Biến Động Chính Trị Ở Vương Quốc Thái Lan Từ Năm 2006 Đến Năm 2011

Khám phá biến động chính trị ở Thái Lan từ năm 2006 đến 2011, những sự kiện quan trọng và tác động đến xã hội và kinh tế quốc gia.

• Tác giả: Phùng Quang Huy
• Người hướng dẫn: Nguyễn Công Khanh
• Trường học: Trường Đại Học Vinh
• Chuyên ngành: Lịch sử thế giới
• Đề tài: Biến Động Chính Trị Ở Vương Quốc Thái Lan Từ Năm 2006 Đến Năm 2011
• Loại tài liệu: Luận Án Tiến Sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Nghệ An

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.3. Đối tượng, phạm vi và nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.4. Nguồn tài liệu
• 0.5. Phương pháp nghiên cứu và cơ sở lý thuyết
• 0.6. Đóng góp của luận án
• 0.7. Bố cục của luận án
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tình hình nghiên cứu ở Việt Nam
• 1.2. Những nghiên cứu có liên quan đến đề tài
• 1.2.1. Những nghiên cứu có liên quan trực tiếp đến đề tài
• 1.3. Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài
• 1.3.1. Những nghiên cứu có liên quan đến đề tài
• 1.3.2. Những nghiên cứu có liên quan trực tiếp đến đề tài
• 1.4. Nhận xét chung về tình hình nghiên cứu và những vấn đề luận án cần tập trung giải quyết
• 1.4.1. Những vấn đề đã được nghiên cứu
• 1.4.2. Những vấn đề luận án cần tập trung giải quyết
• 2. CHƯƠNG 2: NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN BIẾN ĐỘNG CHÍNH TRỊ Ở VƯƠNG QUỐC THÁI LAN TỪ NĂM 2006 ĐẾN NĂM 2011
• 2.1. Bối cảnh quốc tế và khu vực Đông Nam Á
• 2.1.1. Bối cảnh quốc tế
• 2.1.2. Bối cảnh khu vực Đông Nam Á
• 2.2. Tình hình kinh tế, xã hội, chính trị và quan hệ đối ngoại của Thái Lan từ 1997 đến 2011
• 2.2.1. Tình hình kinh tế
• 2.2.2. Tình hình xã hội
• 2.2.3. Tình hình chính trị Thái Lan trước năm 2006
• 2.2.4. Những bất ổn trong quan hệ Thái Lan với một số nước láng giềng
• 2.3. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: DIỄN BIẾN CHỦ YẾU TRÊN CHÍNH TRƯỜNG THÁI LAN TỪ NĂM 2006 ĐẾN NĂM 2011
• 3.1. Cuộc đảo chính tháng 9 năm 2006 và những tác động đến tình hình chính trị Thái Lan
• 3.1.1. Đảo chính quân sự tháng 9/2006
• 3.1.2. Tác động của đảo chính quân sự đến tình hình chính trị Thái Lan
• 3.1.3. Khủng hoảng Chính phủ giai đoạn 2006 - 2008
• 3.1.4. Thời Thủ tướng Surayud Chulanont (tháng 10/2006 - tháng 1/2008)
• 3.1.5. Thời Thủ tướng Samak Sundaravej (tháng 1/2008 - tháng 9/2008)
• 3.1.6. Thời Thủ tướng Somchai Wongsawat (tháng 9/2008 - tháng 12/2008)
• 3.1.7. Giai đoạn cầm quyền của Thủ tướng Abhisit Vejajiva (tháng 12/2008 - tháng 7/2011)
• 3.1.8. Những thách thức đối với Chính phủ Abhisit Vejjajiva
• 3.1.9. Giải pháp nhằm ổn định tình hình của Chính phủ Abhisit
• 3.1.10. Cuộc bầu cử tháng 7/2011: thắng lợi của “Chủ nghĩa dân túy” và nữ Thủ tướng Yingluck Shinawatra
• 3.2. Tiểu kết chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: NHẬN XÉT VỀ BIẾN ĐỘNG CHÍNH TRỊ Ở VƯƠNG QUỐC THÁI LAN TỪ NĂM 2006 ĐẾN NĂM 2011
• 4.1. Một số đặc điểm biến động chính trị ở Vương quốc Thái Lan giai đoạn 2006 - 2011
• 4.1.1. Biến động chính trị ở Thái Lan diễn ra liên tục và có xu hướng tiếp diễn
• 4.1.2. Biến động chính trị ở Thái Lan là hệ quả của khủng hoảng chính trị nội bộ trong lòng xã hội và của cuộc đấu tranh giữa xu hướng dân chủ mới và xu hướng bảo thủ
• 4.1.3. Biến động chính trị ở Thái Lan giai đoạn 2006 - 2011 vẫn chịu sự chi phối mạnh mẽ của Nhà Vua, tòa án và quân đội
• 4.1.4. Cuộc đấu tranh giữa các đảng phái mới thông qua biểu tình đường phố của quần chúng tác động tiêu cực đến xã hội và khó có thể khiến nền chính trị Thái Lan trở nên dân chủ hơn
• 4.2. Hệ quả của những biến động chính trị giai đoạn 2006 - 2011 đối với Thái Lan
• 4.2.1. Tác động của biến động chính trị ở Thái Lan đối với khu vực và quan hệ với một số nước
• 4.2.1.1. Đối với hợp tác, ổn định tại khu vực Đông Nam Á
• 4.2.1.2. Đối với quan hệ của Thái Lan với một số nước (Mỹ, Trung Quốc…)
• 4.2.1.3. Đối với Việt Nam
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
• PHỤ LỤC
• PL1. Các bảng biểu
• PL2. Thông báo đảo chính 19/9/2006
• PL3. Các chính đảng, phong trào chính trị ở Thái Lan giai đoạn 2006-2011
• PL4. Một số Hiến pháp Thái Lan từ 1997 đến 2011
• PL5. Bản đồ, ảnh

Tóm tắt

I. Tổng Quan Biến Động Chính Trị Thái Lan 2006 2011

Thái Lan, một quốc gia có vị trí địa chiến lược quan trọng trong khu vực Đông Nam Á, đã trải qua nhiều biến động chính trị lớn trong lịch sử hiện đại. Giai đoạn từ năm 2006 đến 2011 chứng kiến sự bất ổn liên tục trên chính trường, với đỉnh điểm là cuộc đảo chính quân sự năm 2006 lật đổ chính phủ của Thaksin Shinawatra. Những mâu thuẫn và bất đồng quan điểm về đường lối chính sách giữa các đảng phái và tầng lớp xã hội khác nhau đã đẩy Thái Lan vào một giai đoạn khủng hoảng kéo dài. Các cuộc biểu tình đường phố, sự can thiệp của quân đội và tòa án, cùng với sự thay đổi liên tục của các thủ tướng đã làm suy yếu nền chính trị và gây ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển kinh tế, xã hội của đất nước. Theo luận án của Phùng Quang Huy, "mọi biến động ở Thái Lan, nhất là về chính trị, không chỉ biểu hiện xu hướng phát triển nội tại, mà còn phản ánh các trào lưu, xu hướng liên minh, liên kết, tập hợp lực lượng của khu vực và thế giới".

1.1. Lịch Sử Chính Trị Thái Lan Bối Cảnh Dẫn Đến Biến Động

Nền chính trị Thái Lan luôn chứng kiến những biến động lớn, đặc biệt là sự thay đổi chính phủ thông qua các cuộc đảo chính quân sự và "cách mạng đường phố". Từ sau năm 2006, chính phủ Thái Lan liên tục đối mặt với tình trạng bất ổn do mâu thuẫn và bất đồng quan điểm về đường lối chính sách giữa các thủ tướng và chính phủ với quyền lợi của người dân thuộc các đảng phái khác nhau. Cuộc bầu cử dân chủ năm 2001, theo tinh thần bản Hiến pháp nhân dân 1997, mang đến thắng lợi cho Thaksin Shinawatra, một nhân vật nổi lên từ thương trường với nhiều thành công trước khi bước sang con đường chính trị.

1.2. Tầm Quan Trọng Nghiên Cứu Biến Động Chính Trị Thái Lan

Việc tìm hiểu một cách toàn diện về đất nước, con người, và đặc biệt là nền chính trị Thái Lan, nhất là những bất ổn trên chính trường trong bối cảnh cạnh tranh giành quyền lực của các nhóm lợi ích, mâu thuẫn xã hội, ly khai sắc tộc đang gia tăng trong thập niên gần đây có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc. Thông qua hiểu biết về những biến động chính trị của Thái Lan, Việt Nam có thể rút ra nhiều bài học, tìm kiếm đối sách hợp lý nhằm giữ vững ổn định trong nước, phát triển quan hệ đối ngoại với Thái Lan và khu vực.

II. Nguyên Nhân Gây Biến Động Chính Trị Thái Lan 2006 2011

Biến động chính trị ở Thái Lan giai đoạn 2006-2011 không phải là một hiện tượng đơn lẻ mà là kết quả của nhiều yếu tố tác động lẫn nhau. Sự phân hóa sâu sắc trong xã hội Thái Lan, đặc biệt là giữa tầng lớp nông dân nghèo ở phía Bắc và Đông Bắc với tầng lớp trung lưu và thượng lưu ở Bangkok, là một trong những nguyên nhân chính. Các chính sách dân túy của Thaksin Shinawatra đã tạo ra sự ủng hộ mạnh mẽ từ tầng lớp nghèo, nhưng đồng thời cũng gây ra sự phản đối từ các nhóm lợi ích khác. Bên cạnh đó, vai trò của quân đội, hoàng gia và tòa án cũng là những yếu tố quan trọng chi phối tình hình chính trị Thái Lan. Theo luận án, "từ đây, chính trường Thái Lan liên tục bất ổn khi xoay quanh là những cuộc đấu tranh không ngớt của hai 'khối xã hội đối lập', giữa những người thân Thaksin và những người chống lại ông".

2.1. Phân Hóa Xã Hội Mâu Thuẫn Giữa Các Tầng Lớp

Trong suốt nhiệm kỳ của mình (2001-2006), thực hiện đúng cương lĩnh tranh cử, Thaksin tiến hành một loạt chính sách mà phần nhiều nó khá mới lạ đối với Thái Lan lúc bấy giờ, đặc biệt là những quan tâm của chính phủ dành cho người nghèo, nhất là tầng lớp nông dân ở phía Bắc và Đông Bắc Thái Lan, nơi vốn có cuộc sống khó khăn và thường không nhận được sự quan tâm đúng mực từ các chính phủ trước đó. Nhờ nhiều thành tựu lớn, Thaksin nhận được sự ủng hộ rông rãi từ tầng lớp dân nghèo, với phần đa là nông dân, đối tượng được thụ hưởng nhiều từ chính sách dân túy của chính phủ.

2.2. Vai Trò Của Quân Đội Hoàng Gia và Tòa Án

Tuy nhiên, cũng từ đó, ông cũng vấp phải rất nhiều sự đối kháng, đến từ đại đa số tầng lớp trung lưu, thượng lưu ở Bangkok, trong đó có Hoàng gia, phần lớn quân đội, tầng lớp quan liêu, các thương gia có hoạt động làm ăn cạnh tranh với Thaksin… những thành phần chịu ảnh hưởng bởi chính sách tự do hóa của chính phủ. Đảo chính lật đổ Thaksin vì thế đã diễn ra.

2.3. Ảnh Hưởng Từ Bối Cảnh Quốc Tế và Khu Vực

Bối cảnh quốc tế và khu vực Đông Nam Á cũng có những tác động nhất định đến tình hình chính trị Thái Lan. Sự trỗi dậy của Trung Quốc, sự cạnh tranh ảnh hưởng giữa các cường quốc, và các vấn đề an ninh khu vực như khủng bố và ly khai cũng tạo ra những thách thức đối với chính phủ Thái Lan.

III. Diễn Biến Chính Khủng Hoảng Chính Phủ Thái Lan 2006 2011

Giai đoạn 2006-2011 chứng kiến sự thay đổi liên tục của các chính phủ ở Thái Lan, với không một thủ tướng nào hoàn thành trọn vẹn nhiệm kỳ. Sau cuộc đảo chính năm 2006, tướng Surayud Chulanont được cử làm thủ tướng, nhưng tình hình chính trị vẫn không ổn định. Các cuộc biểu tình của phe áo vàng và phe áo đỏ diễn ra liên tục, gây ra bạo lực và bất ổn trên đường phố. Các chính phủ của Samak Sundaravej, Somchai Wongsawat và Abhisit Vejjajiva đều phải đối mặt với những thách thức lớn, từ khủng hoảng kinh tế đến bất ổn chính trị. Cuộc bầu cử năm 2011 mang lại chiến thắng cho Yingluck Shinawatra, em gái của Thaksin, nhưng tình hình chính trị vẫn không có nhiều chuyển biến.

3.1. Giai Đoạn Thủ Tướng Surayud Chulanont 2006 2008

Sau cuộc đảo chính quân sự ngày 19/6/2006, tướng Surayud Chulanont được cử làm Thủ tướng của Chính phủ mới, nhưng nền chính trị Thái Lan không vì thế mà ổn định, khủng hoảng chính phủ diễn ra liên tục, không một thủ tướng nào đi hết nhiệm kỳ bốn năm của mình, thậm chí chưa hết năm đầu nhiệm kỳ.

3.2. Các Chính Phủ Samak Somchai và Abhisit

Từ cuối 2006 đến giữa năm 2011, trong chưa đầy năm năm, lịch sử chứng kiến sự thay đổi Thủ tướng đến năm lần, từ Thủ tướng Surayud Chulanont đến Thủ tướng Samak Sundaravej, Thủ tướng Somchai Wongsawat, Thủ tướng Abhisit Vejjajiva và nữ Thủ tướng Yingluck Shinawatra.

3.3. Bầu Cử 2011 Thắng Lợi Của Yingluck Shinawatra

Cuộc bầu cử tháng 7/2011, Đảng Pheu Thái - PTP của bà Yingluck Shinawatra, em gái cựu Thủ tướng Thaksin Shinawatra giành thắng lợi trước Đảng Dân chủ cầm quyền của Thủ tướng Abhisit Vejjajiva. Chiến thắng này đưa bà Yingluck trở thành nữ Thủ tướng đầu tiên trong lịch sử Thái Lan.

IV. Tác Động Biến Động Chính Trị Đến Thái Lan 2006 2011

Những biến động chính trị giai đoạn 2006-2011 đã gây ra những hậu quả nghiêm trọng đối với Thái Lan. Sự bất ổn chính trị đã làm suy yếu nền kinh tế, làm giảm đầu tư nước ngoài và ảnh hưởng tiêu cực đến ngành du lịch. Các cuộc biểu tình và bạo lực đã gây ra thiệt hại về người và của, làm gia tăng sự chia rẽ trong xã hội. Bên cạnh đó, biến động chính trị cũng ảnh hưởng đến vai trò của Thái Lan trong khu vực Đông Nam Á và quan hệ của nước này với các cường quốc. Theo luận án, "chính trị bất ổn không chỉ tác động tiêu cực đến phát triển kinh tế, an sinh xã hội Thái Lan, mà tác động đến cả khu vực Đông Nam Á, cũng như quan hệ của Thái Lan với các nước trong khu vực cũng như trên thế giới".

4.1. Ảnh Hưởng Đến Kinh Tế Thái Lan

Sự bất ổn chính trị đã làm suy yếu nền kinh tế, làm giảm đầu tư nước ngoài và ảnh hưởng tiêu cực đến ngành du lịch. Các cuộc biểu tình và bạo lực đã gây ra thiệt hại về người và của, làm gia tăng sự chia rẽ trong xã hội.

4.2. Tác Động Đến Xã Hội Thái Lan

Các cuộc biểu tình và bạo lực đã gây ra thiệt hại về người và của, làm gia tăng sự chia rẽ trong xã hội. Sự phân hóa giữa các tầng lớp xã hội ngày càng sâu sắc, gây khó khăn cho việc hòa giải và xây dựng đồng thuận.

4.3. Quan Hệ Đối Ngoại và Vị Thế Khu Vực

Biến động chính trị cũng ảnh hưởng đến vai trò của Thái Lan trong khu vực Đông Nam Á và quan hệ của nước này với các cường quốc. Sự bất ổn trong nước làm giảm uy tín của Thái Lan trên trường quốc tế và gây khó khăn cho việc thực hiện các chính sách đối ngoại.

V. Bài Học Từ Biến Động Chính Trị Thái Lan 2006 2011

Giai đoạn biến động chính trị ở Thái Lan từ 2006-2011 mang lại nhiều bài học quan trọng. Sự cần thiết của việc giải quyết các mâu thuẫn xã hội một cách hòa bình và thông qua đối thoại là một trong những bài học đó. Vai trò của các thể chế dân chủ, như quốc hội và tòa án, cần được củng cố để đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong quá trình ra quyết định. Bên cạnh đó, sự tham gia của người dân vào quá trình chính trị cần được khuyến khích để tạo ra một nền chính trị bao trùm và đại diện cho tất cả các tầng lớp xã hội. Theo luận án, thông qua nghiên cứu biến động chính trị của Thái Lan, Việt Nam có thể rút ra nhiều bài học, tìm kiếm đối sách hợp lý nhằm giữ vững ổn định trong nước, phát triển quan hệ đối ngoại với Thái Lan và khu vực.

5.1. Giải Quyết Mâu Thuẫn Xã Hội Bằng Đối Thoại

Sự cần thiết của việc giải quyết các mâu thuẫn xã hội một cách hòa bình và thông qua đối thoại là một trong những bài học đó. Các bên liên quan cần tìm kiếm các giải pháp thỏa hiệp để đáp ứng nhu cầu và nguyện vọng của tất cả các tầng lớp xã hội.

5.2. Củng Cố Thể Chế Dân Chủ và Pháp Quyền

Vai trò của các thể chế dân chủ, như quốc hội và tòa án, cần được củng cố để đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong quá trình ra quyết định. Pháp luật cần được thượng tôn và áp dụng một cách công bằng cho tất cả mọi người.

5.3. Khuyến Khích Sự Tham Gia Của Người Dân

Sự tham gia của người dân vào quá trình chính trị cần được khuyến khích để tạo ra một nền chính trị bao trùm và đại diện cho tất cả các tầng lớp xã hội. Các cơ chế tham vấn và đối thoại cần được thiết lập để lắng nghe ý kiến của người dân và đưa họ vào quá trình ra quyết định.

VI. Tương Lai Chính Trị Thái Lan Ổn Định và Phát Triển

Tương lai chính trị của Thái Lan vẫn còn nhiều thách thức phía trước. Việc giải quyết các mâu thuẫn xã hội, củng cố các thể chế dân chủ và thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững là những yếu tố quan trọng để đảm bảo sự ổn định và phát triển của đất nước. Vai trò của quân đội, hoàng gia và các đảng phái chính trị sẽ tiếp tục định hình tình hình chính trị Thái Lan trong những năm tới. Sự hợp tác giữa các lực lượng chính trị và xã hội là cần thiết để xây dựng một tương lai tươi sáng hơn cho Thái Lan. Theo luận án, sự xuất hiện của Yingluck tuy có thổi một luồng gió mới vào chính trường Thái Lan, đạt được một số thành tựu ban đầu nhưng rốt cục, tình hình chính trị Thái Lan vẫn không nhiều chuyển biến bởi những mâu thuẫn xã hội trước đó chưa được giải quyết.

6.1. Giải Quyết Mâu Thuẫn Xã Hội và Hòa Giải Dân Tộc

Việc giải quyết các mâu thuẫn xã hội và hòa giải dân tộc là một trong những ưu tiên hàng đầu để đảm bảo sự ổn định chính trị. Các chính sách cần được thiết kế để giảm bớt sự bất bình đẳng và tạo ra cơ hội cho tất cả mọi người.

6.2. Cải Cách Thể Chế Chính Trị và Hiến Pháp

Cải cách thể chế chính trị và hiến pháp là cần thiết để tạo ra một hệ thống chính trị minh bạch, trách nhiệm và đại diện cho tất cả các tầng lớp xã hội. Các quy định về bầu cử, phân chia quyền lực và kiểm soát quyền lực cần được xem xét lại để đảm bảo tính công bằng và hiệu quả.

6.3. Phát Triển Kinh Tế Bền Vững và Bao Trùm

Phát triển kinh tế bền vững và bao trùm là chìa khóa để cải thiện đời sống của người dân và giảm bớt sự bất mãn xã hội. Các chính sách cần được thiết kế để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm và giảm nghèo đói.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ lịch sử với đề tài "Biến động chính trị ở Vương quốc Thái Lan từ năm 2006 đến năm 2011" được thực hiện bởi nghiên cứu sinh Phùng Quang Huy, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS. Nguyễn Công Khanh và PGS.TS. Trần Khánh, bảo vệ tại Trường Đại học Vinh năm 2017 (chuyên ngành Lịch sử thế giới, mã số 62.11).

Tính cấp thiết của đề tài xuất phát từ vị trí địa chiến lược quan trọng của Vương quốc Thái Lan tại khu vực Đông Nam Á và vai trò thành viên sáng lập Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN). Trong lịch sử hiện đại, Thái Lan được xem là một "nước mở", có tiến trình dân chủ hóa tương đối sớm nhưng nền chính trị thường xuyên đối mặt với tình trạng bất ổn định sâu sắc bởi các cuộc đảo chính quân sự và phong trào biểu tình đường phố. Sau cuộc bầu cử năm 2001 theo Hiến pháp năm 1997, chính quyền của Thủ tướng Thaksin Shinawatra với các chính sách kinh tế - xã hội hướng về nông thôn đã tạo ra sự phân hóa và mâu thuẫn gay gắt với tầng lớp tinh hoa truyền thống tại Bangkok. Cuộc đảo chính quân sự ngày 19 tháng 9 năm 2006 lật đổ Thaksin đã mở đầu cho chuỗi khủng hoảng chính trị kéo dài. Trong chưa đầy 5 năm (2006 - 2011), Thái Lan đã trải qua 5 đời thủ tướng khác nhau. Việc nghiên cứu toàn diện tiến trình này có ý nghĩa khoa học trong việc bổ sung nguồn tư liệu lịch sử chính trị hiện đại Đông Nam Á, đồng thời cung cấp luận cứ thực tiễn phục vụ quan hệ Đối tác chiến lược Việt Nam - Thái Lan (thiết lập năm 2013).

Khoảng trống nghiên cứu được tác giả xác định: Mặc dù đã có nhiều công trình nghiên cứu về lịch sử, kinh tế và thể chế chính trị Thái Lan, nhưng ở Việt Nam chưa có công trình chuyên khảo nào nghiên cứu một cách hệ thống, toàn diện và độc lập về các nhân tố, diễn biến, đặc điểm và hệ quả của các biến động chính trị Thái Lan trong giai đoạn cụ thể từ năm 2006 đến năm 2011.

Mục tiêu nghiên cứu của luận án: Trên cơ sở phân tích các nhân tố tác động, phục dựng lại diễn biến chủ yếu của quá trình biến động chính trị ở Vương quốc Thái Lan từ năm 2006 đến năm 2011, nhằm làm rõ các đặc điểm tình hình biến động, tác động và hệ quả của nó đối với Thái Lan cũng như đối với khu vực.

Nhiệm vụ nghiên cứu được phân định thành 3 nhiệm vụ cụ thể:

1. Phân tích, làm rõ các nhân tố từ bối cảnh quốc tế, khu vực Đông Nam Á, cùng tình hình kinh tế, chính trị, xã hội Thái Lan tác động đến biến động chính trị giai đoạn 2006 - 2011.
2. Phục dựng bức tranh tổng thể về diễn biến biến động chính trị tại Vương quốc Thái Lan giai đoạn 2006 - 2011 thông qua các đời thủ tướng cầm quyền gắn liền với các biến cố lịch sử.
3. Chỉ rõ và phân tích một số đặc điểm nổi bật của biến động chính trị ở Thái Lan từ năm 2006 đến năm 2011, đánh giá tác động của tiến trình này đối với sự phát triển nội tại của Thái Lan, quan hệ với các nước lớn và khu vực Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Bản chất, thực chất của sự biến động chính trị ở Vương quốc Thái Lan từ năm 2006 đến năm 2011 thuộc lĩnh vực lịch sử chính trị.
• Phạm vi thời gian: Tập trung nghiên cứu từ tháng 9 năm 2006 (thời điểm cuộc đảo chính quân sự lật đổ Thủ tướng Thaksin Shinawatra) đến tháng 7 năm 2011 (thời điểm cuộc bầu cử đưa bà Yingluck Shinawatra lên nắm quyền). Để làm rõ nguyên nhân và hệ quả, đề tài mở rộng xem xét bối cảnh trước năm 2006 và một số diễn biến sau năm 2011.
• Phạm vi không gian và nội dung: Giới hạn trong không gian Vương quốc Thái Lan đặt trong mối tương tác khu vực và quốc tế; tập trung vào các phạm trù chính trị như đảng phái, quyền lực nhà nước, xung đột sắc tộc miền Nam và tranh chấp biên giới.

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Tác giả đã tiến hành tổng quan hệ thống tài liệu nghiên cứu phong phú trong nước và quốc tế, chia thành hai nhóm chính:

Tình hình nghiên cứu ở Việt Nam:

• Nhóm nghiên cứu bối cảnh chung Đông Nam Á và quan hệ quốc tế: Tiêu biểu là công trình của Lương Trọng Yêm và Bùi Thế Vĩnh (1998) về mô hình hành chính ASEAN; Lương Ninh, Đỗ Thanh Bình, Trần Thị Vinh (2005) và Trần Khánh (2016) về lịch sử Đông Nam Á; Trần Khánh (2006, 2014) về chính trị kinh tế khu vực và cạnh tranh chiến lược Mỹ - Trung; Vũ Dương Ninh và Lương Ninh (2008); Lê Thanh Hương (2009); Nguyễn Hoàng Giáp (2011, 2012) về cạnh tranh chiến lược nước lớn và chính trị quốc tế; các công trình phân tích khủng hoảng tài chính 1997 của Viện Thông tin Khoa học xã hội (1998), Nguyễn Minh Phong, Nguyễn Hồng Sơn, Tào Hữu Phùng, Nguyễn Thiện Nhân (2003).
• Nhóm công trình chuyên khảo lịch sử, chính trị và kinh tế Thái Lan: Vũ Dương Ninh (1994), Phạm Nguyên Long và Nguyễn Tương Lai (1998), Nguyễn Thị Quế (2006); các nghiên cứu thể chế của Kim Ngọc Thu Trang (2012, 2013) về cách mạng năm 1932; Lê Hùng Nam (1994) về phong trào sinh viên 1973; Trương Duy Hoà (2001, 2005) và Lê Thanh Bình (2010) về công nghiệp hóa hướng về xuất khẩu.
• Nhóm nghiên cứu trực tiếp về Thaksin và khủng hoảng chính trị sau năm 2006: Nguyễn Ngọc Lan (2010, 2011, 2013, 2014) với các công trình về chính sách kinh tế thời Thaksin, chính sách giảm nghèo, khủng hoảng chính trị năm 2009 và dự báo giai đoạn 2011 - 2020; Lê Thị Anh Đào (2012); Nguyễn Đình Thuận (2011, 2016) nghiên cứu giải mã nền chính trị, can thiệp quân sự và vai trò của giới doanh nhân; Văn Ngọc Thành và Đàm Thị Đào (2008) về đảo chính 19/9/2006; Phạm Quốc Trụ (2010) về biểu tình sắc màu; Phan Trần (2010); Hà Anh Tuấn (2009); Nguyễn Quang (2009); Hoàng Thị Thanh Nhàn (2010); Phạm Thị Thúy (2007) về tôn giáo miền Nam; K.Trung (2011) và Nguyễn Thị Thuý (2011) về tranh chấp đền Preah Vihear; Nguyễn Phương Bình (2010).

Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài:

• Nhóm nghiên cứu phục hồi kinh tế và thể chế: Andrew MacIntyre, TJ Pempel, John Ravenhill và Allen Hicken phân tích chính trị phục hồi kinh tế Thái Lan và Philippines; Cavan Hogue (2006); Medhi Krongkaew (2002); Michael Kelly Connors (2003) về dân chủ và bản sắc dân tộc; John Funston (2009) về chuyển giao quyền lực.
• Nhóm nghiên cứu xung đột miền Nam và vai trò quân đội: Chandra-nuj Mahakanjana (2006) về phân cấp quản lý và xung đột miền Nam; Aurel Croissant (2007) về phong trào Hồi giáo và bạo lực chính trị; Katsamaporn Rakson (2010) và Andrew C. O’Connor (2011) phân tích vai trò can thiệp của quân đội trong các năm 1991 và 2006.
• Nhóm nghiên cứu trực tiếp về hiện tượng Thaksin và khủng hoảng 2006 - 2011: Pasuk Phongpaichit và Chris Baker (2005); Tom Plate (2013); Patana Ginger Tangpianpant (2010); Sutree Duangnet; Giles Ji Ungpakorn (2007) với luận điểm "đảo chính cho người giàu"; Tim G. Andrew và Sununta Siengthai (2009); Pavin Chachavalpongpun (2010); Thitinan Pongsudhirak; Aaron Stern (2007); Jame Ockey và Allen Hicken (2006); Ranatchai Phumcharoen (2011) về chuyển đổi xung đột Vàng - Đỏ sang xã hội hòa bình.

Vị trí của luận án: Kế thừa các tư liệu và góc nhìn chuyên biệt của các học giả đi trước, luận án tập trung giải quyết khoảng trống nghiên cứu mang tính tổng thể lịch sử: phân tích đồng bộ các yếu tố kinh tế, cơ cấu xã hội, vai trò thiết chế quyền lực (Hoàng gia, quân đội, tòa án, đảng phái doanh nhân) để phục dựng toàn diện diễn biến biến động chính trị từ năm 2006 đến năm 2011 và đánh giá các đặc điểm mang tính bản chất.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý luận và khung phân tích: Luận án dựa trên quan điểm duy vật lịch sử của Chủ nghĩa Mác - Lênin về hình thái kinh tế - xã hội, học thuyết về nhà nước và quyền lực trong hệ thống chính trị. Bên cạnh đó, luận án tiếp thu và vận dụng hai khung lý thuyết chuyên ngành:

• Lý thuyết "Tinh hoa quyền lực" (Power Elite) của C. Wright Mills: Luận án sử dụng lý thuyết này để nhận diện ba thiết chế then chốt cấu thành quyền lực chính trị tại Thái Lan gồm kinh tế, chính trị và quân sự, tương ứng với ba hình thái thao túng (kinh tế), thống trị (chính trị) và cưỡng chế (quân sự). Khung lý thuyết này giúp phân tích vai trò của khối tinh hoa truyền thống (Hoàng gia, tướng lĩnh quân đội, lực lượng bảo hoàng, tầng lớp thượng lưu và trung lưu Bangkok) trong mối quan hệ đối kháng với các lực lượng chính trị mới đại diện cho tầng lớp bình dân nông thôn.
• Lý luận "Điểm nóng xã hội" và "Điểm nóng chính trị - xã hội": Được tác giả sử dụng để giải thích trạng thái bùng phát xung đột vượt ra ngoài khuôn khổ pháp luật, khi sự chống đối của các phong trào quần chúng (tiêu biểu là phe Áo vàng và phe Áo đỏ) hướng trực tiếp vào các cơ quan quyền lực và người đứng đầu chính phủ.

Phương pháp nghiên cứu:

• Phương pháp lịch sử và phương pháp lôgic: Đây là hai phương pháp chủ đạo của khoa học lịch sử. Tác giả đặt các sự kiện, nhân vật chính trị trong tiến trình lịch đại từ năm 2006 đến năm 2011, xem xét các mối liên hệ nhân quả và tương tác đa chiều.
• Phương pháp sử liệu học, phân tích, tổng hợp và so sánh: Phân tích, đối chiếu các nguồn tư liệu để phục dựng bức tranh khách quan về các cuộc đảo chính, các phiên tòa giải tán đảng phái và các đợt khủng hoảng nội các.
• Phương pháp thống kê: Xử lý và tổng hợp các chỉ số kinh tế, cơ cấu thu nhập, sở hữu ruộng đất và kết quả các kỳ bầu cử.

Nguồn tư liệu:

• Văn bản quy phạm pháp luật, văn kiện của chính phủ, các bộ, ngành và các chính đảng Thái Lan giai đoạn 1997 - 2011 (các bản Hiến pháp năm 1997, 2007; thông báo của Hội đồng Cải cách hành chính lâm thời ARC/Hội đồng An ninh quốc gia CNS).
• Sách chuyên khảo, công trình nghiên cứu, bài báo khoa học xuất bản tại Việt Nam và quốc tế.
• Báo chí, thông tấn trong nước (TTXVN) và quốc tế, đặc biệt là các tờ báo tiếng Anh của Thái Lan như Bangkok Post, The Nation.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1. Tổng quan về vấn đề nghiên cứu

Chương này dành toàn bộ dung lượng để điểm luận có hệ thống các công trình nghiên cứu ở trong nước và nước ngoài liên quan đến lịch sử, kinh tế, xã hội và biến động chính trị Thái Lan. Tác giả phân loại các luồng nghiên cứu thành nhóm bối cảnh chung, nhóm chuyên khảo lịch sử - kinh tế và nhóm nghiên cứu trực tiếp về hiện tượng Thaksin Shinawatra, đảo chính năm 2006 cùng xung đột sắc màu. Qua việc chỉ ra những thành tựu đã đạt được của giới học giả, chương 1 xác lập khoảng trống khoa học và khẳng định tính cần thiết của việc thực hiện một đề tài chuyên sâu, toàn diện về giai đoạn 2006 - 2011 dưới góc độ lịch sử chính trị.

Chương 2. Nhân tố tác động đến biến động chính trị ở Vương quốc Thái Lan từ năm 2006 đến năm 2011

Chương 2 phân tích toàn diện các nhân tố quốc tế, khu vực và nội tại tác động đến nền chính trị Thái Lan. Về bối cảnh quốc tế và khu vực, sự cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn (Mỹ, Trung Quốc) và tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN đã tạo môi trường bên ngoài phức tạp. Về kinh tế, Thái Lan triển khai Kế hoạch 5 năm lần thứ 9 (2002 - 2006) và Kế hoạch 5 năm lần thứ 10 (2007 - 2011) dựa trên triết lý "kinh tế vừa đủ" (sufficiency economy) do Nhà Vua khởi xướng. Giai đoạn sau đảo chính 2006, kinh tế Thái Lan suy giảm rõ rệt, kết hợp với khủng hoảng kinh tế toàn cầu năm 2008 - 2009.

Bảng tổng hợp các chỉ tiêu kinh tế - xã hội và bất bình đẳng tại Thái Lan được tác giả trình bày trong luận án:

Tiêu chí / Chỉ số	Số liệu thực tế trong văn bản
Tỷ lệ nghèo cả nước (1988 so với 2011)	Giảm từ hơn 40% (1988) xuống dưới 8% (2011)
Tốc độ tăng trưởng kinh tế (2007 - 2009)	4,9% (năm 2007) $\rightarrow$ 2,65% (năm 2008) $\rightarrow$ 1,0% (năm 2009)
Phục hồi kinh tế năm 2010	Tăng trưởng GDP: Quý I đạt 12%, Quý II đạt 9,1%; Xuất khẩu tháng 6/2010 tăng 47,1% (17,9 tỷ USD)
Đóng góp của ngành Du lịch	Chiếm gần 7% tổng thu nhập quốc dân
Phân bổ dân số và đóng góp GDP theo vùng	Thủ đô Bangkok: 10,4% dân số đóng góp 35,2% GDP; Miền Bắc và Đông Bắc: 53% dân số đóng góp 20% GDP
Tỷ lệ cử tri nông thôn	Chiếm tới 70% tổng số cử tri toàn quốc
Phân phối tài sản xã hội	20% dân số thượng lưu sở hữu 69% tài sản; 20% dân số thấp nhất sở hữu 1% tài sản
Phân bổ tài khoản ngân hàng ($\ge$ 10 triệu Baht)	Khoảng 70.000 tài khoản (chiếm 0,09% tổng số tài khoản) nắm giữ gần 50% nguồn dự trữ tài sản quốc gia
Tình trạng sở hữu ruộng đất nông nghiệp	781.000 hộ nông dân (20% tổng số hộ làm nông) không có đất canh tác; 1 - 1,5 triệu hộ thiếu đất/thuê đất; 10% người sở hữu đất nắm trên 100 rai/người, 90% còn lại sở hữu dưới 1 rai/người
Chênh lệch phân phối thu nhập và của cải	Thu nhập nhóm 20% giàu nhất so với 20% nghèo nhất: gấp 13 - 15 lần; Phân phối của cải giữa 20% trên cùng và dưới cùng: gấp 70 lần
Thu nhập bình quân nhóm 20% nghèo nhất	1.443 Baht/người/tháng

Về cơ cấu xã hội và các lực lượng chính trị, chương 2 chỉ rõ:

• Vai trò của Nhà Vua Bhumibol Adulyadej (trị vì 70 năm, 1946 - 2016, thọ 88 tuổi) và Hoàng gia: Được tôn kính là trụ cột tinh thần tối cao, duy trì quyền lực thông qua mạng lưới bảo hoàng, Hội đồng Cơ mật và tầng lớp quan liêu.
• Vai trò của quân đội: Lực lượng có lịch sử can thiệp chính trường từ năm 1932, luôn duy trì vị thế chi phối và sẵn sàng can thiệp dưới danh nghĩa bảo vệ an ninh quốc gia và Hoàng gia.
• Giới doanh nhân và các chính đảng: Sự xuất hiện của các đảng phái đại diện tầng lớp tư bản mới như Thai Rak Thai (TRT) của Thaksin, xây dựng cơ sở cử tri dựa trên chính sách dân túy hướng về người nghèo nông thôn.
• Xung đột sắc tộc miền Nam: Tại 3 tỉnh Narathiwat (707 nghìn người), Pattani (636 nghìn người) và Yala (470 nghìn người) nơi cộng đồng người Mã Lai Hồi giáo chiếm đa số.
• Bất ổn ngoại giao: Tranh chấp chủ quyền đền cổ Preah Vihear (vùng đất 4,6 $\text{km}^2$) dẫn đến căng thẳng và đụng độ quân sự với Campuchia.

Chương 3. Diễn biến chủ yếu trên chính trường Thái Lan từ năm 2006 đến năm 2011

Chương 3 tái hiện chi tiết tiến trình biến động qua các giai đoạn:

• Cuộc đảo chính quân sự ngày 19/9/2006: Do Đại tướng Sonthi Boonyaratglin cầm đầu, lật đổ Thủ tướng Thaksin Shinawatra khi ông đang dự họp Đại hội đồng Liên Hợp Quốc, bãi bỏ Hiến pháp năm 1997, thành lập Hội đồng Cải cách hành chính lâm thời (sau đổi thành Hội đồng An ninh quốc gia - CNS).
• Giai đoạn khủng hoảng chính phủ 2006 - 2008:
  • Thời Thủ tướng Surayud Chulanont (10/2006 - 1/2008): Ban hành Hiến pháp năm 2007 nhằm kiềm chế các chính đảng lớn; Tòa án Hiến pháp ra phán quyết giải tán Đảng Thai Rak Thai (TRT).
  • Thời Thủ tướng Samak Sundaravej (1/2008 - 9/2008): Đảng Quyền lực Nhân dân (PPP - thân Thaksin) thắng cử; Liên minh Nhân dân vì Dân chủ (PAD - phe Áo vàng) biểu tình phong tỏa tòa nhà chính phủ; Tòa án Hiến pháp bãi nhiệm ông Samak vì lý do dẫn chương trình ẩm thực trên truyền hình.
  • Thời Thủ tướng Somchai Wongsawat (9/2008 - 12/2008): Phe Áo vàng tiếp tục leo thang bạo lực, chiếm giữ sân bay Suvarnabhumi và Don Mueang; Tòa án Hiến pháp ra phán quyết giải tán Đảng PPP, buộc ông Somchai từ chức.
• Giai đoạn cầm quyền của Thủ tướng Abhisit Vejjajiva (12/2008 - 7/2011): Lãnh đạo Đảng Dân chủ (DP) lên nắm quyền nhờ sự dàn xếp liên minh; đối mặt với làn sóng biểu tình của Mặt trận Dân chủ Thống nhất Chống Độc tài (UDD - phe Áo đỏ); đỉnh điểm là cuộc bạo loạn làm gián đoạn Hội nghị Thượng đỉnh ASEAN tại Pattaya (tháng 4/2009) và các cuộc biểu tình đường phố dẫn đến đụng độ vũ lực thương vong tại Bangkok vào tháng 4 - 5/2010.
• Cuộc bầu cử tháng 7/2011: Thắng lợi của Đảng Pheu Thai (PTP) và sự xuất hiện của bà Yingluck Shinawatra - nữ Thủ tướng đầu tiên trong lịch sử Thái Lan, tái khẳng định sức hút của các cương lĩnh dân túy đối với cử tri nông thôn.

Chương 4. Nhận xét về biến động chính trị ở Vương quốc Thái Lan từ năm 2006 đến năm 2011

Chương 4 đúc kết 4 đặc điểm mang tính quy luật của biến động chính trị Thái Lan:

1. Biến động diễn ra liên tục, có tính chu kỳ và xu hướng tiếp diễn do các xung đột cốt lõi không được giải quyết triệt để.
2. Biến động là hệ quả của cuộc khủng hoảng cấu trúc xã hội sâu sắc giữa mô hình dân chủ mới (đại chúng, dân túy) và mô hình trật tự bảo thủ truyền thống.
3. Tiến trình chính trị chịu sự chi phối quyết định của các thiết chế quyền lực tối cao: Nhà Vua, giới tướng lĩnh quân đội và các phán quyết của Tòa án Hiến pháp (hiện tượng "tư pháp hóa chính trị").
4. Đấu tranh đảng phái thông qua việc huy động các phong trào biểu tình đường phố quần chúng (chiến tranh sắc màu Vàng - Đỏ) đã gây tê liệt kinh tế, phân cực xã hội và cản trở tiến trình dân chủ hóa thực chất.

Đồng thời, chương 4 đánh giá hệ quả đối với Thái Lan (tổn hại kinh tế, xói mòn pháp quyền) và tác động đối với khu vực: làm suy giảm vai trò trung tâm của Thái Lan trong ASEAN, gián đoạn các cơ chế hợp tác khu vực, làm biến động quan hệ với các nước lớn (Mỹ lên án đảo chính, Thái Lan gia tăng quan hệ với Trung Quốc), cùng tác động đến việc triển khai 5 trụ cột hợp tác trong quan hệ song phương với Việt Nam.

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp về mặt lý luận và khoa học:

• Luận án là công trình chuyên khảo đầu tiên tại Việt Nam nghiên cứu một cách có hệ thống, toàn diện và độc lập về các nhân tố, tiến trình và hệ quả của biến động chính trị Thái Lan giai đoạn 2006 - 2011.
• Vận dụng lý thuyết "Tinh hoa quyền lực" và lý luận "Điểm nóng chính trị - xã hội" để giải mã cơ chế vận hành của nền chính trị Thái Lan, làm rõ sự tương tác và xung đột lợi ích giữa khối tinh hoa truyền thống (Hoàng gia, quân đội, quan liêu, tầng lớp trung lưu Bangkok) và lực lượng chính trị mới dựa trên tầng lớp cử tri nông thôn.
• Cung cấp khung nhận định khoa học về 4 đặc điểm cốt lõi của khủng hoảng chính trị Thái Lan, chỉ rõ vai trò của sự can thiệp quân sự và các phán quyết tư pháp trong việc định hình cục diện quyền lực.

Đóng góp về mặt thực tiễn và kiến nghị rút ra:

• Cung cấp hệ thống cơ sở dữ liệu lịch sử và luận cứ khoa học tin cậy cho các nhà nghiên cứu, giảng viên chuyên ngành Lịch sử thế giới, Quan hệ quốc tế và Đông Nam Á học.
• Cung cấp tài liệu tham khảo thiết thực cho các cơ quan hoạch định chính sách đối ngoại và an ninh của Việt Nam trong việc nhận định, dự báo tình hình chính trị Thái Lan nhằm triển khai hiệu quả quan hệ Đối tác chiến lược giữa hai nước.
• Đề xuất các bài học thực tiễn: Luận án nhấn mạnh giải pháp căn cốt để ổn định chính trị - xã hội là thực hiện hòa giải dân tộc, thu hẹp khoảng cách phát triển vùng miền, giảm thiểu bất bình đẳng kinh tế và xây dựng thể chế dân chủ dựa trên sự đồng thuận xã hội thay vì can thiệp vũ lực hoặc biểu tình phi thể chế.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của luận án:

• Phạm vi thời gian nghiên cứu trọng tâm kết thúc vào tháng 7 năm 2011 (khi bà Yingluck Shinawatra lên nắm quyền). Do đó, các biến cố chính trị lớn diễn ra sau năm 2011 như cuộc biểu tình của Ủy ban Cải cách Dân chủ Nhân dân (PDRC), cuộc đảo chính quân sự tháng 5 năm 2014 và sự kiện Nhà Vua Bhumibol Adulyadej băng hà năm 2016 chỉ được tác giả đề cập khái quát mang tính liên hệ bối cảnh mà chưa đi sâu phân tích chi tiết trong hệ thống chương mục.

Hướng nghiên cứu tiếp theo:

• Mở rộng nghiên cứu tiến trình chính trị Thái Lan từ sau năm 2011 đến nay, tập trung vào tác động của bản Hiến pháp năm 2017, sự chuyển giao quyền lực Hoàng gia dưới triều đại Vua Maha Vajiralongkorn (Rama X) và sự dịch chuyển trong tương quan lực lượng giữa các chính đảng mới với chính quyền quân sự.

Giá trị tham khảo

Luận án có giá trị tham khảo chuyên môn đối với các đối tượng cụ thể:

• Nghiên cứu sinh, học viên cao học, giảng viên và sinh viên các ngành Lịch sử thế giới, Chính trị học, Quan hệ quốc tế, Đông Nam Á học: Luận án là tài liệu tham khảo phong phú về phương pháp tiếp cận lịch sử chính trị, cung cấp nguồn dữ liệu thống kê chi tiết về kinh tế - xã hội và cơ cấu quyền lực của Thái Lan đương đại.
• Cán bộ nghiên cứu chiến lược, chuyên viên đối ngoại tại các cơ quan quản lý nhà nước: Nguồn tài liệu giúp phân tích sâu sắc các biến động nội bộ của một quốc gia láng giềng trọng yếu, từ đó xây dựng các kịch bản quan hệ song phương và đa phương trong khuôn khổ ASEAN.
• Nội dung đáng tham khảo nhất: Chương 2 với hệ thống số liệu kinh tế - xã hội phản ánh bất bình đẳng vùng miền, và Chương 4 với hệ thống nhận định về bản chất của khối "tinh hoa quyền lực" và vai trò của thiết chế tư pháp, quân đội trên chính trường Thái Lan.

Câu hỏi thường gặp

1. Căn nguyên kinh tế - xã hội cốt lõi nào dẫn đến sự bất ổn chính trị kéo dài tại Thái Lan giai đoạn 2006 - 2011?
Căn nguyên sâu xa là sự phát triển kinh tế không đồng đều và hố sâu ngăn cách giàu nghèo giữa thủ đô Bangkok với các vùng nông thôn. Tầng lớp thượng lưu và trung lưu Bangkok hưởng lợi lớn từ cơ cấu kinh tế, trong khi người dân nông thôn (chiếm 70% cử tri) bị bỏ rơi. Khi cựu Thủ tướng Thaksin Shinawatra triển khai các chính sách dân túy hướng về nông thôn, ông đã nhận được sự ủng hộ rộng rãi của khối cử tri này, từ đó thách thức trực tiếp vị thế và quyền lợi của khối tinh hoa truyền thống Bangkok, dẫn đến mâu thuẫn xã hội gay gắt không thể dung hòa.

2. Nghịch lý giữa tỷ lệ dân số và tỷ trọng đóng góp GDP giữa Bangkok và các vùng nông thôn được phản ánh qua những con số nào?
Thủ đô Bangkok chỉ chiếm 10,4% dân số nhưng đóng góp tới 35,2% GDP cả nước; ngược lại, khu vực miền Bắc và Đông Bắc chiếm tới 53% dân số nhưng chỉ đóng góp khiêm tốn 20% GDP. Mặc dù các vùng nông thôn nắm giữ tới 70% tổng số cử tri toàn quốc ("kho phiếu bầu"), nhưng nguồn lực kinh tế và tài chính lại tập trung chủ yếu tại Bangkok.

3. Trong giai đoạn 2006 - 2011, chính trường Thái Lan đã trải qua bao nhiêu đời Thủ tướng và gồm những ai?
Chính trường Thái Lan đã chứng kiến sự thay đổi liên tục của 5 đời Thủ tướng:

1. Tướng Surayud Chulanont (tháng 10/2006 - tháng 1/2008, chính phủ do quân đội chỉ định sau đảo chính);
2. Samak Sundaravej (tháng 1/2008 - tháng 9/2008, Đảng PPP);
3. Somchai Wongsawat (tháng 9/2008 - tháng 12/2008, Đảng PPP);
4. Abhisit Vejjajiva (tháng 12/2008 - tháng 7/2011, Đảng Dân chủ);
5. Yingluck Shinawatra (lên nắm quyền sau cuộc bầu cử tháng 7/2011, Đảng Pheu Thai).

4. Khối tinh hoa quyền lực truyền thống tại Thái Lan gồm những thiết chế nào và duy trì ảnh hưởng ra sao?
Khối tinh hoa quyền lực truyền thống bao gồm Hoàng gia (đứng đầu là Nhà Vua), Hội đồng Cơ mật, giới tướng lĩnh quân đội, tầng lớp quan liêu và giai cấp thượng lưu/trung lưu tại Bangkok. Khối này duy trì quyền lực thông qua sự trung thành tuyệt đối với Nhà Vua, các cuộc can thiệp quân sự (đảo chính) khi trật tự cũ bị đe dọa, và việc sử dụng các phán quyết của Tòa án Hiến pháp để giải tán các chính đảng đối lập.

5. Biến động chính trị giai đoạn 2006 - 2011 đã ảnh hưởng như thế nào đến tốc độ tăng trưởng kinh tế Thái Lan?
Bất ổn chính trị liên miên kết hợp với khủng hoảng tài chính toàn cầu đã khiến tốc độ tăng trưởng kinh tế của Thái Lan sụt giảm nghiêm trọng từ 4,9% năm 2007 xuống 2,65% năm 2008, và chạm mức đáy 1,0% vào năm 2009. Ngành du lịch (vốn chiếm gần 7% tổng thu nhập quốc dân) bị ảnh hưởng nặng nề do các vụ chiếm giữ sân bay quốc tế và bạo động đường phố. Nền kinh tế chỉ phục hồi trở lại vào năm 2010 với mức tăng trưởng GDP quý I đạt 12% và quý II đạt 9,1%.

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Phùng Quang Huy là công trình khoa học chuyên khảo nghiên cứu có hệ thống và toàn diện về biến động chính trị ở Vương quốc Thái Lan giai đoạn 2006 - 2011. Bằng việc kết hợp phương pháp lịch sử, lôgic với lý thuyết "Tinh hoa quyền lực" và lý luận "Điểm nóng chính trị - xã hội", luận án đã phục dựng chi tiết diễn biến các cuộc đảo chính, khủng hoảng nội các và phong trào biểu tình đường phố, đồng thời luận giải bản chất cuộc đấu tranh giữa khối tinh hoa bảo thủ truyền thống và lực lượng dân túy mới. Công trình làm rõ 4 đặc điểm mang tính quy luật của nền chính trị Thái Lan, đánh giá sâu sắc các hệ quả đối nội, đối ngoại và rút ra những bài học thực tiễn có giá trị cho công tác nghiên cứu lịch sử cũng như hoạch định chính sách đối ngoại của Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Tình hình nghiên cứu ở Việt Nam Thái Lan là một quốc gia nằm ở vị trí địa chiến lược, tương đối trung tâm Đông Nam Á, với một nền kinh tế khá phát triển và nền dân chủ đang trên đường trưởng thành, có nền ngoại giao thực dụng, linh hoạt, nhưng tình hình chính trị - xã hội thì thường hay bất ổn. Vì vậy, giới học giả trong nước và trên thế giới dành quan tâm nhiều nghiên cứu về đối tượng này. Những nghiên cứu có liên quan đến đề tài Thứ nhất, việc nghiên cứu Thái Lan gắn với bối cảnh chung Đông Nam Á: Thái Lan là một quốc gia nằm trong khu vực Đông Nam Á, có mối quan hệ lịch sử, kinh tế, văn hóa lâu đời với các quốc gia trong khu vực, vì vậy, tài liệu nghiên cứu về Thái Lan gắn với khu vực này khá phong phú.

Tiêu biểu là các công trình sau: Mô hình nền hành chính các nước ASEAN của Lương Trọng Yêm và Bùi Thế Vĩnh (NXB Chính trị Quốc gia, 1998); Lịch sử Đông Nam Á (NXB Giáo dục, 2005) của tác giả Lương Ninh, Đỗ Thanh Bình, Trần Thị Vinh; Những vấn đề chính trị kinh tế Đông Nam Á thập niên đầu thế kỷ XXI của tác giả Trần Khánh (NXB Khoa học xã hội, 2006); Tri thức Đông Nam Á (NXB Chính trị quốc gia, 2008) của Vũ Dương Ninh (chủ biên) và Lương Ninh; Xã hội dân sự ở một số nước Đông Nam Á do Lê Thanh Hương chủ biên, xuất bản năm 2009; Lịch sử Đông Nam Á, tập 4, NXB Khoa học xã hội, Hà Nội của tác giả Trần Khánh (chủ biên, 2016); … Đây là các công trình đã đề cập đến những nét cơ bản nhất về tình hình chung của khu vực cũng như tình hình kinh tế, chính trị của các quốc gia Đông Nam Á một cách khá cụ thể, trong đó có Thái Lan. Đề tài khoa học cấp Bộ Cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn ở Đông Nam Á trong hai thập niên đầu thế kỷ XXI và tác động đến Việt Nam do Nguyễn Hoàng Giáp làm chủ biên (Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh, 2011) và cuốn Hợp tác và cạnh tranh chiến lược Mỹ - Trung ở Đông Nam Á ba thập niên đầu sau Chiến tranh lạnh do Trần Khánh làm chủ biên (NXB Thế giới, 2014) cho rằng, trong thập niên đầu thế kỷ XXI, các nước lớn đều quan tâm và mong muốn hiện diện ở Đông Nam Á, can thiệp sâu, rộng hơn vào khu vực nhằm giành giật ảnh hưởng và kiềm chế, ngăn chặn lẫn nhau để tạo dựng vị thế, hướng khu vực đi theo quỹ đạo riêng của mình thông qua thúc đẩy quan hệ hợp tác kinh tế, tăng cường sự hiện diện quân sự. Do đó, các quốc gia ở Đông Nam Á (trong đó có 8 Thái Lan) đang phải ứng phó trước những biến động đầy phức tạp trong quan hệ với các nước lớn, với vô số thách thức, nhưng cũng nhiều cơ hội. Công trình nghiên cứu Một số vấn đề chính trị quốc tế trong giai đoạn hiện nay do Nguyễn Hoàng Giáp (chủ biên, 2012), NXB Chính trị quốc gia - Sự thật.

Công trình được các tác giả đề cập đến những vấn đề có tính thời sự của nền chính trị quốc tế hiện nay, như xu thế toàn cầu hóa, mối quan hệ giữa các nước lớn, chống chủ nghĩa khủng bố, trật tự thế giới mới…Cuốn sách cho thấy một bức tranh đa dạng về tình hình chính trị của từng quốc gia nói riêng cũng như thế giới nói chung.