Luận văn thạc sĩ biện pháp hạn chế lao động bỏ trốn ở nước ngoài qua thực tiễn đưa tu nghiệp sinh việt nam sang làm việc tại nhật bản

Luận văn thạc sĩ phân tích biện pháp hạn chế lao động bỏ trốn ở nước ngoài, tập trung vào thực tiễn tu nghiệp sinh Việt Nam tại Nhật Bản.

• Tác giả: Lê Hữu Hoàng Quân
• Người hướng dẫn: PGS. Phạm Duy Nghĩa
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Chính sách công
• Đề tài: Biện Pháp Hạn Chế Lao Động Bỏ Trốn Tại Nhật Bản
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ÐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: BỐI CẢNH NGHIÊN CỨU
• 1.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Kết cấu đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT, CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC VÀ KINH NGHIỆM CỦA MỘT SỐ NƯỚC TRONG HOẠT ĐỘNG ĐƯA NGƯỜI LAO ĐỘNG ĐI LÀM VIỆC Ở NƯỚC NGOÀI
• 2.1. Khái niệm về đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài
• 2.2. Bộ qui tắc ROCCIPI
• 2.3. Các nghiên cứu về chính sách tiếp nhận lao động nước ngoài của Nhật Bản
• 2.4. Các nghiên cứu về chính sách đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài của Việt Nam
• 2.5. Kinh nghiệm một số nước trong hoạt động đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG TU NGHIỆP SINH BỎ TRỐN Ở NHẬT BẢN, NGUYÊN NHÂN VÀ TÁC ĐỘNG
• 3.1. Chương trình Tu nghiệp sinh/Thực tập sinh của Nhật Bản
• 3.2. Thực trạng tu nghiệp sinh bỏ trốn tại Nhật Bản
• 3.3. Nguyên nhân tu nghiệp sinh bỏ trốn
• 3.4. Tác động của tu nghiệp sinh bỏ trốn lên hoạt động đưa tu nghiệp sinh sang Nhật
• 4. CHƯƠNG 4: VAI TRÒ CỦA NHÀ NƯỚC TRONG HOẠT ĐỘNG ĐƯA TU NGHIỆP SINH SANG NHẬT BẢN VÀ SỰ PHÙ HỢP CỦA PHÁP LUẬT HIỆN HÀNH
• 4.1. Các chủ thể trong hoạt động đưa tu nghiệp sinh Việt Nam sang Nhật Bản
• 4.2. Mối quan hệ giữa các chủ thể và vai trò của Nhà nước trong hoạt động đưa tu nghiệp sinh Việt Nam sang Nhật Bản
• 4.3. Các văn bản pháp luật liên quan
• 4.4. Phân tích pháp luật điều chỉnh hoạt động đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo bộ qui tắc ROCCIPI
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ CHÍNH SÁCH
• 5.1. Kiến nghị chính sách
• 5.2. Tổ chức, quản lý nhà nước
• 5.3. Giám sát các doanh nghiệp phái cử
• 5.4. Các hoạt động hỗ trợ người lao động
• 5.5. Hạn chế của đề tài và một số gợi ý
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC HÌNH VẼ
• DANH MỤC CÁC HỘP
• DANH MỤC CÁC PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về biện pháp hạn chế lao động bỏ trốn tại Nhật Bản

Tình trạng lao động Việt Nam bỏ trốn tại Nhật Bản đang trở thành một vấn đề nghiêm trọng. Theo thống kê, tỷ lệ lao động bỏ trốn cao đã khiến chính phủ Nhật Bản siết chặt chính sách tiếp nhận lao động nước ngoài. Việc tìm hiểu và áp dụng các biện pháp hạn chế lao động bỏ trốn là cần thiết để bảo vệ quyền lợi của người lao động và duy trì mối quan hệ hợp tác giữa hai nước.

1.1. Tình hình lao động Việt Nam tại Nhật Bản

Số lượng lao động Việt Nam tại Nhật Bản ngày càng tăng, nhưng tỷ lệ bỏ trốn cũng theo đó gia tăng. Nhiều lao động không thể thích nghi với môi trường làm việc và tìm cách bỏ trốn để làm việc bất hợp pháp.

1.2. Nguyên nhân chính dẫn đến lao động bỏ trốn

Nguyên nhân chủ yếu bao gồm thiếu thông tin, áp lực công việc, và sự hỗ trợ không đầy đủ từ các cơ quan chức năng. Điều này dẫn đến việc lao động cảm thấy không còn lựa chọn nào khác ngoài việc bỏ trốn.

II. Vấn đề và thách thức trong chính sách lao động tại Nhật Bản

Chính sách lao động hiện tại tại Nhật Bản gặp nhiều thách thức, đặc biệt là trong việc quản lý và giám sát lao động nước ngoài. Các chính sách lao động cần được cải thiện để giảm thiểu tình trạng bỏ trốn.

2.1. Những bất cập trong chính sách hiện hành

Chính sách hiện tại chưa đủ mạnh để bảo vệ quyền lợi của lao động nước ngoài. Việc giám sát và hỗ trợ lao động còn nhiều hạn chế, dẫn đến tình trạng bỏ trốn gia tăng.

2.2. Tác động của lao động bỏ trốn đến quan hệ Việt Nhật

Tình trạng lao động bỏ trốn không chỉ ảnh hưởng đến người lao động mà còn tác động tiêu cực đến mối quan hệ giữa Việt Nam và Nhật Bản, làm giảm khả năng tiếp nhận lao động trong tương lai.

III. Phương pháp giải quyết tình trạng lao động bỏ trốn hiệu quả

Để hạn chế tình trạng lao động bỏ trốn, cần áp dụng các biện pháp bảo vệ lao động hiệu quả. Các giải pháp này bao gồm cải thiện thông tin, hỗ trợ tâm lý và pháp lý cho lao động.

3.1. Cải thiện thông tin và hỗ trợ trước khi đi làm

Cung cấp thông tin đầy đủ về quyền lợi và nghĩa vụ của lao động trước khi họ sang Nhật Bản. Điều này giúp lao động có cái nhìn rõ ràng hơn về công việc và môi trường sống.

3.2. Tăng cường giám sát và hỗ trợ trong quá trình làm việc

Các cơ quan chức năng cần tăng cường giám sát các doanh nghiệp tiếp nhận lao động và cung cấp hỗ trợ kịp thời cho lao động khi gặp khó khăn.

IV. Kinh nghiệm từ các quốc gia khác trong việc hạn chế lao động bỏ trốn

Nhiều quốc gia như Philippines và Thái Lan đã áp dụng thành công các biện pháp hạn chế lao động bỏ trốn. Việt Nam có thể học hỏi từ những kinh nghiệm này để cải thiện chính sách của mình.

4.1. Kinh nghiệm từ Philippines

Philippines đã xây dựng một hệ thống hỗ trợ lao động mạnh mẽ, bao gồm việc cung cấp thông tin và hỗ trợ pháp lý cho lao động trước và trong quá trình làm việc ở nước ngoài.

4.2. Bài học từ Thái Lan

Thái Lan đã thành công trong việc giám sát và hỗ trợ lao động nước ngoài thông qua các tổ chức phi chính phủ, giúp giảm thiểu tình trạng bỏ trốn.

V. Kết luận và khuyến nghị cho tương lai

Việc hạn chế lao động bỏ trốn tại Nhật Bản là một nhiệm vụ quan trọng. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và doanh nghiệp để đảm bảo quyền lợi cho lao động.

5.1. Khuyến nghị chính sách cho Việt Nam

Cần sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật liên quan đến việc đưa lao động đi làm việc ở nước ngoài, nhằm bảo vệ quyền lợi cho lao động và giảm thiểu tình trạng bỏ trốn.

5.2. Tương lai của chính sách lao động Việt Nam

Chính sách lao động cần được điều chỉnh để phù hợp với thực tiễn và nhu cầu của thị trường lao động quốc tế, từ đó tạo ra môi trường làm việc an toàn và công bằng cho lao động Việt Nam.

Nội dung chính

## Tổng quan nghiên cứu

Hoạt động đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài ngày càng phát triển, đặc biệt tại các thị trường như Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan. Theo số liệu của Cục Quản lý Lao động Ngoài nước (DOLAB), trong 6 tháng đầu năm 2014, có 55.205 lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài, trong đó Nhật Bản chiếm 2.574 người. Lực lượng lao động này đóng góp khoảng 1,6 - 2 tỷ USD ngoại tệ hàng năm cho Việt Nam, trong đó Hàn Quốc và Nhật Bản lần lượt đóng góp hơn 700 triệu USD và 300 triệu USD. Tuy nhiên, tình trạng lao động bỏ trốn khỏi nơi làm việc tại các nước tiếp nhận đang gia tăng, gây ảnh hưởng tiêu cực đến chính sách xuất khẩu lao động của Việt Nam. Tỉ lệ bỏ trốn tại Hàn Quốc từng lên đến 57% vào năm 2012, khiến nước này tạm ngừng tiếp nhận lao động Việt Nam. Nghiên cứu này nhằm tìm ra các biện pháp hạn chế lao động bỏ trốn, tập trung vào thực tiễn đưa tu nghiệp sinh Việt Nam sang làm việc tại Nhật Bản. Mục tiêu nghiên cứu gồm: xác định vai trò của Nhà nước trong hoạt động đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài; phân tích các bất cập của pháp luật hiện hành; rút ra bài học từ kinh nghiệm các nước để đề xuất giải pháp phù hợp. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào chương trình tu nghiệp sinh tại Nhật Bản trong giai đoạn gần đây, với ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả chính sách xuất khẩu lao động và bảo vệ quyền lợi người lao động.

## Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

### Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu sử dụng bộ qui tắc ROCCIPI gồm bảy yếu tố: Qui tắc (Rule), Cơ hội (Opportunity), Năng lực (Capacity), Truyền đạt (Communication), Lợi ích (Interest), Quy trình (Process) và Ý thức hệ (Ideology) để phân tích tính điều chỉnh của pháp luật và chính sách đối với hành vi của các chủ thể liên quan. Ngoài ra, các khái niệm chính bao gồm: chính sách đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài, chương trình tu nghiệp sinh Nhật Bản, và các mô hình quản lý lao động quốc tế. Nghiên cứu cũng tham khảo các lý thuyết về quản trị nhà nước và chính sách công để đánh giá vai trò của Nhà nước trong quản lý hoạt động xuất khẩu lao động.

### Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tổng hợp, phân tích và so sánh dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo, thống kê của JITCO, DOLAB và các nghiên cứu trước đây. Cỡ mẫu bao gồm dữ liệu về khoảng 6.187 tu nghiệp sinh Việt Nam tại Nhật Bản trong 7 tháng đầu năm 2014, cùng với số liệu về lao động Việt Nam tại các thị trường khác. Phương pháp phân tích bao gồm phân tích định tính về chính sách, pháp luật và phân tích định lượng về tỉ lệ bỏ trốn, chi phí và tác động kinh tế. Ngoài ra, nghiên cứu tiến hành phỏng vấn một số tu nghiệp sinh để thu thập thông tin thực tiễn. Timeline nghiên cứu tập trung vào giai đoạn từ năm 2010 đến 2015, nhằm đánh giá tác động của các chính sách mới và thực trạng lao động bỏ trốn.

## Kết quả nghiên cứu và thảo luận

### Những phát hiện chính

- Tỉ lệ tu nghiệp sinh Việt Nam bỏ trốn tại Nhật Bản cao nhất trong các nước, đạt khoảng 10% năm 2013, gấp đôi so với Trung Quốc (5%) và cao hơn Indonesia, Thái Lan (4%).  
- Chi phí để tu nghiệp sinh đi Nhật dao động từ 100 đến 220 triệu đồng, phần lớn phải vay mượn, tạo áp lực tài chính lớn dẫn đến động cơ bỏ trốn để kiếm thêm thu nhập.  
- Doanh nghiệp tiếp nhận và đoàn thể giám sát có hiện tượng câu kết, cắt xén tiền lương, điều kiện sống và làm việc của tu nghiệp sinh không đảm bảo, làm tăng sự bất mãn và nguy cơ bỏ trốn.  
- Việc giám sát và hỗ trợ tu nghiệp sinh của Nhà nước Việt Nam còn hạn chế, với chỉ 22 văn phòng đại diện của doanh nghiệp phái cử ở nước ngoài trong khi số lượng lao động lên đến gần 300.000 người.  
- Pháp luật hiện hành chưa điều chỉnh hiệu quả các hành vi vi phạm, thiếu cơ chế giám sát chặt chẽ và chưa có chính sách hỗ trợ người lao động toàn diện trước, trong và sau khi làm việc ở nước ngoài.

### Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của hiện tượng bỏ trốn là do áp lực tài chính, thiếu hiểu biết về chế độ tu nghiệp sinh, điều kiện làm việc và sinh hoạt không đảm bảo, cùng với sự thiếu hỗ trợ từ các cơ quan quản lý. So sánh với kinh nghiệm của Philippines và Thái Lan, các nước này có hệ thống quản lý chặt chẽ, hỗ trợ người lao động toàn diện và có cơ chế giám sát doanh nghiệp phái cử hiệu quả hơn. Việc trình bày dữ liệu qua biểu đồ tỉ lệ bỏ trốn theo từng năm và so sánh giữa các quốc gia giúp minh họa rõ xu hướng gia tăng và mức độ nghiêm trọng của vấn đề. Kết quả nghiên cứu nhấn mạnh vai trò quan trọng của Nhà nước trong việc hoàn thiện chính sách, tăng cường giám sát và hỗ trợ người lao động nhằm giảm thiểu tình trạng bỏ trốn, từ đó bảo vệ uy tín và hiệu quả của chính sách xuất khẩu lao động.

## Đề xuất và khuyến nghị

- **Tổ chức và quản lý nhà nước:** Thiết lập hệ thống quản lý thống nhất từ trung ương đến địa phương, mở các trung tâm hỗ trợ tại các địa phương có nhiều lao động đi làm việc ở nước ngoài, đồng thời tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý.  
- **Giám sát doanh nghiệp phái cử:** Xây dựng cơ chế giám sát chặt chẽ các doanh nghiệp phái cử, kiểm tra hoạt động chi nhánh, trung tâm đào tạo, xử lý nghiêm các vi phạm nhằm đảm bảo quyền lợi người lao động.  
- **Hỗ trợ người lao động:** Tăng cường tuyên truyền, cung cấp thông tin minh bạch về thị trường lao động, văn hóa, pháp luật nước tiếp nhận; tổ chức các khóa đào tạo định hướng trước khi xuất cảnh; thiết lập kênh liên lạc hiệu quả tại nước ngoài để hỗ trợ người lao động.  
- **Chính sách sau khi lao động trở về:** Xây dựng chương trình hỗ trợ tái hòa nhập, đào tạo lại, tạo điều kiện việc làm hoặc hỗ trợ khởi nghiệp cho người lao động trở về nhằm giảm áp lực thất nghiệp và tăng động lực hoàn thành hợp đồng.  
- **Cải cách pháp luật:** Sửa đổi, bổ sung các văn bản pháp luật liên quan để tăng cường trách nhiệm của doanh nghiệp phái cử và người lao động, đồng thời thiết lập chế tài xử lý vi phạm nghiêm khắc hơn.

## Đối tượng nên tham khảo luận văn

- **Nhà hoạch định chính sách:** Giúp hiểu rõ các bất cập trong chính sách xuất khẩu lao động và đề xuất giải pháp cải thiện hiệu quả quản lý.  
- **Cơ quan quản lý lao động:** Cung cấp thông tin về vai trò, trách nhiệm và các biện pháp giám sát doanh nghiệp phái cử, hỗ trợ người lao động.  
- **Doanh nghiệp phái cử và tiếp nhận:** Nắm bắt các quy định pháp luật, trách nhiệm trong việc bảo vệ quyền lợi người lao động và nâng cao chất lượng dịch vụ.  
- **Tu nghiệp sinh và người lao động:** Hiểu rõ quyền lợi, nghĩa vụ, các rủi ro và cách thức bảo vệ bản thân khi tham gia chương trình tu nghiệp sinh tại Nhật Bản và các thị trường lao động nước ngoài khác.

## Câu hỏi thường gặp

1. **Tại sao lao động Việt Nam bỏ trốn khi đi làm việc ở nước ngoài?**  
Áp lực tài chính, điều kiện làm việc không đảm bảo, thiếu thông tin và hỗ trợ là những nguyên nhân chính dẫn đến hiện tượng này.

2. **Chính sách hiện hành có những điểm yếu nào?**  
Pháp luật chưa có cơ chế giám sát chặt chẽ, thiếu hỗ trợ toàn diện cho người lao động và chưa xử lý nghiêm các vi phạm của doanh nghiệp phái cử.

3. **Kinh nghiệm quốc tế nào có thể áp dụng cho Việt Nam?**  
Philippines và Thái Lan có hệ thống quản lý thống nhất, hỗ trợ người lao động toàn diện và giám sát doanh nghiệp hiệu quả, là mô hình tham khảo tốt.

4. **Vai trò của Nhà nước trong việc hạn chế lao động bỏ trốn là gì?**  
Nhà nước cần hoàn thiện chính sách, tăng cường giám sát doanh nghiệp, hỗ trợ người lao động trước, trong và sau khi làm việc ở nước ngoài.

5. **Người lao động cần chuẩn bị gì trước khi đi làm việc ở nước ngoài?**  
Cần tìm hiểu kỹ về thị trường lao động, văn hóa, pháp luật nước tiếp nhận, tham gia các khóa đào tạo định hướng và chuẩn bị tài chính hợp lý.

## Kết luận

- Hoạt động đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài đóng góp quan trọng vào phát triển kinh tế và giải quyết việc làm.  
- Tỉ lệ lao động bỏ trốn tại Nhật Bản và các nước khác đang gia tăng, ảnh hưởng tiêu cực đến chính sách và uy tín của Việt Nam.  
- Nguyên nhân bỏ trốn đa dạng, bao gồm áp lực tài chính, điều kiện làm việc, thiếu hỗ trợ và bất cập trong quản lý.  
- Cần có sự phối hợp đồng bộ giữa các chủ thể và cải cách pháp luật để nâng cao hiệu quả quản lý và bảo vệ người lao động.  
- Đề xuất các giải pháp tổ chức quản lý, giám sát doanh nghiệp, hỗ trợ người lao động và chính sách tái hòa nhập sau khi về nước nhằm hạn chế tình trạng bỏ trốn.

Các cơ quan chức năng cần triển khai các khuyến nghị chính sách, tăng cường giám sát và hỗ trợ người lao động để nâng cao hiệu quả hoạt động xuất khẩu lao động, đồng thời tổ chức các nghiên cứu tiếp theo mở rộng phạm vi thị trường và đối tượng nghiên cứu.

**Kêu gọi:** Các bên liên quan, từ Nhà nước, doanh nghiệp đến người lao động, cần phối hợp chặt chẽ để xây dựng môi trường lao động minh bạch, công bằng và bền vững cho lao động Việt Nam ở nước ngoài.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 sẽ mô tả bối cảnh nghiên cứu, đưa ra mục tiêu nghiên cứu, câu hỏi nghiên cứu, đối tượng nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -4- Chương 2 sẽ làm rõ khái niệm hoạt động đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài; bộ qui tắc ROCCIPI; tổng hợp một số nghiên cứu; kinh nghiệm một số nước trong hoạt động đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài. Sau đó, Chương 3 sẽ làm rõ thực trạng tu nghiệp sinh Việt Nam bỏ trốn tại Nhật Bản, nguyên nhân tu nghiệp sinh bỏ trốn và tác động của việc bỏ trốn này. Chương 4 sẽ mô tả mối quan hệ giữa các chủ thể trong hoạt động đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài, nêu lên vai trò của Nhà nước và dùng bộ qui tắc ROCCIPI để phân tích tính điều chỉnh của pháp luật Việt Nam hiện hành lên hiện tượng bỏ trốn của tu nghiệp sinh.

Cuối cùng, Chương 5 sẽ rút ra kết luận từ kết quả phân tích ở các chương trước và từ kinh nghiệm các nước đưa ra các khuyến nghị chính sách nhằm hạn chế lao động Việt Nam bỏ trốn ở nước ngoài. Ngoài ra, chương này cũng nêu lên các hạn chế của đề tài và những gợi ý cho nghiên cứu tiếp theo. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -5- CHƯƠNG 2. CƠ SỞ LÝ THUYẾT, CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC VÀ KINH NGHIỆM CỦA MỘT SỐ NƯỚC TRONG HOẠT ĐỘNG ĐƯA NGƯỜI LAO ĐỘNG ĐI LÀM VIỆC Ở NƯỚC NGOÀI 2.

Khái niệm về đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài Ở Việt Nam, hoạt động đưa người lao động sang nước khác làm việc ban đầu được gọi là hợp tác quốc tế về lao động, từ năm 1991 thì được gọi là đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài có thời hạn. Hợp tác quốc tế về lao động là thuật ngữ được sử dụng vào thập niên 80 khi Nhà nước trực tiếp tuyển dụng và cung ứng lao động dựa vào nhu cầu lao động của các nước xã hội chủ nghĩa cũ, một số nước châu Phi và Trung Đông theo các hiệp định của chính phủ (Lưu Văn Hưng, 2005). Sau khi Nghị định (NĐ) 370-HĐBT được ban hành vào năm 1991, thuật ngữ được sử dụng là đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài có thời hạn. Nhà nước không còn trực tiếp đưa lao động đi làm việc ở nước ngoài mà cấp phép cho các tổ chức kinh tế đảm nhiệm.

Hoạt động đưa người ra nước ngoài nhằm các mục tiêu là kinh tế (thu nhập của người lao động và thu ngoại tệ cho đất nước), xã hội (giải quyết việc làm) và quan hệ quốc tế (hợp tác kinh tế, khoa học – kỹ thuật,. Bốn hình thức đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài được qui định trong Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng được ban hành ngày 29/11/2006 là (i) hợp đồng đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài với doanh nghiệp hoạt động dịch vụ đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài, tổ chức sự nghiệp được phép hoạt động đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài; (ii) hợp đồng đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài với doanh nghiệp trúng thầu, nhận thầu hoặc tổ chức, cá nhân đầu tư ra nước ngoài có đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài; (iii) hợp đồng đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hình thức thực tập nâng cao tay nghề với doanh nghiệp đưa người lao động đi làm việc dưới hình thức thực tập nâng cao tay nghề; (iv) hợp đồng cá nhân người lao động ký trực tiếp với cá nhân, tổ chức nước ngoài. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Bộ qui tắc ROCCIPI Ann Seidman và đ.g (2004) đưa ra bộ qui tắc ROCCIPI.

Bộ qui tắc ROCCIPI gồm bảy yếu tố góp phần tác động tạo ra hành động của chủ thể liên quan: Qui tắc, Cơ hội, Năng lực, Truyền đạt, Lợi ích, Quy trình và Nhận thức. Dùng bộ qui tắc ROCCIPI để phân tích tính điều chỉnh của pháp luật có thể giúp khẳng định sự phù hợp của luật hiện hành. Nếu phân tích cho thấy pháp luật không điều chỉnh được hành động của chủ thể liên quan thì có thể nhận định rằng luật hiện hành cần được cải cách. Các nghiên cứu về chính sách tiếp nhận lao động nước ngoài của Nhật Bản Nghiên cứu “Foreign Workers in Japan: Reality and Challenges” của Tezuka (2004) Nghiên cứu “Foreign Workers in Japan: Reality and Challenges” của Tezuka (2004) cho biết đã có sự gia tăng về số lượng các cuộc tranh luận liên quan đến lao động người nước ngoài tại Nhật Bản vào năm 2014 và tường thuật lại quá trình phát triển của chính sách tiếp nhận lao động của nước này.

Đầu những năm 90, Nhật Bản ngày càng thiếu hụt lao động. Đã có những đề nghị cho phép nhập cư những lao động kỹ năng thấp và thu nhập thấp ở các nước châu Á khác vào làm việc một thời gian và trở về nước sau vài năm. Tuy nhiên, cũng có sự đề phòng nhất định do những bài học kinh nghiệm từ Cộng hòa Liên Bang Đức trước đó cho thấy là các lao động nhập cư sau khi hết thời hạn lao động vẫn tiếp tục ở lại và làm việc một cách bất hợp pháp ở trên khắp nước Đức. Nhưng sau khi xảy ra bong bóng kinh tế, Nhật Bản từ một nước thiếu hụt lao động đã trở nên dư thừa lao động, nên Chính phủ chỉ thực hiện chính sách chấp nhận những lao động trình độ cao trong một số lĩnh vực nhất định.

Cuối những năm 80, các nước Nam Mỹ xảy ra khủng hoảng kinh tế nghiêm trọng, siêu lạm phát đến 2000%/năm, những Nhật kiều ở Brazil và Peru bắt đầu tìm đường đi ra nước ngoài làm việc, trong đó có Nhật Bản. Lần đầu tiên từ sau Thế chiến thứ II, tất cả các lĩnh vực đã được Nhật Bản mở rộng cho các Nhật kiều từ Brazil và Peru. Những người này không chỉ đến làm và trở về sau một thời gian mà còn dẫn theo gia đình, anh chị em đến theo. Điều này dẫn đến số người định cư và xin tạm trú vô thời hạn tăng mạnh.

Hệ quả của việc này là xã hội Nhật bị quá tải trong việc cung ứng việc làm, chăm sóc sức khỏe, an sinh xã hội, giáo dục trẻ em và số tội phạm vị thành niên tăng cao. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -7- Trong thời gian này, tương tự như các nước phát triển khác, Nhật Bản đối mặt với các vấn đề liên quan đến lao động bất hợp pháp người nước ngoài, những người không được bảo vệ bởi Luật Lao động và Việc làm của Nhật Bản. Phần lớn trong số họ phải ở lại Nhật mà không được bảo vệ về mặt nhân quyền, luật lao động hay an sinh xã hội. Họ phải làm việc trong những điều kiện làm việc không tốt, mà người Nhật sẽ không làm, với mức lương thấp, tăng ca nhiều, thường xuyên đối mặt với tai nạn lao động.

Họ cũng góp phần làm gia tăng tình trạng tội phạm tại Nhật Bản. Gần đây, với dự báo về xu hướng giảm của dân số, có nhiều ý kiến cho rằng Nhật Bản nên rộng mở cho người nước ngoài đề bù đắp lượng lao động thiếu hụt, và hy vọng kéo theo đó là sự di chuyển của dòng vốn và hàng hóa, khi mà sự di chuyển tự do dòng vốn, hàng hóa và con người đang tạo nên một hệ thống thế giới mới. Nhật Bản lại đối mặt với các vấn đề liên quan đến lao động bất hợp pháp người nước ngoài. Mặc dù các tổ chức công đoàn đã lên tiếng đấu tranh cho các quyền lợi của lao động nước ngoài không có kỹ năng, nhưng quyền lợi của những lao động này vẫn khó được đảm bảo.

Do sự yếu kém trong việc thực thi một số điều luật liên quan đến lao động, nên những người môi giới lao động vẫn có thể ký hợp đồng ngắn hạn (2 - 3 tháng) với các lao động người nước ngoài, dù ký hợp đồng như vậy là bất hợp pháp. Ký những hợp đồng ngắn hạn này, lao động phải chuyển việc liên tục, thường phải tăng ca để kiếm thêm thu nhập, và không có bất kỳ loại bảo hiểm nào. Bản thân người lao động cũng có động cơ không tham gia vào các chế độ bảo hiểm để có thể tiết kiệm được nhiều tiền hơn trong thời gian làm việc tại Nhật Bản. Tezuka (2004) cho rằng Nhật Bản cần phải nghiêm khắc hơn trong việc thực thi tuyển dụng lao động và áp dụng các luật liên quan đến lao động để hạn chế các vấn đề này.

Nghiên cứu “Labor law and policy issues relating to foreign workers in Japan” của Hayakawa (2010) Nghiên cứu “Labor law and policy issues relating to foreign workers in Japan” của Hayakawa (2010) nêu lên hai nguyên tắc cơ bản liên quan đến chính sách đối với người nước ngoài là nguyên tắc chọn lọc và nguyên tắc tích hợp. Nguyên tắc chọn lọc nghĩa là mỗi nước có quyền tự do chọn lựa cho người nước ngoài nào vào nước mình hay không, và được quyết định bởi luật nhập cư của nước đó. Nguyên tắc hội nhập là việc xem những TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -8- người nước ngoài như là một công dân của xã hội đó qua các hoạt động họ được phép tham gia, và thường được qui định bởi luật lao động. Khi xem xét các vấn đề liên quan đến người nước ngoài cần xem xét dưới tác động của chính sách nhập cư và chính sách lao động và sự tương tác của hai chính sách này.

Bối cảnh chính sách liên quan đến lao động nước ngoài tại Nhật Bản Nguồn: Hayakawa (2010), Hình 1, trang 21. Tu nghiệp sinh Việt Nam cũng sẽ chịu sự chi phối đồng thời của hai chính sách này. Theo Đạo luật Quản lý Xuất nhập cảnh của Nhật Bản trước năm 2010, tu nghiệp sinh năm thứ nhất sẽ lưu trú với tư cách tu nghiệp sinh và năm thứ 2, thứ 3 sẽ lưu trú với tư cách Thực tập sinh (Phụ lục 2). Sau năm 2010, Đạo luật Quản lý Xuất nhập cảnh có sự thay đổi, tu nghiệp sinh năm thứ nhất sẽ lưu trú với tư cách thực tập sinh kỹ năng I, và sau khi đậu một kỳ thi kiểm tra kỹ năng thì sẽ tiếp tục ở lại năm thứ 2, thứ 3 với tư cách thực tập sinh kỹ năng II.

Các lao động nước ngoài làm việc không có giấy phép của Cục Xuất nhập cảnh sẽ bị xem là lao động bất hợp pháp. Việc tuyển dụng những lao động này sẽ được xem tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động phạm pháp. Những lao động này sẽ đối diện với sự trừng phạt và trục xuất ra khỏi Nhật Bản.