Chương 1 : Tổng quan tình hình nghiên cứu và lý luận chung về chất lượng tín dụng đối với hộ nghèo của Ngân hàng chính sách xã hội Chương 2: Phương pháp nghiên cứu Chương 3 : Thực trạng chất lượng tín dụng đối với hộ nghèo tại Ngân hàng Chính sách Xã hội - Chi nhánhthànhphố Hà Nội Chương 4 : Giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng đối với hộ nghèo tại Ngân hàng Chính Sách Xã hội - Chi nhánh thành phố Hà Nội 3 z CHƢƠNG 1 : TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ CHẤT LƢỢNG TÍN DỤNG ĐỐI VỚI HỘ NGHÈO CỦA NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu Xóa đói giảm nghèo là một vấn đề xã hội mang tính toàn cầu và tín dụng phục vụ công tác xóa đói giảm nghèo đã được được Đảng và Nhà nước hết sức coi trọng, đây cũng là vấn đề được các nhà lý luận, các nhà kinh tế học, các nhà làm chính sách và các tổ chức trong và ngoài nước quan tâm nghiên cứu. Có rất nhiều công trình nghiên cứu về nghèo đói, tín dụng với hộ nghèo và có một số đề tài đã nghiên cứu về tác động của các công cụ chính sách tín dụng đối với công tác giảm nghèo ở tỉnh hoặc một huyện cụ thể: Hafiz A. (2004), “Chính sách và tăng trưởng vì người nghèo - Kinh nghiệm châu Á”.
Nghiên cứu của tác giả cho rằng: Việc theo đuổi tăng trưởng phải đi kèm với nỗ lực đạt được tăng trưởng vì người nghèo thông qua việc tái phân bổ tài sản và thu nhập trong nền kinh tế và điều này có ý nghĩa lớn trong xác định bản chất của chiến lược chống đói nghèo. Thực tế một số quốc gia có tốc độ giảm nghèo hạn chế trong khi thành tích tăng trưởng kinh tế đầy ấn tượng, còn một số khác lại có tốc độ giảm nghèo cao trong khi tăng trưởng kinh tế là tương đối thấp.(2009), “Giải pháp tín dụng góp phần thực hiện xoá đói giảm nghèo của ngân hàng chính sách xã hội Việt Nam”, Luận văn thạc sỹ, Đại học Đà Nẵng đã phân tích về hoạt động tín dụng cho vay hộ nghèo tham gia chương trình xoá đói giảm nghèo ở Việt Nam, đồng thời điểm qua hoạt động của Quỹ tình thương của Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam với vốn cho vay được lặp lại nhiều lần, mức vay tăng dần từ nhỏ đến lớn, lãi suất cho vay ngang bằng với lãi suất thị trường, từ đó rút ra một số bài học kinh nghiệm ban đầu về tín dụng cho người nghèo, ý thức tiết kiệm và hỗ trợ lẫn nhau giữa phụ nữ nghèo và tính chất xã hội hoá về công tác XĐGN thông qua Hội Liên hiệp phụ nữ cùng với dịch vụ tín dụng 4 z Phan Thị Nữ .(2012) “Đánh giá tác động của tín dụng đối với Giảm nghèo ở nông thôn Việt nam”, Tạp chí khoa học, Đại học Huế.Nghiên cứu này xem xét tác động của tín dụng đối với giảm nghèo ở nông thôn Việt Nam. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng việc tiếp cận tín dụng có tác động tích cực lên phúc lợi của hộ nghèo thông qua làm tăng chi tiêu nhưng không có tác động cải thiện thu nhập cho hộ nghèo nên chưa giúp người nghèo thoát nghèo bền vững. Đào Thị Thúy Hằng.
( 2011), “ Nâng cao chất lượng cho vay đối với hộ nghèo tại Chi nhánh NHCSXH Thành phố Hải Phòng”, Luận văn thạc sỹ, Học viện Tài chính, Hà Nội. Trong đề tài này đề cập đến những vấn đề lý luận của việc thực hiện các chính sách và thể lệ cho vay đối hộ nông dân nghèo tại NHCSXH TP Hải Phòng. Do còn hạn chế trong việc nghiên cứu nên đề tài chỉ chuyên về lý luận, ít thực tế, chủ yếu tập trung vào vấn đề huy động vốn đầu tư tín dụng đối với hộ nông dân nghèo.(2012),“Chính sách xoá đói giảm nghèo thực trạng và giải pháp”,Luận văn thạc sỹ, Đại học kinh tế, luận văn đã nghiên cứu về vấn đề đói nghèo, thực trạng đói nghèo ở Việt Nam, những chủ trương đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước về công cuộc đổi mới, chống đói nghèo, những thành tựu và hạn chế trong quá trình thực hiện chính sách xóa đói giảm nghèo, từ đó đề xuất các định hướng, mục tiêu, cơ chế, chính sách và giải pháp để xóa đói giảm nghèo cho giai đoạn tiếp theo. Nguyễn Thị Mai Hoa.
(2013), "Hoàn thiện hoạt động tín dụng ưu đãi hộ nghèo tại Ngân hàng Chính Xã hội, Chi nhánh Thành phố Đà Nẵng", Luận văn thạc sĩ Quản trị kinh doanh, Đại học Đà Nẵng. Luận vănnghiên cứu đề xuất một số giải pháp hoàn thiện trong hoạt động tín dụng hộ nghèo; hệ thống hoá những vấn đề lý luận cơ bản về đói nghèo, tín dụng đối với hộ nghèo, phân tích, đánh giá thực trạng đói nghèo của Thành phố Đà Nẵng, các chương trình tín dụng đang thực hiện và tình hình hoạt động tín dụng ưu đãi cho vay hộ nghèo tại NHCSXH thành phố Đà nẵng. Luận văn của tác giả đã đưa ra được một số giải pháp nâng cao chất lượng 5 z tín dụng đối với hộ nghèo. Tuy nhiên nội dung chưa đi sâu vào nghiên cứu chất lượng tín dụng đối với hộ nghèo.
(2014), “Hoạt động tín dụng của Ngân hàng chính sách xã hội đối với vấn đề xóa đói giảm nghèo ở tỉnh Ninh Bình”, Luận văn thạc sĩ Kinh tế chính trị, Đại học kinh tế. Luận văn làm rõ được những vấn đề lý luận về đói nghèo, vai trò và tầm quan trọng của tín dụng đối với công cuộc xóa đói giảm nghèo. Luận văn phân tích, đánh giá được thực trạng chất lượng cho vay đối với hộ nghèo tại NHCSXH tỉnh Ninh Bình.Đồng th ời, luận văn chỉ ra đươc ̣ những thuận lợi - khó khăn, đề xuất được những giải pháp, kiến nghị chủ yếu nhằm củng cố, nâng cao chất lượng tín dụng đối với hộ nghèo để phát triể n công tác xóa đói gi ảm nghèo tỉnh Ninh Bình được hiệu quả. Hồ Chí Toàn.
(2010), “Chất lượng dịch vụ tín dụng các ngân hàng ở Long Xuyên”, Luận văn thạc sĩ Quản trị kinh doanh, Đại học An Giang được thực hiện nhằm cung cấp thông tin cho các ngân hàng trong việc đánh giá chất lượng dịch vụ tín dụng mà ngân hàng cung cấp. Nghiên cứu này sử dụng thang đo chất lượng dịch vụ SERVQUAL (1985:1988, dẫn theo Nguyễn Đình Thọ & Nguyễn Thị Mai Trang, 2007) để đo lường chất lượng hoạt động tín dụng ngân hàng và sự hài lòng của khách hàng đã sử dụng qua dịch vụ tín dụng của ngân hàng. Khoảng trống nghiên cứu: Mặc dù đã có nhiều công trình nghiên cứu trước đây bàn về vấn đề tín dụng đối với hộ nghèo, với nhiều ý tưởng hay, cung cấp những luận cứ, luận chứng, những dữ liệu rất quan trọng có thể kế thừa. Tuy nhiên, một phần các nghiên cứu hoặc đã được viết từ cách đây khá lâu, và nghiên cứu ở các huyện thành phố khác nên được viết trong những bối cảnh tương đối đối khác biệt so với điều kiện hiện tại ở thành phố Hà Nội.Một số khác các nghiên cứu lại chủ yếu tập trung vào các lý luận cơ bản về nghèo đói, chính sách tín dụng và tác động của nó đến hoạt động xóa đói giảm nghèo và nêu ra các giải pháp nâng cao hiệu quả tín dụng.Thực tế, chưa có nhiều tác phẩm nghiên cứu chuyên sâu về chất lượng tín dụng đối với hộ nghèo trong khu vực Thành phố Hà Nội.
Đặc biệt từ tháng 8 năm 2008, tỉnh Hà Tây được sáp nhập vào Hà Nội làm cho Hà Nội trở thành địa bàn 6 z rộng lớn với tình hình đói nghèo khác với trước đó. Vì vậy, việc thực hiện một nghiên cứu có tính hệ thống về vấn đề chất lượng tín dụng đối với hộ nghèo tại ngân hàng Chính sách xã hội - Chi nhánh Thành phố Hà Nội vẫn là một hướng đi mới và là cần thiết. Đây cũng chính là điểm khác biệt của luận văn này so với các công trình khác đã được công bố trước đây. Lý luận chung về chất lƣợng tín dụng đối với hộ nghèo của NHCSXH 1.
Giới thiệu về NHCSXH 1. Sự ra đời và phát triển ngân hàng chính sách xã hội Ngày 31/8/1995, Thủ tuớng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 525/TTg thành lập Ngân hàng Phục vụ Người nghèo với mục tiêu xóa đói giảm nghèo, không vì mục đích lợi nhuận. Ngân hàng Phục vụ Người nghèo là một tổ chức đặc thù về mô hình tổ chức quản lý theo phương thức các cơ quan quản lý Nhà nước tham gia ban hành chính sách, còn việc điều hành tác nghiệp ủy thác cho Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam, về cơ chế hoạt động tạo khả năng huy động vốn thông qua hoạt động của Ngân hàng có sự bảo trợ của Chính phủ. Qua 7 năm hoạt động của Ngân hàng Phục vụ Người nghèo, các tổ chức tài chính quốc tế nhận xét rằng đây là chương trình cho vay ưu đãi của Chính phủ, chưa phải là hoạt động của một tổ chức tín dụng, chưa có cơ sở cho sự phát triển bền vững vì chưa nhận được vốn vay từ các tổ chức tài chính quốc tế.
Nhằm cụ thể hoá Nghị quyết của Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX, Luật các Tổ chức tín dụng và Nghị quyết kỳ họp thứ 10, Quốc hội khoá X về chính sách tín dụng đối với người nghèo, các đối tượng chính sách khác. Tách việc cho vay chính sách ra khỏi hoạt động tín dụng thông thường của các Ngân hàng thương mại Nhà nước, cơ cấu lại hệ thống ngân hàng là tất yếu khách quan,ngày 04/10/2002, Chính phủ ban hành Nghị định số 78/2002/NĐ-CP về tín dụng đối với người nghèo và các đối tượng chính sách khác, cùng ngày 04/10/2002 Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định số 131/2002/QĐ-TTg thành lập NHCSXH. Tiếp đó ngày 22 tháng 1 năm 2003 Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định số 16/2003/QĐ-TTg ban hành Điều lệ về tổ chức và hoạt động của Ngân hàng Chính sách xã hội. Theo chủ trương Nghị quyết 7 z đó, NHCSXH được sử dụng nguồn tài chính do Nhà nước huy động cho người nghèo và các đối tượng chính sách khác vay ưu đãi phục vụ sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm, xoá đói giảm nghèo, cải thiện đời sống, ổn định xã hội, đồng thời hoàn thiện mô hình tổ chức, bộ máy.Ngày 11 tháng 3 năm 2003, NHCSXH chính thức đi vào hoạt động Hoạt động của NHCSXH là không vì mục đích lợi nhuận.