Đặt vấn đề Đất nước ta đang chuyển mình theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước để tiến đến một xã hội công bằng, dân chủ, văn minh. Cùng với nhịp tiến đó của đất nước là sự chuyển dịch của các cơ cấu kinh tế, các thành phần kinh tế. Tất cả đều thay đổi quy mô và cách thức cho phù hợp với tình hình hiện tại. Chăn nuôi không đứng ngoài sự chuyển mình đó.
Thay thế cho hình thức chăn nuôi nhỏ lẻ là các hình thức căn nuôi tập trung. Các trang trại được lập ra với quy mô và số lượng nhiều hơn gấp nhiều lần so với hình thức chăn nuôi nông hộ. Cùng với nó là sự đầu tư cho công nghệ chăn nuôi, sự kiểm soát dịch bệnh và đầu tư kỹ thuật cao trong chăn nuôi. Với những thay đổi đó nghành chăn nuôi đã đạt được nhiều thành quả nhất định trong nhiều năm qua.
Chăn nuôi gia cầm cũng nằm trong sự phát triển không ngừng đó. Cơ cấu đàn gia cầm ngày càng tăng về số lượng và sản lượng. Xã hội ngày càng phát triển thì nhu cầu của con người ngày càng tăng ban đàu là sự thỏa mãn về số lượng sau đó là nhu cầu về chất lượng cũng tăng theo. Nhưng sự phát triển đó cũng có hai mặt.
Khi chăn nuôi phát triển và theo hình thức tập trung thì dịch bệnh cũng ngày càng gia tăng. Các bệnh truyền nhiễm thường xảy ra với tần suất cao hơn và thường xuyên hơn. Các bệnh truyền nhiễm thường gặp như: Newcasle, Gumboro, Salmonella. trong đó tình hình bệnh CRD ngày càng gia tăng trong những năm gần đây Bệnh CRD đặc biệt nguy hiểm khi xảy ra ở các gà hậu bị vì nó không những làm giảm sức đề kháng, tạo điều kiện cho các bệnh khác xảy ra mà còn làm lây lan nhanh chóng không có khả năng thanh toán hay kiểm soát dịch bệnh gây ra những thiệt hại kinh tế đáng kể.
Bệnh CRD gây ra ở mọi lứa tuổi với triệu chứng ở đường hô hấp chung khó thở và khò khè. Nhất là khi thời tiết thay đổi, dinh dưỡng kém gà có tỷ lệ nhiễm cao. Tuy gà mắc bệnh có tỷ lệ chết không cao song nó rất nguy hiểm cho đàn gà, n Mặt khác do hiệu lực phòng bằng Vacxin còn hạn chế cộng thêm việc sử dụng kháng sinh trong điều trị bệnh còn hạn chế về hiệu quả. Đối với hệ thống nuôi gà chuồng kín, có ưu điểm là han chế được sự xâm nhập của mầm bệnh, tuy nhiên trong những lúc thời tiết thay đổi hay những thời điểm giao mùa bệnh CRD vẫn xảy ra.
Vì vậy CRD hiện nay vẫn đang là vấn đề nan giải, dáng lo ngại cần được quan tâm ở các trang trại chăn nuôi công nghiệp. Trước thực tế đó trong thời gian thực tập tại cơ sở dưới sự hướng dẫn của TS. Nguyễn Thị Thúy Mỵ em tiến hành nghiên cứu đề tài: “Ảnh hưởng của mùa vụ đến tỷ lệ nhiễm bệnh CRD trên gà Broiler nuôi chuồng kín biện pháp phòng trị”. *Mục tiêu nghiên cứu - Xác định tình hình mắc CRD nuôi tại Trại.
- Nghiên cứu ảnh hưởng của yếu tố mùa vụ (vụ Hè và vụ Thu) đến tỷ lệ nhiễm bệnh. - Xác định phương pháp điều trị phù hợp và kết quả điều trị bệnh tại trại. - Bản thân bước đầu làm quen công tác nghiên cứu khoa học * Mục tiêu của đề tài: Thông qua việc xác định tỷ lệ nhiễm CRD và hiệu lực điều trị của loại thuốc Tylosin để khuyến cáo với người chăn nuôi về biện pháp phòng trị bệnh CRD. Tổng quan tài liệu 2.
Đặc điểm sinh lý hô hấp ở gà * Đặc điểm chung: Bệnh CRD còn gọi là bệnh “hen gà”, chúng lây lan nhanh qua đường hô hấp, khi không khí, bụi bẩn nhiễm vi khuẩn này. Bệnh truyền dọc từ đời mẹ sang con qua trứng, lây qua tiếp xúc trực tiếp gà bệnh, qua thức ăn,…(Lê Hồng Mận, 2003)[7]. Bệnh hô hấp mãn tính ở gà là một bệnh truyền nhiễm của nhiều loại gia cầm, do nhiều loài Mycoplasma gây ra. Trong đó, quan trọng nhất là Mycoplasma gallisepticum (MG) và Mycoplasma synoviae (MS) gây ra.
Mầm bệnh MG là nguyên nhân chính gây bệnh viêm đường hô hấp mãn tính ở gà. Bệnh này chủ yếu n làm cho gà chậm lớn, tiêu tốn thức ăn cao, thuốc điều trị tốn kém (Đào Thị Hảo, 2007) [3]. CRD có thể xếp theo 3 dạng sau: + Bệnh viêm đường hô hấp mãn tính thứ cấp: xuất phát từ gà đã bị bệnh khác như cầu trùng, viêm phế quản truyền nhiễm,… làm cơ thể yếu đi, có dịp cho vi khuẩn MG bùng lên sinh bệnh. + Bệnh đường hô hấp mãn tính chính: nguyên nhân bị bệnh là do căng thẳng (Stress), lượng vi khuẩn MG tăng làm phát bệnh, thường có kiêm nhiễm một số vi khuẩn thứ cấp như: E.coli, Streptococcus,… + Bệnh viêm đường hô hấp mãn tính giả: thể hiện triệu chứng, bệnh tích ở túi khí của một số bệnh khác như bệnh Mycoplasmosis (Nguyễn Thanh Sơn và cs, 2004) [7].
* Mầm bệnh: Theo Nguyễn Lân Dũng và cs (2007) [2], Mycoplasma có kích thước ngang khoảng 150 - 300 ηm thường là 250 ηm khó thấy dưới kính hiển vi quang học bình thường. Mycoplasma không có thành tế bào, bắt màu Gram âm, có tính đa hình thái, có dạng nhỏ đến mức lọt qua nến lọc vi khuẩn, dễ mẫn cảm với áp suất thẩm thấu, mẫn cảm với cồn, với các chất hoạt động bề mặt (xà phòng, bột giặt,…), không mẫn cảm với Penicillin, Xicloserin, Xephalosporin, Baxitraxin và các kháng sinh khác ức chế quá trình tổng hợp thành tế bào. Mycoplasma là những sinh vật nguyên thủy chưa có vách tế bào, cho nên chúng dễ bị biến đổi hình dạng, là loài vi sinh vật nhỏ nhất trong sinh giới có đời sống dinh dưỡng độc lập. Vi khuẩn có hình dạng nhỏ riêng lẻ hay tập trung từng đôi, từng chuỗi ngắn, hình vòng nhẫn, vòng khuyên là loại Gram âm khó bắt màu thuốc nhuộm thông thường, phải dùng phương pháp nhuộm Giemsa mới quan sát được.
Màng của Mycoplasma chỉ là lớp màng nguyên sinh chất dày từ 70 - 100A0. Trong tế bào Mycoplasma có thể thấy các hạt riboxom và thể nhân. Mycoplasma thuộc loại hiếu khí và hiếu khí không bắt buộc, nhiệt độ thích hợp cho Mycoplasma là 370C, pH: 7,0 - 8,0. Chúng có thể phát triển tốt trên phôi gà n và trên một số môi trường nhân tạo như môi trường huyết thanh, môi trường có chứa Hemoglubin, Xistein.
Trên môi trường thạch, chúng có thể tạo nên những khuẩn lạc nhỏ bé. Khuẩn lạc có cấu tạo hạt, ở giữa có màu vàng nâu, xung quanh trong (trứng ốp nếp). Khi phát triển trên môi trường dịch thể, Mycoplasma làm vẩn đục môi trường và tạo thành những kết tủa. Trong môi trường thạch máu, Mycoplasma làm dung huyết.
Mycoplasma bị diệt ở nhiệt độ 45 - 550C trong vòng 15 phút. Chúng rất mẫn cẩm với sự khô cạn, tia tử ngoại, chất sát trùng và bị ức chế bởi các chất kháng sinh có khả năng ngăn cản quá trình tổng hợp protein của Mycoplasma như: Tetracyclin, Erythomycin,… Hoàng Huy Liệu (2002) [15] cho biết, CRD do 3 loài Mycoplasma gây ra: M. Nhưng chủ yếu là loài M. Mycoplasma có nghĩa là “dạng nấm”, nhìn dưới kính hiển vi thì giống như tế bào động vật nhỏ, không nhân; gallisepticum có nghĩa là “gây độc cho gà mái”.
Điều này được thấy rõ tỷ lệ nhiễm bệnh ở gà đẻ trứng rất cao và sản lượng trứng được giảm đáng kể. * Đặc điểm dịch tễ Bệnh hô hấp trên gia cầm có thể xảy ra bất kì thời điểm nào trong năm,phổ biến nhất là giai đoạn chuyển mùa, thời tiết thây đổi đột ngột. Theo Nguyễn Thị Kim Lan và cs (2010) [6], bệnh viêm đường hô hấp mãn tính trong thiên nhiên: gà, gà Tây, gà Sao dễ mắc bệnh. Các loài bồ câu, vịt, ngan , ngỗng ít cảm thụ mầm bệnh.
Về lứa tuổi: gà mọi lứa tuổi đều mắc bệnh, nhưng gà lớn, gà đẻ dễ mắc bệnh hơn gà con. Gà nuôi theo phương thức công nghiệp phổ biến hơn gà nuôi theo phương thức thả vườn, do mật độ chăn nuôi cao và sức đề kháng của gà công nghiệp yếu hơn. Gà có sức đề kháng giảm sút do mọi nguyên nhân (chăm sóc nuôi dưỡng kém, bị bệnh kí sinh trùng, bị bệnh truyền nhiễm khác) đều làm cho bệnh CRD nổ ra. Bệnh xảy ra không phụ thuộc vào mùa vụ.
Gà bị bệnh nhiều hơn vào những n thời tiết thay đổi đột ngột trong năm: từ nóng chuyển sang lạnh, có đợt gió mùa hoặc mùa xuân ấm và ẩm ướt. Bệnh viêm đường hô hấp mãn tính nếu chỉ có một mình loại Mycoplasma gây nên bệnh thì nhẹ nhưng nếu kế phát thì nặng hơn hoặc bệnh phát ra trong điều kiện mới tiêm phòng các bệnh hay môi trường ẩm ướt giơ bẩn…,thì bệnh sẽ nặng hơn. Đặc biệt nếu gép 3 bệnh viêm thanh khí quản truyền nhiễm(do virus), viêm phế quản truyền nhiễm(do virus) và bệnh cúm ( do virus + vi khuẩn Haemophylus) thì bệnh kéo dài trầm trọng và không chữa trị được. Trong điều kiện chăn nuôi hiện nay, người ta đã phát hiện hầu hết các loài gia cầm bị bệnh nấm phổi do loại nấm thuộc Aspergillus, mà thường gặp hai loài A.
Bệnh này đã được phát hiện ở gà, gà Tây, gà Sao, gà lôi, chim cút, bồ câu, vịt, ngan, ngỗng… các loài gia cầm bị bệnh ở tất cả các lứa tuổi. Nhưng bệnh thường rất nặng gây chết với tỉ lệ cao ở gia cầm non từ 1-4 tuần tuổi. Gia cầm trưởng thành bị bệnh thường ở thể mãn tính kéo dài, gầy yếu, suy nhược, cuối cùng chết do suy hô hấp hoặc buộc phải loại thải và giảm dần khả năng sản xuất thịt và trứng, gây nhiều thiệt hại về kinh tế cho người chăn nuôi. Bệnh cũng gặp nhiều ở loài chim hoang dã như chim sẻ, vẹt, gà gô, gà rừng, chim trĩ, vịt trời, ngỗng trời, thiên nga, đà điểu, chim cánh cụt…chim hoang dã có sức đề kháng nên bị bệnh mãn tính kéo dài và là nguồn tàng trữ, lây nhiễm mầm bệnh cho gia cầm trong môi trường tự nhiên(Chute H.
Các ổ dịch nấm Aspergillosis thường phát sinh trong các tháng nóng ẩm, mưa nhiều từ cuối mùa xuân đến mùa thu khi mà bào tử nấm có điều kiện phát triển nhanh và phát tán rộng ở môi trường sinh thái. Ở nước ta, bệnh nấm so Aspergillus spp ở gà, vịt, ngan… thường phát sinh và phát triển từ tháng 5 đến tháng 8 dương lịch hàng năm (Phạm Sĩ Lăng) và cs, 2005 [5]). Theo Thoại Sơn (2004) [8] cho biết bệnh ung khí thán do vi khuẩn Pastuerlla, Mycoplasma, Pneumocoque và các ký sinh trùng đường hô hấp gây ra cho gà.