Bảo Đảm Quyền Của Người Khuyết Tật Trong Xây Dựng Văn Bản Pháp Luật Tại Việt Nam

Khóa luận phân tích quyền của người khuyết tật trong xây dựng văn bản quy phạm pháp luật tại Việt Nam, nhấn mạnh sự cần thiết và thực tiễn hiện nay.

• Người hướng dẫn: PGS.TS Bùi Thị Đào
• Trường học: Trường Đại học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Xây dựng văn bản pháp luật
• Đề tài: Bảo Đảm Quyền Của Người Khuyết Tật Trong Xây Dựng Văn Bản Pháp Luật Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ VỀ BẢO ĐẢM QUYỀN CỦA NGƯỜI KHUYẾT TẬT TRONG XÂY DỰNG VĂN BẢN QUY PHẠM PHÁP LUẬT
• 1.1. Khái quát chung về người khuyết tật
• 1.2. Khái niệm người khuyết tật
• 1.3. Khái niệm và nội dung về quyền của người khuyết tật
• 1.4. Khái niệm bảo đảm quyền của người khuyết tật trong xây dựng văn bản quy phạm pháp luật
• 1.5. Sự cần thiết bảo đảm quyền của người khuyết tật trong xây dựng văn bản quy phạm pháp luật
• 1.6. Bảo đảm quyền của người khuyết tật trong các giai đoạn cụ thể quy trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật
• 1.6.1. Bảo đảm quyền của người khuyết tật trong giai đoạn lập đề nghị xây dựng văn bản quy phạm pháp luật
• 1.6.2. Bảo đảm quyền của người khuyết tật trong giai đoạn soạn thảo văn bản quy phạm pháp luật
• 1.6.3. Bảo đảm quyền của người khuyết tật trong giai đoạn lấy ý kiến, thẩm định, thẩm tra văn bản quy phạm pháp luật
• 1.6.4. Bảo đảm quyền của người khuyết tật trong giai đoạn trình, thông qua, ban hành văn bản quy phạm pháp luật
• 1.7. Một số yếu tố ảnh hưởng bảo đảm quyền của người khuyết tật trong xây dựng văn bản
• 1.7.1. Nhận thức của nhà nước, của cán bộ tham gia xây dựng văn bản
• 1.7.2. Nhận thức của tổ chức, cá nhân người khuyết tật
• 1.7.3. Đường lối của Đảng
• 1.7.4. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 1.8. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG BẢO ĐẢM QUYỀN CỦA NGƯỜI KHUYẾT TẬT TRONG XÂY DỰNG VĂN BẢN QUY PHẠM PHÁP LUẬT
• 2.1. Kết quả đạt được trong việc bảo đảm quyền của người khuyết tật trong xây dựng văn bản quy phạm pháp luật
• 2.1.1. Kết quả đạt được trong việc bảo đảm quyền của người khuyết tật trong giai đoạn lập đề nghị xây dựng văn bản quy phạm pháp luật
• 2.1.2. Kết quả đạt được trong việc bảo đảm quyền của người khuyết tật trong giai đoạn soạn thảo văn bản quy phạm pháp luật
• 2.1.3. Kết quả đạt được trong việc bảo đảm quyền của người khuyết tật trong giai đoạn lấy ý kiến, thẩm định, thẩm tra văn bản quy phạm pháp luật
• 2.1.4. Kết quả đạt được trong việc bảo đảm quyền của người khuyết tật trong giai đoạn trình, thông qua, ban hành văn bản quy phạm pháp luật
• 2.2. Hạn chế trong việc bảo đảm quyền của người khuyết tật trong xây dựng văn bản quy phạm pháp luật
• 2.3. Nguyên nhân của hạn chế trong bảo đảm quyền của người khuyết tật trong xây dựng văn bản quy phạm pháp luật
• 2.3.1. Nguyên nhân chủ quan dẫn đến hạn chế trong bảo đảm quyền của người khuyết tật trong xây dựng văn bản quy phạm pháp luật
• 2.3.2. Nguyên nhân khách quan dẫn đến hạn chế trong bảo đảm quyền của người khuyết tật trong xây dựng văn bản quy phạm pháp luật
• 2.4. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM QUYỀN CỦA NGƯỜI KHUYẾT TẬT TRONG XÂY DỰNG VĂN BẢN QUY PHẠM PHÁP LUẬT
• 3.1. Giải pháp về pháp lý bảo đảm quyền của người khuyết tật trong xây dựng văn bản quy phạm pháp luật
• 3.2. Giải pháp về tổ chức bộ máy, nhân sự tham gia xây dựng văn bản quy phạm pháp luật trong việc bảo đảm quyền của người khuyết tật
• 3.3. Giải pháp về các điều kiện vật chất bảo đảm quyền của người khuyết tật trong xây dựng văn bản quy phạm pháp luật
• 3.4. Giải pháp về công tác truyền thông bảo đảm quyền của người khuyết tật trong xây dựng văn bản quy phạm pháp luật
• KẾT LUẬN

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Bảo Đảm Quyền Của Người Khuyết Tật Tại Việt Nam

Bảo đảm quyền của người khuyết tật trong xây dựng văn bản pháp luật là một vấn đề quan trọng tại Việt Nam. Điều này không chỉ thể hiện sự tôn trọng nhân phẩm mà còn khẳng định giá trị của mỗi cá nhân trong xã hội. Theo Hiến pháp năm 2013, quyền con người được công nhận và bảo vệ, trong đó có quyền của người khuyết tật. Tuy nhiên, thực trạng hiện nay cho thấy nhiều người khuyết tật vẫn chưa được đảm bảo quyền lợi đầy đủ trong các văn bản pháp luật.

1.1. Khái Niệm Về Người Khuyết Tật

Người khuyết tật là những cá nhân có khiếm khuyết về thể chất, tâm thần hoặc trí tuệ, ảnh hưởng đến khả năng tham gia vào các hoạt động xã hội. Theo thống kê, Việt Nam hiện có khoảng 6,2 triệu người khuyết tật, chiếm 7% dân số. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc bảo vệ quyền lợi của họ.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Việc Bảo Đảm Quyền Lợi

Bảo đảm quyền lợi cho người khuyết tật không chỉ là trách nhiệm của Nhà nước mà còn là nghĩa vụ của toàn xã hội. Việc này giúp họ hòa nhập và đóng góp vào sự phát triển chung của đất nước, đồng thời nâng cao nhận thức cộng đồng về quyền con người.

II. Thách Thức Trong Việc Bảo Đảm Quyền Của Người Khuyết Tật

Mặc dù đã có nhiều chính sách và quy định pháp luật nhằm bảo vệ quyền lợi của người khuyết tật, nhưng vẫn còn nhiều thách thức trong việc thực thi. Các rào cản về nhận thức, cơ sở hạ tầng và chính sách hỗ trợ vẫn tồn tại, gây khó khăn cho người khuyết tật trong việc tiếp cận các dịch vụ và cơ hội bình đẳng.

2.1. Rào Cản Nhận Thức

Nhiều người trong xã hội vẫn còn có những định kiến tiêu cực về người khuyết tật. Điều này dẫn đến sự phân biệt và thiếu sự hỗ trợ cần thiết cho họ trong cuộc sống hàng ngày.

2.2. Thiếu Cơ Sở Hạ Tầng Hỗ Trợ

Cơ sở hạ tầng không thân thiện với người khuyết tật, như thiếu lối đi dành cho xe lăn, không có biển báo bằng chữ nổi, làm hạn chế khả năng tiếp cận của họ đến các dịch vụ công cộng.

III. Phương Pháp Bảo Đảm Quyền Của Người Khuyết Tật Trong Xây Dựng Văn Bản Pháp Luật

Để bảo đảm quyền của người khuyết tật trong xây dựng văn bản pháp luật, cần có những phương pháp cụ thể và hiệu quả. Việc tham gia của người khuyết tật trong quá trình xây dựng chính sách là rất quan trọng để đảm bảo rằng quyền lợi của họ được lắng nghe và bảo vệ.

3.1. Tham Gia Của Người Khuyết Tật

Cần tạo điều kiện cho người khuyết tật tham gia vào các cuộc họp, hội thảo về chính sách. Điều này giúp họ có cơ hội bày tỏ ý kiến và nhu cầu của mình, từ đó các văn bản pháp luật sẽ phản ánh đúng thực tế.

3.2. Đào Tạo Nhận Thức Cho Cán Bộ

Cán bộ nhà nước cần được đào tạo về quyền của người khuyết tật để có thể thực hiện tốt nhiệm vụ của mình. Việc này giúp nâng cao nhận thức và trách nhiệm trong việc bảo vệ quyền lợi cho người khuyết tật.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Về Bảo Đảm Quyền Của Người Khuyết Tật

Nhiều chương trình và dự án đã được triển khai nhằm bảo đảm quyền lợi cho người khuyết tật. Những kết quả đạt được từ các chương trình này không chỉ giúp cải thiện đời sống của người khuyết tật mà còn nâng cao nhận thức của cộng đồng về quyền con người.

4.1. Các Chương Trình Hỗ Trợ

Các chương trình hỗ trợ người khuyết tật như đào tạo nghề, tạo việc làm đã giúp nhiều người khuyết tật có cơ hội hòa nhập xã hội và cải thiện đời sống.

4.2. Kết Quả Nghiên Cứu Về Quyền Của Người Khuyết Tật

Nghiên cứu cho thấy rằng việc bảo đảm quyền lợi cho người khuyết tật không chỉ mang lại lợi ích cho họ mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của xã hội.

V. Kết Luận Về Bảo Đảm Quyền Của Người Khuyết Tật

Bảo đảm quyền của người khuyết tật trong xây dựng văn bản pháp luật là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội và cộng đồng để thực hiện tốt nhiệm vụ này. Tương lai của người khuyết tật tại Việt Nam sẽ sáng sủa hơn nếu quyền lợi của họ được bảo vệ và thực thi đầy đủ.

5.1. Tương Lai Của Người Khuyết Tật

Với sự quan tâm và nỗ lực từ xã hội, người khuyết tật có thể có cơ hội phát triển và hòa nhập tốt hơn. Điều này không chỉ mang lại lợi ích cho họ mà còn cho toàn xã hội.

5.2. Đề Xuất Giải Pháp Cải Thiện

Cần tiếp tục hoàn thiện các chính sách và quy định pháp luật để bảo đảm quyền lợi cho người khuyết tật. Việc này sẽ giúp họ có cơ hội sống và làm việc bình đẳng như mọi công dân khác.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp "Bảo đảm quyền của người khuyết tật trong xây dựng văn bản quy phạm pháp luật tại Việt Nam hiện nay" do sinh viên Nguyễn Lý Thu Thảo thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS Bùi Thị Đào tại Trường Đại học Luật Hà Nội (năm 2024), thuộc chuyên ngành Xây dựng văn bản pháp luật. Đề tài được đặt trong bối cảnh Nhà nước Việt Nam đang không ngừng hoàn thiện thể chế và chính sách pháp luật nhằm bảo đảm quyền con người, quyền công dân theo tinh thần của Khoản 1 Điều 14 Hiến pháp năm 2013: "Ở nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, các quyền con người, quyền công dân về chính trị, dân sự, kinh tế, văn hóa, xã hội được công nhận, tôn trọng, bảo vệ, bảo đảm theo Hiến pháp và pháp luật".

Thực tiễn cho thấy người khuyết tật là nhóm xã hội dễ bị tổn thương, với khoảng 40% người khuyết tật không được đáp ứng nhu cầu hỗ trợ đối với các hoạt động sinh hoạt thường ngày. Mặc dù Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, văn bản pháp luật trợ giúp người khuyết tật khắc phục khó khăn và hòa nhập cộng đồng, quá trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật qua các giai đoạn (lập đề nghị, soạn thảo, thẩm định, thẩm tra, xem xét thông qua) vẫn bộc lộ hạn chế. Quyền của người khuyết tật chưa được bảo đảm toàn diện; tiếng nói và sự tham gia đóng góp, phản biện của người khuyết tật cùng các tổ chức đại diện của họ chưa được ghi nhận đầy đủ trong hệ thống văn bản pháp luật. Do đó, việc nghiên cứu các cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng quy trình lập quy và đề xuất giải pháp là đòi hỏi cấp thiết.

Tác giả xác định mục đích nghiên cứu ở hai phương diện:

1. Về nội dung nghiên cứu: Làm rõ các vấn đề lý luận về bảo đảm quyền của người khuyết tật trong xây dựng văn bản quy phạm pháp luật; tìm hiểu pháp luật hiện hành, đánh giá thực trạng và rút ra các giải pháp bảo đảm quyền của người khuyết tật trong hoạt động này tại Việt Nam hiện nay.
2. Về sản phẩm của đề tài: Đóng góp nguồn tài liệu phục vụ quá trình học tập, nghiên cứu của sinh viên, giảng viên tại Trường Đại học Luật Hà Nội cùng các cơ sở đào tạo luật khác.

Để hiện thực hóa mục đích trên, khóa luận triển khai 7 nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

• Kế thừa và khẳng định rõ ràng hơn những khái niệm, nội dung quyền của người khuyết tật, bảo đảm quyền của người khuyết tật.
• Cụ thể hóa từng bước của quy trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật gắn với việc bảo đảm quyền của người khuyết tật.
• Khẳng định tầm quan trọng của người khuyết tật trong quá trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật.
• Phân tích những vấn đề xoay quanh pháp luật cũng như xã hội về bảo đảm quyền của người khuyết tật trong xây dựng văn bản quy phạm pháp luật tại Việt Nam hiện nay.
• Đánh giá thực trạng pháp luật về bảo đảm quyền của người khuyết tật trong xây dựng văn bản quy phạm pháp luật.
• Chỉ ra các nguyên nhân dẫn đến những hạn chế trong thực tiễn bảo đảm quyền của người khuyết tật ở quy trình lập quy.
• Đưa ra những giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý, giải quyết các bất cập trong xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, bảo đảm quyền của người khuyết tật.

Đối tượng nghiên cứu của khóa luận bao gồm:

• Các quan điểm, nhận thức lý luận về quyền của người khuyết tật và việc bảo đảm quyền của người khuyết tật trong xây dựng pháp luật.
• Các quy định của pháp luật hiện hành về bảo đảm quyền của người khuyết tật trong xây dựng văn bản quy phạm pháp luật.
• Thực trạng thi hành và bảo đảm quyền của người khuyết tật trong các giai đoạn của quy trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật.

Phạm vi nghiên cứu:

• Phạm vi không gian và nội dung: Tập trung vào hệ thống pháp luật và quy trình lập quy tại Việt Nam.
• Phạm vi thời gian: Nghiên cứu từ năm 2010 (thời điểm Luật Người khuyết tật năm 2010 được thông qua và có hiệu lực thi hành) đến năm 2024.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận tiếp cận quyền của người khuyết tật từ nền tảng quyền con người được ghi nhận trong luật pháp quốc tế và pháp luật quốc gia. Tác giả đối chiếu và phân tích sự chuyển dịch nhận thức từ "mô hình y tế" (nhìn nhận khuyết tật là khiếm khuyết cá nhân cần chữa trị, cứu trợ) sang "mô hình xã hội" và mô hình kết hợp sinh lý - tâm lý - xã hội theo Bảng phân loại quốc tế về Chức năng, Khuyết tật và Sức khỏe (ICF) năm 2001 của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), thay thế cho Sổ tay ICIDH năm 1980. Ở góc độ luật học, tác giả phân tích khái niệm người khuyết tật theo Công ước quốc tế về quyền của người khuyết tật năm 2006 (CRPD), định nghĩa tại Khoản 1 Điều 2 Luật Người khuyết tật năm 2010, cùng tiêu chí phân loại mức độ khuyết tật (đặc biệt nặng, nặng, nhẹ) tại Điều 3 Luật Người khuyết tật năm 2010 và Nghị định số 28/2012/NĐ-CP.

Hệ thống văn bản pháp lý quốc tế làm nền tảng tham chiếu gồm có: Tuyên ngôn Quốc tế về Nhân quyền (UDHR 1948), Công ước về các Quyền Dân sự và Chính trị (ICCPR 1966), Công ước về các Quyền Kinh tế, Xã hội và Văn hóa (ICESCR 1966), Công ước CEDAW (Điều 11), Công ước CRC về Quyền trẻ em (Điều 23), Tuyên bố Viên và Chương trình hành động năm 1993, Khuyến nghị số 99 (1955), Công ước số 159 (1983) và Khuyến nghị số 168 (1983) của ILO.

Về hệ thống văn bản pháp luật trong nước, đề tài khảo cứu sự phát triển qua các bản Hiến pháp (1946, 1959, 1992, Nghị quyết số 51/2001/QH10 sửa đổi Hiến pháp 1992, Hiến pháp 2013); Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2015; Luật Người khuyết tật năm 2010; Bộ luật Lao động năm 2012 và năm 2019 (Khoản 2 Điều 159); Luật Khám bệnh, chữa bệnh năm 2009; Luật Giao thông đường bộ năm 2008; Nghị định số 20/2021/NĐ-CP; Chương trình trợ giúp người khuyết tật giai đoạn 2021-2030 (Quyết định số 1190/QĐ-TTg) và Chỉ thị số 39-CT/TW ngày 01/11/2019 của Ban Bí thư.

Phương pháp nghiên cứu được vận dụng xuyên suốt đề tài gồm:

• Phương pháp phân tích: Sử dụng để làm rõ các khái niệm, cơ sở lý luận về quyền của người khuyết tật, cấu trúc quy trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật và hiện trạng quy định pháp luật liên quan.
• Phương pháp so sánh, đối chiếu: Áp dụng để so sánh các quy định pháp luật trong nước với chuẩn mực quốc tế (CRPD, ILO), đối chiếu sự thay đổi thuật ngữ pháp lý từ "người tàn tật" sang "người khuyết tật" qua các thời kỳ lập hiến và lập pháp tại Việt Nam.
• Phương pháp tổng hợp và hệ thống hóa: Được vận dụng ở giai đoạn đánh giá toàn diện các giai đoạn lập quy, xâu chuỗi các số liệu thực tiễn và khái quát hóa thành nhóm giải pháp đồng bộ.

Nguồn dữ liệu của nghiên cứu bao gồm:

• Dữ liệu thống kê quốc gia: Kết quả Cuộc Tổng điều tra quốc gia về người khuyết tật (khảo sát trên 35.074 địa bàn tại 1.074 xã/phường thuộc 658 quận/huyện của 63 tỉnh, thành phố); số liệu thống kê của Ngân hàng Thế giới và Tổ chức Y tế Thế giới.
• Báo cáo chính thức từ cơ quan nhà nước: Báo cáo số 01/BC-BTP ngày 01/01/2021 của Bộ Tư pháp tổng kết công tác tư pháp năm 2020; Báo cáo của Bộ Y tế ngày 16/3/2020 tại phiên họp thẩm tra sơ bộ của Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội về dự án Luật Khám bệnh, chữa bệnh (sửa đổi).
• Tài liệu hội thảo chuyên ngành: Kỷ yếu Hội thảo khoa học quốc gia "Công tác xã hội với người khuyết tật" ngày 20/12/2020 do Hội đồng Khoa học các cơ quan Đảng Trung ương và Ban Tuyên giáo Trung ương tổ chức; biên bản các phiên tọa đàm tham vấn của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Giao thông vận tải, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Một số vấn đề lý luận và pháp lý về bảo đảm quyền của người khuyết tật trong xây dựng văn bản quy phạm pháp luật

Chương 1 xây dựng khung lý thuyết toàn diện về người khuyết tật và cơ chế bảo đảm quyền của họ trong quy trình lập pháp, lập quy:

• Khái quát và sự phát triển thuật ngữ: Tác giả chỉ ra sự tiến hóa từ thuật ngữ mang nghĩa tiêu cực "handicap" / "người tàn tật" trong Hiến pháp 1946, 1959, 1992 sang thuật ngữ chuẩn hóa "people with disabilities" / "người khuyết tật" từ Nghị quyết số 51/2001/QH10, Luật Người khuyết tật năm 2010 và Hiến pháp năm 2013. Tác giả phân định hai hướng tiếp cận: tiếp cận y tế thuần túy và tiếp cận xã hội (loại bỏ rào cản môi trường và thái độ). Theo số liệu dẫn chứng, thế giới có khoảng 10% dân số (khoảng 650 triệu người) là người khuyết tật, mỗi năm tăng thêm gần 10 triệu người và dự báo đạt 667 triệu người vào năm 2035; tại Việt Nam hiện có 6,2 triệu người khuyết tật.
• Khái niệm và nội hàm quyền của người khuyết tật: Quyền của người khuyết tật bao gồm đầy đủ các quyền cơ bản của con người (bình đẳng trước pháp luật, quyền sống, an toàn cá nhân...) cùng hệ thống quyền đặc thù phù hợp dạng tật và mức độ khuyết tật theo Điều 4 Luật Người khuyết tật năm 2010 và các điều 5, 25, 28 của CRPD (tiếp cận hạ tầng, giao thông, giáo dục hòa nhập, việc làm, phục hồi chức năng, bảo trợ xã hội và mức sống thỏa đáng).
• Bảo đảm quyền trong từng giai đoạn xây dựng văn bản quy phạm pháp luật: Khóa luận chia tách và phân tích các yêu cầu bảo đảm quyền qua 4 giai đoạn cụ thể:
  1. Giai đoạn lập đề nghị: Phải đánh giá tác động chính sách toàn diện, chứng minh tính cấp thiết dựa trên cơ sở chính trị (Chỉ thị 39-CT/TW), cơ sở thực tiễn (huy động viện nghiên cứu, chuyên gia, tổ chức người khuyết tật) và cơ sở pháp lý.
  2. Giai đoạn soạn thảo: Cơ cấu ban soạn thảo cần chuyên gia hiểu biết sâu sắc về quyền của người khuyết tật; xây dựng đề cương sơ lược, đề cương chi tiết và dự thảo bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp và khả thi.
  3. Giai đoạn lấy ý kiến, thẩm định, thẩm tra: Huy động sự tham vấn trực tiếp của cộng đồng và các tổ chức đại diện người khuyết tật nhằm nhận diện các khoảng trống chính sách và bất cập kỹ thuật lập pháp.
  4. Giai đoạn trình, thông qua, ban hành: Rà soát tổng thể để các điều khoản thi hành bảo đảm nguồn lực thực hiện quyền trên thực tế.
• Các yếu tố ảnh hưởng: Khóa luận xác định 4 nhóm yếu tố chi phối: nhận thức của cán bộ tham gia xây dựng văn bản; nhận thức và tâm lý tự ti của tổ chức, cá nhân người khuyết tật; sự lãnh đạo, định hướng đường lối của Đảng; điều kiện phát triển kinh tế - xã hội cùng trình độ ứng dụng khoa học - công nghệ.

Chương 2: Thực trạng bảo đảm quyền của người khuyết tật trong xây dựng văn bản quy phạm pháp luật

Chương 2 đánh giá thực chứng công tác bảo đảm quyền của người khuyết tật trong quy trình xây dựng văn bản tại Việt Nam thông qua các số liệu và sự kiện lập quy cụ thể:

• Kết quả đạt được qua các giai đoạn quy trình:
  • Giai đoạn lập đề nghị: Hoạt động đánh giá tác động chính sách đối với nhóm yếu thế dần được chú trọng. Năm 2020, Bộ Tư pháp đã thẩm định 28 đề nghị xây dựng luật, kịp thời phát hiện và kiến nghị điều chỉnh các chính sách liên quan trực tiếp đến nhóm yếu thế.
  • Giai đoạn soạn thảo: Vị thế của người khuyết tật được nâng lên. Điển hình, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đã ban hành Quyết định số 1147/QĐ-LĐTBXH (ngày 31/8/2016) thành lập Ban soạn thảo và Quyết định số 1162/QĐ-LĐTBXH (ngày 16/9/2016) thành lập Tổ biên tập xây dựng Nghị định về xử phạt vi phạm hành chính trong bảo trợ, cứu trợ xã hội và chăm sóc trẻ em khuyết tật. Công tác thẩm tra sơ bộ dự án Luật Khám bệnh, chữa bệnh (sửa đổi) ngày 06/3/2020 tại Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội là minh chứng cho việc kiểm soát quyền tiếp cận dịch vụ y tế của người bệnh và người khuyết tật.
  • Giai đoạn lấy ý kiến, thẩm định, thẩm tra: Hình thức lấy ý kiến ngày càng đa dạng (cổng thông tin điện tử, văn bản xin ý kiến, hội thảo, tọa đàm). Các tổ chức như Hội Người mù Việt Nam, Hội Người điếc Việt Nam, Viện Nghiên cứu phát triển cộng đồng (ACDC), Hội Trợ giúp người khuyết tật Việt Nam (VNAH), Trung tâm Khuyết tật và Phát triển (DRD) đã tham gia đóng góp phản biện chính sách quan trọng (như quy hoạch hệ thống giáo dục hòa nhập giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn 2050; tiêu chí giao thông tiếp cận phổ quát; bảo hiểm y tế).
  • Giai đoạn trình, thông qua, ban hành: Hệ thống thể chế được kiện toàn với việc ban hành Chỉ thị số 39-CT/TW của Ban Bí thư năm 2019; Chương trình trợ giúp người khuyết tật giai đoạn 2021-2030 (Chương trình 1190 ban hành tháng 8/2020); Nghị định số 20/2021/NĐ-CP (ban hành ngày 15/3/2021). Vai trò điều phối liên ngành được xác lập qua Ủy ban Quốc gia về người khuyết tật Việt Nam (thành lập từ năm 2015 sau khi Việt Nam phê chuẩn CRPD).
• Những hạn chế và nguyên nhân:
  • Báo cáo đánh giá tác động chính sách (RIA) đối với người khuyết tật ở giai đoạn lập đề nghị còn sơ sài, mang nặng tính hình thức và suy đoán chủ quan; thiếu các nghiên cứu định lượng, tính toán tác động kinh tế - xã hội chuyên sâu.
  • Tồn tại khoảng trống pháp lý và sự thiếu đồng bộ giữa các văn bản luật: Điển hình, Điều 42 Luật Người khuyết tật năm 2010 mới chỉ dừng ở việc quy định tiếp cận đối với phương tiện giao thông công cộng, hoàn toàn thiếu vắng các quy chuẩn kỹ thuật an toàn bắt buộc đối với công trình cơ sở hạ tầng giao thông (vỉa hè, lối đi bộ, cầu vượt, hầm bộ hành), dẫn đến xung đột và thiếu đồng bộ với Luật Giao thông đường bộ năm 2008.
  • Cơ chế thực thi quyền tham vấn của người khuyết tật và các tổ chức đại diện theo Điều 9 Luật Người khuyết tật năm 2010 và Điều 159 Bộ luật Lao động năm 2019 chưa được cụ thể hóa thành các quy trình bắt buộc, khiến việc tiếp thu ý kiến đóng góp đôi khi còn mang tính hình thức.

Chương 3: Giải pháp bảo đảm quyền của người khuyết tật trong xây dựng văn bản quy phạm pháp luật

Dựa trên kết cấu đề tài, Chương 3 đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp cơ bản nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn thực tiễn:

• Giải pháp về mặt pháp lý: Rà soát, sửa đổi các quy định pháp luật chưa tương thích giữa Luật Người khuyết tật năm 2010 với các luật chuyên ngành (Luật Giao thông đường bộ, Luật Xây dựng, Bộ luật Lao động); luật hóa quy trình bắt buộc về đánh giá tác động chính sách đối với người khuyết tật trong Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.
• Giải pháp về tổ chức bộ máy và nhân sự: Kiện toàn năng lực, nâng cao chuyên môn và nhận thức của đội ngũ cán bộ làm công tác xây dựng thể chế; phát huy hiệu quả hoạt động điều phối của Ủy ban Quốc gia về người khuyết tật Việt Nam; chuẩn hóa quy trình tham gia của các tổ chức đại diện người khuyết tật trong các Ban soạn thảo và Tổ biên tập.
• Giải pháp về điều kiện cơ sở vật chất, tài chính: Bảo đảm ngân sách nhà nước cho hoạt động nghiên cứu, khảo sát thực tế phục vụ lập quy; đầu tư nền tảng công nghệ số và tài liệu lập pháp dưới dạng tiếp cận được (chữ nổi Braille, ngôn ngữ ký hiệu, định dạng âm thanh) để người khuyết tật tiếp cận và đóng góp ý kiến dự thảo thuận lợi.
• Giải pháp về công tác truyền thông: Đẩy mạnh tuyên truyền nhằm xóa bỏ rào cản định kiến xã hội, nâng cao nhận thức của cộng đồng và chính bản thân người khuyết tật về quyền tham gia xây dựng chính sách, pháp luật.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp và phân tích hệ thống dữ liệu thực chứng phản ánh kết quả triển khai chính sách trợ giúp người khuyết tật tại Việt Nam:

Chỉ số / Hoạt động thực tiễn	Số liệu thống kê trích xuất từ văn bản
Quy mô người khuyết tật tại Việt Nam	6,2 triệu người (theo mẫu điều tra tại 35.074 địa bàn, 1.074 xã/phường, 658 quận/huyện)
Ngân sách bố trí hỗ trợ giáo dục cho người khuyết tật (năm 2019)	131 tỷ đồng
Hỗ trợ tín dụng việc làm qua Ngân hàng Chính sách xã hội	2,2 nghìn người khuyết tật được tiếp cận vay vốn tạo việc làm
Kết quả tạo việc làm của Hội Người mù Việt Nam	Giao gần 51 tỷ đồng tại 51 tỉnh/thành phố, hỗ trợ gần 10.000 hộ, tạo việc làm cho trên 13.000 lao động khiếm thị
Hoạt động trợ giúp của Hội Bảo trợ NKT và Trẻ mồ côi Việt Nam	Giúp đỡ 4,1 triệu lượt người khuyết tật, trẻ mồ côi và bệnh nhân nghèo
Hoạt động sinh kế của VP Ủy ban Quốc gia về người khuyết tật	Hỗ trợ sinh kế cho trên 150 gia đình tại 8 tỉnh, thành phố
Công tác thẩm định đề nghị xây dựng luật của Bộ Tư pháp (năm 2020)	Thẩm định 28 đề nghị, lồng ghép kiểm tra chính sách bảo đảm quyền nhóm yếu thế
Mạng lưới khám chữa bệnh toàn quốc (báo cáo thẩm tra sơ bộ năm 2020)	Gần 50.000 cơ sở (248 bệnh viện tư nhân, 21.048 phòng khám tư nhân), hơn 80.000 bác sĩ (đạt 8,2 bác sĩ/10.000 dân)

Đóng góp của khóa luận thể hiện ở việc:

• Khái quát hóa và hệ thống hóa lý luận về bảo đảm quyền của người khuyết tật từ chuẩn mực quốc tế (CRPD, ICF của WHO) vào bối cảnh cụ thể của quy trình lập quy tại Việt Nam theo Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2015.
• Chỉ rõ những mâu thuẫn nội tại giữa văn bản chuyên ngành với thực tiễn cơ sở hạ tầng, đặc biệt là sự thiếu hụt quy chuẩn kỹ thuật tiếp cận hạ tầng giao thông đường bộ tại Điều 42 Luật Người khuyết tật năm 2010 trong mối liên hệ với Luật Giao thông đường bộ năm 2008.
• Khẳng định tính cấp thiết của việc thể chế hóa quyền tham vấn của các tổ chức xã hội của người khuyết tật (Hội Người mù, Hội Người điếc, ACDC, DRD, VNAH) như một khâu bắt buộc trong quy trình đánh giá tác động và soạn thảo văn bản quy phạm pháp luật.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Nghiên cứu chủ yếu tập trung vào các văn bản quy phạm pháp luật cốt lõi cấp trung ương từ sau thời điểm Luật Người khuyết tật năm 2010 có hiệu lực; chưa khảo sát định lượng toàn diện quy trình ban hành văn bản quy phạm pháp luật của chính quyền địa phương (Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh). Do tính chất trích đoạn của tư liệu, các phân tích đánh giá thực nghiệm chuyên sâu tại một số khâu soạn thảo chi tiết chưa được thể hiện đầy đủ.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng đánh giá cơ chế giám sát độc lập đối với việc thực thi Công ước CRPD tại Việt Nam; nghiên cứu chuyên sâu về các tiêu chí kỹ thuật tiếp cận công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong quy trình lấy ý kiến nhân dân đối với các dự thảo luật; xây dựng bộ chỉ số đánh giá tác động giới và khuyết tật (GDIA) tích hợp trong quy trình lập đề nghị xây dựng văn bản quy phạm pháp luật.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho:

• Sinh viên, học viên cao học và giảng viên chuyên ngành Luật học, đặc biệt là các bộ môn Xây dựng văn bản pháp luật, Luật Nhân quyền, Lý luận Nhà nước và Pháp luật tại Trường Đại học Luật Hà Nội và các cơ sở đào tạo pháp lý.
• Cán bộ pháp chế tại các bộ, ngành, cơ quan tư pháp và cơ quan tham mưu lập pháp tham khảo khi xây dựng hồ sơ đánh giá tác động chính sách (RIA) đối với các dự án luật, pháp lệnh, nghị định có liên quan đến an sinh xã hội.
• Các tổ chức xã hội, tổ chức phi chính phủ của người khuyết tật và vì người khuyết tật (như ACDC, DRD, Hội Người mù, Hội Người điếc) sử dụng làm cơ sở luận cứ khi tham gia phản biện xã hội và tham vấn xây dựng chính sách.

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận phân biệt thuật ngữ "người tàn tật" và "người khuyết tật" trong lịch sử pháp luật Việt Nam như thế nào?
Pháp luật Việt Nam trong các bản Hiến pháp 1946, 1959, 1992 và các luật chuyên ngành trước năm 2001 dùng từ "người tàn tật" (tương ứng với "handicap" / "disabled persons"), mang sắc thái tiêu cực, thụ động và tàn phế. Từ Nghị quyết số 51/2001/QH10 sửa đổi Hiến pháp 1992, tiếp đến Luật Người khuyết tật năm 2010 và Hiến pháp năm 2013, thuật ngữ được thống nhất đổi thành "người khuyết tật" (tương ứng "people with disabilities"). Sự thay đổi này phản ánh bước chuyển biến từ mô hình y tế thuần túy sang mô hình xã hội, nhìn nhận khiếm khuyết cơ thể khi tương tác với rào cản xã hội mới làm suy giảm khả năng tham gia bình đẳng của cá nhân.

2. Số liệu điều tra quốc gia về người khuyết tật tại Việt Nam được tác giả sử dụng có quy mô như thế nào?
Theo số liệu Cuộc Tổng điều tra quốc gia được trích dẫn trong khóa luận, Việt Nam có 6,2 triệu người khuyết tật. Mẫu điều tra được thực hiện trên 35.074 địa bàn tại 1.074 xã/phường (bao gồm 144 xã nghèo, vùng sâu, vùng xa), thuộc 658 trên tổng số 713 quận/huyện của 63 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.

3. Khóa luận chỉ ra bất cập lớn nhất về quy chuẩn kỹ thuật giao thông đối với người khuyết tật trong Luật Người khuyết tật năm 2010 là gì?
Đó là khoảng trống pháp lý tại Điều 42 Luật Người khuyết tật năm 2010: điều luật mới chỉ quy định việc bảo đảm tiếp cận liên quan đến phương tiện giao thông công cộng, nhưng hoàn toàn thiếu quy định bảo đảm yêu cầu kỹ thuật và an toàn giao thông của cơ sở hạ tầng giao thông (như vỉa hè, hè phố, phần đường dành cho người đi bộ, cầu vượt, hầm bộ hành), dẫn đến sự thiếu đồng bộ nghiêm trọng với Luật Giao thông đường bộ năm 2008.

4. Vai trò của Ủy ban Quốc gia về người khuyết tật Việt Nam được văn bản xác định ra sao?
Ủy ban Quốc gia về người khuyết tật Việt Nam được thành lập từ khi Việt Nam phê chuẩn CRPD vào năm 2015, do Bộ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội làm Chủ tịch, Thứ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội làm Phó Chủ tịch. Đây là cơ quan đầu mối, liên ngành giúp Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo, điều phối giữa các bộ, ngành, địa phương giải quyết các vấn đề cơ chế, chính sách phục vụ công tác người khuyết tật.

5. Những tổ chức xã hội nào của người khuyết tật được tác giả ghi nhận có đóng góp tích cực trong quá trình góp ý, phản biện dự thảo văn bản pháp luật?
Các tổ chức tiêu biểu được ghi nhận trong văn bản gồm: Hội Người mù Việt Nam, Hội Người điếc Việt Nam, Viện Nghiên cứu phát triển cộng đồng (ACDC), Hội Trợ giúp người khuyết tật Việt Nam (VNAH), và Trung tâm Khuyết tật và Phát triển (DRD).

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Lý Thu Thảo đã phân tích toàn diện các vấn đề lý luận và thực trạng thể chế về bảo đảm quyền của người khuyết tật trong quy trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật tại Việt Nam giai đoạn từ năm 2010 đến nay. Thông qua việc đối chiếu với Công ước CRPD và chuẩn mực quốc tế, công trình đã chỉ rõ những kết quả đạt được cùng các bất cập lớn trong khâu đánh giá tác động chính sách, hạ tầng giao thông tiếp cận và cơ chế tham vấn thực chất. Hệ thống 4 nhóm giải pháp về pháp lý, tổ chức nhân sự, điều kiện vật chất và truyền thông được đề xuất là cơ sở khoa học có giá trị phục vụ công tác hoàn thiện thể chế và nâng cao năng lực lập pháp tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 MỘT SÓ VÁN ĐẺ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ VẺ BẢO ĐẢM QUYẺN CỦA NGƯỜI KHUYÉT TẬT TRONG XÂY DỰNG VAN BẢN QUY PHAM PHAP LUẬT 11. Khái quát chung về người khuyết tật 1. Khái niệm người kluyết tat Khuyét tat la hiện tượng tự nhiên đã xuất hiện từ xa xưa và vẫn luôn tôn tai trong suốt bao đời nay. Khuyét tật tạo nên sự đa dang cho tự nhiên và công đồng.

Nhà nước, xã hội và tắt cả mọi người phải thừa nhận vả tôn trọng sư khác biệt này. “Khuyét tat” hay cụm “người khuyết tật” đều được nhắc tới trong rat nhiều văn bản, mỗi văn bản trên thé giới lại đưa ra những nhận định khác nhau về hai cụm từ trên Đi từ gôc của thuật ngữ “khuyết tat”, trong các văn bản quốc tế thường dùng hai từ “disability” va “handicap”. Hai từ nay ban dau được sử dụng nhiêu va phô bién, tuy nhiên trong quá trình áp dung lại dễ lẫn lộn với nhau. Cho dén năm 1080, Tô chức Y tế Thể giới - WHO đã thông qua sự phân loại trên pham vi quốc tê va phát triển sử dụng thuật ngữ “impairment” thay thé.

Số tay về Phân loại quéc tê về Khiém khuyết, Khuyết tật và Tan tật (ICIDH) do WHO ban hành đã thé hiện sự phân biệt, phân cap quan trọng về những cách goi trên. Theo đó, “impairment” theo Tiếng Việt là khiêm khuyết nói chung, “Disablity” la “tan tật”, “giảm khả năng” hoặc “không có khả nang”, “Handicap” là “tan phể” hay “tinh trạng tật nguyên nghiêm trong Tuy nhiên trong thời gian sử dụng, việc phân loại nay van dẫn đến su nhâm lẫn vi cách phân biệt trên mới chỉ dừng lại ở khía cạnh mô hình y tê. Sau nhiêu năm sửa đổi, hoản thiện, đến năm 2001, WHO đã phê duyệt ban hanh đôi tên thành Bang phân loại Phân loại quốc tê và Chức năng, khuyết tật va Sức khöe. Mô hình ICF (Intemational Classification of Functioning, Disability and Health) đưa ra khái niêm rằng mức độ chức năng của một người là một môi quan hệ tương tác, tac động giữa 6 tính trạng sức khỏe của người đó với các yếu tô môi trường và các yếu tô ca nhân Đây là một mô hình sinh lý - tâm lý - x4 hội, dựa trên sự kết hợp các mô hình xã hội và can thiệp.

Theo mô hình nảy, WHO định nghĩa khuyêt tật như sau: Knuyét tat là thuật ngữ chung chi tính trang khiêm khuyết, hạn chế van đông và hạn chễ tham gia Nó biểu hiên những mặt tiêu cực trong quan hê tương tác giữa tính trang sức khỏe của cá nhân với các yêu tỗ hoàn cảnh của người đó (bao gồm yêu tô môi trường và các yêu tô cá nhân khác). Ngôn ngữ hiện nay (trong tiếng Việt) it khi nao sử dung từ “khuyết tật” đi với một sự việc, đô vật, tính huông nao. Từ “khuyết tật” thường di cùng với nhóm các từ ngữ chỉ về con người như: người khuyết tật, khuyết tật não, cơ thể khuyết tat,. Tử đó ma có nhiêu định nghĩa khác nhau đi theo cả cum từ “người khuyết tat” được đưa ra thao luận Người khuyết tật là nhóm người dé bi tôn thương, la một bộ phận dân cư va tôn tại khách quan trong lich sửloài người.

Ngân hang thé giới ước tinh có khoảng 10% dan số thé giới (khoảng 650 triệu người) phải sông chung với những khuyết tat và có sư khác nhau giữa các vùng, các nước và chủ yếu tập trung ở các nước kém phát triển Theo sô liệu báo cáo, ước tính mỗi năm có thêm gan 10 triệu người khuyết tat va dự báo đến năm 2035 sô người khuyết tật trên thé giới sẽ lên tới 667 triệu người. Tại Việt Nam, theo cuộc tông điều tra quéc gia, hiện nay có 6,2 triệu người khuyết tật theo mẫu 35.074 địa bản, trên 1.074 xã/phường (trong đó có 144 xã nghéo, vùng sâu vùng xa), với 658 trên tông số 713 quận/huyện của 63 tinh va thánh phô trực thuộc Trung ương. Thuật ngữ người khuyết tật là một khái niệm dé thay đôi, tùy thuộc vào hoản cảnh lịch sử, văn hóa, kinh tế, xã hội khác nhau mả có những cách hiểu khác nhau. CRPD dùng thuật ngữ “people with disabilities” (người có khuyết tật) thay cho “disabled persons” (người tan tat) vôn được sử dung khá phô biến trước đây! Cách gọi nay thé hiện đúng hơn thực trạng của người mang những khiếm khuyết vé thé chất va tinh thân vả không mang cảm giác miệt thi.

Pháp luật Việt Nam quy định về người khuyết tật cũng có sự thay đôi theo thời gian. Các vân đề liên quan đến người khuyết tật được ghi nhận đâu tiên trong các bản Hiền pháp của Việt Nam từ trước cho đến nay. Van dé nay được ghi nhận tại Điều 14 Hiền pháp năm 1946; Điêu 32 Hiến pháp năm 1950, Điêu 50, Điều 67, Điều 74 Hiến pháp năm 1002 và tat cả các văn bản trên déu sử dụng thuật ngữ “người tàn tật”. Một sô văn bản khác như Pháp lệnh người tan tật năm 1998; Bộ luật Lao đông năm 1994, Nghị định số 81-CP ngày 23/11/1995 quy định chi tiết và hướng dan thi hành một sô điêu của B ô luật lao động về người tan tat; Luật Bao vệ sức khoé nhân dân năm 1080 déu sử dung thuật ngữ “người tan tat”; Luat Bảo vê, chăm sóc và giáo dục trẻ em năm 1901, Luật Phô cập giáo duc tiểu học năm 1991 sử dụng thuật ngữ “trẻ em tan tat”.

Thực ra cách gọi nảy là phù hợp với các văn bản của Liên hợp quốc và Tô chức Lao đông Quốc tê ở thời điểm đó Đến năm 2001, Quốc hôi ban hành Nghị quyết sô 51/QH10 về việc sửa đổi, bố sung một số điêu của Hiên pháp năm 1992, trong đó sửa đôi Điều 59 dùng từ “khuyết tật” thay cho từ “tan tat”. Sau nay trong Hiền pháp 2013 va nhiêu luật chuyên ngành khác như Luật Người khuyết tat năm 2010; Bé luật Lao đông năm 2012;. đã thông nhất sử dụng thuật ngữ “người khuyết tat”. Sự thay đôi trên là hop lý, không chi thay đổi vê mặt từ ngữ ma còn thay đôi về mặt nội ham của khái niệm?.

Đặc biệt trong ngôn ngữ Tiếng Việt, từ “tân” trong từ “tan tật” mang suy nghĩ tiêu cực, thể hiện sự tản phê, khôn gtheer chữa trị, thuyên giảm của bênh tật. Trong khi đó từ “khuyết” tạo cảm giác chỉ mất một phân nhỏ, không đáng kể, mang hình thái tích cực hơn. Thuật ngữ “người ' Ton dd vé QuyÖn cũa người Hugiét tật DRDP- Declaration onthe Rights of Disabled Persons), được Đại hội đồng Liên hợp quốc thông qua ngày09/12/1975, Nghị quyết số 37/52 ngày 05/12/1982 của Đại hội đồng Liên họp quốc về Cương trink Hinh động quốc tế vé người Moết tật (World Programme of Action Concerning Disabled Person) six dmg thuật ngit “disabled persons”. ˆ Nguyễn Hiền Phương (chủ biên), Binh hận vi quyền của người khuyết tit theo Công ước quốc tế và thực trạng nội hật hoá ở Việt Nam, tr 8 § khuyết tật” chỉ xác định sự khiếm khuyết chức năng của bộ phận nao đó trong cơ thé của một người ma không ham nghĩa là người “vô dụng” như thuật ngữ “người tàn tật”.

Việc các quốc gia sử dụng thuật ngữ “người khuyết tật” là phù hợp với xu hướng chung hiện nay. Những năm 1950, người khuyết tật được nhìn nhận theo mô hình “chăm sóc y tể”, theo đó van dé người khuyết tật là van đê phúc lợi xã hôi và ho lả đôi tượng can được hỗ trợ, chăm sóc, được hưởng trợ giúp chứ không phải lả chủ thể có quyên như công dân bình thường thì đến năm 1970 cách nhìn nhận người khuyết tat đã có sự thay đôi, theo đó những người khuyết tật là những người có khả năng, có quyên sông va lao động như những người bình thường chứ không phải đối tương cân nhận sự giúp đỡ từ xã hôi. Trên thé giới ghi nhận nhiêu quan điểm khác nhau về người khuyết tật. Công ước về quyền của người faye tat năm 2006 ghi nhận: “thea nhân rằng sự khuất tật là một khái “người khuyễt tat bao gồm những người có khiêm khuyét lâu dài về thé chất, tâm than, trí tué hay giác quan mà khi tương tác với những rào can khác nham có thé phương hai đến sự tham gia hữft hiệu và tron ven của họ vào xã hội trên cơ sở bình đẳng với những Trong một số van ban của Tô chức Lao đông Quốc té (ILO) cũng có sự quy định khác nhau về thuật ngữ “người khuyết tật”.

Theo Khuyén nghị số 99 của ILO về phuc hôi chức năng nghề nghiệp cho người khuyết tat năm 1055 thì người khuyết tật có nghĩa là “môi cá nhiên có triên vong dam bdo và duy tri việc làm phù hợp giảm đáng kế đo suy yếu về thé chất hoặc tinh than”. Theo Công ước số 159 của ILO về phục hôi chức năng lao động và việc lam cho người khuyết tat năm 1083, thuật ngữ “người khuyết tat” dùng dé chỉ “môi cá nhân có triển vong bảo đảm, duy trì thăng tiến trong công việc phù hop bị gidm đáng kê do sự suy yếu về thé chất hoặc tinh than được công nhâm hợp lệ“, Khuyến nghị số 168 của ILO về Phục hôi chức năng lao đông và việc làm cho người khuyết tật 1083, thuật ngữ “người khuyết tật chỉ một cá nhân mà trién 9 vong tim và duy trì được việc làm thích hop, cũng như triển vọng tiễn bộ về mat nghề nghiệp đều bị giảm đi một cách rõ rệt, do một kiuyét tật về thê chất hoäc tâm thần được công nhận rõ ràng3 Tại Điều 2, khoản 1, Luật Người khuyết tật được Quốc Hội nước Cộng hoa xa hội chủ nghĩa Việt Nam thông qua ngày 17 thang 06 năm 2010 đưa ra định nghia về người khuyết tật như sau: “Người huyết tật là người bị khiêm kimyết một hoặc nhiều bộ phân co thé hoặc bị suy giảm chức năng được biéu hiện dưới dang tật khiến cho lao động. học tap gặp khó khăn” Xét về nội hàm thuật ngữ “người khuyết tat” trong pháp luật quốc tê và quốc gia hiện nay đang được tiếp cận theo hai quan điểm là quan điểm khuyết tật dudi góc đô y tế và quan điểm khuyết tật theo mô hình xã hôi. Từ những cách nhìn nhận khác nhau về người khuyết tật cùng với điều kiện kinh tế, xã hội, lịch sử phát triển cũng như kĩ thuật lập pháp timg quốc gia mà pháp luật quốc tế cũng như quốc gia có định nghĩa khác nhau về người khuyết tật Thứ nhất, quan điểm khuyết tat đưới góc độ y tế.

Theo quan điểm nay cho rằng những khiêm khuyết về sức khỏe lả đo từ cá nhân người đó, những khiếm khuyết nay lam ảnh hưởng dén cuộc sông của họ. Ngoài ra, dé có thể khắc phục những khiêm khuyết nay thì cân có sự nỗ lực của cá nhân đó.