Đồ án Khoa học máy tính: Phân tích và thiết kế cổng thanh toán điện tử

Báo cáo đồ án khoa học máy tính phân tích và thiết kế cổng thanh toán điện tử. Tài liệu chi tiết về kiến trúc hệ thống, bảo mật và tích hợp thanh toán.

• Tác giả: Nguyễn Hồng Nhung
• Trường học: Trường Đại học Mỏ - Địa chất
• Chuyên ngành: Khoa học máy tính
• Đề tài: Phân tích và thiết kế cổng thanh toán điện tử
• Loại tài liệu: Báo cáo đồ án
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan về cổng thanh toán điện tử trong đồ án KHMT

Cổng thanh toán điện tử đóng vai trò then chốt trong hạ tầng kinh tế số. Sự phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử thúc đẩy nhu cầu giao dịch trực tuyến không tiền mặt. Hệ thống cổng thanh toán giúp rút ngắn thời gian luân chuyển tiền tệ giữa các bên tham gia. Đề tài đồ án ngành Khoa học máy tính tập trung nghiên cứu mô hình trung gian tài chính này. Nghiên cứu xác định rõ mục tiêu, phạm vi và quy trình thanh toán chuẩn. Dữ liệu từ các thị trường quốc tế chứng minh xu hướng giảm thiểu giao dịch tiền mặt truyền thống. Thẻ thông minh và ví điện tử ngày càng chiếm ưu thế lớn trong đời sống. Đề tài cung cấp cái nhìn toàn diện về lịch sử hình thành cùng xu hướng phát triển công nghệ tài chính. Cổng thanh toán giải quyết triệt để sự cồng kềnh của phương thức thanh toán vật lý. Mọi quy trình chuyển tiền diễn ra gần như tức thì với độ tin cậy cao. Việc triển khai hệ thống giúp doanh nghiệp nhanh chóng thu hồi vốn kinh doanh. Nghiên cứu tổng quan này tạo cơ sở vững chắc cho các giai đoạn mô hình hóa tiếp theo.

1.1. Khái niệm và vai trò cổng thanh toán điện tử

Cổng thanh toán điện tử là giải pháp công nghệ kết nối các điểm chấp nhận thanh toán với mạng lưới ngân hàng. Hệ thống mã hóa thông tin tài khoản và điều phối việc xử lý giao dịch tài chính. Vai trò trọng tâm của hệ thống là bảo đảm tính toàn vẹn dữ liệu và chứng thực người dùng. Doanh nghiệp thương mại điện tử giảm thiểu rủi ro gian lận nhờ áp dụng các tiêu chuẩn bảo mật khắt khe. Người mua hàng trải nghiệm thanh toán thuận tiện chỉ qua vài thao tác đơn giản. Sự xuất hiện của cổng thanh toán thúc đẩy kinh tế số phát triển vượt bậc và gia tăng sự minh bạch trong lưu chuyển tiền tệ quốc gia.

1.2. Xu hướng phát triển thanh toán không tiền mặt

Xu hướng thanh toán không dùng tiền mặt đang mở rộng nhanh chóng trên phạm vi toàn cầu. Các giải pháp thanh toán qua thẻ chip, mã QR và ví điện tử ngày càng chiếm ưu thế. Cơ quan quản lý nhà nước khuyến khích ứng dụng công nghệ nhằm kiểm soát dòng tiền minh bạch. Người dùng hiện đại ưu tiên giao dịch di động vì sự nhanh chóng và bảo mật cao. Ngành công nghệ tài chính liên tục tích hợp các chuẩn mã hóa mới để nâng cao an toàn thông tin. Việc nghiên cứu xu hướng này giúp xây dựng cổng thanh toán đáp ứng đúng nhu cầu thị trường thực tế.

II. Phân tích hệ thống và bài toán bảo mật cổng thanh toán

Giai đoạn phân tích hệ thống đóng vai trò quyết định chất lượng của một dự án công nghệ thông tin. Bài toán cổng thanh toán điện tử đối mặt với nhiều thách thức kỹ thuật phức tạp. Hệ thống phải phục vụ nhiều nhóm tác nhân bao gồm khách hàng, người bán và quản trị viên. Việc phân tích ca sử dụng giúp làm rõ các luồng nghiệp vụ thanh toán thực tế. Rủi ro gian lận và tấn công dữ liệu luôn đe dọa các điểm giao dịch trực tuyến. Hệ thống cần cơ chế kiểm soát truy cập và xác thực danh tính nhiều lớp nghiêm ngặt. Biểu đồ Use Case tổng quát phản ánh mối liên kết giữa tác nhân và từng chức năng cụ thể. Biểu đồ tuần tự mô tả chi tiết quá trình trao đổi thông điệp qua mạng. Sự phân tích chuẩn xác giúp ngăn ngừa lỗi logic trong quá trình xử lý giao dịch tài chính. Yêu cầu phi chức năng như hiệu năng cao và tính sẵn sàng cũng được xem xét kỹ lưỡng. Mọi tác vụ phải duy trì trạng thái nhất quán theo nguyên tắc ACID của cơ sở dữ liệu. Kết quả phân tích cung cấp bản thiết kế nghiệp vụ rõ ràng cho khâu hiện thực hóa.

2.1. Xác định tác nhân và biểu đồ ca sử dụng

Hệ thống xác định ba nhóm tác nhân chính gồm người mua, thương nhân và quản trị viên. Mỗi nhóm tác nhân tương tác với các ca sử dụng chuyên biệt. Người mua thực hiện tạo đơn hàng, chọn kênh thanh toán và xác nhận thanh toán. Thương nhân sử dụng các chức năng quản lý sản phẩm, tạo liên kết thanh toán và tra cứu doanh thu. Quản trị viên chịu trách nhiệm kiểm duyệt tài khoản, đối soát giao dịch và bảo trì hệ thống. Biểu đồ Use Case tổng quát giúp trực quan hóa toàn bộ quyền hạn và luồng nghiệp vụ của hệ sinh thái phần mềm.

2.2. Xử lý biểu đồ tuần tự và bảo mật giao dịch

Biểu đồ tuần tự làm rõ trình tự gửi nhận thông điệp giữa client, máy chủ và cổng ngân hàng. Khi giao dịch bắt đầu, hệ thống tạo mã token bảo mật độc nhất cho phiên làm việc. Mọi thông tin nhạy cảm của thẻ thanh toán được mã hóa một chiều qua thuật toán mạnh. Cơ chế đối soát tự động kiểm tra chữ ký số để ngăn chặn việc chỉnh sửa gói tin. Quy trình xử lý ngoại lệ giúp khôi phục trạng thái an toàn nếu mạng bị ngắt kết nối. Thiết kế này đảm bảo an toàn tuyệt đối cho tài sản của các bên tham gia.

III. Thiết kế kiến trúc và công nghệ cổng thanh toán điện tử

Thiết kế kiến trúc hệ thống là bước then chốt trong việc xây dựng cổng thanh toán an toàn. Đề tài lựa chọn mô hình kiến trúc ba tầng kết hợp cơ sở dữ liệu quan hệ MySQL. Ngôn ngữ PHP đóng vai trò xử lý logic nghiệp vụ phía máy chủ web Apache. Giao diện người dùng được xây dựng dựa trên nền tảng HTML5, CSS3 và JavaScript thuần. Biểu đồ lớp chi tiết định nghĩa cấu trúc dữ liệu cho thực thể giao dịch, tài khoản và đơn hàng. Thiết kế cơ sở dữ liệu tối ưu hóa các khóa ngoại để duy trì toàn vẹn dữ liệu. Hệ thống triển khai các API chuẩn RESTful nhằm hỗ trợ tích hợp linh hoạt với bên thứ ba. Mô đun tạo link thanh toán cố định cho phép người bán nhúng cổng thanh toán vào website bán hàng. Quy trình mã hóa mật khẩu và xác thực qua mã OTP nâng cao tính bảo mật. Các thành phần phần mềm được đóng gói tách biệt nhằm tăng khả năng mở rộng trong tương lai. Nhờ đó, nền tảng hoạt động ổn định dưới tải giao dịch đồng thời lớn.

3.1. Lựa chọn stack công nghệ PHP và MySQL

Ngôn ngữ lập trình PHP được chọn nhờ khả năng tương thích cao với máy chủ web Apache. Cấu trúc script phía server của PHP cho phép xử lý dữ liệu biểu mẫu nhanh chóng và an toàn. Hệ quản trị cơ sở dữ liệu MySQL cung cấp cơ chế lưu trữ quan hệ với hiệu năng truy vấn vượt trội. Sự kết hợp giữa PHP và MySQL tạo nên giải pháp mã nguồn mở chi phí thấp nhưng ổn định. Đồ án tận dụng các thư viện bảo mật có sẵn để lọc mã độc và ngăn ngừa tấn công SQL Injection nguy hiểm.

3.2. Thiết kế cơ sở dữ liệu và biểu đồ lớp chi tiết

Cơ sở dữ liệu của cổng thanh toán bao gồm các bảng chính như người dùng, đơn hàng, giao dịch và phân quyền. Các khóa chính và khóa ngoại được chuẩn hóa theo dạng chuẩn 3NF để giảm thiểu dư thừa dữ liệu. Biểu đồ lớp mô tả chi tiết các thuộc tính và phương thức xử lý tài chính. Lớp thanh toán chứa các hàm xác thực thẻ, tính phí và cập nhật trạng thái đơn hàng. Thiết kế này giúp mã nguồn rõ ràng, dễ bảo trì và thuận lợi cho việc kiểm thử đơn vị từng thành phần.

IV. Đánh giá kết quả thực nghiệm cổng thanh toán điện tử

Kết quả thực nghiệm khẳng định tính đúng đắn của phương pháp phân tích và thiết kế hệ thống. Phần mềm cổng thanh toán hoàn thành đầy đủ các chức năng cốt lõi đã đề ra. Giao diện bảng điều khiển hiển thị trực quan biểu đồ doanh thu và lịch sử giao dịch. Chức năng tạo liên kết thanh toán hoạt động trơn tru trên nhiều thiết bị khác nhau. Người dùng dễ dàng đăng ký, xác thực tài khoản và thực hiện thanh toán thử nghiệm. Quản trị viên kiểm soát hiệu quả danh sách sản phẩm và thông tin khách hàng. Hệ thống ghi nhận tỷ lệ xử lý giao dịch thành công cao với thời gian phản hồi dưới một giây. Các tình huống lỗi mạng hoặc sai thông tin thẻ đều có thông báo hướng dẫn cụ thể. Đồ án mở ra hướng phát triển tích hợp trí tuệ nhân tạo để phát hiện gian lận tự động. Khả năng tương thích đa nền tảng giúp ứng dụng dễ dàng triển khai vào môi trường doanh nghiệp thực tế. Đây là nguồn tài liệu tham khảo giá trị cho sinh viên ngành công nghệ thông tin.

4.1. Kết quả chức năng trên giao diện điều khiển

Giao diện dashboard cung cấp cái nhìn tổng quan về tình hình kinh doanh cho thương nhân. Hệ thống hiển thị biểu đồ thống kê doanh số theo ngày, tuần và tháng một cách sinh động. Danh sách giao dịch cho phép tìm kiếm, lọc theo trạng thái và xuất báo cáo chi tiết. Mô đun quản lý sản phẩm hỗ trợ tạo mã sản phẩm kèm đường link thanh toán tức thì. Các thao tác thêm, sửa, xóa danh mục diễn ra nhanh chóng với giao diện thân thiện, dễ tiếp cận cho người dùng phổ thông.

4.2. Khả năng ứng dụng và hướng phát triển tương lai

Sản phẩm đồ án đáp ứng tốt các yêu cầu vận hành của một cổng thanh toán trung gian quy mô nhỏ. Doanh nghiệp có thể tích hợp mô hình này vào website bán lẻ để tối ưu chi phí trung gian. Hướng nghiên cứu tiếp theo sẽ tập trung nâng cấp chuẩn bảo mật theo tiêu chuẩn quốc tế PCI-DSS. Việc ứng dụng công nghệ Machine Learning sẽ giúp hệ thống phát hiện hành vi gian lận trong thời gian thực. Nâng cấp hệ thống sang kiến trúc Microservices cũng sẽ nâng cao năng lực chịu tải khi quy mô giao dịch tăng cao.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI 1. Lý do chọn đề tài Thanh toán trực tiếp bằng tiền mặt là hình thức thanh toán mà người có nghĩa vụ chi trả (người mua hàng hoá, người nhận cung ứng dịch vụ.) sử dụng tiền mặt để chi trả cho người thụ hưởng (người bán hàng hoá, người cung ứng dịch vụ. Đây là hình thức thanh toán lâu đời, truyền thống và quen thuộc nhất, do đó, nó có những ưu điểm như: - Phù hợp với thói quen thanh toán, thích hợp với những giao dịch nhỏ, hàng ngày - Các bên trực tiếp thanh toán cho nhau bằng tiền mặt mà không qua trung gian thanh toán dẫn đến những thủ tục, cách thức thanh toán rất nhanh chóng, đơn giản. Các bên cảm thấy yên tâm hơn khi trực tiếp thanh toán bằng tiền mặt.

Tuy nhiên, thực tế đã chứng minh, hình thức thanh toán này có nhiều hạn chế, không còn phù hợp với nền kinh tế thị trường, hợp tác quốc tế phát triển, nới mà không chỉ có những giao dịch trên phạm vi nhỏ hẹp, giá trị thấp nữa, mà xuất hiện nhiều những giao dịch trên phạm vi toán cầu với giá trị lớn, Nhược điểm của hình thức thanh toán bằng tiền mặt là: - Tính an toán không cao, nguy cơ rủi ro, mất mát lớn. Việc thanh toán trực tiếp bằng tiền mặt dẫn đến việc các chủ thể lúc nào cũng phải mang theo tiền mặt bên mình, với những khoản tiền lớn, địa điểm thanh toán ở xa thì độ an toán không được đảm bảo. - Lãng phí thời gian, vật chất vào việc phát hành, bảo quản, sử dụng tiền mặt. - Tốn kém chi phí vận chuyển, khó khan khi thực hiện thanh toán quốc tế, không đảm bảo an toàn khi khoảng cách giao dịch xa.

5 Nguyễn Hồng Nhung - Báo cáo đồ án Khoa Học Máy Tính - Giảm vòng xoay của vốn, khiến sản xuất chậm lại, ảnh hưởng đến sự phát triển của kinh tế. Hiện nay, để tăng cường các hình thức thanh toán không dung tiền mặt, pháp luật còn quy định hạn mức thanh toán bằng tiền mặt. Theo đó, các cơ quan, tổ chức sử dụng ngân sách nhà nước và các tổ chức sử dụng vốn nhà nước khi tri trả tiền cho bên thụ hưởng phải sử dụng các hình thức thanh toán không dung tiền mặt để chi trả ( Điều 3 NĐ chính phủ số 161/2006/NĐ – CP quy định về thanh toán bằng tiền mặt) Do đó, hiện nay, các hình thức thanh toán không dung tiền mặt đang được thúc đẩy phát triển nhằm lợi dụng tối đa ưu điểm của các hình thức thanh toán này. Thanh toán điện tử giúp thực hiện thanh toán nhanh, an toàn, đảm bảo quyền lợi cho các bên tham gia thanh toán, hạn chế rủi ro so với thanh toán bằng tiền mặt, mở rộng thanh toán không dùng tiền mặt, tạo lập thói quen mới trong dân chúng về thanh toán hiện đại.

Thanh toán bằng “Cổng thanh toán” phần lướn thường xuất hiện ở các trang thương ,ại điện tử, hình thức thanh toán này rất đơn giản, giúp chuyển tiền từ tài khoản người mua thành đơn vị tiền ảo trên internet nhưng không thay đổi thuộc tính và giá trị tiền, vì thế, người mua hàng vẫn có thể sử dụng tiền đó phục vụ mua sắm bình thường. Để có thể sử dụng các hình thức thanh toán này, người tiêu dùng cần phải tạo một tài khoản trong đó được điền đầy đủ thông tin đã xác thực. Điểm mạnh của hình thức này là tính bảo mật cao. Một số cổng thanh toán hiện nay như: Payoo, Alepay, Baokim.vn,… Với suy nghĩ đó, em đã ứng dụng công nghệ thông tin vào để viết lên ứng dụng cổng thanh toán trực tuyến giúp nhu cầu mua sắm online của mọi người được thuận tiện hơn.

6 Nguyễn Hồng Nhung - Báo cáo đồ án Khoa Học Máy Tính 1. Mục tiêu của đề tài Mục tiêu: + Nghiên cứu thực trạng hệ thống thanh toán điện tử Việt Nam so với thế giới + Tìm ra những khó khăn mà cổng thanh toán trực tuyến đang gặp phải, đề ra một số giải pháp phát triển hệ thống thanh toán điện tử Việt Nam + Xây dựng được cổng thanh toán trực tuyến + Giúp nhu cầu mua sắm online của mọi người được thuận tiện hơn. Nội dung nghiên cứu - Để đạt được mục tiêu xây dựng một "Cổng thanh toán" có thể đáp ứng được các mục tiêu nghiên cứu đã đề ra ở phần trên thì cần phải: + Tìm hiểu các khái niệm và thực trạng hệ thống thanh toán không sử dụng tiền mặt trên thế giới và tại Việt Nam + Các yếu tố ảnh hưởng đến hệ thống thanh toán không sử dụng tiền mặt tại Việt Nam và trên thế giới + Đề ra các kiến nghị và biện pháp để phát triển cho hệ thống thanh toán không sử dụng tiền mặt tại Việt Nam + khảo sát bài toán thực tế giúp nắm vững được nghiệp vụ của bài toán, + Hiểu được chi tiết và các đặc điểm của từng chức năng của Cổng thanh toán + phân tích và thiết kế hệ thống theo mô hình hướng đối tượng + Tìm hiểu và áp dụng các công nghệ để thiết kế được các giao diện của web, nghiên cứu và sử dụng một số API,. 7 Nguyễn Hồng Nhung - Báo cáo đồ án Khoa Học Máy Tính 1.

Phạm vi nghiên cứu Cổng thanh toán trực tuyến ứng dụng cho các trang web 1. Bố cục của đồ án CHƯƠNG 2: KHẢO SÁT HỆ THỐNG 2. Chức năng của hệ thống Hệ thống gồm những chức năng:  Đối với Admin  Quản lý Merchnat  Quản lý giao dịch  Quản lý lệnh rút tiền  Quản lý hoàn tiền  Quản lý danh mục  Quản lý thông báo  Trả lời yêu cầu hỗ trợ  Kế toán  Cài đặt  Đối với Merchant  Xem danh sách giao dịch  Quản lý giao dịch  Quản lý sản phẩm  Quản lý khách hàng  Xác thực tài khoản 2. Mô tả hệ thống 2.

Các hệ thống thanh toán điện tử 2. Hệ thống chuyển tiền điện tử trong cùng hệ thống ngân hàng Hệ thống chuyển tiền điện tử trong hệ thống ngân hàng( hệ thống thanh toán điện tử nội bộ) là nghiệp vụ chuyển tiền thanh toán cho các khách 8 Nguyễn Hồng Nhung - Báo cáo đồ án Khoa Học Máy Tính hàng trong cùng hệ thống, cuyển vốn giữa các cho nhánh nội bộ trong ngân hàng, do đó không làm thay đổi tổng nguồn vốn của ngân hàng. Việc chuyển và hoàn tất một lệnh thanh toán được thực hiện thông qua mạng máy tính trong nội bộ ngân hàng. Hệ thống thanh toán điện tử đa ngân hàng Hệ thồng thanh toán điện tử đa ngân hàng là hệ thống thanh toán giữa hai hay nhiều ngân hàng thương mại(NHTM) hay chi nhánh NHTM trong và ngoài hệ thống, trên cùng địa bàn hay khác địa bàn.

Hệ thống này được thể hiện giữa hai hình thức: thanh toán song biên giữa hai ngân hàng thương mại và thanh toán điện tử liên ngân hàng. Hệ thống thanh toán liên ngân hàng quốc tế qua SWIFT SWIFT là từ viết tắt của society for Worldwide Interbank Financial Telecommunication. Đây là một tổ chức hoạt động theo đạo luật của Bi, có trụ sở tại Brucxen. Tổ chức này hoạt động không vì lợi nhuận, cũng cấp cho các ngân hàng thàng viên một mạng riêng để chuyển giao dữ liệu trên phạm vi toàn cầu.

Mục đích hoạt động của SWIFT là chuyển những thông tin thanh toán, giá thành hạ, an toàn, nhanh chóng, không dung chứng từ giữa ngân hàng với ngân hàng. Mọi thông tin của SWIFT đều được mã hóa mà chỉ những người có phận sự mới nắm được 2. Hệ thống ngân hàng điện tử và dịch vụ E – banking Ngân hàng điện tử được hiểu là các nghiệp vụ, các sản phẩm dịch vụ ngân hàng truyeenrg thống trước đây được phân phối trên các kênh Internet, điện thoại, mạng không dây và các phương tiện điện tử khác. Hiện nay, ngân hàng điện tử tồn tại dưới hai hình thức: hình thức ngân hàng trực tuyến, chỉ tồn tại dựa tren môi trường mạng internet, cung cấp dịch vụ 100% thông qua môi trường mạng; và mô hình kết hợp giữa hệ thống ngân hàng thương mại truyền thống và điện tử hóa các dịch vụ truyền thống , tức là phân phối những sản phẩm dịch vụ cũ trên những kênh phân phối mới.

9 Nguyễn Hồng Nhung - Báo cáo đồ án Khoa Học Máy Tính Về nguyên tắc, thực chất của dịch vụ ngân hàng điện tử là việc thiết lập một kênh trao đổi thông tin tài chính giữa khách hàng và ngân hàng nhằm phục vụ nhu cầu sử dụng dịch vụ ngân hàng của khách hàng một cách nhanh chóng, an toàn và thuận tiện. Sau rất nhiều thử nghiệm tìm tòi và ứng dụng, hiện nay, dịch vụ ngân hàng điện tử được các ngân hàng thương mại Việt Nam cung cấp qua các kện chính sau đây: ngân hàng tại nhà( home – banking, internet – banking, ngân hàng tự động qua điện thoại( phone – banking, mobile – banking), ngân hàng qua mạng không dây( Wireless – banking) Internet – banking: là kênh phân phối các sản phẩm dịch vụ ngân hàng cho khách hàng. Ở bất kỳ nơi đâu, chỉ cần với một máy tính có kết nói internet thì khách hàng có thể tìm kiếm, truy vấn thông tin về sản phẩm dịch vụ Ngân hàng hoặc thực hiện được những dịch vụ mà ngân hàng cung cấp. Home – banking: cho phép khách hàng thực hiện hầu hết các giao dịch chuyển khoản, gửi lệnh thanh toán tại nhà, văn phòng công ty,.

hay bất kỳ đâu có kết nối internet mà không cần phải đến ngân hàng. Phone – banking: Dịch vụ này mang đến cho khách hàng những tiện ích mọi lúc, mọi nơi có dung điện thoại cố định hoặc di động có thể nghe được các thông tin về sản phẩm dịch vụ ngân hàng hay thông tin về giao dịch trên tài khoản của mình thông qua hệ thống trả lời tự động 24/24. Mobile – banking: là dịch vụ cho phép khách hàng thực hiện thanh toán hóa đơn dịch vụ có liên kết với ngân hàng, chuyển khoản, kiểm tra thông tin số dư, liệt kê giao dịch tài khoản, thông tin về tỷ giá, lãi xuất,. thông qua các đặc điểm, chức năng sử dụng của điện thoại di động.

Đặc điểm của hệ thống thanh toán điện tử Để được thành công thì cơ sở hạ tầng của việc thanh toán phải được công nhận rộng hơn, môi trường pháp lý đầy đủ, đảm bảo quyền lượi cho cả khách 1 Nguyễn Hồng Nhung - Báo cáo đồ án Khoa Học Máy Tính hàng và doanh nghiệp, công nghệ áp dụng ở các ngân hàng cũng như các tổ chức thanh toán phải đồng bộ.