Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Rủi Ro Tín Dụng Của Các Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam

Tìm hiểu các yếu tố ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng của ngân hàng thương mại Việt Nam. Phân tích chuyên sâu, giải pháp quản lý rủi ro hiệu quả.

• Tác giả: Trần Tuyết Trang
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Thu Trang
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng Tp Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Rủi Ro Tín Dụng Của Các Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Tp Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Đóng góp của đề tài
• 1.6. Kết cấu của khóa luận
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
• 2.1. Tổng quan về tín dụng ngân hàng thương mại
• 2.1.1. Khái niệm
• 2.1.2. Phân loại
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Rủi Ro Tín Dụng Ngân Hàng Tổng Quan Tầm Quan Trọng

Ngân hàng đóng vai trò then chốt trong nền kinh tế, là cầu nối vốn giữa người thừa và người thiếu. Sự ổn định của ngân hàng cực kỳ quan trọng. Doanh nghiệp cần vốn từ ngân hàng để mở rộng và duy trì hoạt động. Tuy nhiên, ngân hàng đối mặt với nhiều rủi ro tiềm ẩn, ảnh hưởng đến lợi nhuận. Các loại rủi ro này bao gồm: rủi ro tín dụng, rủi ro thị trường, rủi ro hoạt động, rủi ro thanh khoản, rủi ro pháp lý và rủi ro danh mục đầu tư. Rủi ro tín dụng là một trong những rủi ro lớn nhất mà ngân hàng phải đối mặt. Nó ảnh hưởng đến tính thanh khoản, gây tổn thất trong kinh doanh và làm suy giảm uy tín. Theo Boffey và Robson (1995), rủi ro tín dụng là rủi ro đáng kể nhất đối với ngân hàng. Một nghiên cứu khác của Fissha (2010) chỉ ra rằng tỷ lệ nợ xấu cao gây tác động tiêu cực đến ngành ngân hàng.

1.1. Khái Niệm Rủi Ro Tín Dụng Trong Ngân Hàng Thương Mại

Rủi ro tín dụng được định nghĩa là khả năng khách hàng không thực hiện đúng các cam kết trả nợ. Điều này bao gồm việc không trả nợ đúng hạn, không thanh toán đầy đủ gốc và lãi vay. Đây là mối đe dọa lớn nhất đối với hoạt động kinh doanh ngân hàng, ảnh hưởng đến tính thanh khoản, gây tổn thất và làm suy giảm uy tín của NHTM. Theo Boffey và Robson (1995), đây là loại rủi ro đáng kể nhất, tác động mạnh mẽ đến hoạt động của các ngân hàng.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng Hiệu Quả

Quản trị rủi ro tín dụng hiệu quả là cực kỳ quan trọng đối với Ngân hàng thương mại Việt Nam. Nó giúp ngân hàng duy trì tính thanh khoản, giảm thiểu tổn thất tài chính và bảo vệ uy tín. Việc quản lý nợ xấu là một phần quan trọng của quá trình này. Các ngân hàng cần có cách tiếp cận hiệu quả để quản lý và giảm thiểu rủi ro tín dụng mà họ gặp phải. Hiện nay, NHNN đã ban hành Thông tư số 11/2021/TT-NHNN để quản lý và xử lý rủi ro trong hoạt động của tổ chức tín dụng.

II. Cách Xác Định Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Rủi Ro Tín Dụng NHTM

Để xác định các yếu tố ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng, cần xem xét cả yếu tố bên trong và bên ngoài ngân hàng. Các yếu tố bên trong bao gồm: chính sách tín dụng, quy trình thẩm định, quản lý tín dụng, chất lượng tài sản đảm bảo. Các yếu tố bên ngoài bao gồm: tình hình kinh tế vĩ mô, môi trường pháp lý, ngành nghề kinh doanh, khả năng trả nợ của khách hàng. Việc phân tích báo cáo tài chính và đánh giá tín dụng doanh nghiệp là cần thiết. Hệ thống xếp hạng tín dụng cũng đóng vai trò quan trọng. Các ngân hàng cần tuân thủ các chuẩn mực như Basel II, Basel III để quản trị rủi ro hiệu quả.

2.1. Yếu Tố Bên Trong Ngân Hàng Chính Sách Và Quy Trình Tín Dụng

Chính sách tín dụng và quy trình thẩm định đóng vai trò then chốt trong việc kiểm soát rủi ro tín dụng. Một chính sách tín dụng chặt chẽ giúp ngân hàng lựa chọn khách hàng vay phù hợp và hạn chế nợ xấu. Quy trình thẩm định kỹ lưỡng giúp đánh giá chính xác khả năng trả nợ của khách hàng và giảm thiểu rủi ro tín dụng. Quản lý tín dụng hiệu quả cũng rất quan trọng để theo dõi và kiểm soát các khoản vay.

2.2. Yếu Tố Bên Ngoài Ngân Hàng Kinh Tế Vĩ Mô Và Môi Trường Kinh Doanh

Kinh tế vĩ mô và môi trường kinh doanh có ảnh hưởng lớn đến rủi ro tín dụng. Các yếu tố như: tăng trưởng GDP, lạm phát, lãi suất, tỷ giá hối đoái đều có thể tác động đến khả năng trả nợ của khách hàng. Môi trường pháp lý cũng đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ quyền lợi của ngân hàng và giảm thiểu rủi ro tín dụng. Chu kỳ kinh tế và biến động thị trường cần được theo dõi chặt chẽ.

2.3 Chất Lượng Tài Sản Đảm Bảo Có Ảnh Hưởng Đến Rủi Ro Tín Dụng

Chất lượng của tài sản đảm bảo có ảnh hưởng trực tiếp đến rủi ro tín dụng của ngân hàng. Giá trị của tài sản đảm bảo phải đủ lớn để bù đắp cho khoản vay trong trường hợp khách hàng không trả được nợ. Ngân hàng cần thẩm định giá trị của tài sản đảm bảo một cách cẩn thận và theo dõi sự biến động của giá trị tài sản đảm bảo theo thời gian.

III. Phương Pháp Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng Hiệu Quả Cho NHTM

Quản trị rủi ro tín dụng hiệu quả là yếu tố then chốt để đảm bảo sự ổn định và phát triển của Ngân hàng thương mại Việt Nam. Điều này đòi hỏi sự kết hợp của nhiều phương pháp, từ việc xây dựng chính sách tín dụng chặt chẽ đến việc áp dụng các công cụ phân tích và đánh giá rủi ro hiện đại. Việc tuân thủ các chuẩn mực quốc tế như Basel II và Basel III cũng đóng vai trò quan trọng. Bên cạnh đó, quản lý nợ xấu và tái cơ cấu nợ là những biện pháp cần thiết để giảm thiểu tổn thất.

3.1. Xây Dựng Chính Sách Tín Dụng Chặt Chẽ Và Linh Hoạt

Chính sách tín dụng cần được xây dựng dựa trên sự hiểu biết sâu sắc về thị trường và khách hàng vay. Chính sách này cần xác định rõ các tiêu chí cho vay, hạn mức tín dụng, lãi suất và các điều khoản khác. Đồng thời, chính sách tín dụng cần đủ linh hoạt để thích ứng với sự thay đổi của môi trường kinh doanh. Thẩm định lịch sử tín dụng của khách hàng là một bước quan trọng trong việc xây dựng chính sách tín dụng.

3.2. Áp Dụng Các Mô Hình Đánh Giá Rủi Ro Tín Dụng Tiên Tiến

Các mô hình rủi ro tín dụng tiên tiến giúp ngân hàng đánh giá chính xác khả năng trả nợ của khách hàng và định lượng mức độ rủi ro của từng khoản vay. Các mô hình này thường dựa trên các kỹ thuật thống kê và phân tích dữ liệu để dự báo khả năng vỡ nợ của khách hàng. Ngân hàng cần lựa chọn các mô hình rủi ro tín dụng phù hợp với đặc điểm hoạt động kinh doanh của mình.

3.3. Tăng Cường Công Tác Quản Lý Nợ Xấu Và Tái Cơ Cấu Nợ

Quản lý nợ xấu hiệu quả là một phần quan trọng của quản trị rủi ro tín dụng. Ngân hàng cần có quy trình xử lý nợ xấu rõ ràng và hiệu quả. Tái cơ cấu nợ là một biện pháp giúp khách hàng có thể trả nợ và giảm thiểu tổn thất cho ngân hàng. Cần trích lập dự phòng rủi ro đầy đủ để bù đắp cho các khoản nợ xấu.

IV. Phân Tích Ảnh Hưởng Của Kinh Tế Vĩ Mô Đến Rủi Ro Tín Dụng

Kinh tế vĩ mô có ảnh hưởng đáng kể đến rủi ro tín dụng của các Ngân hàng thương mại Việt Nam. Các yếu tố như tăng trưởng GDP, lạm phát, lãi suất, tỷ giá hối đoái, và chính sách tiền tệ đều có thể tác động đến khả năng trả nợ của khách hàng. Khi kinh tế tăng trưởng, thu nhập của người dân và doanh nghiệp tăng lên, khả năng trả nợ cũng được cải thiện. Ngược lại, khi kinh tế suy thoái, rủi ro tín dụng có xu hướng tăng lên.

4.1. Tác Động Của Tăng Trưởng GDP Và Lạm Phát Đến Rủi Ro Tín Dụng

Tăng trưởng GDP thường đi kèm với sự gia tăng về khả năng trả nợ của các doanh nghiệp và cá nhân, từ đó làm giảm rủi ro tín dụng. Tuy nhiên, lạm phát cao có thể làm giảm giá trị thực của thu nhập và tăng chi phí sinh hoạt, gây khó khăn cho việc trả nợ. Do đó, ngân hàng cần theo dõi sát sao diễn biến của GDP và lạm phát để điều chỉnh chính sách tín dụng phù hợp.

4.2. Vai Trò Của Lãi Suất Và Tỷ Giá Hối Đoái Trong Quản Trị Rủi Ro

Lãi suất cao có thể làm tăng chi phí vay vốn và giảm khả năng trả nợ của khách hàng, đặc biệt là các doanh nghiệp có đòn bẩy tài chính cao. Tỷ giá hối đoái biến động cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng trả nợ của các doanh nghiệp xuất nhập khẩu. Ngân hàng cần quản lý rủi ro lãi suất và rủi ro tỷ giá một cách cẩn thận.

4.3. Ảnh Hưởng Từ Chính Sách Tiền Tệ Đến Rủi Ro Tín Dụng

Chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) có ảnh hưởng lớn đến rủi ro tín dụng. Chính sách tiền tệ thắt chặt có thể làm tăng lãi suất và giảm khả năng trả nợ của khách hàng. Ngược lại, chính sách tiền tệ nới lỏng có thể làm giảm lãi suất và khuyến khích vay vốn, nhưng cũng có thể dẫn đến lạm phát.

V. Ứng Dụng Basel II Basel III Quản Lý Rủi Ro Tín Dụng

Việc áp dụng các chuẩn mực quốc tế như Basel II và Basel III đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng của các Ngân hàng thương mại Việt Nam. Basel II tập trung vào việc đánh giá rủi ro tín dụng dựa trên ba trụ cột chính: yêu cầu vốn tối thiểu, giám sát và kỷ luật thị trường. Basel III bổ sung thêm các yêu cầu về vốn và thanh khoản để tăng cường khả năng chống chịu của ngân hàng trước các cú sốc kinh tế.

5.1. Tác Động Của Basel II Đến Quy Trình Đánh Giá Rủi Ro Tín Dụng

Basel II yêu cầu ngân hàng phải có quy trình đánh giá rủi ro tín dụng toàn diện và sử dụng các mô hình đánh giá rủi ro tiên tiến. Điều này giúp ngân hàng đánh giá chính xác khả năng trả nợ của khách hàng và định lượng mức độ rủi ro của từng khoản vay. Cần phải có báo cáo tài chính minh bạch để tham chiếu.

5.2. Nâng Cao Khả Năng Chống Chịu Với Basel III Về Vốn Và Thanh Khoản

Basel III yêu cầu ngân hàng phải duy trì tỷ lệ vốn cao hơn và có đủ tài sản đảm bảo để đáp ứng nhu cầu thanh khoản. Điều này giúp ngân hàng tăng cường khả năng chống chịu trước các cú sốc kinh tế và giảm thiểu nguy cơ phá sản. Rủi ro thanh khoản cần được kiểm soát chặt chẽ.

5.3 Chuẩn Mực Quốc Tế Giúp Giảm Thiểu Rủi Ro Thị Trường

Việc áp dụng các chuẩn mực quốc tế như Basel II, III giúp các Ngân hàng thương mại giảm thiểu rủi ro tín dụng. Các ngân hàng cần có quy trình quản lý rủi ro thị trường, rủi ro tín dụng một cách chuyên nghiệp. Biến động thị trường, chu kỳ kinh tế cần được xem xét để đánh giá tình hình khách quan.

VI. Rủi Ro Tín Dụng Kết Luận Giải Pháp Cho NHTM Việt Nam

Rủi ro tín dụng luôn là thách thức lớn đối với NHTM Việt Nam, đòi hỏi sự quản lý chặt chẽ và linh hoạt. Các yếu tố kinh tế vĩ mô, chính sách và hoạt động nội bộ ngân hàng đều đóng vai trò quan trọng. Để giảm thiểu rủi ro, ngân hàng cần áp dụng các phương pháp quản lý rủi ro hiện đại, tuân thủ chuẩn mực quốc tế và chủ động ứng phó với biến động thị trường. Nghiên cứu sâu hơn về quản trị rủi ro là cần thiết để phát triển bền vững.

6.1. Tổng Kết Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Rủi Ro Tín Dụng NHTM

Nghiên cứu cho thấy nhiều yếu tố ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng của NHTM Việt Nam. Kinh tế vĩ mô, chính sách tín dụng, quản lý nội bộ và biến động thị trường đều có vai trò quan trọng. Hiểu rõ các yếu tố này giúp ngân hàng đưa ra quyết định chính xác và giảm thiểu rủi ro.

6.2. Hàm Ý Chính Sách Giải Pháp Giảm Thiểu Rủi Ro Cho Ngân Hàng

Chính sách cần khuyến khích ngân hàng quản lý rủi ro chặt chẽ, tuân thủ chuẩn mực quốc tế và nâng cao chất lượng tín dụng. Ngân hàng cần đầu tư vào công nghệ và đào tạo nhân lực để quản lý rủi ro hiệu quả hơn. Khách hàng cũng cần nâng cao ý thức trả nợ để giảm thiểu rủi ro tín dụng.

6.3. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng

Các nghiên cứu tiếp theo nên tập trung vào việc đánh giá hiệu quả của các biện pháp quản lý rủi ro tín dụng và tìm kiếm các phương pháp mới để giảm thiểu rủi ro trong bối cảnh kinh tế biến động. Ứng dụng công nghệ và phân tích dữ liệu lớn cũng là hướng đi tiềm năng.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Ngành ngân hàng đóng vai trò huyết mạch trong nền kinh tế thông qua chức năng trung gian tài chính, điều tiết các luồng vốn từ chủ thể thặng dư sang chủ thể thiếu hụt để phục vụ sản xuất kinh doanh và tiêu dùng. Hoạt động cấp tín dụng là mảng kinh doanh cốt lõi, mang lại nguồn thu nhập từ lãi chiếm từ 70% đến 90% tổng thu nhập của các ngân hàng thương mại (NHTM). Tuy nhiên, hoạt động này luôn tiềm ẩn rủi ro tín dụng (RRTD) khi khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện đầy đủ nghĩa vụ trả nợ gốc và lãi theo cam kết hợp đồng. RRTD tác động trực tiếp đến tính thanh khoản, làm suy giảm hiệu quả tài chính, bào mòn vốn tự có và đe dọa uy tín cũng như sự an toàn của toàn bộ hệ thống ngân hàng.

Tại Việt Nam, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã ban hành Thông tư số 11/2021/TT-NHNN quy định về phân loại tài sản có, mức trích lập và phương pháp sử dụng dự phòng rủi ro nhằm tăng cường tính minh bạch và năng lực xử lý rủi ro của các tổ chức tín dụng. Mặc dù các NHTM đã dành nhiều nguồn lực cho công tác xử lý nợ xấu, tỷ lệ nợ xấu và áp lực trích lập dự phòng vẫn ở mức đáng kể trong bối cảnh thị trường tài chính biến động phức tạp sau giai đoạn hậu khủng hoảng kinh tế toàn cầu. Việc nhận diện, đo lường và đánh giá các yếu tố tác động đến rủi ro tín dụng là yêu cầu cấp thiết nhằm cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà quản trị ngân hàng trong việc hoạch định chính sách tín dụng và kiểm soát tổn thất.

Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu tổng quát của khóa luận là xác định, phân tích các yếu tố tác động đến rủi ro tín dụng của các ngân hàng thương mại cổ phần (NHTMCP) Việt Nam, từ đó đề xuất các hàm ý chính sách nhằm hạn chế rủi ro và nâng cao hiệu quả kinh doanh.

Các mục tiêu nghiên cứu cụ thể gồm:

1. Xác định các yếu tố ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng của hệ thống NHTM Việt Nam.
2. Phân tích và xem xét chiều hướng cùng mức độ ảnh hưởng của từng yếu tố đến rủi ro tín dụng của các NHTM Việt Nam.
3. Đưa ra các khuyến nghị, hàm ý chính sách nhằm hạn chế rủi ro và nâng cao chất lượng tín dụng cho các NHTM Việt Nam.

Câu hỏi nghiên cứu

1. Những yếu tố nào ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng của các NHTM Việt Nam?
2. Chiều hướng và mức độ tác động của các yếu tố đó đến rủi ro tín dụng tại các NHTM Việt Nam như thế nào?
3. Những khuyến nghị, hàm ý chính sách nào cần được đề xuất từ kết quả nghiên cứu nhằm nâng cao chất lượng tín dụng đối với các NHTM Việt Nam trong tương lai?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Rủi ro tín dụng và các yếu tố tác động đến rủi ro tín dụng của các NHTM tại Việt Nam.
• Phạm vi không gian: Nghiên cứu thực hiện trên mẫu khảo sát gồm 26 trên tổng số 31 NHTMCP đang hoạt động tại Việt Nam.
• Phạm vi thời gian: Thu thập chuỗi dữ liệu thứ cấp trong khoảng thời gian 10 năm, từ năm 2013 đến năm 2022.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và đo lường rủi ro tín dụng

Khóa luận tiếp cận rủi ro tín dụng dựa trên các chuẩn mực quốc tế và quy định pháp lý hiện hành tại Việt Nam:

• Khái niệm theo văn bản pháp luật: Khoản 1 Điều 3 Thông tư số 11/2021/TT-NHNN định nghĩa RRTD là khả năng xảy ra tổn thất đối với các khoản nợ của tổ chức tín dụng hoặc chi nhánh ngân hàng nước ngoài do khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện một phần hoặc toàn bộ nghĩa vụ trả nợ theo hợp đồng hoặc thỏa thuận đã ký kết.
• Chuẩn mực Basel: Theo Ủy ban Basel về Giám sát Ngân hàng (BCBS), tổn thất tín dụng được chia thành tổn thất có thể ước tính (Expected Loss - EL) và tổn thất không thể ước tính (Unexpected Loss - UL). Công thức tính tổn thất ước tính:

$$\text{EL} = \text{EAD} \times \text{PD} \times \text{LGD}$$

Trong đó: $\text{EAD}$ là tổng dư nợ tại thời điểm vỡ nợ (Exposure at Default), $\text{PD}$ là xác suất vỡ nợ (Probability of Default), $\text{LGD}$ là tỷ lệ tổn thất khi xảy ra vỡ nợ (Loss Given Default).

• Chỉ tiêu đo lường thực nghiệm: Khóa luận sử dụng biến phụ thuộc là Tỷ lệ dự phòng rủi ro tín dụng trên tổng dư nợ ($\text{CR}$), phản ánh mức độ dự trữ tài chính của ngân hàng trước nguy cơ tổn thất tín dụng theo Thông tư 11/2021/TT-NHNN.

Mô hình kinh tế lượng và hệ thống biến số

Mô hình hồi quy đa biến dạng tổng quát được xây dựng như sau:

$$\text{CR}{i,t} = \beta_0 + \beta_1 \text{SIZE}{i,t} + \beta_2 \text{ROE}{i,t} + \beta_3 \text{CIR}{i,t} + \beta_4 \text{CAP}{i,t} + \beta_5 \text{LDR}{i,t} + \beta_6 \text{GDP}t + \beta_7 \text{LOAN}{i,t} + \beta_8 \text{INF}t + \varepsilon{i,t}$$

Ký hiệu	Tên biến	Đo lường / Công thức	Kỳ vọng dấu
Biến phụ thuộc
$\text{CR}$	Tỷ lệ dự phòng RRTD	$\text{Mức dự phòng RRTD} / \text{Tổng dư nợ tín dụng}$	—
Biến độc lập
$\text{SIZE}$	Quy mô ngân hàng	$\text{Ln}(\text{Tổng tài sản})$	$+$
$\text{ROE}$	Lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu	$\text{Lợi nhuận sau thuế} / \text{Vốn chủ sở hữu bình quân}$	$-$
$\text{CIR}$	Tỷ lệ chi phí hoạt động	$\text{Tổng chi phí hoạt động} / \text{Tổng thu nhập hoạt động}$	$+$
$\text{CAP}$	Tỷ lệ vốn chủ sở hữu	$\text{Vốn chủ sở hữu} / \text{Tổng tài sản}$	$+$
$\text{LDR}$	Khả năng thanh khoản	$\text{Tổng dư nợ cho vay} / \text{Tổng tiền gửi khách hàng}$	$-$
$\text{GDP}$	Tốc độ tăng trưởng kinh tế	$[(\text{GDP}t - \text{GDP}{t-1}) / \text{GDP}_{t-1}] \times 100$	$-$
$\text{LOAN}$	Tỷ lệ cho vay	$\text{Dư nợ cho vay khách hàng} / \text{Tổng tài sản}$	$-$
$\text{INF}$	Tỷ lệ lạm phát	$[(\text{CPI}t - \text{CPI}{t-1}) / \text{CPI}_{t-1}] \times 100$	$+$

Phương pháp nghiên cứu và quy trình xử lý dữ liệu

Khóa luận áp dụng phương pháp định lượng trên dữ liệu bảng (panel data) thông qua phần mềm Stata theo quy trình 7 bước:

1. Thu thập dữ liệu: Trích xuất báo cáo tài chính hợp nhất kiểm toán và báo cáo thường niên của 26 NHTMCP từ Vietstock; chỉ số kinh tế vĩ mô ($\text{GDP}, \text{INF}$) từ cơ sở dữ liệu World Development Indicators (WDI) của Ngân hàng Thế giới giai đoạn 2013–2022 (260 quan sát).
2. Thống kê mô tả: Tính toán các giá trị trung bình, độ lệch chuẩn, giá trị nhỏ nhất, giá trị lớn nhất của các biến.
3. Phân tích ma trận tương quan: Đánh giá hệ số tương quan cặp nhằm phát hiện sớm nguy cơ đa cộng tuyến ($r > 0{,}8$).
4. Ước lượng các mô hình cơ sở: Thực hiện hồi quy bình phương tối thiểu gộp (Pooled OLS), mô hình tác động cố định (FEM) và mô hình tác động ngẫu nhiên (REM).
5. Kiểm định lựa chọn mô hình: Sử dụng F-test (chọn giữa Pooled OLS và FEM), kiểm định Breusch-Pagan Lagrange Multiplier (chọn giữa Pooled OLS và REM), và kiểm định Hausman (chọn giữa FEM và REM).
6. Kiểm tra và xử lý khuyết tật mô hình: Kiểm định hiện tượng đa cộng tuyến bằng hệ số phóng đại phương sai (VIF); kiểm định phương sai sai số thay đổi bằng Modified Wald test; kiểm định hiện tượng tự tương quan bằng Wooldridge test. Áp dụng phương pháp bình phương tối thiểu tổng quát khả thi (FGLS) để khắc phục triệt để các khuyết tật phương sai thay đổi và tự tương quan.
7. Phân tích kết quả và đề xuất hàm ý chính sách.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Giới thiệu

Chương mở đầu xác định tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu trong bối cảnh các NHTM Việt Nam đẩy mạnh mở rộng tín dụng song hành với yêu cầu kiểm soát nợ xấu và tuân thủ Thông tư 11/2021/TT-NHNN. Tác giả xác định rõ mục tiêu tổng quát, 3 mục tiêu cụ thể, 3 câu hỏi nghiên cứu, đối tượng nghiên cứu (rủi ro tín dụng và các yếu tố ảnh hưởng), phạm vi nghiên cứu (26 NHTMCP, giai đoạn 2013–2022 với 260 quan sát), phương pháp nghiên cứu kết hợp định tính và định lượng, cùng bố cục toàn văn gồm 5 chương.

Chương 2: Cơ sở lý thuyết

Chương 2 hệ thống hóa lý thuyết về hoạt động tín dụng, phân loại tín dụng theo tính chất, thời hạn và phương thức cấp tín dụng. Tác giả phân tích các khái niệm rủi ro tín dụng theo Thông tư 11/2021/TT-NHNN, BCBS (2010), Fitch (1997), Basel I/II/III; phân loại rủi ro thành rủi ro giao dịch (rủi ro lựa chọn, rủi ro bảo đảm, rủi ro nghiệp vụ) và rủi ro danh mục (rủi ro nội tại, rủi ro tập trung). Chương này trình bày chi tiết các nhóm nguyên nhân gây rủi ro (môi trường tự nhiên/kinh tế vĩ mô, yếu tố nội tại ngân hàng, và năng lực/tính minh bạch của khách hàng vay), đồng thời tổng hợp các chỉ tiêu đo lường (nợ quá hạn, nợ xấu nhóm 3–5, tỷ lệ dự phòng RRTD). Phần tổng quan tài liệu lược khảo các công trình trong nước (Nguyễn Thị Ngọc Diệp & Nguyễn Minh Kiều, 2015; Nguyễn Thị Kim Anh, 2018; Nguyễn Thị Thùy Linh, 2019; Nguyễn Quỳnh Hoa, 2020) và quốc tế (Foos et al., 2010; Isaac, 2013; Tole et al., 2019; Naili & Lahrichi, 2022), từ đó chỉ ra khoảng trống nghiên cứu về việc xử lý khuyết tật mô hình bảng và tích hợp biến vĩ mô trong giai đoạn 2013–2022.

Chương 3: Phương pháp nghiên cứu

Chương 3 thiết lập mô hình hồi quy gồm 1 biến phụ thuộc ($\text{CR}$) và 8 biến độc lập ($\text{SIZE}, \text{ROE}, \text{CIR}, \text{CAP}, \text{LDR}, \text{GDP}, \text{LOAN}, \text{INF}$). Tác giả luận giải cơ sở khoa học để thiết lập 8 giả thuyết nghiên cứu ($H_1$ đến $H_8$), chi tiết hóa công thức đo lường từng biến số và trình bày sơ đồ quy trình nghiên cứu 7 bước. Nguồn dữ liệu thứ cấp được mô tả rõ ràng, gồm dữ liệu vi mô từ báo cáo tài chính kiểm toán của 26 NHTMCP trên Vietstock và dữ liệu vĩ mô từ World Bank giai đoạn 2013–2022.

Chương 4: Phân tích kết quả nghiên cứu

Chương 4 trình bày kết quả phân tích định lượng trên phần mềm Stata. Thống kê mô tả cung cấp bức tranh toàn cảnh về các chỉ số tài chính của 26 NHTMCP trong 10 năm. Ma trận tương quan và kiểm định VIF xác nhận mô hình không vi phạm hiện tượng đa cộng tuyến nghiêm trọng (VIF < 10). Các kiểm định lựa chọn mô hình (F-test, Hausman, Breusch-Pagan) xác định mô hình FEM/REM phù hợp hơn OLS. Kiểm định Modified Wald và Wooldridge chỉ ra mô hình có khuyết tật phương sai sai số thay đổi và tự tương quan. Do đó, tác giả sử dụng ước lượng FGLS để thu được kết quả vững và hiệu quả nhất, xác định 5/8 biến có ý nghĩa thống kê tác động đến tỷ lệ dự phòng rủi ro tín dụng.

Chương 5: Kết luận và hàm ý chính sách

Chương cuối tổng hợp các kết quả thực nghiệm đạt được, thảo luận sâu về mối liên hệ giữa các yếu tố quy mô, tỷ lệ vốn, lạm phát, khả năng sinh lời, tỷ lệ cho vay đối với rủi ro tín dụng. Từ đó, tác giả đưa ra các nhóm hàm ý chính sách cho ban điều hành các NHTM và cơ quan quản lý nhằm tối ưu hóa danh mục cho vay, kiểm soát đệm vốn và ứng phó với biến động lạm phát. Chương này cũng thẳng thắn chỉ ra các hạn chế về mẫu dữ liệu và định hướng các nghiên cứu tiếp theo.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả định lượng từ mẫu nghiên cứu

Kết quả thống kê mô tả 260 quan sát của 26 NHTMCP Việt Nam giai đoạn 2013–2022 được tổng hợp trong bảng sau:

Biến số	Số quan sát ($N$)	Giá trị trung bình	Độ lệch chuẩn	Giá trị nhỏ nhất	Giá trị lớn nhất	Ngân hàng / Năm cực trị
$\text{CR}$	260	0,0131	0,0044	0,0066	0,0312	Min: Nam A Bank (2013); Max: VPBank (2022)
$\text{SIZE}$	260	18,8203	1,1217	16,5023	21,4750	Min: Saigonbank (2013); Max: BIDV (2022)
$\text{ROE}$	260	0,1099	0,0784	-0,0137	0,3033	Min: SHB (2013); Max: VIB (2021)
$\text{CIR}$	260	0,5169	0,1463	0,0679	0,9274	Min: LPBank (2014); Max: NCB (2013)
$\text{CAP}$	260	0,0874	0,0324	0,0406	0,2384	Min: BIDV (2017); Max: Saigonbank (2013)
$\text{LDR}$	260	0,8940	0,1658	0,3719	1,4691	Min: MSB (2014); Max: VPBank (2021)
$\text{GDP}$	260	0,0609	0,0180	0,0256	0,0802	Toàn kỳ 2013–2022
$\text{LOAN}$	260	0,5973	0,1057	0,2253	0,8006	Min: MSB (2014); Max: BIDV (2020)
$\text{INF}$	260	0,0321	0,0147	0,0063	0,0660	Toàn kỳ 2013–2022

Kết quả ước lượng hồi quy bằng phương pháp FGLS xác định có 5/8 yếu tố có ý nghĩa thống kê tác động đáng kể đến rủi ro tín dụng ($\text{CR}$):

1. Quy mô ngân hàng ($\text{SIZE}$): Tác động cùng chiều ($+$) có ý nghĩa thống kê. Các ngân hàng quy mô lớn có xu hướng cấp tín dụng tập trung cho các tập đoàn, doanh nghiệp nhà nước lớn với quy trình xét duyệt có thể bị đơn giản hóa, làm gia tăng nguy cơ rủi ro tín dụng danh mục.
2. Tỷ lệ vốn chủ sở hữu ($\text{CAP}$): Tác động cùng chiều ($+$) có ý nghĩa thống kê. Ngân hàng có đệm vốn chủ sở hữu dày thường có tâm lý ưa thích rủi ro cao hơn, sẵn sàng mở rộng cho vay vào các phân khúc lợi nhuận cao nhưng rủi ro lớn vì có nguồn vốn tự có hấp thụ tổn thất.
3. Tỷ lệ lạm phát ($\text{INF}$): Tác động cùng chiều ($+$) có ý nghĩa thống kê. Lạm phát tăng làm xói mòn thu nhập thực tế của người đi vay, gia tăng chi phí đầu vào của doanh nghiệp và đẩy lãi suất danh nghĩa lên cao, làm suy giảm khả năng trả nợ.
4. Lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu ($\text{ROE}$): Tác động ngược chiều ($-$) có ý nghĩa thống kê. Ngân hàng có hiệu quả sinh lời cao thường sở hữu năng lực quản trị rủi ro tốt, lựa chọn danh mục khách hàng chất lượng, từ đó giảm tỷ lệ nợ xấu và hạ thấp áp lực trích lập dự phòng.
5. Tỷ lệ cho vay ($\text{LOAN}$): Tác động ngược chiều ($-$) có ý nghĩa thống kê. Tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tài sản cao thường đi liền với việc ngân hàng tăng cường năng lực kiểm soát tín dụng và đa dạng hóa danh mục cho vay để phân tán rủi ro.
6. Các yếu tố $\text{CIR}, \text{LDR}, \text{GDP}$: Không đạt mức ý nghĩa thống kê trong mô hình FGLS của nghiên cứu.

Giải pháp và kiến nghị của tác giả

Dựa trên các phát hiện thực nghiệm, tác giả đề xuất các nhóm hàm ý chính sách:

• Kiểm soát quy mô và tốc độ tăng trưởng tín dụng: Không nới lỏng các điều kiện thẩm định đối với các khoản vay lớn, các tập đoàn hoặc doanh nghiệp nhà nước; siết chặt hạn mức cấp tín dụng tập trung nhằm hạn chế rủi ro danh mục khi quy mô tài sản mở rộng.
• Quản trị tỷ lệ an toàn vốn song hành với kiểm soát khẩu vị rủi ro: Duy trì tỷ lệ an toàn vốn theo quy định nhưng cần kiểm soát chặt chẽ chính sách cấp tín dụng, tránh việc lợi dụng nguồn vốn chủ sở hữu cao để đầu tư mạo hiểm vào các lĩnh vực rủi ro cao.
• Nâng cao hiệu quả sinh lời và chất lượng tài sản: Tối ưu hóa cơ cấu chi phí, đẩy mạnh thu nhập từ dịch vụ ngoài lãi để cải thiện ROE, tạo nguồn lực tài chính chủ động cho việc trích lập dự phòng rủi ro.
• Chủ động thích ứng với biến động kinh tế vĩ mô: Theo dõi sát sao diễn biến chỉ số giá tiêu dùng và tỷ lệ lạm phát để kịp thời điều chỉnh lãi suất cho vay, cơ cấu lại thời hạn trả nợ và tăng cường giám sát sau cho vay đối với các khách hàng chịu tác động mạnh bởi lạm phát.

Đóng góp của đề tài

• Về mặt khoa học: Nghiên cứu kiểm định mối quan hệ giữa các biến đặc thù ngân hàng và biến vĩ mô đối với rủi ro tín dụng trên dữ liệu bảng 10 năm; khắc phục các khiếm khuyết kinh tế lượng (phương sai thay đổi, tự tương quan) bằng phương pháp FGLS thay vì dừng lại ở Pooled OLS hay FEM/REM đơn thuần.
• Về mặt thực tiễn: Cập nhật chuỗi dữ liệu tài chính mới nhất đến năm 2022 của 26 NHTMCP Việt Nam, phản ánh đầy đủ chu kỳ phục hồi và ổn định của hệ thống ngân hàng sau khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008 và giai đoạn biến động kinh tế gần đây.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của đề tài

• Về cấu trúc dữ liệu: Nghiên cứu sử dụng dữ liệu bảng không cân bằng (unbalanced panel) do một số NHTMCP không công bố đầy đủ thông tin hoặc có dữ liệu bị khuyết trong giai đoạn 2013–2022.
• Về phạm vi mẫu: Mẫu nghiên cứu mới dừng lại ở 26 NHTMCP, chưa bao quát toàn bộ các tổ chức tín dụng trong hệ thống (như các ngân hàng thương mại 100% vốn nhà nước, ngân hàng liên doanh, chi nhánh ngân hàng nước ngoài).
• Về số lượng biến số: Chưa đưa vào mô hình các biến vĩ mô quan trọng khác như tỷ lệ thất nghiệp, cung tiền M2, lãi suất tái cấp vốn, hoặc các biến quản trị nội bộ như cơ cấu hội đồng quản trị và sở hữu nước ngoài.

Hướng phát triển nghiên cứu

• Mở rộng phạm vi thu thập dữ liệu cho toàn bộ hệ thống các tổ chức tín dụng tại Việt Nam với chuỗi thời gian dài hơn.
• Bổ sung các biến số phản ánh chất lượng quản trị ngân hàng, tỷ lệ thất nghiệp và chính sách tiền tệ vào mô hình giải thích.
• Áp dụng phương pháp ước lượng mô hình động GMM (Generalized Method of Moments) dạng sai phân hoặc hệ thống để kiểm soát triệt để hiện tượng nội sinh và tác động trễ của rủi ro tín dụng từ các năm trước.

---

Giá trị tham khảo

Tài liệu là nguồn tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên, học viên chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng: Cung cấp tài liệu tham khảo chuẩn mực về cấu trúc khóa luận định lượng kinh tế lượng tài chính, phương pháp thu thập dữ liệu từ BCTC kiểm toán và WDI, cùng kỹ thuật viết tổng quan lý thuyết.
• Người thực hiện nghiên cứu kinh tế lượng ứng dụng: Tham khảo quy trình 7 bước xử lý dữ liệu bảng trên phần mềm Stata, từ thống kê mô tả, kiểm tra đa cộng tuyến (VIF), chạy OLS/FEM/REM, đến việc thực hiện các kiểm định F-test, Hausman, Breusch-Pagan, Modified Wald, Wooldridge và khắc phục khuyết tật bằng mô hình FGLS.
• Cán bộ quản trị rủi ro tại các NHTMCP: Cung cấp bằng chứng thực nghiệm về tác động của quy mô tài sản, đệm vốn chủ sở hữu và lạm phát đối với chi phí dự phòng rủi ro, hỗ trợ việc thiết lập chính sách tín dụng và quản lý hạn mức rủi ro.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tác giả sử dụng chỉ số nào để đo lường biến phụ thuộc rủi ro tín dụng và giá trị trung bình của chỉ số này là bao nhiêu?

Biến phụ thuộc rủi ro tín dụng ($\text{CR}$) được đo lường bằng tỷ lệ giữa Mức dự phòng rủi ro tín dụng trên Tổng dư nợ tín dụng theo quy định của Thông tư 11/2021/TT-NHNN. Trong mẫu nghiên cứu 260 quan sát của 26 NHTMCP giai đoạn 2013–2022, giá trị trung bình của $\text{CR}$ là 0,0131 (tương đương 1,31%), độ lệch chuẩn là 0,0044. Giá trị nhỏ nhất là 0,0066 (NHTMCP Nam Á, năm 2013) và giá trị lớn nhất là 0,0312 (NHTMCP Việt Nam Thịnh Vượng - VPBank, năm 2022).

2. Mẫu nghiên cứu của khóa luận gồm bao nhiêu ngân hàng và dữ liệu được thu thập từ những nguồn nào?

Mẫu nghiên cứu gồm 26 trên tổng số 31 NHTMCP đang hoạt động tại Việt Nam trong giai đoạn 10 năm từ 2013 đến 2022, tạo thành bộ dữ liệu bảng gồm 260 quan sát. Dữ liệu vi mô được tổng hợp từ Báo cáo tài chính hợp nhất kiểm toán và Báo cáo thường niên của các ngân hàng trên website Vietstock; dữ liệu vĩ mô ($\text{GDP}, \text{INF}$) được thu thập từ cơ sở dữ liệu Chỉ số Phát triển Thế giới (World Development Indicators) của Ngân hàng Thế giới.

3. Tại sao tác giả sử dụng phương pháp hồi quy FGLS thay vì Pooled OLS, FEM hoặc REM?

Sau khi ước lượng các mô hình cơ sở và thực hiện các kiểm định chẩn đoán, kết quả kiểm định Modified Wald xác nhận mô hình bị hiện tượng phương sai sai số thay đổi ($p < 0{,}05$) và kiểm định Wooldridge xác nhận mô hình mắc hiện tượng tự tương quan ($p < 0{,}05$). Phương pháp bình phương tối thiểu tổng quát khả thi (FGLS) được áp dụng để khắc phục đồng thời cả hai khuyết tật này, đảm bảo các ước lượng thu được không bị chệch và có độ tin cậy thống kê cao.

4. Những yếu tố nào có ý nghĩa thống kê và chiều hướng tác động của chúng đến rủi ro tín dụng trong mô hình?

Kết quả FGLS xác định có 5/8 yếu tố có ý nghĩa thống kê:

• Tác động cùng chiều ($+$): Quy mô ngân hàng ($\text{SIZE}$), Tỷ lệ vốn chủ sở hữu ($\text{CAP}$) và Tỷ lệ lạm phát ($\text{INF}$).
• Tác động ngược chiều ($-$): Lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu ($\text{ROE}$) và Tỷ lệ cho vay ($\text{LOAN}$).
• Ba yếu tố Tỷ lệ chi phí hoạt động ($\text{CIR}$), Khả năng thanh khoản ($\text{LDR}$) và Tăng trưởng kinh tế ($\text{GDP}$) không có ý nghĩa thống kê trong mô hình.

5. Vì sao tỷ lệ vốn chủ sở hữu (CAP) lại có tác động cùng chiều với rủi ro tín dụng theo kết quả nghiên cứu?

Theo lập luận và phát hiện thực nghiệm của tác giả, khi ngân hàng sở hữu tỷ lệ vốn chủ sở hữu cao ($\text{CAP}$ lớn), ban điều hành có xu hướng mở rộng cho vay vào các phân khúc hoặc dự án có mức độ rủi ro cao hơn nhằm tìm kiếm tỷ suất sinh lời vượt trội. Do có "tấm đệm" vốn tự có vững chắc để hấp thụ các khoản tổn thất tiềm năng, tâm lý chấp nhận rủi ro gia tăng, dẫn đến việc gia tăng tỷ lệ nợ xấu và buộc ngân hàng phải trích lập dự phòng rủi ro tín dụng nhiều hơn.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Trần Tuyết Trang đã thực hiện nghiên cứu thực nghiệm toàn diện về các yếu tố tác động đến rủi ro tín dụng tại 26 NHTMCP Việt Nam giai đoạn 2013–2022 thông qua phương pháp hồi quy dữ liệu bảng FGLS. Kết quả định lượng chỉ ra rằng quy mô tài sản, tỷ lệ vốn chủ sở hữu và lạm phát có tác động cùng chiều, trong khi tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu và tỷ lệ cho vay có tác động ngược chiều có ý nghĩa thống kê đến tỷ lệ dự phòng rủi ro tín dụng. Đề tài đóng góp cơ sở dữ liệu thực nghiệm chuẩn xác và quy trình kiểm định kinh tế lượng chặt chẽ, đồng thời cung cấp các hàm ý chính sách thiết thực giúp các nhà quản trị ngân hàng kiểm soát danh mục tín dụng an toàn và nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, tác giả đã tổng kết chung về đề tài nghiên cứu, bao gồm việc nhấn mạnh tính cấp thiết của đề tài, trình bày tình hình nghiên cứu hiện tại, xác định rõ mục tiêu và đặt ra những câu hỏi cụ thể. Ngoài ra cũng đã xác định rõ đối tượng và phạm vi nghiên cứu, phương pháp tiếp cận, đóng góp và xây dựng bố cục của nghiên cứu này. Các định hướng trên sẽ cung cấp nền tảng cho việc trình bày chi tiết hơn trong các chương tiếp theo của luận văn. Tổng quan về tín dụng ngân hàng thương mại 2.

Khái niệm Theo Lê Thị Tuyết Hoa và cộng sự (2017) cho rằng: “Tín dụng là hình thức cho vay mà qua đó tổ chức tín dụng cung cấp cho khách hàng một khoản tiền được dành riêng cho mục đích đã giao kết trước đó với nguyên tắc có hoàn trả gốc và lãi. Các loại quan hệ tín dụng mang đặc điểm đa dạng, phụ thuộc vào các yếu tố tham gia như tín dụng thương mại, tín dụng ngân hàng và tín dụng từ Nhà nước. Trong các hoạt động kinh tế, tín dụng của ngân hàng được xem như một công cụ vô cùng quan trọng để cung cấp vốn và đáp ứng nhu cầu tài chính của các cá nhân và tổ chức. Tín dụng được coi là một công cụ chuyển nhượng giá trị, chuyển giao tiền hoặc tài sản có giá trị từ người sở hữu sang người cần sử dụng, dựa trên kỳ vọng về việc trả lại một khoản giá trị lớn hơn ban đầu.

Do đó, hệ thống tín dụng ngân hàng đóng vai trò quan trọng trong việc chuyển đổi vốn giữa các ngân hàng và các chủ thể trong nền kinh tế. Các ngân hàng đóng vai trò vừa là người cho vay (cấp tín dụng bằng việc lập hợp đồng tín dụng và khế ước nhận nợ,…) và vừa là người đi vay (trung gian nhận tiền gửi ngân hàng, v.v từ các chủ thể khác và phát hành các chứng chỉ tiền gửi như trái phiếu, kỳ phiếu, v. Phân loại Có nhiều tiêu chuẩn để phân loại tín dụng ngân hàng thương mại, theo Trần Minh Quân (2014), tín dụng ngân hàng thương mại được phân loại như sau: ❖ Dựa vào tính chất khoản tín dụng: Cho vay bất động sản: cho vay liên quan đến việc mua sắm và hình thành bất động sản. Cho vay phục vụ sản xuất công thương nghiệp: cho vay bổ sung vốn lưu động kịp thời cho các doanh nghiệp công nghiệp, thương mại – dịch vụ.

Cho vay nông nghiệp: cho vay dùng để trang trải các chi phí để đáp ứng nhu cầu sản xuất: phân bón, giống cây trồng, thức ăn gia súc, v. Vay tiêu dùng: là khoản cho vay nhằm đáp ứng các nhu cầu tiêu dùng cá nhân,… 8 Các khoản cho vay khác: cho vay kinh doanh xuất nhập khẩu,… ❖ Căn cứ vào thời hạn tín dụng: Cho vay ngắn hạn: là các khoản cho vay có thời hạn tối đa 01 năm, được sử dùng để đáp ứng kịp thời nhu cầu bổ sung vốn lưu động và các khoản chi tiêu cá nhân ngắn hạn của doanh nghiệp. Cho vay trung hạn: là các khoản vay có thời hạn từ trên 01 năm đến 05 năm, dùng để đáp ứng nhu cầu vốn cải tạo nhà xưởng, mở rộng kinh doanh sản xuất. Cho vay dài hạn: là các khoản vay có thời hạn trên 05 năm, thường được sử dụng để đầu tư cho các dự án mới phát triển mới, cần vốn lớn.

❖ Căn cứ vào phương thức cấp tín dụng: Theo phương thức cấp tín dụng, việc cấp tín dụng bao gồm: Cho vay: ngân hàng cấp vốn cho khách hàng và cam kết khách hàng phải hoàn trả gốc và lãi trong một thời hạn xác định. Chiết khấu: ngân hàng sẽ ứng trước cho khách hàng một số tiền bằng với giá trị của thương phiếu trừ đi phần thu nhập của ngân hàng từ việc sở hữu một thương phiếu chưa đến hạn thanh toán. Cho thuê tài chính: ngân hàng mua bất động sản và cho khách hàng thuê với những điều khoản nhất định, sau khi hết hợp đồng thuê, khách hàng phải trả lại tiền gốc và lãi cho ngân hàng. Hình thức cho thuê tài chính là cấp tín dụng trung dài hạn.

Bảo lãnh: Ngân hàng đảm bảo thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ tài chính đối với khách hàng. Đối với hình thức bảo lãnh: Có 2 loại bảo lãnh: Tín dụng đảm bảo bằng tài sản: là loại tín dụng được bên thứ ba đảm bảo hoặc tự hình thành bằng tài sản đảm bảo của khách hàng. Tín dụng được cấp không dựa trên tài sản: đây là từ các hình thức tín dụng có đảm bảo từ các hình thức tín chấp, các khoản vay theo quyết định của Chính phủ hoặc được bảo lãnh từ các tổ chức khác. Chức năng, vai trò Hoạt động tín dụng ngân hàng được thiết lập nhằm đáp ứng nhu cầu vốn cho nền kinh tế, đồng thời đóng vai trò kết nối giữa các luồng luân chuyển vốn trong nền kinh tế, điều tiết dòng vốn đi từ nơi thừa sang nơi cần.

Các NHTM chủ yếu chuyển đổi tiền gửi từ các hộ gia đình thành các khoản vay cho các tổ chức kinh doanh khác. Các NHTM được coi là tổ chức cung cấp tín dụng tiêu dùng chính, đồng thời là tổ chức cung ứng lao động và vốn trong trung và dài hạn (Nguyễn Việt Hùng, 2008). Tạo nguồn vốn để hỗ trợ quá trình sản xuất diễn ra một cách liên tục và ổn định, thúc đẩy tăng trưởng nhanh chóng sản xuất, mở rộng phạm vi hoạt động sản xuất và khai thác các cơ hội đầu tư mới. Sự ra đời và phát triển của ngành ngân hàng luôn đi đôi với sự tiến bộ của kinh tế thị trường và cải thiện trong đời sống xã hội.

Hơn nữa, cùng với sự tiến triển của nền kinh tế, chất lượng cuộc sống của người lao động ngày càng được cải thiện, và sự tăng lên trong các hoạt động liên quan đến việc gửi tiền vào ngân hàng đã củng cố tiềm lực tài chính và thúc đẩy tăng trưởng của hệ thống NHTM. Hiện nay, các ngân hàng thương mại vẫn đảm nhận các chức năng quan trọng như trung gian tín dụng, trung gian giao dịch thanh toán và quản lý phương thức thanh toán trong việc cung cấp các dịch vụ ngân hàng, giữ vai trò quan trọng trong việc ổn định kinh tế vĩ mô là tạo ra tiền. Theo Nguyễn Minh Kiều (2014), hoạt động ngân hàng thương mại phải bao gồm các nghiệp vụ cụ thể sau: Vay tín chấp: Là hình thức cho vay được đảm bảo bằng tài sản thế chấp của khách hàng. Ứng trước tín dụng vào tài khoản: ngân hàng sẽ đồng ý cho khách hàng sử dụng một khoản tín dụng nhất định trong một khoảng thời gian nhất định.

Điều này được thực hiện theo hai cách: bằng cách chuyển tất cả các khoản vay sang tài khoản séc; hoặc bằng cách khách hàng loại bỏ dần các khoản vay bằng cách viết séc, v. Nghiệp vụ tín dụng cho thuê: Là hình thức nghiệp vụ ngân hàng mua lại tài sản và cho họ sử dụng. Bên thuê sử dụng tài sản phải trả tiền thuê trong suốt thời gian 10 thuê. Khi hết thời hạn thuê, bên thuê có thể gia hạn hợp đồng thuê hoặc mua lại tài sản với giá thỏa thuận với ngân hàng.

Tín dụng đầu tư: Đây là khoản vay trung và dài hạn, ngân hàng sẽ cấp vốn cho các doanh nghiệp, dự án mới, mở rộng quy mô sản xuất. Nghiệp vụ tín dụng tiêu dùng: cho vay tiêu dùng cá nhân. Kinh doanh đầu tư: Theo quy định, các ngân hàng thương mại chỉ được sử dụng vốn tự có để kinh doanh đầu tư như đầu tư chứng khoán, góp vốn liên doanh. Tổng quan liên quan rủi ro tín dụng 2.

Khái niệm Trong Khoản 1, Điều 3 thông tư số 11/2021/TT-NHNN, rủi ro tín dụng (RRTD) trong hoạt động ngân hàng được định nghĩa là khả năng xảy ra tổn thất đối với các khoản nợ của tổ chức tín dụng hoặc chi nhánh ngân hàng nước ngoài khi khách hàng không thực hiện nghĩa vụ trả nợ một phần hay toàn bộ các khoản nợ theo như hợp đồng hoặc thỏa thuận đã ký kết với tổ chức tín dụng hoặc chi nhánh ngân hàng nước ngoài. Theo BCBS (2010), rủi ro tín dụng được định nghĩa là rủi ro tổn thất do người đi vay không có khả năng trả nợ toàn bộ hoặc một phần. Theo Ahmad Badawi (2017), rủi ro tín dụng là sự thất bại của con nợ và / hoặc các bên khác trong việc thực hiện nghĩa vụ đối với ngân hàng. RRTD thường được tìm thấy trong tất cả các hoạt động của ngân hàng mà hiệu suất của nó phụ thuộc vào hoạt động của đối tác, tổ chức phát hành hoặc hoạt động của người đi vay.

Fitch (1997) đưa ra định nghĩa như sau: “Rủi ro tín dụng là loại rủi ro mà người đi vay không trả được nợ theo hợp đồng, dẫn đến việc chậm thực hiện nghĩa vụ trả nợ cũng như lãi vay. Rủi ro tỷ giá, rủi ro tín dụng là rủi ro trong hoạt động cho vay của ngân hàng, một trong những rủi ro chính. Theo khái niệm của Basel I (1988), RRTD là rủi ro do sự không chắc chắn về khả năng hoặc sự sẵn sàng thực hiện các nghĩa vụ theo hợp đồng của đối tác. Theo Norden và Weber (2010), rủi ro tín dụng l.ng người đi vay đáp ứng hoặc không đáp ứng được nghĩa vụ trả nợ của mình, do đó gây tổn thất cho các 11 tổ chức tài chính.

Đây là khả năng khách hàng không trả được nợ gốc và lãi nên tổ chức tín dụng cần làm rõ nguyên nhân càng sớm càng tốt. Rủi to tín dụng trong ngân hàng là rủi ro phát sinh khi bên nhận tín dụng từ ngân hàng không thực hiện nghĩa vụ của mình như không trả được nợ hoặc không trả lãi, điều này gây tổn thất cho ngân hàng. Rủi ro tín dụng có thể bắt nguồn từ nhiều hoạt động kinh doanh của ngân hàng như chấp nhận thanh toán, giao dịch liên ngân hàng, cho vay, giao dịch tài trợ thương mại, cam kết và dự phòng, trái phiếu và tỷ giá hối đoái và các giao dịch phát sinh (Hassan et al, 2019). Rủi ro nói chung có thể được giải thích là một sự kiện bất lợi hoặc sự sai lệch so với kết quả mong đợi theo quan điểm của Muchtar & Samosir (2020).

Như vậy RRTD có thể hiểu là sự chậm trả, chỉ trả một phần hoặc không trả nợ (bao gồm cả gốc và lãi vay) của khách hàng vay đối với ngân hàng như đã cam kết trong hợp đồng. RRTD là một trong những loại rủi ro cổ điển và phức tạp nhất trong thị trường tài chính.