôn và chế định ly hôn theo pháp luật Việt nam. Bên cạnh đó phát hiện những vấn để mới nảy sinh trong điều kiện kinh tế, xã hội hiện nay cửa công cuộc đổi mới đất nước có tác động đến việc ly hôn và nhhững đòi hỏi phải có sự diểu chỉnh của pháp luật trong lĩnh vực hôn nhân gia đình nói chưng và ly hôn nói riêng.