CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG DỊCH VỤ INTERNET BANKING TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Dịch vụ Internet Banking tại NHTM 1. Khái niệm dịch vụ Internet Banking Internet Banking là một trong những dịch vụ ngân hàng điện tử tại các ngân hàng thương mại. Ngân hàng điện tử hay còn gọi là thương mại điện tử (TMĐT) là việc kinh doanh trên môi trường điện tử nhằm kết hợp người bán và người mua.
Nó tích hợp dữ liệu, liên lạc điện tử và dịch vụ bảo mật để tạo thuận lợi cho công việc kinh doanh. TMĐT là một tập hợp công nghệ, ứng dụng và quy trình kinh doanh nhằm liên kết các khách hàng là cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp thông qua những giao dịch điện tử. Nhìn chung TMĐT là các dạng của giao dịch thương mại dựa trên quả trình xử lý và chuyển giao số liệu số hoá bao gồm cả văn bản, âm thanh và hình ảnh. Internet Banking được hiểu là một loại hình thương mại về tài chính ngân hàng có sự trợ giúp của công nghệ thông tin, là một phương thức cung cấp các sản phẩm mới và sản phẩm truyền thống đến khách hàng thông qua các kênh phân phối điện tử tương tác.
Dịch vụ Internet Banking đã và đang phát triển mạnh mẽ trong những năm gần đây và trở thành đề tài nóng hổi trong các cuộc hội thảo về công nghệ thông tin. Việc chuyển đổi sang nền kinh tế mạng đang diễn ra với tốc độ nhanh hơn hầu hết mọi dự tính. Nền kinh tế mạng đòi hỏi các tổ chức tài chính phải tìm hiểu, phát triển chiến lược và đầu tư vào kinh doanh điện tử. Thử thách này yêu cầu những mô hình kinh tế mới với phương thức mới để tiếp cận khách hàng.
Internet Banking tạo nên một hình thức cạnh tranh mới, buộc ngân hàng phải chọn những dịch vụ mà khách hàng cần, mở rộng quy mô các chi nhánh ngân hàng trong hệ thống và hệ thống thanh toán liên ngân hàng. Sự phát triển của dịch vụ Internet Banking cũng làm nảy sinh các vấn 4 đề về công nghệ của ngân hàng, các ngân hàng giải quyết được những vướng mắc này sẽ khẳng định được sự ảnh hưởng của mình đối với thị trường điện tử hoá. Dịch vụ Internet Banking là dịch vụ ngân hàng qua mạng internet, khách hàng chỉ cần sử dụng máy tính cá nhân hoặc điện thoại Smartphone sử dụng phần mềm IOS hoặc Android kết nối mạng internet là có thể giao dịch với ngân hàng mà không cần phải trực tiếp đến ngân hàng. Dịch vụ này đã đưa đến một thế giới mới trong giao dịch ngân hàng.
Internet Banking là dịch vụ cung cấp tự động các thông tin sản phẩm và dịch vụ NH thông qua đường truyền Internet. Đây là một kênh phân phối rộng các sản phẩm và dịch vụ ngân hàng tới khách hàng ở bất cứ nơi đâu và bất cứ thời gian nào. Internet Banking: dịch vụ này giúp khách hàng chuyển tiền trên mạng Internet thông qua các tài khoản cũng như kiểm soát hoạt động của các tài khoản này. Để sử dụng dịch vụ này, khách hàng cần đăng ký với ngân hàng; khách hàng sẽ được cung cấp tên truy cập và mật khẩu (User và password) để truy cập vào website của ngân hàng.
Từ đó có thể thực hiện giao dịch tài chính hoặc các thông tin cần thiết khác. Thông tin được cung cấp rất phong phú, đến từng chi tiết giao dịch của khách hàng cũng như các thông tin khác về ngân hàng. Khách hàng cũng có thể truy cập vào các website khác để mua hàng và thực hiện thanh toán với ngân hàng.[4] Các dịch vụ Internet Banking cung cấp: [13] - Xem số dư tài khoản tại thời điểm hiện tại. - Chuyển tiền trong và ngoài hệ thống.
- Truy vấn lịch sử giao dịch, in sao kê tài khoản. - Mở sổ tiết kiệm có kỳ hạn tự động - Xem thông tin tỷ giá, lãi suất tiền gửi tiết kiệm. - Thanh toán hóa đơn điện, nước, điện thoại. - Thanh toán trực tuyến (mua hàng trên mạng và thanh toán qua hệ thống Internet banking hoặc Mobile banking của các ngân hàng)… Tuy nhiên, khác với các dịch vụ ngân hàng điện tử khác, Internet 5 banking đòi hỏi ngân hàng phải có một hệ thống bảo mật đủ mạnh để đối phó với các rủi ro an ninh trên phạm vi toàn cầu.
Điều này là tương đối khó khăn đối với các ngân hàng Việt Nam vì xây dựng một hệ thống bảo mật như vậy là rất tốn kém. Đây cũng là lý do vì sao dịch vụ này ở Việt Nam chưa phát triển được như các nước khác trên thế giới và đối với nhiều người còn rất mới mẻ và xa lạ. “ Dịch vụ ngân hàng điện tử - Internet Banking là hình thức thực hiện các giao dịch tài chính, ngân hàng thông qua các phương tiện điện tử”. Đặc điểm của dịch vụ Internet Banking Có thể nói, dịch vụ ngân hàng điện tử Internet Banking có vai trò vô cùng to lớn trong hệ thống Ngân hàng.
Nó đẩy mạnh việc liên kết, hợp tác giữa các Ngân hàng ngày càng chặt chẽ, phát triển đa dạng, mạnh mẽ, rộng khắp trong nước và thế giới… Để thiết lập các đề án phát triển kinh doanh sản phẩm và dịch vụ mới, các ngân hàng phải sử dụng mạng lưới thanh toán điện tử, thông tin rủi ro, tư vấn pháp luật, kiểm toán phòng ngừa, lập quỹ bảo toàn tiền gửi, xây dựng các chương trình đồng tài trợ, lập chương trình phối hợp đào tạo, nâng cao trình độ cán bộ nhân viên, kể cả các hình thức hợp tác trong lĩnh vực dịch vụ và văn hóa xã hội….[7] Việc phát triển dịch vụ thanh toán điện tử Internet Banking tiên tiến giúp quá trình chu chuyển vốn nhanh và đáp ứng tốt hơn nhu cầu thanh toán của nền kinh tế, làm cho luồng tiền trong xã hội chảy vào các ngân hàng và điều hoà với hệ số lợi ích cao, làm thay đổi cơ cấu tiền trong lưu thông, chuyển nền kinh tế từ tiền mặt qua nền kinh tế chuyển khoản. Thông qua dịch vụ ngân hàng điện tử Internet Banking, các ngân hàng có thể kiểm soát hầu hết việc chu chuyển tiền tệ, hạn chế rửa tiền, chuyển tiền bất hợp pháp và tham nhũng. IB@nking đã khai thác thế mạnh của Công nghệ thông tin và viễn thông tạo ra các phương tiện giao tiếp mới giữa ngân hàng và khách hàng, bổ sung cho phương tiện giao tiếp truyền thống dựa vào mạng lưới chi nhánh và quầy giao 6 dịch. [18] Sử dụng dịch vụ IB@nking giúp khách hàng tra cứu thông tin kịp thời, chính xác, khách hàng có thể thực hiện những ứng dụng của dịch vụ giúp giảm chi phí và tiết kiệm thời gian.
Các tiêu chí đánh giá chất lượng của dịch vụ Internet Banking 1. Đánh giá khả năng sinh lời - Doanh thu là khoản thu từ khách hàng cho việc sử dụng dịch vụ ngân hàng, được tính trong 1 năm hoạt động. - Chi phí là là khoản phí ngân hàng phải trả cho hoạt động kinh doanh dịch vụ, được tính trong 1 năm hoạt động (Chi phí thuế GTGT 10%) - Tốc độ tăng trưởng Doanh thu và Chi phí mỗi năm. + Tốc độ tăng trưởng Doanh thu = DT năm sau - DT năm trước [1.1] + Tốc độ tăng trưởng Chi phí = CP năm sau - CP năm trước [1.2] - Tỷ lệ tăng/ giảm Doanh thu và Chi phí DT năm sau - DT năm trước + Tỷ lệ tăng/ giảm Doanh thu (%) = DT năm trước x100% [1.3] CP năm sau - CP năm trước + Tỷ lệ tăng/ giảm Chi phí (%) = CP năm trước x100% [1.4] Lợi nhuận - Tỷ suất sinh lời/ Tổng tài sản (%): ROA = Tổng tài sản x100% [1.5] Lợi nhuận - Tỷ suất sinh lời/ Vốn CSH (%): ROE = Vốn CSH x100% [1.
Đánh giá chất lượng dịch vụ Để có ưu thế hơn hẳn so với các dịch vụ ngân hàng truyền thống, thu hút được số lượng lớn khách hàng, dịch vụ Internet Banking cần phải đáp ứng các tiêu chí sau: Thời gian giao dịch: dịch vụ IB@nking cần đáp ứng được tiêu chí về thời gian giao dịch, phải tiết kiệm thời gian đến quầy giao dịch đối với khách hàng, tiết kiệm thời gian thực hiện giao dịch đối với ngân hàng. Khách hàng có thể lưu các thanh toán dưới dạng mẫu để sử dụng một cách nhanh chóng 7 bất cứ lúc nào, chỉ bằng một tin nhắn hay một câu lệnh, thời gian xử lý giao dịch nhanh hơn tại quầy. Sự tiện lợi, dễ dàng: cho phép quản lý tài khoản mọi lúc mọi nơi, các thao tác đơn giản, không quá nhiều bước, giao diện web cho phép truy cập với máy vi tính và điện thoại Smartphone mà không cần cài đặt thêm phần mềm hỗ trợ. Tiết kiệm chi phí: không cần phải đến ngân hàng, khách hàng có thể sử dụng dịch vụ IB@nking và thực hiện các giao dịch, phí thực hiện giao dịch thấp hơn so với các dịch vụ truyền thống.
An toàn bảo mật: IB@nking bảo đảm được an toàn cho khách hàng sử dụng, không bị lộ mật khẩu, không làm thất thoát tiền trong tài khoản của khách hàng, trang web bảo mật cao, hệ thống bảo mật 2 yếu tố (mật khẩu và hardware token), phân cấp tạo và duyệt giao dịch theo nhu cầu của từng khách hàng. Ngoài ra, khách hàng dễ dàng tra soát hay hủy các giao sai hoặc lỗi. Sản phẩm đa dạng: bên cạnh những sản phẩm cơ bản như vấn tin, IB@nking luôn đa dạng sản phẩm như chuyển khoản, chuyển tiền, thanh toán hóa đơn.đáp ứng nhu cầu của nhiều đối tượng khách hàng. Các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động dịch vụ Internet Banking 1.
Điều kiện pháp lý Môi trường pháp lý là một yếu tố đặc biệt quan trọng, ảnh hưởng đến hoạt động của mọi lĩnh vực đời sống xã hội. Trong từng nước, các ngân hàng chỉ có thể áp dụng dịch vụ ngân hàng điện tử khi tính pháp lý của nó được thừa nhận (biểu hiện cụ thể bằng sự thừa nhận pháp lý giá trị của các giao dịch điện tử, các thanh toán điện tử, chứng từ điện tử…) và có các cơ quan xác thực (chứng nhận chữ ký điện tử). Môi trường pháp lý ổn định sẽ có tác động tích cực đến sự phát triển của các loại hình dịch vụ mới này vì nó sẽ được bảo đảm các hoạt động của mình chính bằng hệ thống pháp luật của 8 quốc gia mình. Ngày 29/11/2005 Quốc hội nước Cộng Hoà Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam đã thông qua luật giao dịch điện tử số 51/2005/QH11 và chính thức áp dụng vào ngày 01/03/2006.
Tiếp đó, chính phủ đã ban hành một số nghị định nhằm hướng dẫn chi tiết việc thi hành Luật giao dịch điện tử.