An toàn thực phẩm nông sản: Hệ thống sản xuất, phân phối và chính sách - Nghiên cứu tại Việt Nam

Khái niệm và tầm quan trọng của an toàn thực phẩm nông sản. Các mối nguy chính và giải pháp kiểm soát để bảo vệ sức khỏe cộng đồng và tuân thủ tiêu chuẩn.

• Tác giả: Phạm Hải Vũ
• Chuyên ngành: An toàn thực phẩm
• Đề tài: An toàn thực phẩm nông sản
• Loại tài liệu: Sách chuyên khảo
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan về an toàn thực phẩm nông sản Việt Nam

An toàn thực phẩm nông sản là vấn đề trọng yếu trong sản xuất và tiêu dùng tại Việt Nam. Nông sản bao gồm rau, quả, thịt, cá, gạo và các sản phẩm chế biến. Quá trình từ trang trại đến bàn ăn tiềm ẩn nhiều nguy cơ ô nhiễm hóa học, vi sinh vật và tồn dư kháng sinh. Hệ thống sản xuất nhỏ lẻ, phân tán tạo ra thách thức lớn trong kiểm soát chất lượng. Nhà nước đã ban hành nhiều chính sách nhằm quản lý chuỗi cung ứng nông sản. Các bộ NN&PTNT, Y tế và Công thương cùng chịu trách nhiệm giám sát. Tuy nhiên, sự phối hợp liên ngành vẫn còn nhiều bất cập. Người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến nguồn gốc và chất lượng nông sản. Nhận thức về an toàn thực phẩm nông sản cần được nâng cao trong toàn xã hội. Giáo dục và truyền thông đóng vai trò quan trọng trong việc thay đổi hành vi sản xuất và tiêu dùng.

1.1. Khái niệm và phạm vi của an toàn thực phẩm nông sản

An toàn thực phẩm nông sản đề cập đến việc sản phẩm nông nghiệp không chứa các chất gây hại cho sức khỏe con người. Phạm vi bao gồm rau củ quả, thịt gia súc gia cầm, thủy sản và ngũ cốc. Tiêu chí đánh giá dựa trên nồng độ tồn dư hóa chất bảo vệ thực vật, kim loại nặng, vi sinh vật gây bệnh. Mỗi loại nông sản có nguy cơ ô nhiễm riêng biệt. Rau dễ nhiễm thuốc trừ sâu, thịt lợn có nguy cơ tồn dư kháng sinh và chất tăng trọng. Sản phẩm lên men có thể chứa vi sinh vật gây ngộ độc. Việc hiểu rõ khái niệm này giúp xây dựng hệ thống quản lý phù hợp cho từng nhóm nông sản.

1.2. Tình hình sản xuất và tiêu thụ nông sản tại Việt Nam

Việt Nam là quốc gia nông nghiệp với diện tích canh tác rộng lớn. Sản xuất nông sản chủ yếu dựa trên hộ gia đình nhỏ lẻ, quy mô dưới một hecta. Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh là hai thị trường tiêu thụ nông sản lớn nhất. Nguồn cung nông sản cho đô thị đến từ nhiều vùng miền khác nhau. Hệ thống phân phối bao gồm chợ truyền thống, siêu thị và chuỗi cửa hàng thực phẩm sạch. Thời gian vận chuyển dài ảnh hưởng đến chất lượng nông sản tươi. Cơ sở hạ tầng bảo quản còn hạn chế, đặc biệt tại vùng nông thôn. Mô hình chuỗi cung ứng ngắn đang được khuyến khích phát triển để giảm thiểu rủi ro.

II. Phân tích vấn đề an toàn thực phẩm nông sản hiện nay

Thực trạng an toàn thực phẩm nông sản tại Việt Nam đối mặt nhiều vấn đề nghiêm trọng. Sử dụng hóa chất bảo vệ thực vật quá liều lượng cho phép diễn ra phổ biến. Nhiều nông dân chưa nhận thức đầy đủ về thời gian cách ly sau phun thuốc. Tồn dư kháng sinh trong thịt lợn và thủy sản vượt ngưỡng an toàn. Chất cấm như salbutamol vẫn được phát hiện trong chăn nuôi. Hệ thống kiểm soát từ trang trại đến bàn ăn chưa đồng bộ. Ba bộ quản lý chồng chéo, thiếu phối hợp hiệu quả. Năng lực cán bộ thanh tra chuyên ngành còn yếu về chuyên môn và phương tiện. Người tiêu dùng thiếu thông tin minh bạch về nguồn gốc sản phẩm. Thị trường thực phẩm bẩn gây thiệt hại cho nhà sản xuất chân chính. Tình trạng gian lận thương mại nông sản ngày càng tinh vi. Khó khăn trong truy xuất nguồn gốc khi sự cố xảy ra. Nông sản nhập khẩu cũng đặt ra thách thức về kiểm dịch và an toàn.

2.1. Nguy cơ ô nhiễm hóa học và vi sinh vật trong nông sản

Ô nhiễm hóa học trong nông sản chủ yếu từ thuốc trừ sâu, phân bón hóa học và kim loại nặng. Nhiều mẫu rau tại Hà Nội có tồn dư thuốc bảo vệ thực vật vượt ngưỡng cho phép. Đất canh tác gần khu công nghiệp bị ô nhiễm chì và cadmium. Vi sinh vật gây bệnh như Salmonella, E.coli thường xuất hiện trong thịt và rau sống. Sản phẩm lên men truyền thống có nguy cơ chứa nấm mốc sinh độc tố. Nấm Aspergillus sản sinh aflatoxin trong ngũ cốc bảo quản không đúng cách. Ô nhiễm nguồn nước tưới ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng nông sản. Việc giám sát thường xuyên tại các vùng sản xuất lớn là cấp thiết.

2.2. Thách thức trong quản lý chuỗi phân phối nông sản

Chuỗi phân phối nông sản tại Việt Nam còn nhiều bất cập về kiểm soát an toàn. Hệ thống chợ đầu mối thiếu trang thiết bị bảo quản lạnh hiện đại. Thời gian vận chuyển từ vùng sản xuất đến chợ bán lẻ kéo dài nhiều giờ. Nhiệt độ không đảm bảo khiến vi sinh vật phát triển nhanh trong nông sản tươi. Tiểu thương tại chợ truyền thống chưa được đào tạo về vệ sinh an toàn thực phẩm. Truy xuất nguồn gốc gặp khó khăn do nông sản qua nhiều trung gian. Mô hình chuỗi cung ứng ngắn đòi hỏi đầu tư hạ tầng và kết nối thị trường. Sự thiếu liên kết giữa nhà sản xuất và nhà phân phối gây lãng phí và mất an toàn.

III. Giải pháp đảm bảo an toàn thực phẩm nông sản hiệu quả

Đảm bảo an toàn thực phẩm nông sản đòi hỏi giải pháp đồng bộ từ sản xuất đến tiêu dùng. Tiêu chuẩn VietGAP là công cụ quan trọng trong quản lý quy trình sản xuất an toàn. Tiêu chuẩn này quy định 64 điểm yêu cầu cho sản xuất rau, quả và cây lương thực. BasicGAP với 24 điểm được ban hành năm 2014 nhằm hạ thấp rào cản cho nông dân nhỏ. Áp dụng quy trình thực hành nông nghiệp tốt giúp giảm tồn dư hóa chất. Hệ thống quản lý nhà nước cần được cải thiện về phân công trách nhiệm. Năng lực thanh tra, kiểm nghiệm cần được đầu tư nâng cấp. Công nghệ blockchain hỗ trợ truy xuất nguồn gốc nông sản hiệu quả. Ứng dụng mã QR giúp người tiêu dùng tra cứu thông tin sản phẩm. Giáo dục nông dân về sử dụng thuốc bảo vệ thực vật đúng cách là ưu tiên. Mô hình hợp tác xã nông nghiệp tạo thuận lợi cho áp dụng tiêu chuẩn chất lượng. Chính sách khuyến khích sản xuất nông nghiệp hữu cơ cần được đẩy mạnh.

3.1. Áp dụng tiêu chuẩn VietGAP và quy trình thực hành nông nghiệp tốt

VietGAP là tiêu chuẩn quy trình hướng dẫn sản xuất nông nghiệp an toàn và bền vững. Tiêu chuẩn này áp dụng cho rau, quả, chăn nuôi và thủy sản. Quy trình chứng nhận bao gồm đánh giá điều kiện sản xuất, kiểm tra hồ sơ và lấy mẫu phân tích. BasicGAP ra đời năm 2014 với 24 điểm yêu cầu giúp nông dân tiếp cận dễ dàng hơn. Việc áp dụng VietGAP giúp giảm 30-50% lượng thuốc bảo vệ thực vật sử dụng. Nông dân được hướng dẫn về thời gian cách ly và liều lượng phân bón. Chứng nhận VietGAP tạo lợi thế cạnh tranh trên thị trường. Nhiều siêu thị và chuỗi bán lẻ ưu tiên nông sản có chứng nhận chất lượng. Tuy nhiên, chi phí chứng nhận vẫn là rào cản đối với nông hộ nhỏ.

3.2. Hoàn thiện hệ thống quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm

Hệ thống quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm cần được cải thiện toàn diện. Phân công trách nhiệm giữa ba bộ cần rõ ràng, tránh chồng chéo. Bộ NN&PTNT phụ trách sản xuất sơ chế, Bộ Y tế quản lý sản phẩm chế biến. Bộ Công thương chịu trách nhiệm tại khâu phân phối và bán lẻ. Năng lực cán bộ thanh tra cần được nâng cao qua đào tạo chuyên sâu. Trang thiết bị kiểm nghiệm hiện đại giúp phát hiện nhanh các chất cấm. Áp dụng quản lý rủi ro dựa trên bằng chứng khoa học thay vì kiểm tra ngẫu nhiên. Môi trường thể chế thuận lợi khuyến khích doanh nghiệp tham gia tự kiểm soát. Vai trò của người tiêu dùng trong giám sát cần được phát huy qua cơ chế phản hồi.

IV. Kết luận và ứng dụng thực tiễn an toàn thực phẩm nông sản

An toàn thực phẩm nông sản là vấn đề liên quan trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng. Việt Nam đã đạt được tiến bộ trong xây dựng khung pháp lý và tiêu chuẩn chất lượng. VietGAP và BasicGAP là công cụ hiệu quả trong quản lý sản xuất nông nghiệp an toàn. Tuy nhiên, việc thực thi và giám sát còn nhiều hạn chế. Sự hợp tác quốc tế với Pháp và các tổ chức nghiên cứu mang lại kinh nghiệm quý báu. Mạng lưới liên kết nông nghiệp và thị trường MALICA hỗ trợ kết nối nhà sản xuất. Ứng dụng công nghệ số trong truy xuất nguồn gốc là xu hướng tất yếu. Mô hình chuỗi cung ứng ngắn giúp giảm thiểu rủi ro và tăng giá trị nông sản. Đầu tư vào nghiên cứu vi sinh vật giúp kiểm soát tồn dư kháng sinh trong chăn nuôi. Hợp tác xã nông nghiệp là tổ chức phù hợp để áp dụng tiêu chuẩn chất lượng. Giáo dục cộng đồng về an toàn thực phẩm cần được triển khai thường xuyên. Mục tiêu cuối cùng là bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và phát triển nông nghiệp bền vững.

4.1. Xu hướng phát triển nông sản an toàn trong tương lai

Nông nghiệp hữu cơ và nông nghiệp tuần hoàn đang trở thành xu hướng toàn cầu. Người tiêu dùng sẵn sàng trả giá cao hơn cho nông sản có chứng nhận chất lượng. Công nghệ IoT hỗ trợ giám sát điều kiện sản xuất và bảo quản nông sản. Nông nghiệp chính xác giúp tối ưu hóa việc sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật. Mô hình nông nghiệp thông minh thích ứng với biến đổi khí hậu. Xuất khẩu nông sản sang thị trường EU đòi hỏi tuân thủ tiêu chuẩn khắt khe. Hiệp định thương mại tự do tạo cơ hội nhưng cũng thách thức về chất lượng. Phát triển nông nghiệp bền vững gắn với bảo vệ môi trường là ưu tiên quốc gia.

4.2. Khuyến nghị cho nhà sản xuất và người tiêu dùng nông sản

Nhà sản xuất cần tuân thủ nghiêm ngặt quy trình thực hành nông nghiệp tốt. Sử dụng thuốc bảo vệ thực vật đúng liều lượng và thời gian cách ly. Tham gia hợp tác xã để được hỗ trợ kỹ thuật và chứng nhận chất lượng. Ứng dụng công nghệ truy xuất nguồn gốc để tạo niềm tin cho người tiêu dùng. Người tiêu dùng nên mua nông sản tại các điểm bán uy tín có chứng nhận. Kiểm tra nhãn mác, ngày sản xuất và hạn sử dụng trước khi mua. Rửa sạch và ngâm nước muối trước khi sử dụng rau quả tươi. Ủng hộ nông sản địa phương và sản phẩm có chứng nhận VietGAP. Phản hồi kịp thời cho cơ quan chức năng khi phát hiện nông sản không an toàn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương I, II, III, IV) mang tên Sản xuất, Phân phối, Đo lường, sẽ trình bày những hiểu biết mới nhất về tình hình thị trường sản phẩm rau, thịt. Phần một cũng đề cập đến vấn đề ATTP với rau, thịt nói chung và đặc biệt là an toàn vi sinh nói riêng trong chăn nuôi và đối với các sản phẩm lên men như dưa chua, nem chua. Phần hai gồm 3 chương (chương V, VI, VII) trình bày các các tiêu chuẩn chất lượng, quy trình chứng nhận và đánh giá thực hiện chính sách ATTP tại Việt Nam. Phần hai này có tên gọi Tiêu chuẩn, Quy trình, Cơ sở Pháp lý.

Phần cuối của cuốn sách mang tên Kinh nghiệm châu Âu gồm 2 chương (chương VIII, IX) sẽ giới thiệu những kinh nghiệm quản lý ATTP và thực hiện truy xuất nguồn gốc thực phẩm tại châu Âu. Trong phần Kết luận, chúng tôi sẽ tổng hợp ngắn gọn nội dung cuốn Lời giới thiệu xxi sách và điểm lại các đề xuất giải pháp đã được trình bày riêng lẻ trong một số chương. Các chương có thể được đọc độc lập, tùy theo quan tâm của độc giả đến từng chủ đề chi tiết. Dưới đây nội dung từng chương được tóm tắt để bạn đọc có thể xác định nhanh chóng chủ đề mình quan tâm.

Chương dẫn nhập trình bày khái niệm an toàn thực phẩm, hiện trạng và những thách thức đang chờ chúng ta trước mắt. Cơ sở chính của đảm bảo ATTP là dựa vào các cơ sở khoa học đã được thiết lập, đội ngũ chuyên gia, nhà nghiên cứu, bác sỹ, kỹ sư có kiến thức về ATTP để tiến hành đánh giá nguy cơ khi cần thiết. Về mặt quản lý thuần túy, Nhà nước phải dựa vào các công cụ pháp lý. Một phần quan trọng của chính sách ATTP hiện tại của Việt Nam dựa vào khuyến khích định hướng sản xuất theo hướng nâng cao chất lượng.Nhưng chính sách này vấp phải thực tế là hệ thống sản xuất nông nghiệp của chúng ta còn nhỏ lẻ, manh mún, chưa có khả năng tham gia hiệu quả vào nền kinh tế thị trường.

Do đó khi định hướng của Nhà nước cao, các chủ thể sản xuất nhỏ lẻ không theo kịp, dẫn đến không thể thực thi đảm bảo chất lượng như mong muốn. Để tiến hành cải tổ, chúng ta một mặt cần xác định các ngưỡng đảm bảo an toàn thấp hơn mà nông dân có khả năng thực hiện, mặt khác cần hỗ trợ để nâng cao mặt bằng chung của hệ thống sản xuất. Việc tham gia vào hội nhập quốc tế buộc chúng ta càng phải có một chính sách linh hoạt, thích ứng với thực tế. Hai thị trường quốc nội và quốc tế có những đặc điểm riêng khác nhau nên thiết kế một tiêu chuẩn an toàn cao cho cả hai thị trường như VietGAP là điều khó thực hiện trong hiện tại.

Chương I giới thiệu tổng quan hệ thống sản xuất và tiêu thụ rau ở Việt Nam, đồng thời trình bày một nghiên cứu sâu về sản xuất và tiêu thụ rau của Hà Nội. Thành phố Hà Nội một ngày tiêu thụ trên 3.000 tấn rau các loại. Nguồn gốc của các loại rau này ở đâu? Chúng được tiêu thụ qua các kênh nào? Tác giả trình bày các phương thức phân phối rau tại Hà Nội từ số liệu thống kê tổng hợp. Kết quả cho xxii Lời giới thiệu thấy các loại rau thông thường ở Việt Nam và ở Hà Nội nói riêng thường sử dụng các kênh phân phối truyền thống (qua hệ thống chợ và người bán rong), trong khi các loại rau rau an toàn có nhãn hiệu được tiêu thụ qua kênh hiện đại như siêu thị hoặc cửa hàng chuyên rau an toàn.

Về tỷ lệ, hai kênh này không cân xứng. Các chợ chiếm đại đa số, trong khi các siêu thị và hệ thống các cửa hàng bán rau an toàn dù nhận được sự ủng hộ của thành phố và cố gắng rất nhiều song chỉ đạt 6% tổng nhu cầu rau của toàn thành phố. Nếu chỉ tính riêng lượng rau được sản xuất riêng tại Hà Nội thì tiêu thụ cũng chủ yếu vẫn thông qua các chợ. Rau xuất xứ từ ngoại thành Hà Nội bán tại hệ thống các siêu thị và cửa hàng cũng nằm dưới mức 10%.

Nghiên cứu này cho thấy những thách thức khổng lồ để đảm bảo an toàn rau sạch đang chờ chúng ta tại các chợ đầu mối, chợ dân sinh và các chợ không chính thức, nơi đại đa số người dân đi mua. Chương II trình bày các thông tin chung về thị trường thịt lợn ở Việt Nam, kết quả một nghiên cứu khảo sát người tiêu dùng về thói quen lựa chọn thịt, cũng như nhận thức của người tiêu dùng về ATTP với sản phẩm thịt. Thịt lợn là một sản phẩm thịt chủ yếu có lượng tiêu thụ bình quân đầu người tăng nhanh ở nước ta so với các loại thịt khác như thịt gà, trâu, bò. Tiêu thụ nhiều thịt cho thấy mức sống của người dân được cải thiện.

Tuy nhiên khi nhu cầu tăng, nguồn cung không đủ dẫn đến người sản xuất tìm cách đẩy mạnh sản xuất bằng các biện pháp không lành mạnh. Thịt lợn lại là loại thịt có rủi ro cao nhất, đặc biệt là thịt lợn tươi. Trong giai đoạn từ 2004 đến 2008, 60% thịt lợn trên địa bàn cả nước được kiểm tra là không đạt tiêu chuẩn vi sinh, trong khi con số này là 90% tại địa bàn Hà Nội năm 2011 do một nghiên cứu của ILRI công bố; hơn 10% thịt lợn vượt quá mức dư lượng kháng sinh cho phép (VFA, 2009). Đặc biệt, đó là chúng ta phải đối mặt với tình trạng lạm dụng chất cấm trong chăn nuôi ở mức báo động, nhất là ở khu vực phía Nam.

Khảo sát người tiêu dùng cho thấy đại đa số người tiêu dùng không có hiểu biết về vệ sinh ATTP thịt. Người nội trợ chọn thịt trên cơ sở cảm quan, nhìn, sờ, ngửi, và không biết tầm quan trọng Lời giới thiệu xxiii của chứng nhận thú y. Nghiên cứu này cũng chỉ ra rằng phần lớn người tiêu dùng tin rằng chính sách ATTP của Nhà nước mới chỉ chạm vào một phần của vấn đề. Rất nhiều tồn đọng vẫn còn chưa được đụng đến.

Chương III tiếp cận vấn đề ATTP cho các thực phẩm lên men như nem chua, dưa chua bằng khoa học vi sinh vật. Việt Nam là một nước nhiệt đới, khí hậu thích hợp cho nhiều loại vi sinh vật phát triển tạo nên hệ vi sinh vật rất phong phú. Lên men thực phẩm được áp dụng ở Việt Nam từ lâu đời tạo nên một loạt sản phẩm đa dạng về chủng loại cũng như hương vị. Nguyên liệu sử dụng thường là các nông sản thực phẩm chưa qua gia nhiệt (rau quả, thịt lợn, tôm, cá,…).

Các nguyên liệu này được ngâm nước muối hoặc ướp muối/ gia vị trực tiếp rồi cho lên men ở nhiệt độ môi trường. Các sản phẩm lên men truyền thống có mặt trong bữa ăn hàng ngày và tạo nên hương vị đặc trưng của mỗi vùng miền. Tuy vậy, phương thức lên men tự nhiên, thủ công dễ dẫn tới chất lượng không đồng đều và nguy cơ về an toàn vệ sinh thực phẩm. Hầu hết các mẫu nem chua và dưa chua xét nghiệm đều vượt quá ngưỡng an toàn của Bộ Y tế.

Ngoài ra, thói quen sử dụng phân chuồng trong tưới tiêu đồng ruộng cũng như điều kiện giết mổ thủ công dẫn đến nguy cơ nhiễm vi sinh vật từ nguồn nguyên liệu của sản phẩm lên men. Tác giả trình bày các phương pháp phân lập và lựa chọn các vi khuẩn có lợi, có khả năng kháng vi sinh vật tốt nhất, ứng dụng cho quá trình lên men để nhằm giảm vi sinh vật nhiễm tạp có hại. Chương IV trình bày về những tác hại của việc sử dụng kháng sinh trong chăn nuôi và những hướng giải pháp hiện tại đang được nghiên cứu, để sử dụng các loại kháng khuẩn có nguồn gốc thực vật tại Việt Nam. Chăn nuôi là một ngành nông nghiệp được công nghiệp hóa rất nhiều trong những thập kỷ vừa qua.

Lợi thế của sản xuất quy mô là tăng năng suất và giảm chi phí đơn vị, hiệu quả cạnh tranh cao, và đáp ứng nhu cầu thị trường về số lượng. Thế nhưng điểm yếu là mức độ an toàn và chất lượng nói chung, do sử dụng thức ăn công nghiệp và do rủi ro dịch bệnh lây nhiễm. Một trong xxiv Lời giới thiệu những vấn đề lớn là sử dụng kháng sinh trong chăn nuôi. Lạm dụng kháng sinh gây ra những tác hại trực tiếp và gián tiếp.

Trước hết các chủng gây bệnh có khả năng đề kháng kháng sinh nên dùng thuốc sẽ không có tác dụng. Sau đó, vật nuôi và con người cũng sẽ gián tiếp ảnh hưởng, bị nhờn kháng sinh và không thể chống chọi được với các bệnh tật. Chương này cũng giới thiệu những hướng nghiên cứu vi sinh vật có nguồn gốc thực vật mới, có ích cho sản xuất thực phẩm, ví dụ trong chăn nuôi thủy sản. Chương V trình bày 3 tiêu chuẩn sản xuất rau toàn tại Việt Nam là VietGAP, RAT, và rau hữu cơ.

Theo báo cáo của FAO (2012), đây là 3 tiêu chuẩn phổ biến nhất trên thị trường. Chương này sẽ trình bày chi tiết sự khác biệt giữa ba mô hình rau: từ cơ sở pháp lý, nguồn gốc, đặc điểm riêng, quá trình cấp phép chứng nhận đến quá trình phân phối. VietGAP là tiêu chuẩn quan trọng của chính sách ATTP Việt Nam, được đưa vào sử dụng từ năm 2008. RAT là tiêu chuẩn rau an toàn cũ, được Chính phủ sử dụng từ năm 1998.

Khái niệm RAT đã liên tục thay đổi kể từ khi ra đời, nên người tiêu dùng khó nhận biết. Đến nay, nội hàm của RAT dựa trên một tiêu chí khá mong manh là rau trồng bởi một cơ sở có giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất an toàn. Rau hữu cơ là một tiêu chuẩn tư nhân không do Nhà nước trực tiếp quản lý. Quy trình sản xuất hữu cơ được Chính phủ phê duyệt năm 2006 như một tiêu chuẩn quốc gia.

Kể từ sau việc phê duyệt này, Nhà nước không hề điều tiết hay hỗ trợ sản xuất. Quy trình rau hữu cơ hoàn toàn do tư nhân kiểm soát và quyết định. Chương V cũng đánh giá chung các điểm mạnh và điểm yếu của 3 tiêu chuẩn rau an toàn, và thảo luận về tương lai của chúng thông qua các số liệu thống kê. Chương VI trình bày chi tiết một quy trình cấp giấy chứng nhận VietGAP cho sản phẩm rau quả.

VietGAP là một tiêu chuẩn tự nguyện, được áp dụng cho tất cả nông sản, như rau quả, lúa gạo, chăn nuôi và thủy sản.