Căn Cứ Ly Hôn: Quy Định Pháp Luật và Thực Tiễn Áp Dụng

Chuyên khảo luật học phân tích Căn cứ ly hôn quy định của pháp luật và thực tiễn áp dụng, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo.

• Tác giả: Dương Thị Hồng Cẩm
• Người hướng dẫn: Th.S. Lê Thị Mận
• Trường học: Trường Đại Học Luật TP Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Luật Dân Sự
• Đề tài: Căn Cứ Ly Hôn: Quy Định Của Pháp Luật Và Thực Tiễn Áp Dụng Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Căn Cứ Ly Hôn Là Gì Định Nghĩa và Ý Nghĩa Quan Trọng

Ly hôn là thủ tục chấm dứt quan hệ hôn nhân về mặt pháp lý khi cả vợ và chồng còn sống. Đây là giải pháp cuối cùng khi cuộc sống hôn nhân rơi vào khủng hoảng không thể hàn gắn. Khủng hoảng có thể do bất đồng quan điểm, mâu thuẫn kéo dài, hoặc thậm chí ngoại tình. Tuy nhiên, không phải mọi nguyên nhân đều được pháp luật công nhận là căn cứ để ly hôn. Vậy, căn cứ ly hôn là gì và được hiểu như thế nào? Từ góc độ lý luận, căn cứ ly hôn là cơ sở pháp lý thể hiện quan điểm của Nhà nước về điều kiện ly hôn. Tòa án chỉ giải quyết ly hôn khi có đủ các điều kiện này. Dưới góc độ pháp lý, căn cứ ly hôn là các quy định pháp luật xác định rõ các điều kiện mà tòa án phải dựa vào. Xét về khía cạnh cá nhân, căn cứ ly hôn là những điều kiện luật định, tòa án phải xem xét để giải quyết ly hôn. Ý chí của các bên không phải là yếu tố quyết định; việc ly hôn phải dựa trên các căn cứ pháp lý về ly hôn phản ánh hôn nhân không thể tiếp tục, hay nói cách khác, hôn nhân đã 'chết'. Theo Mác, tòa án chỉ công nhận sự tan rã bên trong của hôn nhân.

1.1. Khái Niệm Căn Cứ Ly Hôn Theo Luật Hôn Nhân Gia Đình

Theo giáo trình Luật Hôn nhân và Gia đình của trường Đại học Luật TP. Hồ Chí Minh, căn cứ ly hôn là cơ sở pháp lý thể hiện quan điểm của Nhà nước về điều kiện ly hôn. Luật Hôn nhân và Gia đình quy định rõ điều này, làm cơ sở cho tòa án xem xét. Căn cứ ly hôn không phải là ý muốn chủ quan của các bên, mà là sự đánh giá khách quan về tình trạng hôn nhân thực tế. Nếu hôn nhân đã thực sự tan vỡ, không thể cứu vãn, thì tòa án sẽ xem xét và giải quyết ly hôn.

1.2. Ý Nghĩa Của Quy Định Căn Cứ Ly Hôn Đối Với Xã Hội

Quy định về căn cứ ly hôn có ý nghĩa quan trọng đối với sự ổn định của xã hội. Nó giúp bình ổn quan hệ hôn nhân, bảo vệ và thúc đẩy sự phát triển của xã hội, đồng thời củng cố chế độ hôn nhân một vợ một chồng, tự nguyện và tiến bộ. Căn cứ ly hôn cũng góp phần khẳng định nguyên tắc bình đẳng giữa vợ và chồng. Trong bối cảnh số lượng vụ ly hôn ngày càng gia tăng, quy định về điều kiện ly hôn là yếu tố then chốt để ngăn chặn tình trạng ly hôn tràn lan hoặc ly hôn giả tạo vì các mục đích khác.

II. Phân Biệt Căn Cứ Ly Hôn và Căn Cứ Hủy Hôn Hướng Dẫn Chi Tiết

Cả căn cứ ly hôn và căn cứ hủy hôn đều được sử dụng để giải quyết các vụ việc liên quan đến hôn nhân và gia đình. Tuy nhiên, cách áp dụng của hai loại căn cứ này lại hoàn toàn khác nhau. Căn cứ hủy hôn áp dụng cho các trường hợp kết hôn vi phạm các quy định về điều kiện kết hôn, chẳng hạn như không đủ tuổi, thiếu tự nguyện, hoặc thuộc các trường hợp cấm kết hôn. Ngược lại, căn cứ ly hôn áp dụng cho các mối quan hệ hôn nhân được thiết lập hợp pháp, nhưng sau đó phát sinh mâu thuẫn nghiêm trọng, khiến mục đích hôn nhân không đạt được.

2.1. Đối Tượng Áp Dụng Của Căn Cứ Ly Hôn và Hủy Hôn

Căn cứ hủy hôn được áp dụng cho các trường hợp nam nữ kết hôn vi phạm quy định của pháp luật về điều kiện kết hôn. Ví dụ, kết hôn khi chưa đủ tuổi hoặc khi một trong hai bên đang có vợ/chồng. Căn cứ ly hôn lại được áp dụng cho các quan hệ hôn nhân đã được xác lập hợp pháp, nhưng trong quá trình chung sống phát sinh mâu thuẫn, không thể hàn gắn. Tình trạng hôn nhân lúc này đã trở nên trầm trọng, không còn hạnh phúc.

2.2. Cơ Sở Xác Định Căn Cứ Ly Hôn So Với Căn Cứ Hủy Hôn

Căn cứ hủy hôn được xác định dựa trên hành vi vi phạm pháp luật tại thời điểm kết hôn. Ví dụ, kết hôn khi bị ép buộc hoặc kết hôn giả tạo. Căn cứ ly hôn lại được xác định dựa trên tình trạng đời sống chung của vợ chồng vào thời điểm trước khi nộp đơn xin ly hôn. Mâu thuẫn, bất đồng xảy ra sau một thời gian chung sống là cơ sở để tòa án xem xét điều kiện ly hôn.

2.3. Quyền Yêu Cầu Ly Hôn và Hủy Hôn Ai Có Thẩm Quyền

Về nguyên tắc, chỉ có các đương sự (vợ hoặc chồng) mới có quyền yêu cầu ly hôn. Trong khi đó, quyền yêu cầu hủy hôn có thể thuộc về chính các đương sự hoặc một số chủ thể khác theo quy định của pháp luật, ví dụ như người thân hoặc cơ quan nhà nước có thẩm quyền, nếu phát hiện ra việc kết hôn vi phạm pháp luật. Điều này cho thấy sự khác biệt lớn về thẩm quyền giữa hai thủ tục.

III. Căn Cứ Ly Hôn Theo Pháp Luật Việt Nam Hiện Hành Hướng Dẫn Chi Tiết

Pháp luật Việt Nam hiện hành quy định hai căn cứ ly hôn chính. Thứ nhất, tình trạng hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài, mục đích hôn nhân không đạt được. Thứ hai, tòa án tuyên bố vợ hoặc chồng mất tích. Tòa án sẽ xem xét toàn diện các yếu tố liên quan để đánh giá tình trạng hôn nhân, bao gồm cả tình cảm, kinh tế, và các vấn đề khác phát sinh trong cuộc sống chung.

3.1. Căn Cứ Ly Hôn Thứ Nhất Tình Trạng Hôn Nhân Trầm Trọng

Đây là căn cứ phổ biến nhất trong các vụ án ly hôn. Để chứng minh tình trạng hôn nhân trầm trọng, đương sự cần cung cấp bằng chứng về mâu thuẫn kéo dài, bạo lực gia đình, ngoại tình, hoặc các hành vi khác gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống chung. Tòa án sẽ xem xét các bằng chứng này một cách khách quan và toàn diện để đưa ra quyết định.

3.2. Căn Cứ Ly Hôn Thứ Hai Quyết Định Tuyên Bố Mất Tích

Nếu vợ hoặc chồng bị tòa án tuyên bố mất tích, thì đây cũng là căn cứ để ly hôn. Quyết định tuyên bố mất tích phải tuân thủ theo quy định của pháp luật về điều kiện và thủ tục. Sau khi có quyết định này, người còn lại có quyền yêu cầu tòa án giải quyết ly hôn.

3.3. Các Yếu Tố Tòa Án Xem Xét Khi Đánh Giá Căn Cứ Ly Hôn

Khi xem xét căn cứ ly hôn, tòa án không chỉ dựa vào lời khai của các bên, mà còn xem xét các chứng cứ khác như: giấy tờ, hình ảnh, video, lời khai của người làm chứng... Tòa án cũng có thể yêu cầu các bên cung cấp thêm thông tin hoặc tiến hành các biện pháp xác minh cần thiết để đảm bảo tính khách quan và chính xác.

IV. Thực Tiễn Áp Dụng Căn Cứ Ly Hôn Tại Tòa Án Vướng Mắc và Giải Pháp

Trong thực tiễn, việc áp dụng căn cứ ly hôn tại tòa án còn gặp nhiều vướng mắc và bất cập. Việc chứng minh tình trạng hôn nhân trầm trọng thường gặp khó khăn do thiếu bằng chứng hoặc bằng chứng không rõ ràng. Ngoài ra, việc xác định mức độ mâu thuẫn để đánh giá xem hôn nhân có thực sự không thể cứu vãn cũng là một thách thức lớn. Các vấn đề liên quan đến tài sản chung, con chung và quyền nuôi con cũng làm phức tạp thêm quá trình giải quyết ly hôn.

4.1. Khó Khăn Trong Chứng Minh Tình Trạng Hôn Nhân Trầm Trọng

Một trong những khó khăn lớn nhất trong thực tiễn xét xử ly hôn là việc chứng minh tình trạng hôn nhân thực sự đã trầm trọng, không thể hàn gắn. Các bên thường đưa ra những lời khai mang tính chủ quan, khó kiểm chứng. Việc thu thập bằng chứng khách quan, xác thực về mâu thuẫn, bạo lực gia đình, hoặc ngoại tình gặp nhiều trở ngại, đặc biệt khi các hành vi này diễn ra kín đáo, không có người chứng kiến.

4.2. Các Vấn Đề Phát Sinh Liên Quan Đến Tài Sản và Con Cái

Các vấn đề liên quan đến tài sản chung, con chung và quyền nuôi con thường là nguyên nhân kéo dài và làm phức tạp thêm các vụ án ly hôn. Việc phân chia tài sản chung một cách công bằng, hợp lý, đảm bảo quyền lợi của cả hai bên đòi hỏi sự xem xét kỹ lưỡng các yếu tố như: công sức đóng góp, tình trạng sức khỏe, khả năng kinh tế... Tương tự, việc quyết định giao con cho ai nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục cũng phải dựa trên lợi ích tốt nhất của con.

4.3. Nguyên Nhân Dẫn Đến Vướng Mắc Trong Áp Dụng Căn Cứ Ly Hôn

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến những vướng mắc trong việc áp dụng căn cứ ly hôn trên thực tế. Một phần là do quy định của pháp luật còn chung chung, thiếu cụ thể, gây khó khăn cho việc áp dụng. Một phần là do trình độ của cán bộ xét xử còn hạn chế, chưa có nhiều kinh nghiệm trong việc giải quyết các vụ án ly hôn phức tạp. Ngoài ra, sự thiếu thiện chí của các bên đương sự, việc cố tình che giấu thông tin, hoặc đưa ra những yêu sách quá đáng cũng gây cản trở cho quá trình giải quyết.

V. Giải Pháp Hoàn Thiện Pháp Luật Về Căn Cứ Ly Hôn Tại Việt Nam

Để nâng cao hiệu quả áp dụng căn cứ ly hôn và giải quyết các vướng mắc trong thực tiễn, cần có những giải pháp đồng bộ từ việc hoàn thiện pháp luật đến nâng cao năng lực của cán bộ xét xử. Cần có những quy định cụ thể hơn về các yếu tố cấu thành tình trạng hôn nhân trầm trọng, cũng như hướng dẫn chi tiết về việc xem xét, đánh giá các chứng cứ liên quan. Đồng thời, cần tăng cường đào tạo, bồi dưỡng cho cán bộ xét xử về kỹ năng giải quyết các vụ án ly hôn phức tạp.

5.1. Kiến Nghị Sửa Đổi Bổ Sung Quy Định Về Căn Cứ Ly Hôn

Cần sửa đổi, bổ sung các quy định của Luật Hôn nhân và Gia đình về căn cứ ly hôn theo hướng cụ thể, rõ ràng hơn. Có thể đưa ra những tiêu chí cụ thể để xác định tình trạng hôn nhân trầm trọng, ví dụ như: thời gian mâu thuẫn kéo dài, số lần bạo lực gia đình, mức độ ảnh hưởng của ngoại tình... Việc này sẽ giúp tòa án có cơ sở pháp lý vững chắc hơn để đưa ra quyết định.

5.2. Nâng Cao Năng Lực Của Cán Bộ Xét Xử Các Vụ Án Ly Hôn

Cần tăng cường đào tạo, bồi dưỡng cho cán bộ xét xử về kỹ năng thu thập, đánh giá chứng cứ, kỹ năng hòa giải, cũng như kiến thức về tâm lý học gia đình. Việc này sẽ giúp họ có thể giải quyết các vụ án ly hôn một cách thấu đáo, công bằng, đảm bảo quyền lợi của tất cả các bên liên quan.

5.3. Tăng Cường Công Tác Tuyên Truyền Phổ Biến Pháp Luật Về Ly Hôn

Cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về ly hôn đến người dân, giúp họ hiểu rõ quyền và nghĩa vụ của mình khi ly hôn, cũng như biết cách bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình. Việc này sẽ góp phần giảm thiểu tranh chấp, khiếu kiện trong quá trình giải quyết ly hôn.

VI. Ly Hôn Nhanh Chóng Thủ Tục Hồ Sơ và Thời Gian Giải Quyết

Nhiều người quan tâm đến việc ly hôn nhanh chóng. Tuy nhiên, tốc độ giải quyết ly hôn phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm sự hợp tác của cả hai bên, tính chất phức tạp của vụ việc (ví dụ: tranh chấp tài sản hoặc quyền nuôi con), và khối lượng công việc của tòa án. Thủ tục ly hôn bao gồm nộp hồ sơ, hòa giải tại tòa án, và xét xử. Việc chuẩn bị đầy đủ hồ sơ ly hôn và chủ động phối hợp với tòa án sẽ giúp rút ngắn thời gian giải quyết ly hôn.

6.1. Hướng Dẫn Chuẩn Bị Hồ Sơ Ly Hôn Chi Tiết và Đầy Đủ

Hồ sơ ly hôn thường bao gồm: đơn xin ly hôn (theo mẫu của tòa án), bản sao chứng minh nhân dân/căn cước công dân của cả hai vợ chồng, bản sao giấy chứng nhận đăng ký kết hôn, bản sao sổ hộ khẩu, các giấy tờ chứng minh quyền sở hữu tài sản chung (nếu có), và các giấy tờ liên quan đến con chung (giấy khai sinh, sổ học bạ...). Việc chuẩn bị đầy đủ hồ sơ giúp tránh tình trạng bị trả lại hồ sơ hoặc phải bổ sung nhiều lần.

6.2. Các Bước Trong Thủ Tục Ly Hôn Nhanh Chóng Tại Tòa Án

Thủ tục ly hôn thường trải qua các bước sau: nộp hồ sơ tại tòa án có thẩm quyền, tòa án thụ lý vụ việc và thông báo cho các bên liên quan, hòa giải tại tòa án, và xét xử (nếu hòa giải không thành). Để ly hôn nhanh chóng, các bên nên chủ động phối hợp với tòa án, cung cấp thông tin chính xác và đầy đủ, và sẵn sàng thỏa thuận về các vấn đề liên quan đến tài sản và con cái.

6.3. Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Thời Gian Giải Quyết Ly Hôn

Thời gian giải quyết ly hôn phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm: sự đồng thuận của cả hai bên, tính chất phức tạp của vụ việc, khối lượng công việc của tòa án, và sự hợp tác của các bên liên quan. Nếu cả hai bên đều đồng ý ly hôn và không có tranh chấp về tài sản hoặc con cái, thì thời gian giải quyết ly hôn thường sẽ nhanh hơn so với các vụ việc phức tạp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Con ngƣời là trung tâm của mọi sự phát triển, bảo vệ quyền con ngƣời là tiền đề quan trọng để phát triển bền vững mọi mặt. Chính vì vậy, trong thời gian qua, vấn đề bảo vệ quyền con ngƣời đƣợc Đảng và Nhà nƣớc ta đặc biệt quan tâm và đƣợc coi là nhân tố thúc đẩy quá trình xây dựng Nhà nƣớc pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Chiến lƣợc xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam đến năm 2020 đã đề ra phƣơng hƣớng: “Xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật đồng bộ, thống nhất, khả thi, công khai, minh bạch, trọng tâm, đổi mới căn bản cơ chế xây dựng và thực hiện pháp luật; phát huy vai trò và hiệu lực của pháp luật để góp phần quản lý xã hội, giữ vững ổn định chính trị, phát triển kinh tế, hội nhập quốc tế, xây dựng Nhà nước trong sạch, vững mạnh, thực hiện quyền con người, quyền tự do, dân chủ của công dân” (Nghị quyết số 48/NQ-TW ngày 24 tháng 5 năm 2005).

Trong Chiến lƣợc cải cách tƣ pháp đến năm 2020 của Bộ Chính trị cũng chỉ đạo: “Hoàn thiện chính sách pháp luật hình sự và dân sự phù hợp với nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của dân, do dân và vì nhân dân; hoàn thiện các thủ tục tố tụng tư pháp, bảo đảm tính đồng bộ, dân chủ, công khai, minh bạch, tôn trọng và bảo vệ quyền con người” (Nghị quyết 49/NQ-TW ngày 02 tháng 6 năm 2005). Xuất phát từ chủ trƣơng không ngừng phát triển quyền con ngƣời ấy, Nhà nƣớc Việt Nam đã và đang xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật để bảo đảm các quyền con ngƣời đƣợc tôn trọng và thực hiện một cách đầy đủ nhất, trong đó có pháp luật hình sự. Các quy định về miễn, giảm chấp hành hình phạt trong pháp luật hình sự Việt Nam đã có lịch sử hình thành và phát triển lâu dài. Trải qua thời gian, các quy định này đã phát huy đƣợc vai trò và tác dụng của nó trong công tác đấu tranh phòng chống tội phạm, thể hiện đƣợc nguyên tắc chỉ đạo của Đảng và Nhà nƣớc ta là: “trừng trị kết hợp với khoan hồng, cƣỡng chế đi liền với giáo dục, thuyết phục”.

Đó cũng là cách để thể hiện tính nhân đạo, quyền con ngƣời trong pháp luật Việt Nam. Thế nhƣng, cùng với sự phát triển của xã hội, khi quyền con ngƣời ngày càng đƣợc quan tâm, Việt Nam ngày càng hòa nhập và tham gia nhiều hơn vào các Điều ƣớc quốc tế liên quan đến quyền con ngƣời thì chế định này lại xuất hiện nhiều bất cập giữa pháp luật trong nƣớc với những cam kết quốc tế mà nƣớc ta đã ký kết, khiến cho một số quyền con ngƣời không đƣợc áp dụng một cách thích đáng. Mà nguyên nhân chính của những bất cập đó là do Bộ luật hình sự năm 1999 (BLHS) dù đã trải qua lần sửa đổi, bổ sung vào năm 2009 nhƣng những quy định về chế định này trong Phần Chung của BLHS vẫn chƣa đƣợc thay đổi để phù hợp với yêu cầu trong xu hƣớng hội nhập đổi mới. Nhƣ vậy, từ nhiều phƣơng diện khác nhau đang đặt ra những đòi hỏi cần phải nghiên cứu để hoàn thiện các quy định về miễn, giảm chấp hành hình phạt trong Phần Chung BLHS để nhằm phù hợp với đƣờng lối chỉ đạo chung của Đảng và Nhà nƣớc, phù hợp với yêu cầu bảo đảm các quyền con ngƣời đƣợc tôn trọng và thực hiện một cách đầy đủ nhất.

Nhận thức đƣợc tầm quan trọng đó, tác giả đã lựa chọn đề tài “Hoàn thiện quy định về các biện pháp miễn, giảm chấp hành hình phạt trong Phần Chung Bộ luật hình sự năm 1999 theo định hướng bảo vệ quyền con người” làm đề tài khóa luận tốt nghiệp của mình. Tình hình nghiên cứu đề tài Cùng với trách nhiệm hình sự, các quy định về miễn, giảm trách nhiệm hình sự nói chung và miễn, giảm chấp hành hình phạt nói riêng đã có lịch sử hình thành và phát triển lâu dài nên có thể nói chế định này không phải là một đề tài mới lạ nữa. Trong lịch sử nghiên cứu pháp luật đã có nhiều công trình nghiên cứu liên quan đến chế định này từ cấp cử nhân cho tới cấp thạc sỹ, điển hình là một số công trình sau:  Hứa Anh Khoa, Các biện pháp miễn, giảm trách nhiệm hình sự trong giai đoạn chấp hành án theo Bộ luật hình sự 1999 – Những vấn đề lý luận và thực tiễn, khóa luận tốt nghiệp cử nhân luật, TP.  Mai Khắc Phúc, Các biện pháp miễn, giảm trách nhiệm hình sự theo pháp luật hình sự Việt Nam 1999 – Những vấn đề lý luận và thực tiễn, Luận văn thạc sỹ, TP.

 Nguyễn Văn Cảnh, Giảm thời hạn và miễn chấp hành hình phạt trong thi hành án hình sự ở Việt Nam, Luận văn thạc sỹ, 2011,. Tuy nhiên, mỗi công trình nghiên cứu lại có mỗi nét riêng. Ví dụ nhƣ: Công trình nghiên cứu của Hứa Anh Khoa tập trung nghiên cứu về các biện pháp miễn, giảm trách nhiệm hình sự trong giai đoạn chấp hành án theo quy định của pháp luật hình sự và pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam; công trình nghiên cứu của Thạc sỹ Mai Khắc Phúc thì nghiên cứu về tổng thể các biện pháp miễn, giảm trách nhiệm hình sự. Còn đề tài của Thạc sỹ Nguyễn Văn Cảnh cũng chủ yếu tập trung phân tích về giảm thời hạn và miễn chấp hành hình phạt trong giai đoạn thi hành án hình sự.

Còn riêng với tác giả, khi nghiên cứu đề tài này tác giả tập trung vào nghiên cứu hoàn thiện các quy định về các biện pháp miễn, giảm chấp hành hình phạt theo định hƣớng bảo vệ quyền con ngƣời, phù hợp với đòi hỏi cấp thiết đang đặt ra trong yêu cầu đổi mới hiện nay. Do đó, đề tài của tác giả vẫn đảm bảo đƣợc tính mới, không lặp lại kết quả nghiên cứu trƣớc đã công bố. Nhiệm vụ và mục tiêu của đề tài Để thực hiện tốt nhiệm vụ hoàn thiện quy định về các biện pháp miễn, giảm chấp hành hình phạt trong Phần Chung BLHS theo định hƣớng bảo vệ quyền con ngƣời, tác giả tiến hành xây dựng cơ sở lý luận chung cho đề tài, trong đó khái quát hóa các khái niệm liên quan và xem xét các yêu cầu của việc bảo vệ quyền con ngƣời trong giai đoạn này đƣợc đặt ra nhƣ thế nào. Mặt khác, thông qua việc phân tích thực trạng quy định, thực trạng áp dụng trong pháp luật hiện hành và chỉ ra những bất cập, vƣớng mắc đang còn tồn tại giữa quy định trong nƣớc so với những cam kết quốc tế mà nƣớc ta đã ký kết về vấn đề quyền con ngƣời.

Từ đó, tác giả kiến nghị một số giải pháp hoàn thiện cụ thể mang tính khả thi. Trong quá trình hoàn thiện ấy, tác giả vẫn kế thừa và phát huy những ƣu điểm; khắc phục, sửa đổi một vài hạn chế, bất cập của pháp luật hình sự hiện hành về các biện pháp miễn, giảm chấp hành hình phạt bên cạnh việc tiếp thu có chọn lọc những hạt nhân hợp lý của pháp luật quốc tế về quyền con ngƣời phù hợp với đƣờng lối chỉ đạo của Đảng và Nhà nƣớc ta. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của đề tài Trong phạm vi đề tài, tác giả chỉ giới hạn nghiên cứu các biện pháp sau:  Miễn chấp hành hình phạt  Giảm mức hình phạt đã tuyên  Án treo Ba biện pháp này còn đƣợc pháp luật về thi hành án hình sự và pháp luật tố tụng hình sự quy định. Nhƣng trong nội dung đề tài này, tác giả chỉ phân tích ba biện pháp trên trong phạm vi quy định của Phần Chung Bộ luật hình sự năm 1999 (đã đƣợc sửa đổi, bổ sung năm 2009).

Do hạn chế về thời gian nghiên cứu nên tác giả chỉ thu thập đƣợc số liệu thống kê thụ lý và giải quyết các vụ án hình sự sơ thẩm ở 24 quận huyện thuộc thành phố Hồ Chí Minh từ năm 2010 đến năm 2012 và Thống kê kết quả thi hành án hình sự trong các giai đoạn 1/1/2006 đến 31/3/2006; giai đoạn 1/1/2007 đến 31/3/2007 và giai đoạn 1/10/2006 đến 31/12/2006 tại các Tòa án nhân dân thuộc phạm vi thành phố Hồ Chí Minh. Cách tiếp cận và phƣơng pháp nghiên cứu của đề tài Cách tiếp cận chủ yếu là nghiên cứu các vấn đề lý luận và quy định pháp luật về các biện pháp miễn, giảm chấp hành hình phạt. Đồng thời tìm hiểu tình hình thực tế và chứng minh nó thông qua các bài viết, công trình nghiên cứu, các số liệu thống kê, phƣơng tiện truyền thông đại chúng, trao đổi với giảng viên hƣớng dẫn. Trong quá trình nghiên cứu lý luận cũng nhƣ đi sâu nghiên cứu thực tiễn để hoàn thiện nội dung của đề tài, tác giả đã sử dụng kết hợp những phƣơng pháp nhƣ phân tích, tổng hợp, so sánh, diễn dịch, quy nạp,… Bên cạnh đó, tác giả lấy chủ nghĩa Mác – Lênin làm tƣ tƣởng nền tảng kết hợp với đƣờng lối chính sách của Đảng, chính sách pháp luật của nhà nƣớc ta về đấu tranh phòng chống tội phạm để làm cơ sở nghiên cứu đề tài.

Ý nghĩa của đề tài Với đề tài này, tác giả đã chỉ ra đƣợc tầm quan trọng của vấn đề bảo vệ quyền con ngƣời trong pháp luật hình sự hiện nay. Đồng thời, xác định đƣợc phƣơng hƣớng chỉ đạo của Đảng ta trong việc tiến hành các chính sách đảm bảo quyền con ngƣời. Mặt khác, phân tích những điểm mạnh và điểm còn hạn chế của các biện pháp miễn, giảm chấp hành hình phạt trong quá trình áp dụng pháp luật trong điều kiện kinh tế - xã hội hiện nay thông qua việc nghiên cứu thực tiễn áp dụng các quy định của pháp luật về các biện pháp này. Trên cơ sở đó, tác giả đã đƣa ra một số giải pháp để hoàn thiện quy định pháp luật và góp phần nâng cao hiệu quả của các biện pháp miễn, giảm chấp hành hình phạt trong giai đoạn đổi mới hiện nay.

Bố cục của đề tài Với mục đích, đối tƣợng, phạm vi và phƣơng pháp nghiên cứu nhƣ trên, nội dung chính của đề tài gồm ba chƣơng: Chƣơng 1: Lý luận chung về các biện pháp miễn, giảm chấp hành hình phạt và các vấn đề bảo vệ quyền con ngƣời. Chƣơng 2: Thực trạng về các biện pháp miễn, giảm chấp hành hình phạt trong Phần Chung của Bộ luật hình sự năm 1999.