Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận về chất lƣợng dịch vụ ngân hàng bán lẻ. Chương 2: Thiết kế mô hình và phƣơng pháp nghiên cứu luận văn. Chương 3: Thực trạng chất lƣợng dịch vụ ngân hàng bán lẻ tại Ngân hàng TMCP Đầu tƣ và phát triển Việt Nam – Chi nhánh Đại La. Chương 4: Định hƣớng và một số giải pháp nhằm nâng cao chất lƣợng dịch vụ ngân hàng bán lẻ tại Ngân hàng TMCP BIDV – Chi nhánh Đại La.
5 z CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHẤT LƢỢNG DỊCH VỤ NGÂN HÀNG BÁN LẺ 1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu Trƣớc sự chuyển động không ngừng của ngành tài chính ngân hàng nhằm thích ứng với sự thay đổi của nền kinh tế những năm qua, rất nhiều ngân hàng đã bắt tay vào công cuộc chuyển hƣớng kinh doanh, từ chỗ tập trung bán buôn dần chuyển sang bán lẻ. Hiện nay, hầu hết NHTM đều có định hƣớng chiến lƣợc và bƣớc đi riêng để phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ nhƣ Vietcombank, Vietinbank, VPBank, ACB, Techcombank, VIB… đứng trƣớc xu hƣớng phát triển của nghiệp vụ NHBL tại các NHTM hiện nay nên vấn đề nâng cao chất lƣợng dịch vụ đối với nghiệp vụ này luôn là vấn đề cần thiết đặt ra. Tuy nhiên, việc đánh giá chất lƣợng dịch vụ để đƣa ra các giải pháp cụ thể là tƣơng đối mơ hồ và mang tính cảm tính vì các đặc tính đặc thù của dịch vụ là tính vô hình, tính không tách rời, tính không lƣu trữ và tính không đồng nhất về chất lƣợng. Để trả lời câu hỏi này, có nhiều tác giả đã đƣa ra các định nghĩa, nghiên cứu và đề xuất các mô hình, các cách tiếp cận khác nhau liên quan tới đánh giá chất lƣợng dịch vụ.
Điển hình nhƣ Parasuraman & ctg (1985) đã đƣa ra định nghĩa về chất lƣợng dịch vụ là sự đánh gía của khách hàng về tính siêu việt và sự tuyệt vời nói chung của một thực thể. Chất lƣợng dịch vụ là khoảng cách giữa sự mong đợi về dịch vụ của khách hàng và nhận thức của họ khi đã sử dụng qua dịch vụ, chất lƣợng dịch vụ là do khách hàng quyết định, là một phạm trù mang tính chủ quan, tuỳ thuộc vào nhu cầu, mong đợi của khách hàng. Parasuraman & ctg (1988) đƣa ra bộ thang đo các thành phần của chất lƣợng dịch vụ (SERVQUAL) trong đánh giá chất lƣợng dịch vụ và đƣợc kiểm định về tính phù hợp trong đánh giá chất lƣợng dịch vụ ở nhiều ngành khác nhau. Đƣợc kế thừa mô hình SERVQUAL của Parasuraman & ctg (1988), Cronin & Taylor (1992) đã đƣa ra mô hình SERVPERF với việc bỏ đi yếu tố kỳ vọng, cho rằng mức độ cảm nhận của khách hàng đối với sự thực hiện dịch vụ của doanh nghiệp phản ánh tốt nhất chất lƣợng dịch vụ.
6 z Ngoài ra, Gronroos (1984) đƣa ra mô hình đánh giá chất lƣợng dịch vụ với hai thành phần của chất lƣợng dịch vụ, bao gồm (1) chất lƣợng kỹ thuật (technical quality – phần cứng của chất lƣợng), là những gì mà khách hàng thực tế nhận đƣợc và (2) chất lƣợng chức năng (function quality – phần mềm của chất lƣợng), là cách thức dịch vụ đƣợc cung cấp. Mô hình của Gronroos là mô hình đo lƣờng chất lƣợng dịch vụ đƣợc xem là phổ biến và phù hợp trong nhiều lĩnh vực dịch vụ. Tính đến thời điểm này đã có khá nhiều các luận văn thạc sĩ và luận án tiến sĩ có nội dung nghiên cứu về chất lƣợng dịch vụ của NHTM nói chung và chất lƣợng dịch vụ bán lẻ nói riêng, cụ thể là: - Trần Thị Thu Hà – Nâng cao chất lƣợng dịch vụ NHBL tại Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam – chi nhánh Hà Nội – 2016, luận văn thạc sĩ kinh tế của trƣờng Đại học Kinh tế thành phố Hồ Chí Minh. Đề tài đã hệ thống một số kiến thức lý luận liên quan đến dịch vụ bán lẻ của NHTM cũng nhƣ chất lƣợng dịch vụ bán lẻ.
Đồng thời nghiên cứu thực trạng chất lƣợng dịch vụ NHBL trƣờng hợp tại Agribank – chi nhánh Hà Nội, để đƣa ra những nhận xét về ƣu điểm, nhƣợc điểm làm cơ sở xây dựng giải pháp nâng cao chất lƣợng dịch vụ NHBL. - Luận văn thạc sỹ của tác giả Đỗ Lý Hoàng Ngọc (2018), Khoa Quản trị kinh doanh, Đại học Kinh tế Đà Nẵng: “Đánh giá sự hài lòng của khách hàng đối với chất lƣợng dịch vụ tín dụng của Ngân hàng Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam chi nhánh Thành phố Đà Nẵng” đã sử dụng mô hình chất lƣợng dịch vụ 5 thành phần SERVQUAL. Tác giả đã kiểm định đƣợc sự phù hợp của các thang đo và chứng minh đƣợc sự hài lòng của khách hàng có quan hệ cùng chiều với chất lƣợng dịch vụ. Tuy nhiên, tác giả chƣa chỉ ra đƣợc khoảng cách giữa kỳ vọng và cảm nhận của khách hàng sau khi sử dụng sản phẩm nên các giải pháp đƣa ra chƣa thực sự bám sát thực trạng về chất lƣợng dịch vụ tín dụng của ngân hàng.
- Lê Mai Lan – Chất lƣợng dịch vụ ngân hàng bán lẻ tại ngân hàng thƣơng mại cổ phần Hàng hải Việt Nam – 2017, luận văn thạc sĩ kinh tế của trƣờng Đại học kinh tế Đà Nẵng. Đề tài cũng đi theo hƣớng nghiên cứu lý luận về ngân hàng thƣơng mại, các hoạt động bán lẻ của NHTM và chất lƣợng dịch vụ bán lẻ của 7 z NHTM. Trên cơ sở nội dung này áp dụng thực tế vào NHTM cổ phần Hàng Hải Việt Nam, đồng thời xây dựng một số giải pháp nhằm hoàn thiện hơn nữa chất lƣợng dịch vụ bán lẻ tại đơn vị trong thời gian tới. - Cao Xuân Huy – Nâng cao chất lƣợng tín dụng bán lẻ tại ngân hàng đầu tƣ và phát triển Việt Nam – 2017 – luận văn thạc sĩ kinh tế trƣờng đại học kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh.
Trên cơ sở phƣơng pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, tác giả cũng đã tìm hiểu các kiến thức lý luận cơ bản về NHBL, trong đó chủ yếu tập trung vào chất lƣợng hoạt động tín dụng bán lẻ và các tiêu chí đánh giá chất lƣợng hoạt động này. Đồng thời áp dụng thực tế vào ngân hàng đầu tƣ và phát triển Việt Nam. - Phan Trọng Tâm - Giải pháp nâng cao chất lƣợng dịch vụ bán lẻ tại Ngân hàng thƣơng mại cổ phần Quân đội – 2012 – Luận án tiến sĩ trƣờng đại học kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh. Luận án đã tổng hợp đƣợc một cách có hệ thống cơ sở lý luận về chât lƣợng dịch vụ NHBL của ngân hàng; đã đạt đƣợc mục tiêu xây dựng và kiểm định đƣợc bộ công cụ phù hợp để đánh giá chất lƣợng dịch vụ NHBL.
Đó là bộ thang đo SERVQUAL đã đƣợc hiệu chỉnh. Đây có thể là bộ công cụ sơ khai ban đâu có tính chất chuẩn hóa và đã đƣợc kiểm định. Mặc dù mức độ giải thích của bộ công cụ đối với biến phụ thuộc là chất lƣợng dịch vụ NHBL chƣa cao, khoảng 54%, nhƣng đối với khoa học xã hội thì đây đƣợc xem là bộ công cụ khá tốt để sử dụng. Luận án cũng đã đạt đƣợc mục tiêu trong việc so sánh và kết luận về sự khác biệt chất lƣợng dịch vụ NHBL giữa ngân hàng 100% vốn nƣớc ngoài và NHTM cổ phần của Việt Nam.
Ngoài ra luận án cũng đã đề xuất đƣợc các giải pháp cụ thể giúp các NHTM cổ phần của Việt Nam có thể nâng cao đƣợc chất lƣợng dịch vụ NHBL dựa trên việc phân tích các khoảng cách chất lƣợng còn yếu kém của các NHTM cổ phần của Việt Nam. - Tác giả Phạm Thuỳ Giang (2012) đã tiến hành nghiên cứu đề tài “Nghiên cứu so sánh chất lƣợng dịch vụ ngân hàng bán lẻ giữa ngân hàng 100% vốn nƣớc ngoài và ngân hàng thƣơng mại cổ phần của Việt Nam”. Trong nghiên cứu trên, ngoài việc đánh giá chất lƣợng dịch vụ trên cơ sở mô hình lý thuyết SERVQUAL 8 z và GRONROSS, đã kiểm định thành công hai bộ công cụ này đƣa ra kết luận mô hình SEVQUAL phản ánh tốt hơn Gronross, tác giả còn tiến hành so sánh đƣợc chất lƣợng của ngân hàng 100% vốn nƣớc ngoài và ngân hàng cổ phần của Việt Nam và đƣa ra kết luận không có sự khác biệt. Kết luận này phản bác những ý kiến cho rằng, ngân hàng 100% vốn nƣớc ngoài có chất lƣợng dịch vụ tốt hơn ngân hàng thƣơng mại cổ phần của Việt Nam.
Một số các đề tài khoa học về chất lượng dịch vụ của NHTM: - Vũ Xuân Hòa - Các nhân tố ảnh hƣởng đến chất lƣợng dịch vụ NHBL tại một số NHTM – 2011. Đề tài nghiên cứu khoa học cấp trƣờng của Trƣờng đại học kinh tế - Đại học quốc gia Hà Nội. Nội dung nghiên cứu của đề tài gồm: Sử dụng thang đo SERVQUAL để lập phiếu điều tra khách hàng ở 3 ngân hàng về mức độ hài lòng và đánh giá dịch vụ của 3 ngân hàng và thống kê bằng các bảng biểu chi tiết để rút ra thực trạng; Sử dụng phần mền SPSS kiểm định các giả thiết về các mối tƣơng quan giữa các nhân tố ảnh hƣởng tới mức độ hài lòng của khách hàng đối với dịch vụ ngân hàng bán lẻ, đồng thời so sánh. Từ đó đƣa ra các kết luận và giải pháp phát triển.
Tuy nhiên đề tài mới chỉ đi sâu tìm hiểu các yếu tố ảnh hƣởng đến chất lƣợng dịch vụ NHBL, còn thực trạng hay tiêu chí đánh giá chất lƣợng dịch vụ thì chƣa đƣợc đề cập đến. - TS Nguyễn Hữu Hiểu – quản trị khoảng cách chất lƣợng dịch vụ ngân hàng – 2012, bài viết đăng trên tạp chí Phát triển kinh tế số 8/2012. Với nội dung bài viết tác giả tập trung phân tích các mô hình đánh giá chất lƣợng dịch vụ và sự vận dụng của mô hình nào là hợp lý với quản trị chất lƣợng dịch vụ tại NHTM. Nhìn chung các nghiên cứu bàn về chất lƣợng các dịch vụ của ngân hàng đã khẳng định đƣợc tầm quan trọng của việc quản trị chất lƣợng dịch vụ trong quá trình phát triển của ngân hàng và đƣa ra đƣợc các cách tiếp cận, các phƣơng pháp để đánh giá chất lƣợng dịch vụ.
Tuy nhiên chƣa có nghiên cứu nào đánh giá chất lƣợng dịch vụ ngân hàng bán lẻ tại Ngân hàng thƣơng mại cổ phần Đầu tƣ và phát triển Việt Nam – chi nhánh Đại La và đây chính là khoảng trống để tác giả thực hiện đề tài “Chất lƣợng dịch vụ ngân hàng bán lẻ tại Ngân hàng TMCP Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Đại La”.