Chương 1: Khái quát chung về căn cử ly hôn Chương 2: Quy định của Luật Hôn nhân va gia đình năm 2014 về căn cứ ly hôn Chương 3: Thực tiễn ap dung căn cứ ly hôn tại Toa án nhân dân vả một số kiến nghị CHƯƠNG1 KHÁI QUÁT CHUNG VẺ CĂN CỨ LY HÔN TRONG TRƯỜNG HỢP MỘT BEN VỢ, CHONG YÊU CAU 1. Khái niệm căn cứ ly hôn trong trường hợp một bên vợ, chồng yêu cầu Trong xã hội có giai cap, hôn nhân là một hiện tượng xã hội mang tính giai cấp sâu sac. Đối với từng giai đoạn phát triển của lich sử, ở mỗi chế độ xã hôi khác nhau, giai cap thông trị đều thông qua Nhà nước, bằng pháp luật quy định chế đô hôn nhân dé phù hợp với lợi ích của giai cấp mình Tức là Nha nước bằng pháp luật quy định rõ với những điều kiện nao thi được xác lập quan hệ vợ chong, đông thời cũng xác đính trong những điêu kiện, căn cứ nhật định vợ chong mới được phép châm dứt hôn nhân. Đó chính là căn cứ ly hôn được quy định trong pháp luật của Nhà nước.
Trong Từ điển tiếng Việt có đình ngiữa: “Căn cứ là cai lam chỗ dựa, lam cơ sở để lập luận hoặc hành déng”?. Bản chất của ly hôn là “việc chấm đứt quan hệ vợ chồng theo bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật của Toa an”? Nếu hiểu ly hôn là su tan vỡ của quan hệ vợ chong thì căn cứ ly hôn là điều ma ta c thé dựa vào làm cơ sở dé xác định quan hệ vợ chẳng đã tan vỡ. Những căn cứ nảy do Nha nước xác định chỉ trong những điều kiện, tinh nhật định mới được phép xoá bỏ quan hệ hôn nhân nhằm kiểm soát việc ly hôn được thực hiện một cách đúng dan, nghiêm túc, đúng với thực trạng quan hé vợ chồng Việc phát sinh hay châm đứt quan hệ hôn nhân đều tác động, có liên quan đến lợi ích của vợ, chong, gia đình và cả xã hội. Nhất là ly hôn, vì khi ly hôn có ° Viên Ngôn ngữ học (2003), Từ điển tiếng Việt, Nxb Da Nẵng, Di Nẵng,tr.117 ' Khoản 14 Điều3 Luật HNG&GD năm 2014 8 nhiều ảnh hưởng xâu xây ra.
Nhà nước cho phép vợ chông được tự do ly hôn nhưng không có nghĩa là sẽ giải quyết ly hôn một cách tuy tiên theo ý chí của bat ki chủ thé nào. Việc giải quyết ly hôn không chỉ đảm bảo lợi ich của vợ chông ma con cả lợi ích của con cái, các thành viên khác trong gia đình va toàn xã hội. Chính vì vây, nhà nước kiếm soát việc giải quyết ly hôn bằng cách xác định những điều kiện, tình tiết và chỉ khi có những điêu kiện, tình tiết này, Toả án mới được cho phép châm đứt quan hệ hôn nhân trước pháp luật* C Mac viết: “Ly hôn chỉ là việc xác nhận một sự kién: Cuộc hôn nhân nay là cuộc hôn nhân đã chết. Sự ton tại của nó chỉ là bề ngoài và giả đối.
Đương nhiên, không phải sự h) tiên của nhà lập pháp. cũng không phải su tu tiên của những ca nhân. ma chỉ ban chất của sự kién mới quyết đình được ia cuộc hôn nhân này đã chất hoặc chưa chết Boi vi. việc xác nhận sự kiện chết là tuỳ thuộc vào thực chat của vấn đề chứ không phải vào nguyên vong của những bên lim quan.
Nhà lập pháp chỉ có thé xác định những điều Kiên trong d6 hôn nhân được phép tan võ, nghia là trong đó, về thực chat hôn nhân tự nó đã bị phá vỡ rỗi, việc Toà đn cho pháp phá bỏ hôn nhân chỉ có thé là việc ghi biên ban sự tan vỡ bên trong của nó. Quan điềm của nhà lập pháp ia quan điểm của tính tắt yếu ” Ê Khi căn cứ ly hôn theo luật định dim bao được “tinh tat yêu” của sự việc, xã hội sé van đông thuận chiêu theo hướng tích cực. Ngược lại, khi căn cứ ly hôn di ngược “tính tất yêu” của sự việc, ap đặt ý chi của con người vao sự việc, xã hội sé vận đông ngược chiêu theo hướng tiêu cực. Điều kiện để vợ chồng được ly hôn lả bản chất của quan hé vo chong đã thực sự tan vỡ, do vay, căn cứ ly hôn phải là tông hợp những hiện tượng phản ánh được bản chat quan hệ vợ chồng đã thực sự tan vỡ.
Tức là những hiên tượng ay phải có mối quan hệ biện chứng với bản chất tan vỡ của quan hệ vợ chéng * Nguyễn Hà Thuy (2018), Căn cứ by hon trong hệ thống pháp luce việt Nam Luin văn thạc sĩ Luật học, Đại học Luật Ha Nội tr.10 °C Mặc ~ Ph Angghen (1978), Toàn rấp, Tip 1, Hà Nội,tr.119 - 121 9 (quan hệ biện chứng giữa hiên tượng và bản chat), phan anh bản chất của ly hôn. Bản chất của quan hệ hôn nhân đã “chết” được thể hiện ra bên ngoài bằng nhiều hiện tượng khác nhau, mỗi hiện tượng chỉ biểu hiện một khía cạnh của bản chất Không thé chỉ dua vảo một hiện tương biểu hiện bản chất mà xác định được quan hệ hôn nhân đã tan vỡ hay chưa mả can căn cứ vào nhiêu hiện tương khác nhau dé nhận thức đúng đắn về thực trạng quan hệ hôn nhânẾ Quan điểm của các nha lam luật các nước tư sản coi hôn nhân thực chat là một loại “hop đông”, “khé ước hôn nhân” do hai người nam va nữ tự nguyện xác lập, nêu kết hôn giông như việc ký kết hợp đồng, xác lap quyền va nghĩa vụ giữa hai bên nam nữ thi ly hôn 1a việc châm đứt hợp đông, xóa bỏ mọi ràng buôc về quyên vả nghĩa vụ trước đó. Vậy nên căn cứ ly hôn cũng tương tự như căn cứ châm đứt hợp đông là dua vào ý chi chủ quan của hai bên vợ chéng va dua vào “lỗi” để châm đứt quan hệ hôn nhân, ví du như vo chồng ngoại tình, vợ chong không thực hiện đây đủ nghĩa vụ với nhau,.” Do vậy, những căn cứ ly hôn nảy chi mang tính hình thức, phan ảnh một cách phiến điện một mặt nao đó trong quan hệ vợ chông chứ không phan anh được toàn điện ban chất thực sự của hôn nhân Trai với quan điểm của nhà nước tư sản, quan điểm của nhà nước xã hội chủ nghĩa la giải quyết ly hôn dựa vao thực chat của quan hệ vợ chong, trên cơ sở đánh giá một cách khách quan thực tế tình trang quan hệ hôn nhân. Ý chí chủ quan của vợ chồng hay của bất cứ ai cũng như “lỗi” không phải là căn cứ để pháp luật cho ly hôn Ly hôn phải dựa vao căn cứ được quy định trong Luât Hôn nhân va gia đình.
Việc quy định những căn cứ ly hôn phải phù hợp với bản chat * Nguyễn Hà Tur (2018), Căn cứ ly hồn trong hệ thống pháp luật việt Nem , Luận vin thạc sĩ Luật học ,Đại học Tuật Hà Nội,tr11 Ì NguyễnTuần Anh (2018),Ap cing cặn city hin giã quyết các trường hop lv hon theo luật đình ua Toà an nian dé quận Thanh Xuẩn thành: pho Hà Nội, Luận vin thạc sĩ Luật học ,Daihoc Luật Hà Nou, tr15 10 của sự việc, phù hợp với tinh trạng thực sự của hôn nhân, xác định trong điều kiện nao thì cuộc hôn nhân đã thực sự tan vỡ. Việc Tòa án giải quyết cho ly hôn thực chat chỉ 1a việc công nhận một thực tế khách quan la cuộc hôn nhân do da “chết” ÊŠ Theo tác giả, việc ly hôn phải dựa trên bản chất của quan hệ hôn nhân là thực sự tan vỡ vả không thé han gắn lại được. Khi xem xét giải quyết ly hôn, Tòa án phải đảm bao các quyền và lợi ích chính đáng của vợ chồng và các bên liên quan trong quan hệ hôn nhân và gia đình. Dé dam bảo những yêu tô đó, nha lam luật phải dự liệu được những cơ sở, căn cử giải quyết ly hôn và yêu câu kiểm soát việc ly hôn thông qua Toa án.
Toa an khi giải quyết ly hôn phải áp dung đúng tinh thân các căn cứ ly hôn và chi được giải quyết cho vo chong ly hôn trong trường hợp có căn cứ đề xác định rằng ban chat quan hệ hôn nhân đã thực sự tan vỡ. Hiện nay, theo quy định của pháp luật hiện hành, việc ly hôn có thể được thực hiên khi có yêu câu của những chủ thể sau: hai vợ chồng cùng yêu câu ly hôn; một bên vợ, chông yêu câu, cha, mẹ, người thân thích khác yêu cau. Trong đó, ly hôn trong trường hop một bên vơ, chông yêu câu là việc một trong hai bên vợ hoặc chong nộp đơn yêu câu Toa án cham dứt quan hệ hôn nhân của mình với bên còn lại. Đó 1a khi một bên vợ, chong cảm thay hôn nhân không thể tiếp tục, tuy nhiên đối phương không đông ý việc cham đứt quan hệ vợ chồng vì lý do chủ quan hoặc khác quan Khi cảm thay đời sông hôn nhân không thể kéo dai thêm được nữa, một bên vợ hoặc chồng hoàn toản cỏ thể yêu câu ly hôn mả không can sự đông thuận của bên còn lại.
Từ đó, Toa an sé dựa vào các căn cứ ly hôn dé giải quyết việc ly hôn theo yêu câu của một bên vo, chông do. * Nguyễn Ha Thur (2018), Căn cứ ly hồn trong hệ thống pháp luật việt Nem , Luận vin thạc sĩ Luật hoc ,Daihoc Luật Ha Nội, tr.12 11 Từ những phân tích trên, có thể đưa ra định nghĩa căn cứ ly hôn trong trường hop một bên vo, chong yêu câu như sau: Căn cit iy hôn trong trường hợp một bên vo, chong yên cẩu là tổng hop các tinh tiết, điều kiện do luật định. biểu hiện khách quan bản chất của quan hệ hôn nhân đã tan võ ma dua vào những tình tiết. điền kiện đó, Toà đa giải quyết cho môt bên vo, chông được ly hôn 1.
Ý nghĩa của việc quy định căn cứ ly hôn trong trường hợp một bên vợ, chồng yêu cầu Nha nước luôn quan tâm điều chỉnh quan hệ hôn nhân va gia đính Vi vay, pháp luật các nước luôn quy định vé căn cử ly hôn nói chung và căn cứ ly hôn trong trường hợp một bên vợ, chồng yêu cầu nói riêng. Đây là những căn cứ pháp lý, là công cụ dé Tòa án có thé giải quyết yêu câu ly hôn của một bên vơ, chông một cách chính xác và thöa đáng.