Bồi Dưỡng Lý Luận Chính Trị Cho Đội Ngũ Cán Bộ Cấp Xã Ở Huyện Nhà Bè, Thành Phố Hồ Chí Minh

Bài viết phân tích bồi dưỡng lý luận chính trị cho cán bộ huyện Nhà Bè, TP Hồ Chí Minh, nhằm nâng cao năng lực lãnh đạo và quản lý.

• Tác giả: Trần Thị Thanh Loan
• Người hướng dẫn: TS. Vũ Thị Mai Oanh
• Trường học: Học viện Khoa học Xã hội
• Chuyên ngành: Chính trị học
• Đề tài: Bồi Dưỡng Lý Luận Chính Trị Cho Cán Bộ Cấp Xã Tại Huyện Nhà Bè
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Bồi Dưỡng Lý Luận Chính Trị Cán Bộ Xã Nhà Bè

Công tác bồi dưỡng lý luận chính trị cho cán bộ cấp xã tại huyện Nhà Bè đóng vai trò then chốt trong việc nâng cao năng lực lãnh đạo và quản lý ở cơ sở. Đây là nhiệm vụ quan trọng, góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ vững vàng về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp đổi mới và phát triển đất nước. Việc bồi dưỡng cán bộ không chỉ trang bị kiến thức lý luận mà còn rèn luyện kỹ năng vận dụng vào thực tiễn công tác, giải quyết hiệu quả các vấn đề phát sinh tại địa phương. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: "Cán bộ là cái gốc của mọi công việc", do đó, đầu tư vào đào tạo lý luận chính trị cho cán bộ là đầu tư cho sự phát triển bền vững của hệ thống chính trị. Việc này càng trở nên cấp thiết trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng và những thách thức mới đặt ra cho cán bộ cơ sở. Huyện Nhà Bè, với đặc thù là một huyện ngoại thành đang trên đà phát triển, càng cần chú trọng công tác này.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Lý Luận Chính Trị Với Cán Bộ Cấp Xã

Lý luận chính trị trang bị cho cán bộ cấp xã hệ thống tri thức khoa học về chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối đổi mới của Đảng. Nó giúp cán bộ nhận thức đúng đắn về bản chất của sự vật, hiện tượng, từ đó có cơ sở để phân tích, đánh giá và đưa ra quyết định phù hợp với thực tiễn. Bồi dưỡng lý luận chính trị còn giúp cán bộ nâng cao bản lĩnh chính trị, kiên định mục tiêu lý tưởng, không dao động trước những khó khăn, thách thức. Đồng thời, nó cũng giúp cán bộ rèn luyện đạo đức cách mạng, lối sống trong sạch, giản dị, gần gũi với nhân dân. Việc nắm vững lý luận chính trị là nền tảng để cán bộ hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao, góp phần xây dựng hệ thống chính trị vững mạnh từ cơ sở.

1.2. Vai Trò Của Bồi Dưỡng Thường Xuyên Trong Công Tác Cán Bộ

Bồi dưỡng thường xuyên là yếu tố then chốt để duy trì và nâng cao trình độ lý luận chính trị cho cán bộ cấp xã. Thế giới và xã hội không ngừng vận động và phát triển, do đó, kiến thức lý luận cũng cần được cập nhật và bổ sung liên tục. Bồi dưỡng thường xuyên giúp cán bộ nắm bắt kịp thời những chủ trương, chính sách mới của Đảng và Nhà nước, những vấn đề mới nảy sinh trong thực tiễn. Nó cũng tạo cơ hội cho cán bộ trao đổi kinh nghiệm, học hỏi lẫn nhau, nâng cao năng lực giải quyết các vấn đề phức tạp. Bồi dưỡng định kỳ và bồi dưỡng nâng cao là hai hình thức quan trọng của bồi dưỡng thường xuyên, cần được tổ chức một cách khoa học và hiệu quả.

II. Thực Trạng Bồi Dưỡng Lý Luận Chính Trị Tại Huyện Nhà Bè

Công tác bồi dưỡng lý luận chính trị cho cán bộ cấp xã tại huyện Nhà Bè đã đạt được những kết quả nhất định, góp phần nâng cao trình độ nhận thức và năng lực công tác của đội ngũ cán bộ. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại một số hạn chế cần khắc phục. Một số chương trình bồi dưỡng lý luận chính trị còn nặng về lý thuyết, ít gắn với thực tiễn công tác. Phương pháp giảng dạy còn đơn điệu, chưa phát huy được tính chủ động, sáng tạo của học viên. Cơ sở vật chất và trang thiết bị phục vụ công tác bồi dưỡng còn thiếu thốn. Đội ngũ giảng viên còn thiếu kinh nghiệm thực tiễn. Việc đánh giá hiệu quả bồi dưỡng còn hình thức, chưa thực chất. Những hạn chế này ảnh hưởng đến chất lượng và hiệu quả của công tác bồi dưỡng lý luận chính trị.

2.1. Đánh Giá Ưu Điểm Trong Bồi Dưỡng Cán Bộ Cấp Xã

Công tác bồi dưỡng lý luận chính trị cho cán bộ cấp xã ở huyện Nhà Bè đã được sự quan tâm chỉ đạo sát sao của các cấp ủy đảng và chính quyền. Kế hoạch bồi dưỡng lý luận chính trị được xây dựng và triển khai một cách bài bản, có hệ thống. Nội dung bồi dưỡng được cập nhật thường xuyên, bám sát chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước. Đội ngũ cán bộ tham gia bồi dưỡng có ý thức trách nhiệm cao, tích cực học tập, rèn luyện. Một số hình thức bồi dưỡng trực tuyến và bồi dưỡng tập trung đã được triển khai, tạo điều kiện thuận lợi cho cán bộ tham gia học tập. Hiệu quả bồi dưỡng lý luận chính trị được đánh giá là có sự chuyển biến tích cực, góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo và quản lý của cán bộ cấp xã.

2.2. Phân Tích Hạn Chế Cần Khắc Phục Trong Bồi Dưỡng

Bên cạnh những ưu điểm, công tác bồi dưỡng lý luận chính trị cho cán bộ cấp xã ở huyện Nhà Bè vẫn còn tồn tại một số hạn chế. Nội dung bồi dưỡng đôi khi còn nặng về lý thuyết, ít gắn với thực tiễn công tác ở cơ sở. Phương pháp giảng dạy còn đơn điệu, chưa phát huy được tính chủ động, sáng tạo của học viên. Cơ sở vật chất và trang thiết bị phục vụ công tác bồi dưỡng còn thiếu thốn, đặc biệt là ở các xã vùng sâu, vùng xa. Đội ngũ giảng viên còn thiếu kinh nghiệm thực tiễn, chưa đáp ứng được yêu cầu ngày càng cao của công tác bồi dưỡng. Việc đánh giá hiệu quả bồi dưỡng còn hình thức, chưa thực chất, chưa phản ánh được sự chuyển biến về nhận thức và năng lực của cán bộ.

2.3. Khó Khăn Trong Triển Khai Chương Trình Bồi Dưỡng Lý Luận

Việc triển khai chương trình bồi dưỡng lý luận chính trị cho cán bộ cấp xã ở huyện Nhà Bè gặp phải một số khó khăn khách quan và chủ quan. Khó khăn về thời gian, do cán bộ cấp xã phải đảm nhiệm nhiều công việc khác nhau, ít có thời gian dành cho việc học tập. Khó khăn về kinh phí, do nguồn kinh phí dành cho công tác bồi dưỡng còn hạn hẹp. Khó khăn về trình độ, do trình độ học vấn của cán bộ cấp xã không đồng đều, gây khó khăn cho việc tiếp thu kiến thức. Khó khăn về nhận thức, do một số cán bộ chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của công tác bồi dưỡng lý luận chính trị.

III. Giải Pháp Nâng Cao Chất Lượng Bồi Dưỡng Lý Luận Chính Trị

Để nâng cao chất lượng công tác bồi dưỡng lý luận chính trị cho cán bộ cấp xã tại huyện Nhà Bè, cần thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp. Đổi mới nội dung và phương pháp bồi dưỡng, tăng cường tính thực tiễn và hấp dẫn. Nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên, chú trọng bồi dưỡng kinh nghiệm thực tiễn. Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất và trang thiết bị phục vụ công tác bồi dưỡng. Đổi mới công tác đánh giá hiệu quả bồi dưỡng, chú trọng đánh giá sự chuyển biến về nhận thức và năng lực của cán bộ. Tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy đảng và chính quyền đối với công tác bồi dưỡng lý luận chính trị. Phát huy vai trò chủ động, tích cực của cán bộ trong việc tham gia học tập.

3.1. Đổi Mới Nội Dung Chương Trình Bồi Dưỡng Cán Bộ Xã

Nội dung bồi dưỡng lý luận chính trị cần được đổi mới theo hướng thiết thực, gắn với thực tiễn công tác ở cơ sở. Cần bổ sung những kiến thức mới về kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh, đối ngoại, xây dựng Đảng và hệ thống chính trị. Giáo trình bồi dưỡng lý luận chính trị cần được biên soạn lại, đảm bảo tính khoa học, dễ hiểu, dễ nhớ, dễ vận dụng. Chương trình bồi dưỡng cần được thiết kế linh hoạt, phù hợp với từng đối tượng, từng địa bàn. Cần tăng cường thời lượng dành cho thảo luận, trao đổi kinh nghiệm, giải quyết các tình huống thực tế.

3.2. Nâng Cao Năng Lực Đội Ngũ Giảng Viên Lý Luận Chính Trị

Đội ngũ giảng viên là yếu tố then chốt quyết định chất lượng công tác bồi dưỡng lý luận chính trị. Cần tuyển chọn những người có trình độ chuyên môn vững vàng, có kinh nghiệm thực tiễn, có tâm huyết với nghề. Cần thường xuyên bồi dưỡng nghiệp vụ cho đội ngũ giảng viên, cập nhật kiến thức mới, nâng cao kỹ năng giảng dạy. Cần tạo điều kiện cho giảng viên đi thực tế ở cơ sở, nắm bắt tình hình thực tiễn, từ đó có những bài giảng sinh động, hấp dẫn. Cần có chính sách đãi ngộ hợp lý đối với đội ngũ giảng viên, tạo động lực để họ gắn bó với nghề.

3.3. Tăng Cường Ứng Dụng Công Nghệ Trong Bồi Dưỡng Trực Tuyến

Ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác bồi dưỡng lý luận chính trị là một xu hướng tất yếu trong bối cảnh hiện nay. Bồi dưỡng trực tuyến giúp tiết kiệm thời gian, chi phí, tạo điều kiện cho cán bộ ở xa trung tâm có thể tham gia học tập. Cần xây dựng hệ thống bài giảng điện tử chất lượng cao, có tính tương tác cao. Cần trang bị đầy đủ thiết bị công nghệ thông tin cho các trung tâm bồi dưỡng chính trị. Cần đào tạo đội ngũ cán bộ có kỹ năng sử dụng công nghệ thông tin để quản lý và vận hành hệ thống bồi dưỡng trực tuyến.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Bồi Dưỡng Tại Nhà Bè

Việc triển khai các giải pháp nâng cao chất lượng bồi dưỡng lý luận chính trị cho cán bộ cấp xã tại huyện Nhà Bè đã mang lại những kết quả tích cực. Trình độ nhận thức lý luận chính trị của cán bộ được nâng lên rõ rệt. Năng lực lãnh đạo và quản lý của cán bộ được cải thiện. Cán bộ vận dụng sáng tạo các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước vào thực tiễn công tác. Tình hình kinh tế - xã hội ở địa phương có nhiều chuyển biến tích cực. Đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân được nâng cao. Những kết quả này khẳng định vai trò quan trọng của công tác bồi dưỡng lý luận chính trị trong sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước.

4.1. Cải Thiện Năng Lực Lãnh Đạo Của Cán Bộ Sau Bồi Dưỡng

Sau khi tham gia các khóa bồi dưỡng lý luận chính trị, cán bộ cấp xã ở huyện Nhà Bè đã có sự chuyển biến rõ rệt về năng lực lãnh đạo. Cán bộ có khả năng phân tích, đánh giá tình hình thực tiễn một cách khoa học, khách quan. Cán bộ có khả năng xây dựng kế hoạch, tổ chức thực hiện các nhiệm vụ chính trị một cách hiệu quả. Cán bộ có khả năng giải quyết các vấn đề phát sinh trong thực tiễn một cách linh hoạt, sáng tạo. Cán bộ có khả năng vận động, thuyết phục nhân dân tham gia vào các phong trào thi đua yêu nước.

4.2. Nâng Cao Hiệu Quả Công Tác Quản Lý Nhà Nước Ở Cấp Xã

Công tác bồi dưỡng lý luận chính trị đã góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nước ở cấp xã tại huyện Nhà Bè. Cán bộ nắm vững các quy định của pháp luật, thực hiện đúng chức năng, nhiệm vụ được giao. Cán bộ giải quyết các thủ tục hành chính một cách nhanh chóng, thuận tiện, tạo điều kiện cho người dân và doanh nghiệp phát triển. Cán bộ tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, phát hiện và xử lý kịp thời các hành vi vi phạm pháp luật. Cán bộ xây dựng mối quan hệ tốt đẹp với nhân dân, lắng nghe ý kiến của nhân dân, giải quyết kịp thời các khiếu nại, tố cáo.

V. Kết Luận Và Định Hướng Phát Triển Bồi Dưỡng Lý Luận Tới

Công tác bồi dưỡng lý luận chính trị cho cán bộ cấp xã tại huyện Nhà Bè là một nhiệm vụ quan trọng, cần được quan tâm đầu tư hơn nữa. Trong thời gian tới, cần tiếp tục đổi mới nội dung và phương pháp bồi dưỡng, nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên, tăng cường đầu tư cơ sở vật chất và trang thiết bị, đổi mới công tác đánh giá hiệu quả bồi dưỡng. Cần phát huy vai trò chủ động, tích cực của cán bộ trong việc tham gia học tập. Cần tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy đảng và chính quyền đối với công tác bồi dưỡng lý luận chính trị. Với những nỗ lực không ngừng, công tác bồi dưỡng lý luận chính trị sẽ góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ cấp xã vững mạnh, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp đổi mới và phát triển đất nước.

5.1. Đề Xuất Các Giải Pháp Cụ Thể Cho Tương Lai

Để nâng cao hơn nữa chất lượng công tác bồi dưỡng lý luận chính trị cho cán bộ cấp xã tại huyện Nhà Bè, cần thực hiện một số giải pháp cụ thể. Xây dựng kế hoạch bồi dưỡng dài hạn, có tính chiến lược, phù hợp với tình hình thực tiễn của địa phương. Tăng cường phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị trong công tác bồi dưỡng. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức của cán bộ về tầm quan trọng của công tác bồi dưỡng lý luận chính trị. Xây dựng cơ chế khuyến khích, động viên cán bộ tham gia học tập. Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, đánh giá hiệu quả bồi dưỡng.

5.2. Tầm Quan Trọng Của Bồi Dưỡng Lý Luận Trong Tình Hình Mới

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng và những thách thức mới đặt ra, công tác bồi dưỡng lý luận chính trị càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Bồi dưỡng lý luận chính trị giúp cán bộ nâng cao bản lĩnh chính trị, kiên định mục tiêu lý tưởng, không dao động trước những khó khăn, thách thức. Bồi dưỡng lý luận chính trị giúp cán bộ nắm vững đường lối đổi mới của Đảng, vận dụng sáng tạo vào thực tiễn công tác. Bồi dưỡng lý luận chính trị giúp cán bộ nâng cao năng lực lãnh đạo và quản lý, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ VÀ CÔNG TÁC ĐÀO TẠO, BỒI DƯỠNG LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ CHO CÁN BỘ CẤP CƠ SỞ 1.1 Lý luận chính trị và vai trò của lý luận chính trị trong hoạt động thực tiễn 1.1 Lý luận và lý luận chính trị Lý luận Lý luận được xem là một phạm trù khoa học phản ánh hiện thực khách quan, tồn tại và phát triển cùng với sự phát triển của trí tuệ loài người trên mọi lĩnh vực tự nhiên, xã hội và tư duy. Theo Từ điển Triết học: “Lý luận là sự tổng hợp các tri thức về tự nhiên và xã hội tích lũy được trong quá trình lịch sử”; là “Hệ thống tư tưởng chủ đạo trong một lĩnh vực tri thức” [44, tr. Dưới góc độ nghiên cứu của Triết học thì lý luận được nhìn nhận một cách tổng quan trên phạm vi rộng, có vai trò to lớn đối với lịch sử phát triển của loài người. Lý luận cũng là sự tổng hợp những tri thức tự nhiên và xã hội được tích lũy trong quá trình lịch sử phát triển nhân loại.

Do đó, trong quá trình hoạt động cách mạng cũng như nghiên cứu của mình, Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng: “Lý luận là sự tổng kết những kinh nghiệm của loài người, là tổng hợp những tri thức về tự nhiên và xã hội tích trữ lại trong quá trình lịch sử” [23, tr. Mọi lĩnh vực đời sống tự nhiên, xã hội, tư duy khi đã trở thành đối tượng nghiên cứu của con người thì kết quả của quá trình nghiên cứu ấy đều được thể hiện dưới hình thức tri thức lý luận với trình độ khái quát hóa nhất định. Lý luận hiểu theo nghĩa chung nhất là các khái niệm, phạm trù, quy luật được khái quát từ nghiên cứu khoa học và hoạt động thực tiễn của con người. Lý luận là kết quả nhận thức chủ quan của con người về những hiện tượng khách quan trong tự nhiên, xã hội và tư duy.

Lý luận xuất phát từ thực tiễn và có vai trò định hướng, soi đường cho hoạt động thực tiễn. Từ điển tiếng Việt lại đưa ra khái niệm “Lý luận là tổng kết có hệ thống những kinh nghiệm của loài người phát sinh từ thực tiễn để chi phối và cải tạo thực tiễn” [47, tr. Trên cơ sở tham khảo các công trình nghiên cứu của nhiều tác giả, với đề tài luận văn này, tác giả thống nhất tiếp cận quan điểm Lý luận như sau: Lý luận là hệ thống tri thức được khái quát từ thực tiễn khách quan thông qua hoạt động tư duy của con người, được biểu đạt dưới dạng các khái niệm, phạm trù, quy luật, tư tưởng, quan điểm,. nhằm góp phần giúp con người chi phối và cải tạo thực tiễn, áp dụng vào quá trình xây dựng và phát triển xã hội loài người.

Lý luận chính trị Thông qua việc hình thành khái niệm về lý luận nói chung thì lý luận chính trị (LLCT) là bộ phận quan trọng trong kho tàng lý luận của nhân loại giới hạn trong lĩnh vực chính trị, phản ánh mối quan hệ của các giai cấp trong việc giành, giữ và thực thi quyền lực Nhà nước. Nói cách khác, LLCT là hệ thống tri thức về lĩnh vực chính trị. Thông qua hệ thống tri thức này thể hiện thái độ và lợi ích giai cấp đối với quyền lực nhà nước trong xã hội có giai cấp, là kết quả của hoạt động nghiên cứu khoa học và thực tiễn chính trị của nhiều người, qua nhiều thế hệ. Chủ nghĩa Mác – Lênin là hệ thống tri thức lý luận – chính trị của giai cấp công nhân và Đảng cộng sản.

Đó là một hệ thống hoàn chỉnh và khoa học gồm 3 bộ phận hợp thành là Triết học Mác - Lênin, Kinh tế chính trị học và Chủ nghĩa xã hội khoa học. Được xây dựng trên cơ sở tiếp thu một cách chọn lọc những tinh túy của các khoa học triết học, mà trực tiếp là triết học cổ điển Đức, đại diện là phép biện chứng duy tâm của Hêghen và chủ nghĩ duy vật của Phoiơbăc; kinh tế chính trị cổ điển Anh và chủ nghĩa xã hội không tưởng Pháp cùng với sự tổng kết kinh nghiệm từ phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân thế giới, sự ra đời của chủ nghĩa Mác là một biến chuyển cách mạng vĩ đại trong khoa học tự nhiên và xã hội. Đánh giá về học thuyết của Mác, Ăngghen khẳng định, Mác đã nêu ra hai phát hiện vĩ đại nhất, đó là: quan niệm duy vật về lịch sử và học thuyết về giá trị thặng dư. Bằng phát hiện thứ nhất, Mác đã thực hiện một cuộc cách mạng trong toàn bộ quan niệm về lịch sử thế giới, chỉ ra quy luật phát triển của xã hội loài người.

Với phát hiện thứ hai, Mác đã vạch rõ quy luật riêng biệt của sự vận động phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa và của xã hội tư bản nói chung. Học thuyết của Mác không chỉ giải thích thế giới một cách khoa học, đúng đắn mà còn có khả năng cải tạo thế giới. Đánh giá về những giá trị của học thuyết Mác, Lênin đã khẳng định: "…lý luận đó là lý luận lần đầu tiên đã biến chủ nghĩa xã hội từ không tưởng trở thành khoa học lý luận đó đã dựng nên cơ sở vững chắc cho khoa học ấy và vạch rõ con đường mà chúng ta cần phải theo" [46, tr.230], "Lý luận đó đã chỉ rõ nhiệm vụ thật sự của một đảng xã hội chủ nghĩa cách mạng… là tổ chức cuộc đấu tranh đó mà mục đích cuối cùng là giai cấp vô sản giành lấy chính quyền và tổ chức xã hội XHCN" [46, tr. Có thể khẳng định học thuyết của Mác là học thuyết cách mạng và khoa học, đồng thời là vũ khí lý luận giúp cho giai cấp công nhân và nhân dân lao động đấu tranh cải tạo xã hội, đưa xã hội ngày càng phát triển.

Dưới góc độ nghiên cứu đã tổng hợp LLCT của những giai cấp cầm quyền, trong đó có giai cấp vô sản nói chung, đồng thời, khẳng định vai trò quan trọng của LLCT trong quá trình đấu tranh giành độc lập của các phong trào trên thế giới nói chung. Bên cạnh đó, LLCT cũng là nền tảng cơ bản cho quá trình xây dựng và phát triển xã hội của mỗi một giai cấp nói chung. Từ đó khẳng định vai trò của LLCT trong quá trình áp dụng vào thực tiễn. Theo Lênin, lý luận có vai trò hết sức quan trọng trong sự nghiệp cách mạng: “Không có lý luận cách mạng thì cũng không thể có phong trào cách mạng” và “chỉ đảng nào được một lý luận tiên phong hướng dẫn thì mới có khả năng làm tròn vai trò chiến sĩ tiên phong” [23, tr.

Hồ Chí Minh cũng cho rằng: “Đảng không có chủ nghĩa cũng như người không có trí khôn, tàu không có bàn chỉ nam” [20, tr. LLCT của giai cấp vô sản là sự khái quát tri thức nhân loại và tổng kết kinh nghiệm của phong trào công nhân thế giới làm công cụ đắc lực cho việc giành và giữ chính quyền của giai cấp công nhân ở mỗi quốc gia, dân tộc. Với tác phẩm “Cơ sở lý luận công tác tư tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam”, PGS.TS Lương Khắc Hiếu đã nhìn nhận và đưa ra một khái niệm tổng thể về “lý luận là sự tổng kết những kinh nghiệm của loài người, là tổng hợp những tri thức về tự nhiên và xã hội được khái quát từ nghiên cứu khoa học và hoạt động thực tiễn được diễn đạt dưới dạng các khái niệm, phạm trù, quy luật, học thuyết”. Thông qua nghiên cứu của mình tác giả đã khẳng định lý luận được xem là kết quả nhận thức chủ quan của con người về các sự kiện, hiện tượng trong thế giới khách quan.

Đồng thời, thông qua nghiên cứu của mình, tác giả cuốn sách này đã khẳng định: “Lý luận chính trị là cơ sở lý luận trực tiếp cho việc hoạch định đường lối, chính sách và là sản phẩm chủ yếu của công tác lý luận trong công tác tư tưởng”[28, tr. Ở Việt Nam, LLCT được mở rộng thêm với việc nghiên cứu về Lịch sử Đảng, Xây dựng Đảng, Tư tưởng Hồ Chí Minh, Nhà nước - pháp luật và một số môn lý luận cơ bản khác.Cùng với các lý luận khoa học khác, LLCT đã thực sự trở thành một khoa học hướng dẫn cho Đảng Cộng sản - đội tiên phong của giai cấp công nhân và nhân dân lao động hoàn thành sứ mệnh lịch sử vĩ đại của mình.2 Vai trò của lý luận, lý luận chính trị trong hoạt động thực tiễn Với những đặc trưng cơ bản trên, lý luận có vai trò hết sức to lớn đối với hoạt động thực tiễn, Lênin đã từng khẳng định: "Không có lý luận cách mạng thì cũng không thể có phong trào cách mạng” [45, tr. Hay cụ thể hoá hơn về vấn đề này, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng chỉ ra: "Không có lý luận thì lúng túng như nhắm mắt mà đi" [21, tr. Có thể nêu vai trò của lý luận đối với thực tiễn qua những nội dung sau: Giúp con người nhận thức đúng đắn thế giới khách quan.

Hoạt động thực tiễn là hoạt động đặc biệt của con người tác động vào thế giới khách quan nhằm cải tạo biến đổi nó phục vụ cho con người, đảm bảo sự tồn tại và phát triển của xã hội. Để hoạt động này có hiệu quả, con người cần phải nhận thức đúng đắn thế giới khách quan cùng với những quy luật vận động nội tại của nó, từ đó hướng sự vận động đi theo đúng quỹ đạo thúc đẩy xã hội phát triển. Lý luận khoa học đã trang bị đầy đủ những tri thức cần thiết cho con người để thực hiện điều này. Dự báo, đưa ra những phương hướng, giải pháp hiệu quả cho hoạt động thực tiễn, chỉ dẫn cho hoạt động cải tạo hiện thực của con người.

Lý luận khoa học trên cơ sở nghiên cứu, phát hiện ra xu hướng vận động phát triển của các sự vật, hiện tượng, không những giúp con người nhận thức được quy luật vận động của thế giới khách quan, của xã hội mà còn có khả năng dự báo, vạch ra những phương hướng, biện pháp để thực hiện việc cải tạo, biến đổi nó đi theo những mục tiêu đã định nhằm phục vụ cho lợi ích của con người, của xã hội. Vì vậy, lý luận không chỉ giúp con người cải tạo thế giới, mà còn giúp con người thực hiện hoạt động thực tiễn một cách hiệu quả. Với ý nghĩa đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói: "Lý luận như cái kim chỉ nam, nó chỉ phương hướng cho chúng ta trong công việc thực tế" [21, tr. Xây dựng, hình thành thế giới quan, phương pháp luận để con người nhận thức và cải tạo thế giới.