CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN Tính cấp thiết và lý do chọn đề tài Lịch block là loại lịch truyền thống của người dân Việt Nam, đa dạng về kiểu dáng, kích thước, ý tưởng thiết kế và chất lượng là sự kết hợp nét đẹp yếu tố truyền thống và hiện đại mang ý nghĩa tốt đẹp, sâu sắt. Đồng thời cung cấp thông tin về ngày, tháng các chú thích trong năm và là món quà tri ân mà những doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân gửi đến các nhà hợp tác, đối tác, vì thế mỗi năm lịch đều trở thành một trong những mặt hàng được nhiều nhà in sản xuất. Quy trình để tạo ra một sản phẩm lịch khá phức tạp, đặc biệt là trong quá trình dàn trang và bình trang. Hiện trạng các nhà in đa số sử dụng phương pháp dàn thủ công thông qua cơ sở dữ liệu sau đó người thiết kế sẽ thay đổi từng thông tin theo cơ sở dữ liệu đó, quá trình này rất hao tốn thời gian, nếu có sai sót xảy ra thì khó để kiểm tra và xử lý hoặc một số nhà in lại lựa chọn phương án mua file dàn ở một bên thiết kế khác nhưng lại khá tốn kém do các file này đều phải thay đổi theo từng năm.
Đối với bình trang các doanh nghiệp thường chỉ áp dụng 1 maquette cho 1 khổ sản phẩm và chỉ có sự thay đổi nếu năm đó là năm nhuận mà không quan tâm đến mối quan hệ về quy cách bình và thành phẩm vì vậy cần phải ứng dụng các phần mềm hỗ trợ cho quá trình dàn trang và bình trang để rút ngắn tiến độ, nâng cao năng xuất và giảm thiểu chi phí đầu tư cho quy trình in lịch. Đây cũng như là mục đích đề tài mà nhóm hướng tới. Vì là lịch truyền thống của nước ta, vậy nên chế bản cho lịch block không dựa trên các quy trình chế bản sách, báo thông thường và không phổ biến ở ngoài nước. Các bài nghiên cứu về vấn đề liên quan đến đề tài này hiện khá ít đối với trong nước, chỉ có một số đề tài đồ án tốt nghiệp của sinh viên đã thực hiện có liên quan như “Giải pháp cải tiến dàn trang và bình trang cho lịch block và vé số” của nhóm sinh viên khóa 2014 – Ngành công nghệ in – Trường Đại học Sư Phạm Kỹ Thuật.
Đối với ngoài nước hầu như chưa có đề tài thực hiện về vấn đề này vì vậy chỉ có thể tham khảo từ các tài liệu có nội dung liên quan. Mục tiêu đề tài - Cải tiến quy trình chế bản lịch block theo hướng tự động hóa công đoạn dàn trang và bình trang nhằm rút ngắn thời gian chế bản, nâng cao năng xuất, tiến độ và giảm thiểu chi phí đầu tư. 1 - Cải tiến công đoạn dàn trang chuyển từ thủ công sang chạy dữ liệu tự động bằng cách phân tích và thiết lập các thông số để tạo cơ sở dữ liệu cho dàn trang và ứng dụng phần mềm Adobe Illustrtor để tạo các trang lịch theo cơ sở dữ liệu đã tạo trước đó. - Chuẩn bị sẵn sàng các template, các phương án bình trang lịch tùy thuộc vào khổ lịch, phương pháp in và thành phẩm.
- Thực nghiệm để điều chỉnh và đánh giá quy trình dàn và bình trang tự động. Cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu Cách tiếp cận đề tài: - Phân tích các trường hợp có thể xảy ra và rút ra phương án tạo template phù hợp cho từng trường hợp ứng với các khổ lịch khác nhau. - Thông qua nghiên cứu tự động hóa quá trình bằng cách dùng cơ sở dữ liệu đối với phần dàn trang và dùng mẫu template đã thiết lập sẵn đối với phần bình trang. Phương pháp nghiên cứu: - Tổng hợp và phân tích các yếu tố của cấu trúc, hình dáng, thông tin trên một tờ lịch và các thứ tự, quy luật biến đổi trên một cuốn lịch ảnh hưởng đến việc dàn trang.
- Tìm hiểu các phần mềm hỗ trợ dữ liệu biến đổi tự động cho dàn trang và các chức năng của phần mềm bình trang điện tử, đề xuất quy trình từ dàn trang đến bình trang tự động, khắc phục những hạn chế của quy trình thủ công. - Phân tích ảnh hưởng của quy trình sản xuất (điều kiện in, điều kiện thành phẩm, …) đến việc bình trang. - Đề xuất và thực nghiệm các phương án dàn trang bằng công cụ Variables trên phần mềm Adobe Illustrator và các phương án bình trang tự động phù hợp với phương pháp in, phương pháp thành phẩm. - Thực nghiệm để điều chỉnh và đánh giá quy trình dàn và bình trang tự động.
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu - Đề tài tập trung nghiên cứu và quy trình dàn trang và bình trang tự động cho in lịch block. - Nghiên cứu và thực nghiệm chủ yếu trên phần mềm Adobe Illustrator và phần mềm Signa station. 2 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT 2. Đặc điểm của lịch block 2.
Thông tin trên một cuốn lịch block Lịch block là loại lịch được sử dụng rất phổ biến ở nước ta, là một món quà mà tri ân khi mỗi tết dịp tết đến xuân về. Một cuốn lịch sẽ tương ứng cho một năm 365 ngày hoặc 366 ngày (năm nhuận). Lịch là một sản phẩm in chứa các thông tin dữ liệu biến đổi theo một trình tự, quy luật nhất định, điểm khó khăn nhất khi dàn trang cho lịch là kiểm soát quy luật biến đổi của dữ liệu và xử lý dữ liệu khi có sai sót xảy ra. Các yếu tố biến đổi của lịch đối với các dữ liệu có quy luật: - Biến đổi theo ngày, tháng, năm: Bảng 2.1: Quy luật biến đổi theo ngày, tháng, năm của lịch năm 2024 Lịch 2024 Lịch dương Lịch âm - Gồm 366 ngày dương lịch.
- Gồm 353 ngày âm lịch. - Bắt đầu vào ngày 01/01/2024 - Bắt đầu vào ngày 20/11/2023 dương lịch. - Những tháng có 30 ngày: gồm - Những tháng có 29 ngày: gồm tháng 4, 6, 9, 11. - Những tháng có 31 ngày: gồm - Những tháng có 30 ngày: 2, 5, 7, tháng 1, 3, 5, 7, 8, 10, 12.
- Những tháng có 29 ngày: gồm - Ngày 1/12/2024 âm lịch là ngày tháng 2. cuối cùng của năm dương lịch 2024. - Biến đổi theo thứ, bát tự: Bảng 2.2: Quy luật biến đổi theo thứ, bát tự của lịch năm 2024 Biến Cách thức biến đổi Thứ ngày Chu kì 7 ngày lặp lại gồm: Thứ hai, Thứ ba, Thứ tư, Thứ năm, Thứ sáu, Thứ bảy, Chủ nhật. Thiên Chu kì gồm 10 thiên: Giáp, Ất, Bính, Đinh, Mậu, Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Qúy.
3 Địa Chu kì gồm 12 địa: Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi. Ngày Một thiên và một địa sẽ tương ứng cho một ngày. Ví dụ: Ngày 01/01/2024 là ngày Giáp Tý, Ngày 02/01/2024 là ngày Ất Sửu, … Tháng Một thiên và một địa sẽ tương ứng cho một tháng (biến đổi chỉ áp dụng cho tháng âm lịch). Ví dụ: Tháng 1 là tháng Bính Dần, tháng 2 là tháng Đinh Mão, … Năm Một thiên và một địa sẽ tương ứng với một năm (biến đổi chỉ áp dụng cho năm âm lịch).
Ví dụ: Năm 2024 là năm Giáp Thìn. Có nhiều loại lịch thông dụng trên thị trường hiện nay đa dạng cả về kiểu dáng, hình thức lẫn chất lượng. Với các khổ lịch khác nhau thì khổ in, phương án in và cách thành phẩm cũng khác nhau, cách bố trí trên một tờ in cũng khác nhau khi kích thước khổ thành phẩm thay đổi. Hiện nay có các kích thước khổ lịch phổ biến như: - Khổ siêu cực đại: 30 x 40 cm.
- Khổ cực đại: 25 x 35 cm. - Khổ siêu đại: 20 x 30 cm. - Khổ trung: 15 x 20 cm. - Khổ tiểu: 10 x 15 cm.
Phương án thành phẩm của lịch là xén 3 mặt chân, gáy, bụng và cà đầu vào keo bọc bìa ở đầu, phương án thành phẩm khác biệt so với các cách thành phẩm của sách đóng ghim, cà gáy,. thông thường nên quá trình dàn trang và bình trang cũng có sự thay đổi về vị trí và cách bù trừ. Thông tin trên một trang lịch 4 Trên mỗi trang lịch sẽ có các thành phần thiết kế chính đáp ứng yêu cầu về chức năng của một tờ lịch. Mỗi tờ lịch tương ứng với thông tin về một ngày trong năm.
Cụ thể bao gồm các thành phần chính phải có như sau: - Ngày, tháng dương lịch - Ngày, tháng âm lịch - Năm - Thứ trong tuần - Ngày, tháng tiếng anh - Lịch can chi - Thông tin các ngày lễ trong năm - Các câu ca dao, thành ngữ, tục ngữ, … Ngoài ra trên trang lịch cũng có các thành phần phụ có thể có hoặc không như sau: - Hình nền lịch - Giờ hoàng đạo - Lịch can chi (tiếng Trung) - Con vật tượng trưng Dựa vào nội dung yêu cầu thiết kế trong quá trình dàn trang cho lịch block được chia làm 2 thành phần cụ thể sau: Thành phần cố định: - Kích thước khổ thành phẩm - Vị trí hình nền và hình ảnh minh họa - Font chữ, cỡ chữ, định dạng - Vị trí các nội dung biến đổi - Vị trí hình ảnh nền Thành phần biến đổi: - Ngày, tháng (âm, dương lịch) - Thứ, ngày, tháng (tiếng Anh) 5 - Ca dao, tục ngữ - Lịch can chi (tiếng Việt) - Lịch can chi (tiếng Trung) - Hình nền, hình ảnh minh họa 2. Cách thức in và thành phẩm lịch block Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến quá trình in và thành phẩm của lịch như thiết bị, phương pháp in, phương án thành phẩm, khổ thành phẩm, khổ giấy in, … mà bộ phận xử lý chế bản sẽ lựa chọn phương án in và thành phẩm phù hợp với điều kiện sản xuất thực tế. - Cách thức in: Quá trình in và thành phẩm được phân loại chủ yếu dựa vào phương pháp in được lựa chọn là in cuộn hoặc tờ rời với loại lịch block. Và trên thực tế, thông thường các nhà in sẽ lựa chọn dựa vào phương pháp in hiện có của công ty đang sử dụng để đưa ra phương án sản xuất phù hợp.
Trong phương pháp in cuộn: các tờ lịch được xem là các trang trên một cuốn sách, hình ảnh được thể hiện trên 1 mặt. Khi bình trang cho lịch ta sẽ bình như bình cho in 2 mặt. Nhưng do đặc trưng của phương pháp in nên các trang sẽ được bố trí theo kiểu in 1 trang bỏ 1 trang. Sau khi in xong những tờ in này sẽ được gấp thành các tay sách và được bắt cuốn theo đúng thứ tự các tay, số lượng các tay sẽ tùy thuộc vào khổ thành phẩm và khổ giấy in.
Khi in cuộn sẽ có những tờ lịch bị dư ra, gọi là các tờ lẻ.