Chương 1: Căn cứ xây dựng đề án; - Chương 2: Nội dung đề án; - Chương 3: Kiến nghị. CĂN CỨ XÂY DỰNG ĐỀ ÁN 1. Khái quát về hoạt động cho vay trung, dài hạn tại ngân hàng thương mại 1. Khái niệm cho vay trung, dài hạn tại ngân hàng thương mại Nhiều tài liệu, công trình nghiên cứu, và văn bản pháp luật đã nêu ra các định nghĩa và quan niệm về hoạt động cho vay.
Từ điển Luật học định nghĩa: "Tín dụng là mối quan hệ giữa người cho vay và người vay. Theo đó, người cho vay chuyển giao quyền sử dụng một lượng tài sản cho người vay trong một thời gian nhất định. Khi đến hạn trả nợ, người vay phải hoàn trả cho người cho vay lượng tài sản đã vay có hoặc không kèm theo một khoản lãi" (Bộ tư pháp, 2006). Trong Giáo trình Ngân hàng thương mại do nhà xuất bản Đại học kinh tế quốc dân đưa ra định nghĩa "Cho vay là việc Ngân hàng cấp tiền cho khách hàng với cam kết khách hàng phải hoàn trả cả gốc lẫn lãi trong khoảng thời gian xác định.
Ngân hàng có thể cho vay bằng tiền mặt hoặc chuyển khoản, tiền có thể chuyển tới tài khoản khách hàng hoặc tài khoản của người bán hàng cho khách hàng" (Phan Thị Thu Hà, 2023). Theo Luật Các tổ chức tín dụng Luật số: 32/2024/QH15 ngày 18/01/2024 do Quốc hội ban hành, tại khoản 4 điều 3: " Cấp tín dụng là việc thỏa thuận để tổ chức, cá nhân sử dụng một khoản tiền hoặc cam kết cho phép sử dụng một khoản tiền theo nguyên tắc có hoàn trả bằng nghiệp vụ cho vay, chiết khấu, cho thuê tài chính, bao thanh toán, bảo lãnh ngân hàng, thư tín dụng và các nghiệp vụ cấp tín dụng khác" (Quốc hội, 2024). Bên cạnh đó, các khoản vay trung dài hạn được xác định là những khoản vay có thời hạn kéo dài trên một năm. Trong đó, từ thời điểm cho vay đến 5 năm được xem là vay trung hạn và vay từ 5 năm trở đi được xem là vay dài hạn.
Dựa trên các khái niệm trên có thể hiểu: Hoạt động cho vay trung và dài hạn của NHTM là việc NHTM cấp tiền cho khách hàng theo một hợp đồng cho vay, cho phép khách hàng sử dụng khoản tiền đó trong khoảng thời gian trên 1 năm và phải hoàn trả cả gốc lẫn lãi trong khoảng thời gian đã xác định. Đặc điểm hoạt động cho vay trung, dài hạn tại ngân hàng thương mại Cho vay trung và dài hạn tại NHTM có những đặc điểm riêng biệt, phản ánh sự khác biệt so với các khoản vay ngắn hạn. Dưới đây là các đặc điểm chính: Thời gian vay kéo dài: Các khoản vay trung và dài hạn thường có thời gian đáo hạn từ vài năm đến hàng chục năm. Khoảng thời gian dài hơn này cho phép khách hàng có thêm thời gian để hoàn thành các dự án lớn hoặc đầu tư dài hạn mà không gặp áp lực phải trả nợ nhanh chóng.
Điều này có thể bao gồm các khoản vay để mua bất động sản, đầu tư vào thiết bị sản xuất, hoặc tài trợ cho các dự án mở rộng quy mô doanh nghiệp. Lãi suất linh hoạt: Lãi suất đối với các khoản vay trung và dài hạn có thể được cố định hoặc thay đổi theo thời gian. Lãi suất cố định giúp khách hàng biết trước số tiền phải trả hàng tháng trong suốt thời gian vay, tạo sự ổn định tài chính. Trong khi đó, lãi suất thay đổi có thể theo biến động của thị trường, làm cho chi phí vay vốn có thể tăng hoặc giảm tùy thuộc vào điều kiện kinh tế.
Cơ cấu trả nợ: Cơ cấu trả nợ của các khoản vay trung và dài hạn thường linh hoạt hơn so với các khoản vay ngắn hạn. Khách hàng có thể lựa chọn giữa việc thanh toán định kỳ đều đặn, bao gồm cả gốc và lãi, hoặc trả nợ theo các phương thức khác nhau như trả lãi trước và gốc vào cuối kỳ hạn vay. Các tùy chọn trả nợ này giúp khách hàng có khả năng lập kế hoạch tài chính phù hợp với khả năng thanh toán của mình. Yêu cầu tài sản bảo đảm: Do tính chất của các khoản vay trung và dài hạn, ngân hàng thường yêu cầu khách hàng cung cấp tài sản bảo đảm để giảm thiểu rủi ro.
Tài sản bảo đảm có thể là bất động sản, máy móc thiết bị, hoặc các tài sản có giá trị khác. Việc có tài sản bảo đảm giúp ngân hàng có thêm sự đảm bảo về khả năng thu hồi nợ nếu khách hàng không thực hiện nghĩa vụ trả nợ. Quy trình thẩm định và phê duyệt: Quy trình thẩm định các khoản vay trung và dài hạn thường phức tạp và yêu cầu nhiều bước hơn so với các khoản vay ngắn hạn. Ngân hàng cần thực hiện đánh giá chi tiết về khả năng tài chính của khách hàng, dự án đầu tư, và các yếu tố rủi ro liên quan.
Quy trình này có thể bao gồm việc xem xét báo cáo tài chính, kế hoạch kinh doanh, và phân tích rủi ro. Phân loại cho vay trung, dài hạn tại ngân hàng thương mại * Căn cứ vào phương thức cho vay Nếu phân loại tín dụng theo phương thức cho vay, tín dụng được chia thành cho vay từng lần, cho vay theo hạn mức tín dụng và thấu chi. Tuy nhiên, bởi cho vay theo hạn mức tín dụng và thấu chi là các hình thức tín dụng ngắn hạn. Do đó căn cứ vào phương thức cho vay, thì ngân hàng chỉ cho vay trung dài hạn dưới hình thức cho vay từng lần.
Cho vay từng lần (hay còn gọi là cho vay theo từng khoản vay) là hình thức cho vay mà ngân hàng hoặc tổ chức tín dụng cấp cho khách hàng một khoản tiền vay duy nhất trong một lần giao dịch, với điều kiện cụ thể về lãi suất, thời gian trả nợ, và phương thức trả nợ. Khách hàng phải hoàn trả khoản vay trong một khoảng thời gian nhất định theo thỏa thuận ban đầu. * Căn cứ vào hình thức đảm bảo Cho vay có đảm bảo bằng tài sản: Cho vay có đảm bảo bằng tài sản yêu cầu khách hàng cung cấp tài sản bảo đảm để giảm thiểu rủi ro cho ngân hàng. Hình thức này bao gồm tài sản thế chấp, tài sản cầm cố và bảo lãnh từ bên thứ ba.
Trong trường hợp tài sản thế chấp, khách hàng chuyển quyền sở hữu tài sản cụ thể như bất động sản hoặc máy móc cho ngân hàng. Tài sản cầm cố là tài sản lưu động như chứng khoán mà khách hàng giữ quyền sở hữu nhưng phải giao cho ngân hàng làm bảo đảm. Bảo lãnh từ bên thứ ba là khi một bên thứ ba cam kết trả nợ thay cho khách hàng nếu họ không thực hiện nghĩa vụ trả nợ. Cho vay không có đảm bảo bằng tài sản: là hình thức cho vay không yêu cầu tài sản bảo đảm và dựa chủ yếu vào uy tín và khả năng tài chính của khách hàng.
Ngân hàng đánh giá khoản vay dựa vào lịch sử tín dụng và uy tín của khách hàng, cùng với khả năng tài chính và doanh thu của doanh nghiệp nếu là khách hàng doanh nghiệp. Mặc dù không có tài sản bảo đảm giảm bớt yêu cầu về tài sản, hình thức này đi kèm với rủi ro cao hơn cho ngân hàng và đòi hỏi quy trình thẩm định kỹ lưỡng để đảm bảo khả năng trả nợ của khách hàng. * Căn cứ theo đối tượng cho vay, có hai nhóm chính: Cho vay khách hàng cá nhân: Cho vay khách hàng cá nhân nhằm đáp ứng nhu cầu tài chính cá nhân như mua nhà, ô tô, hoặc chi tiêu khác. Ngân hàng dựa vào lịch sử tín dụng, thu nhập, và khả năng tài chính của cá nhân để cấp vay.
Các khoản 8 vay cá nhân có thể yêu cầu tài sản đảm bảo hoặc không, tùy thuộc vào uy tín của khách hàng. Cho vay khách hàng doanh nghiệp: Cho vay khách hàng doanh nghiệp hỗ trợ doanh nghiệp trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, hoặc mở rộng. Ngân hàng xem xét khả năng tài chính, dự báo doanh thu, và kế hoạch kinh doanh của doanh nghiệp. Các khoản vay doanh nghiệp thường yêu cầu tài sản đảm bảo hoặc không, tùy thuộc vào uy tín và tình hình tài chính của doanh nghiệp.
* Căn cứ vào khả năng thu hồi và mức độ rủi ro của khoản nợ Trong quản lý tín dụng, các ngân hàng thường phân loại nợ thành năm nhóm chính dựa trên khả năng thu hồi và mức độ rủi ro của khoản nợ. Nhóm 1: Nợ đủ tiêu chuẩn là các khoản vay mà khách hàng đang thực hiện đầy đủ nghĩa vụ trả nợ theo đúng kỳ hạn. Khách hàng có khả năng tài chính ổn định và không có dấu hiệu của việc gặp khó khăn tài chính. Nhóm 2: Nợ cần chú ý bao gồm các khoản vay có dấu hiệu suy giảm khả năng trả nợ, thông thường đã quá hạn trả nợ từ 10 đến 90 ngày.
Khách hàng có dấu hiệu gặp khó khăn tài chính nhẹ và cần được theo dõi chặt chẽ. Nhóm 3: Nợ dưới tiêu chuẩn là các khoản vay đã quá hạn từ 91 đến 180 ngày. Khách hàng gặp khó khăn tài chính rõ ràng hơn và khả năng thu hồi nợ không còn đảm bảo như trước. Nhóm 4: Nợ nghi ngờ bao gồm các khoản vay đã quá hạn từ 180 đến 360 ngày.
Khách hàng gặp khó khăn tài chính nghiêm trọng, và khả năng thu hồi nợ trở nên khó khăn. Nhóm 5: Nợ có khả năng mất vốn là các khoản vay đã quá hạn trên 360 ngày và có nguy cơ mất vốn cao. Khách hàng có dấu hiệu phá sản hoặc gặp khủng hoảng tài chính nghiêm trọng. Ngân hàng cần dự phòng rủi ro tối đa và thực hiện các biện pháp mạnh mẽ nhất để thu hồi nợ, bao gồm việc xử lý tài sản đảm bảo, thanh lý tài sản hoặc thực hiện các hành động pháp lý để thu hồi khoản nợ.
Chất lượng cho vay trung, dài hạn tại ngân hàng thương mại 1. Khái niệm chất lượng cho vay trung, dài hạn tại ngân hàng thương mại Hiện nay, có nhiều cách tiếp cận khác nhau về chất lượng dịch vụ nhưng lại chưa có khái niệm chính thức về chất lượng cho vay trung dài hạn của ngân hàng. 9 Do đó, khái niệm được lập luận dựa trên các quan điểm về chất lượng. Theo tiêu chuẩn ISO 8402, chất lượng dịch vụ là “tập hợp các đặc tính của một đối tượng, tạo cho đối tượng có khả năng thỏa mãn những yêu cầu đã nêu hoặc tiềm ẩn”.
Edvardsson, Thomsson và Ovrerveit (1994) định nghĩa rằng dịch vụ đạt chất lượng khi nó đáp ứng sự mong đợi của khách hàng và làm thỏa mãn nhu cầu ngầm định của họ.